«Өөрднрин» концертс өргмҗтә болв

Хальмг бииһин «Өөрднр» театр Уулын Алтад билгән үзүлв. «Хальмг бииһин алтн көрң» нертә эднә концерт бәәрн улст йир икәр таасгдв. Хальмг билг-эрдмин нертә коллектив 16 би Алтан әмтнә оньгт тусхав. Уулын Алтан Келн-улсин драмин театрин тәәз деер хойр өдртән хальмг көгҗм күңкнҗ, теегин салькн хурлзсн мет түргн авцта би теегин иньгүдин седкл медүлҗ, театрин талвңгас әмтиг байрлулҗ сергәв. Эн концертән хальмг биичнр Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдв.

«Бидн – Әрәсә» гидг шаңһа көтлврин кемҗәнд болҗадг гастрольмуд ик күцәмҗтә болҗана. Эн йовлһндан Хальмгин театрин артистнр ирсн һазриннь хамгин һәәхмҗтә тоотыг үзҗ чадв. Манжерок курортд күрәд, Катунь һолын көвәһәр йовҗ, сән кевәр мана артистнр амрв. Уулын Алтан йиртмҗин ке-сәәхн тоотнь хальмг артистнрт йир сәәнәр тодлгдв.
Тәвн шаху җилин туршарт Хальмгин болн Әрәсән сойлын җирһлд зөвтә тәвцән орулҗ, нер һарч йовдг коллектив билг-эрдмәрн йир өөдән кемҗәнд бәәхинь Уулын Алтан хәләһәчнр зөвтәһәр үнлв. «Өөрднрин» би болһниг әмтн альхан ташч тосчав. Олн җил биилҗ йовх бииг дахулад, көтлвртән шин кесг би театр орулсинь темдглҗ болхмн. Кезәнәс авн биилгдҗ йовдг бииһин ул деер Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдсн бииһән коллектив цуглрсн әмтнә оньгт тусхав. Алтан хәләһәчнр терүгинь таасч үнлв.
Уулын Алтад хальмг коллективиг йир бүләнәр тосч авв. Москван нертә коллективсиг тосч авснла әдләр талдан һазрас ирсн артистнриг иигҗ тоссинь кен чигн тодлад уган тускар барин һарцс бичснь маднд бахмҗта болв.
Алтан Республикин сойлын министерствин көдләчнр, «Алтам» гидг бииһин болн дууна Келн-улсин театрин артистнр хальмг гиичнриг халунар тосв. А. Анохинә нертә Келн-улсин музейд хальмг артистнриг эдн авч одв. Тенд нер туурсн Укок нертә хаана күүкнә цогц бәәхинь үзҗ, артистнр терүнә тууҗла таньлдв.
«Өөрднр» бииһин театрин балетмейстер Нәдвдә Владимирин келсәр, одсн һазр болһндан театрин артистнр бәәрн музейд одна, сойлын зөөрлә таньлдна. Алтан үүрмүд болхла, эн экскурсиг соньнар, мартгдшгоһар давулв. Ахнр-дүүнрән мет тосч авснь ик байрта болв.
Эн намр Алтан һазр соньн олн йовдлмударн байн болсна тускар барин һарцс бичв. Тер йовдлмуд дунд «Өөрднр» бииһин театр Хальмгас гастрольд ирсинь седкүлчнр онц темдглв.
Барин көдләчнрлә болсн харһлт чигн йир соньнар давв. «Алтам» гидг бииһин болн дууна Келн-улсин театр ирсн үүрмүдән халунар тосад, «Уткуул» гидг йөрәлин бииһән хальмг артистнрт нерәдв.
