Әмтнә җирһлин таал ясрулх күслтәһәр

Сегодня, 17:28 | Общество, Таңһчин зәңгс, Зіњг

Урҗ өдр Элстд болсн Хальмг Таңһчин залврин сүүрт 2025 җилд таңһчин социальн-экономическ делгрлтин аш диглв, ирх җилд эрүл-менд харлһна халхиг шинрүллһнә төсв күцәлһнә болн гер-бүүрин тосхлтын тускар өргн күүндвр болв. Чинртә төрмүдәр болсн сүүрт Әрәсән Президентин ЮФО-д үүлддг элчллтин таңһчд ах федеральн инспектор Александр Беляев, Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов орлцад, залврин гешүдт соньмсулҗадг төрмүдәр сурврмудан өгв.
Сүүриг Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән һардҗ давулад, таңһч шаңһа көтлврмүд, келн-улсин төсвс күцәҗ, әмтнә җирһлин таал ясруллһна, сурһуль-эрдмин, эрүл-менд харлһна бүрдәцсиг шинрүллһнә төрмүдиг хаһлҗана гиҗ темдглв. Тиигәд, эн җил таңһчин хазна оруһин әңг 35 җува арслң тогтаҗана, эрүл-менд харлһна түрүн дөң күрглһнә халхин бүрдәцсиг шинрүллһнә төсв эклҗәнә, терүнд 3,5 җува арслң һарһгдхмн, мана таңһч келн-улсин төсвс күцәлһнә керг-үүлдврмүдт 11 җува арслң авхмн, хойр җил дарандан таңһчин социальн-экономическ делгрлтин көтлвр күцәгдҗәнә. Эн җил мана таңһчд 21 дунд сурһульд болн 6 бичкдүдин садт бат ясвр кегдхмн. Нидн таңһчд 130 миңһн дөрвлҗн метр аһута шин гер-бүүр тосхгдв, Элст болн Лагань баһ балһсд дунд болсн марһанд диилвр бәрснә ашт сән кец-таал тогталһна көтлврин йовудт Колонск боодгин эргндк һазриг кеерүллһнә болн Ноһан Дәркин парк тосхлһна көдлмш кегдхмн. Таңһчин селәдт өдгә цага ФОК болн спортын талвңгуд тосгдҗана, бөк бәрлдәнә академьд бат ясвр кегдҗәнә, эн җил хотл балһснд тосхгдх ик стадиона зура белдхмн. Гемтә-шалтгта улсин болн медәтнрин төлә шин гер тосхлһнд 2 җува арслң йилһгдв, Элстд Н.Шапшукован нертә уульнцд дунд сурһулин тосхлт бас эклв, энд 850 сурһульч сурхин төлә өдгә цага сән таал тогтагдхмн. Эн тосхлтд бас 2 җува арслң һарһгдҗана. Таңһч социальн-экономическ делгрлтин халхар сән күцәмҗ бәрсмн гиҗ Гилән Герасимовна келәд, райодын болн хотл балһсна толһачнрт ханлтан өргв.
Таңһчин экономикин болн хулд-гүүлгәнә министр Чиҗин Андрей давсн җилд социальн-экономическ делгрлтин аш диглҗ, нидн таңһчд 224 җува арслңга эдл-ууш кеҗ-һарһгдсиг темдглв, таңһчд эд-бод келһнә бүрдәцсин үүлдвр делгрҗәхиг үнлв. Тиигәд, арһлачнр шаңһа дем авад, олзта-орутаһар үүлдҗәх болв. Таңһчин экономикд селәнә эдл-аху зөвтә орман эзлнә, сүл цагт кесн то-дигәр 81 селәнә эдл-аху болн 2,3 миңһн крестьянск-фермерск эдл-аху тоод авгдв. Хулд-гүүлгәнә халхар бас ору икдснь темдглгдв, гиҗ министр келв. Ирх җилд промышленностин ямаран халхс делгрҗ экономик батруллһнд ик