Таңһчин дәәчнрин нерн мартгдшго

Һучн долан җил хооран 1989 җилин лу сарин 15-д Афганистанас Советин Союзин цергә әңгүдиг һарһла. Афганистанд учрсн дән йисн җилдән болсмн, түүнә йовудт 15 миңһн һар советск иргнмүд әмнәсн хаһцсмн. 2011 җиләс авн эн өдриг Төрскнә меҗә һатц цергә даалһвран күцәҗәсн Әрәсән иргнмүдин санлын өдр гиҗ темдглнә.
Афганистанд болсн дән 1945 җилин хөөн мана орн-нутгин меҗә һатц болсн хамгин догшин дәәлдән гиҗ тоолгдна, терүнә йовудт 50 миңһн күн шавтсмн гиҗ келгднә.
Делкән хойрдгч дәәнә хөөн Советин Союзин болн Әрәсән күсдундур сай һар цергч Корейд, Вьетнамд, Сирийд, Египетд, Мозамбикд, Анголад болн Югославийд болсн дәәлдәнд цергә үүлдвр күцәҗ йовла.
Тер мет эмчнр, тосхачнр, инженермүд бас цергчнр мет Төрскнә меҗә һатц иргнә даалһвран күцәҗ йовснь темдгтә. «Афганистанд болн нань чигн һазрт болсн дәәлдәнд мана хальмг эмчнр салдсмудт дөңгән күргҗ, әминь аврҗасмн, теднә санлынь тевчҗ бумблв секхәр зуралҗанавидн, - гиҗ афганцнр-дәәчнрин Хальмг Таңһчин ниицәнә ахлач Пристан Сергей мана күүндврин йовудт темдглв. - Тер мет дәәнә ветеранмудын таңһчин госпитальд эмч Очра Александрин нер зүүлһх седвәр мана ниицән татв. Александр Чечняд болсн дәәлдәнд әмнәсн хаһцла, мана седвәриг дөңнхлә, бидн госпиталин өөр-шидр эмч-баатрин бумб босххвидн».
Афганистана дәәлдәнд 17 хальмг дәәч әмнәсн хаһцла. Теднә нерд Элстин бумблвд мөңкрүлгдв. Дәәнә хөөн Хальмг Таңһчур кирцхд 876 дәәч ирлә. Болв кесгнь авсн шавасн көлтә, гем-шалтгин учрар сәәһән хәәсн болв. Сарпан болн Көтчнрә райодт эврә ветеранмудын төлә ЖКХ-н мөңгиг болн пенсиг немнә, талдан райодт ода деерән тиим керг күцәгдхш. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун зәрлгәр ветеранмуд-афганцнрт 20 миңһн арслңга дем өгнә.
Санлын өдр угтҗ афганцнрин ниицән Яшкулин бумблвд Әрәсән гегән-герлин йилһән сән көдләч, таңһчин зурачнрин ниицәнә гешүн, медальмүдәр ачлгдсн Афганистана дәәнә ветеран Кукудан Эрднин Петрин неринь күндлҗ санлын бумб тәвх, түүнә көвүн Җаңһр Петрович Элстин багшин колледж чиләснә хөөн СВО орлцад, 2025 җилд әмнәсн хаһцла. Терүнә санлд афганцнрин ниицән цергә түрүн цуглавр кехәр зуралҗана. Терүнә марһанд Элстин СПО-н бүрдәцс болн райодын сурһульмудын 10-ч классин сурһульчнр орлцх.
Тер мет җил болһн лу сарин 15-д Яшкулин бумблвд афганцнр дәәнд әмән өгсн болн сәәһән хәәсн ветеранмудын санлынь тевчҗ митинг давулҗ гүрмр цецгүд тәвнә. Тер мет район болһнд бас ирлцңгү бумбс босхгдсн бәәнә. Һурвн җил хооран эн ниицәнә гешүд «Энд дәәч-интернационалист бәәнә» гисн самбр ветеранмудын гермүдин эрст Яшкульд, Яшкулин района Привольное, Сарпан района Шарнут, Целинн района Хар Булг селәдт углҗ тәвсн билә.
Тиим кевәр афганцнрин санл тевчлһнә халхар ниицәнә ахлач болн терүнә гешүд ик көдлмш күцәҗәнә. Эдн баһчудыг, сурһульчнриг орлцулҗ төрскнч сурһмҗин төсв күцәнә. Ииигәд Ик Буурла района Южное селәнә сурһулин күүкдин дөңгәр «Гертәсн ирсн дем» («Домашнее тепло») гидг төсв күцәгдҗәнә. Госпитальд эмнлһ авчадг СВО-н дәәчнрт эдн телеүзл, орна өлг-эд болн нань чигн тоот хулдҗ авхмн. Тер мет Чолун Хамр, Южное болн Манцын Кец селәдин сурһульмудыг төгсәсн улс эн кергт арвтнрт дөң-нөкд болх, тиигҗ олна демәр эднә керг бүтҗәнә. Лу сарин 20-д эдн дәәчнрт белгән бәрүлхәр зуралҗана.

ТҮРВӘН Һуна