Йосна халхин һардачнр, сойлын болн олна үүлдәчнр «Өөрднрин» болсн харһлтд болн концертд ирв. Алтан Республикин сойлын министрин дарук Лариса Стрельникова йөрәлин үгдән темдглв: «Тана ирлһн келн-улсин хоорндк залһлдаг батллһнд туслхнь маһд уга. Сойлын болн билг-эрдмин дөңгәр бидн нег-негндән өөрхн болхвидн. Улсин билг-эрдмд дурта, өвкнрин авъясмудт итклтә боллһна, бииһин болн дууна билг-эрдмәрн хувалцҗ, сойлан цааранднь делгрүлх седкл мадниг хамцулҗана».
«Алтам» гидг бииһин болн дууна Келн-улсин театрин билг-эрдмин һардач болн ах балетмейстер Шинжина Айана «Өөрднр» театриг Әрәсәд нер туурсн, олн хәләһәчнрин дүриг суңһсн коллектив гиҗ нерәдв. 1990 җилд эн коллективиг үүдәһәд, делкәд күргҗ неринь туурулсн үүлдәч, Хальмгин Баатр, РСФСР-ин билг-эрдмин ачта үүлдәч, Хальмг АССР-ин ачта артист, Чечено-Ингушск Республикин ачта артист, О.И. Городовиковин нертә Хальмг АССР-ин мөрән лауреат Нәдвдә Петрин нериг Шинжина Айана күндлҗ заав.
– «Өөрднр» Хальмг Таңһчиннь нериг дуудулҗ йовх, келн-улсин бииһин эрдмин болн хальмг сойлын йоста элчнь болҗана, - гиҗ «Алтам» бииһин болн дууна Келн-улсин театрин һардач тоолвран медүлв.
Алтан Республикин Олна палатын сойлын, сурһуль-эрдмин болн номин комиссин ахлач, Уулын-Алтан ик сурһулин дацңгин һардач Сарбашен Сурнан темдглсәр, Алтан Республикиг болн Хальмг Таңһчиг келнә халхнь чигн залһлдулҗана. Иигәд алтан болн хальмг келнд әдл үгмүд баһ биш. Болн күүндлһнә келн әдл биш. Болв чигн сойлын зөөр болн тууҗин иҗл уңг кен-негән медлцхд болн нөкцҗ үүлдхд бат ул тогтаҗана.
- Хальмг Таңһч өвәрц билгтә улсарн байн. Ухата үүлдәчнр, номин болн билг-эрдмин халхар кецү билгтә улсарн өнр һазр мөн. Мана регионмудын хоорнд нөкцлтин болн хамцу үүлдврин төлә цуг таал бәәнә, - гиҗ Әрәсән седкүлчнрин ниицәнә Алтан Республикин әңгин ветеранмудын хүүвин ахлач Борис Апушкин ухан-тоолврарн хувалцв.
«Өөрднр» театрин балетмейстер Нәдвдә Владимир театрин үүлдврин тускар седкүлчнрт келҗ өгәд, ах-дүүһинәр тосч авснднь цугтаднь ханлтан медүлв.
Хулһн сарин 4-д болн 5-д болсн «Өөрднрин» концертс олн улсиг хурав. Бииһин өөдән билг-эрдмлә таньлдсндан Алтан әмтн ик ханлтта бәәв. Ах-дүүһин бүлән седкл хальмг артистнрт ик урмд өгв. «Нер туурсн коллектив», «Бииһин өөдән эрдмин үлгүр» гиҗ хальмг театрин тускар барин һарцс бичв. Седкүлчнр болн сойлын үүлдәчнр хальмг бииһин алтн көрңлә таньлдсн седклән медүлсинь умшхд соньн болв. Барин һарцст болн радио болн телеүзләр седкүлчнр өргмҗтә кевәр бичҗ хальмг бииһин театриг үзүлв. Алтан радион көдләчнр Хальмг радион хайгар «Өөрднр» Уулын Алтад ик күцәмҗтәһәр билгән үзүлснә туск соңсхвран илгәсинь соңсад, мана хальмг биичнрин гастролин хаалһин тускар бичүв.

ХӨӨЧИН Галина