тәвцән орулх гиҗ санҗант, тедн шин көдлмшч ормс бүрдәсн цагт мергҗлтнр кергтә болхмн, тегәд кадрмуд белдлһнә төриг эртәснь хаһлх кергтә гиҗ таңһчд федеральн ах инспектор Александр Беляев соньмсв. Чиҗин Андрейин тоолврар, тосхлтын материалмуд кеҗ һарһлһна, хот-хол эд-бод келһнә халхар үүлддг бүрдәцст һол оньг тусхагдх болҗ һарв. Ода юм уйдг, тосхлтын материалмуд кеҗ һарһдг бүрдәцст мергҗлтнр кергтә болх гиҗ министр келәд, дунд шишлң сурһульмудт тедниг белдх зура бәәнә гив.
Таңһчин эмнлһст сән таал тогтаҗ бат ясврин көдлмш күцәлһнә, өдгә цага кергсләр тетклһнә болн эрүл-менд харлһна көдләчнриг дөңнлһнә төрәр эрүл-менд харлһна министр Саран Булат тодрхаһар келәд, таңһчин төсвин йовудт эн җил балһсна поликлиникд, Баһ Дөрвдә болн Ик Буурла райодын эмнлһст бат ясврин көдлмш эклҗәнә гиҗ зәңглв. Таңһчин эрүл-менд харлһна түрүн дөң күрглһнә халхин бүрдәцсиг шинрүллһнд ут тоодан 3,5 җува арслң һарһгдхмн, орн-нутгин хазнас 3373,5 сай арслң йилһгдхмн. Эн җилмүдин эргцд 8 районд эмнлһнә шин 11 гер тосхгдхмн, эн кергт 146 сай арслң һарһгдх болв. Тиигәд, эн җил Сарпан района Шарнут, Городовиковск района Веселое, Яшкулин района Утта, Ик Буурла района Зунда Толһа, Орһахн, Көвүд, Лаганя района Улан Хол, Баһ Дөрвдә Плодовитое селәдт фельдшерин шин гермүд, эмчин амбулаторьс тосхгдхмн гиҗ зуралгдҗана. Кадрмудар тетклһнә төр сүүрт бас босхгдв. Министрин келсәр, Городовиковск районд ирсн эмчнрт нег дәкҗ 300 миңһн арслңга, Яшалтан районд болхла 200 миңһн арслңга дем өгнә. Тер мет «Земск эмч/фельдшер» шаңһа көтлврмүдин йовудт эмчнр болн дунд медицинск көдләчнр селәнә эмнлһст ирҗәнә.
Таңһчин тосхлтын, көлгн-күчнә болн хаалһин эдл-ахун министрин үүл дааҗадг Андрей Шаханов гер-бүүрин тосхлтын делгрлтин тускар тооцаһан өгв. 2019 җиләс авн 2025 җил күртл «Гер-бүүр» гидг келн-улсин төсв күцәлһнә йовудт таңһчд 839,4 миңһн дөрвлҗ метр аһута гер-бүүр эдлврт орулгдв. 2025 җилд олн патьрта 16 гер тосхгдв, эн җил таңһчд 143 миңһн дөрвлҗн метр аһута гер-бүүр тосхгдх зөвтә гиҗ зуралгдҗана.
- Хальмг Таңһч алвна болн алвна биш ору икдүллһнә халхар орн-нутгт нүүрлгч 20 региона тоод орна. 2026 җилд мана таңһчин хазна оруһин әңг 35 җува арслң тогтахмн. Эврән кеҗ һарһсн эдл-уушин кемҗә икдүллһнә халхар бидн Әрәсән Өмн үзгт 1-ч, орн-нутгин субъектс дунд болхла 2-ч орм эзлнәвидн. Таңһчин йосна, зака үүдәгч болн муниципальн йосна бүрдәцс арһ-чидлән хамцулад, төрскн һазриннь делгрлтин төлә ниитәһәр көдлх зөвтә. Тер цагт мана таңһч җил ирвәс өсәд-өргҗәд, әмтнә җирһлин таал ясрад бәәхнь лавта, - гиҗ Босхмҗин Гилән сүүриг товчлҗ келв.

ДООҖАН Наталья

Видео