«Аавин заавр» – җирһлд туслдг сурһмҗ

Сегодня, 14:55 | Общество, Таңһчин зәңгс, Сойл

Әрәсәд зарлгдсн улсин ниицлтин җиләс иштә таңһчд олн керг-үүлдврмүд бүрдәгдҗәнә. Тер тоод олн келн-улсин урн үгин зөөрлә таньлдулҗадг керг-үүлдврмүд дегтрин саңгудт давҗана. Шидр «Төрскн һазрин олн келнә хамцу дүүрән» керг-үүлдвр А. Амр Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңд давв.

Эн керг-үүлдврин йовудт болсн «Аавин заавр» гидг хураңһун презентацд олн умшачнр орлцв. Хальмг Таңһчин сойлын ачта көдләч, Моңһлын сойлын күндтә көдләч, бичәч болн шүлгч Канкан Эрднин эн хураңһу бичкн умшачнр дунд ик тааслт олсмн. Дегтрин саңд болсн харһлтын йовудт тернь нег үлү сәәнәр медгдв. Элст балһсна дунд сурһульмудын хальмг келнә багшнр, немр сурһулин көдләчнр болн сурһмҗлачнр харһлтд орлцв. Энд болсн күүндвр төрскн келәр давулгдснь соньн болв. Әрәсән олн келн-улсин болн мана орн-нутгла меҗәлдг әмтнә келнә тускар цуглрсн улс ухан-тоолврарн хувалцв.
Хальмг улсин шүлгч Григорий Кукарека күүндвриг һардҗ давулв. Төрскн кел дасхлһнд һарчадг дуту-дундс керг уралан йовуллһнд туслҗахин тускар харһлтыг һардсн шүлгч болн нань чигн олн улс келв. Төрскн кел хадһллһнд, бичкдүдиг келнд оруллһнд Канкан Эрднин «Аавин заавр» гидг хураңһу туста болҗахнь заагдв. Эн хураңһун үүдәврмүдиг орс келнд орчулад, орн-нутгин талдан келн-улсин умшачнрла таньлдулсн орчулач, шүлгч Юрий Щербаковд әмтн ханлтан медүлв.
Әрәсән сойлын ачта көдләч, утх-зокъялын шалһач Дорҗин Данара төрскн келәр бичдг түүрвәчнрин то баһрсиг, нег үлү хальмгар бичдг баһчуд баһ болҗахиг темдглв. Сәәхн келәр, бичкдүдт амрар тодлгдх тоолвриг бичәч Канкан Эрднь медүлҗ чадсинь Данара Басанговна үнлв.

Өвкнрин зөөриг бичкдүдт медүлхәр
Таңһчин Толһачин һардврин һардачин дарук Екатерина Шипиева күүндврт тәвгдсн төр улсин оньг некчәхиг темдгләд, күүнә җирһлд кел болн авъясмуд батллһнд хамгин түрүнд өрк-бүл ик чинр зүүҗәхинь заав. Эк-эцкнр үрдтән заавр өгәд, келнд орулад, төрскн келән меддгиг, эврә һазртан дурта болдгиг сурһна. Тиигәд өрк-бүлдән чик сурһмҗ авсн бичкдүд өсәд, ик сурһульд орад, бийснь эк-эцкнр болад, күүкд-көвүдтән чик сурһмҗ өгх цаг ирнә. Тиигәд келән хадһлҗ делгрүллһнд күн болһн дааврта болҗана.
Хальмг келндән хару шүлгч болн багш Канкан Эрднь төрскн келән, улсин авъясмудыг йир сәәнәр меддг улсин бүлд өсч- боссмн, бийнь чигн медрлән тасрхан уга өөдлүләд йовна. Өвкнрин зөөриг сәәнәр меддгнь, гүн медрл болн дамшлт Канкан Эрднин билгин булг болҗана. Бичкдүдт нерәдҗ иим кергтә хураңһу бичснь цугтад туста керг мөн.
Таңһчин сойлын болн зуульчллһна министрин дарук Санҗрһа Герман чигн төрскн утх-зокъял делгрүллһнд, баһ наста умшачнрт туслх соньн дегтр һарсинь темдглв. Хальмг шүлгчин үүдәврмүдиг орс келнд билгтәһәр орчулсн Юрий Щербаковд Хальмг улсин шүлгчин күндтә нер зүүлһх седвәриг бичәчнрин ниицән татх зөвтә гиҗ министрин дарук селвг орулв.

Төрскн келнә амтнь
«Нүүдлин өв-сойл» гидг моңһл келтнрин нарт-делкән ниицәнә хальмг әңгин толһач болад, бичәч Канкан Эрднь ах-дү келн улсин бичәчнриг залһлдуллһна халхар баһ биш көдлмш кеҗәнә. Әрәсән талдан келн-улсин бичәчнрлә нөкцҗ үүлдәд, Канкан Эрднь хальмг сойл-тууҗиг, авъясмудыг олн дунд тархаҗ йовна. Шүлгүдинь умшҗ өссн бичкдүд төрскн келнә амтынь төрүц мартшго, цаарандк үйнрт медсән зааҗ дасххнь маһд уга. Бичәчнрин ниицәнә Хальмг әңгин ахлач Бадака Татьяна Элстд моңһл келтә шүлгчнрин нарт-делкән һурвдгч марһа бүрдәҗ давулсинь темдгләд, шүлгч Канкан Эрдньд Ханлтын бичг бәрүлҗ өгв.
Төрскн һазрин күчн күүнә җирһлд ик чинр зүүдгин тускар келхләрн, Чонкуша Петрин нертә Хальмг билг-эрдмин колледжин һардач Эрнҗәнә Лилия Канкан Эрднин билгин улнь Советин Союзин Баатр Сандҗра Николайин нертә Цаһан - Нуура дунд сурһульд тахшҗ, медрлән гүүдүлснд тохнята кевәр медүлсинь темдглв.
Целинн района Троицкое селәнә гимназин һардачин дарук, багш-методист Тауна Людмила төрскн кел дасхлһнд багшнр олн-зүсн эв-арһ олзлхар шундгин тускар келв. Кичәлмүдт цагин йовудла ирлцүлҗ шин эв-арһс олзлгдна, наадна янзар медрл зааһад, бичәчнрин үүдәврмүдт сурһульчнрин оньг тусхагддг болна. Иигәд Иван Крыловин теҗг үүдәврмүдиг кичәлдән багшнр дару-дарунь олзлдгинь зааһад, тедниг бичәч Канкан Эрднь хальмг келнд орчулсиг таасв. Багшнрт урн үгин кичәлд тернь сән дөңцл болҗахинь Людмила Андреевна заав.
Элст балһсна 29-ч тойгта бичкдүдин садын мергҗлт Маштыка Татьяна хальмг урн үгин делгрлтд Канкан Эрднь орулҗадг тәвцинь темдгләд, олн келн-улсин билгтнриг хамцуллһнд, бичкдүдт чик сурһмҗ өглһнд шунҗ орлцҗадг төләднь ханлтан медүлв
Багшнр кичәлдән олзлна
Хальмг улсин бичәч Элдшә Эрднь видеозалһлдаһар эн харһлтд орлцснь цугтад соньн болв. Әрәсән Федерацин сойлын ачта көдләч, Коми Республикин бичәчнрин ниицәнә ахлач Андрей Попов, аварск шүлгч Наби Исаев, Белоруссин болн СНГ-н бичәчнрин ниицәнә гешүн болн көгҗмч Татьяна Карнаузова Канкан Эрдниг шин дегтр һарсн йовдлла йөрәв. Забайкальск крайин Агинскас Элстд моңһл бичәчнрин һурдвгч нарт-делкән шүлгчнрин хуралтд орлцсн Бальжимә Батоева ахнр-дүүнрин тер харһлтыг тодлад, бурят келәр Канкан Эрднин «Аавин заавр» шүлгиг умшв. Дагестан Республикин Кумгоркалинск сурһулин багш Айшат Алиева бурятск шүлгч Амгалан Будаевин «Сахир һол» гидг шүлгинь умшв. Терүгинь аварск келнд буулһснь Наби Исаев болв. Амгалан Будаев үүрмүдтәһән Канкан Эрднин «Хаврин хур» гидг шүлгиг бурят келәр умшв. Хальмг шүлгчин «Би болн Нарн» гидг шүлгинь чечен келәр Грозный балһсна гимназин 4 «б» классин сурһульч Асинат Бахаева умшсиг цуглрсн улс таасв. «Бамб цецг» ансамблин дууч Окна Клим бурят шүлгчин шүлгәр һарһсн ду харһлтд дуулв. Цырен Шойжонимаевин түрүн дурна туск шүлгиг хальмг келнд Канкан Эрднь буулһсмн. Хальмг билг-эрдмин колледжин оютн Арнюдан Юлия Канкан Эрднин «Хальмг би» гидг шүлг умшҗ өгв.
Әрәсән олн келн-улсин шүлгүдлә таньлдҗ, ик орн-нутгин урн үгин хамцулгч чинринь харһлтд ирсн умшачнр медҗ авв. Ашлгч үгдән хальмг шүлгч, орчулач Канкан Эрднь келн-улс болһна зөөр болҗадг урн үг иньгллтин булг болҗахиг темдглв. Шүлгин дөңгәр орн-нутгин кесг һазрин билгтнрлә таньлдҗ, үүдәврмүдинь орчулад, улсин хоорнд Канкан Эрднь залһлда батрулҗана. Сойлын болн олна эн үүлдәчин үүлдвр Әрәсән улсин ниицлтин җилд нег үлү сәәнәр медгдҗәнә гиҗ сангдна.

ХӨӨЧИН Галина

Видео