äîìàõ ¹ 4,5,6 â 8 ìèêðîðàéîíå, à òàêæå â äîìå ¹ 1"À" â 1 ìèêðîðàéîíå Ýëèñòû íà÷àëèñü ðàáîòû ïî çàìåíå ëèôòîâ. Ïîäðÿä÷èê ÎÎÎ "Ìîñðåãèîíëèôò" ïðèñòóïèë ê ïîäãîòîâèòåëüíîìó ýòàïó - äåìîíòàæó ñòàðîãî, îòðàáîòàâøåãî ñðîê îáîðóäîâàíèÿ.
Íîâûå ëèôòû ñîîòâåòñòâóþò ñòàíäàðòàì áåçîïàñíîñòè è êîìôîðòà. Îíè ýíåðãîýôôåêòèâíûå è áîëåå áåñøóìíûå. Ñëåäóåò ïîíèìàòü, ÷òî çàìåíà èëè ðåìîíò ëèôòîâîãî îáîðóäîâàíèÿ ÿâëÿåòñÿ äîðîãîñòîÿùèì ìåðîïðèÿòèåì. Òåì íå ìåíåå, ïî ïîðó÷åíèþ Ãëàâû ÐÊ, ó÷èòûâàÿ ìíîãî÷èñëåííûå îáðàùåíèÿ æèòåëåé, íåñìîòðÿ íà îòñóòñòâèå ñðåäñòâ, ìèíèñòåðñòâîì ÆÊÕ áûë ðàçðàáîòàí ìåõàíèçì óñêîðåííîé çàìåíû îòðàáîòàâøåãî íîðìàòèâíûé ñðîê ñëóæáû ëèôòîâîãî îáîðóäîâàíèÿ ñ òðåõãîäè÷íîé ðàññðî÷êîé ïëàòåæåé çà âûïîëíåííûå ðàáîòû.
Òàê, â òåêóùåì ãîäó â ðàìêàõ ðåãèîíàëüíîé ïðîãðàììû ïî êàïèòàëüíîìó ðåìîíòó îáùåãî èìóùåñòâà â ÌÊÄ áóäåò çàìåíåíî 23 ëèôòà â 11 ìíîãîêâàðòèðíûõ äîìàõ.
Íàø êîðð

 ðåãèîíå ñòàðòîâàëà îáðàçîâàòåëüíàÿ ïðîãðàììà äëÿ ó÷àùåéñÿ ìîëîä¸æè.  ðàìêàõ ðåàëèçàöèè äàííîãî ïðîåêòà ñïåöèàëèñòàìè ÓÏÔÐ ïðîâîäÿòñÿ îòêðûòûå óðîêè, ëåêöèè, à òàêæå "Äíè îòêðûòûõ äâåðåé". Òàê, â ãîðîäñêîì ïåíñèîííîì âåäîìñòâå ïðîøëà ýêñêóðñèÿ äëÿ ñòóäåíòîâ 2-ãî êóðñà Êàëìûöêîãî ìåäèöèíñêîãî êîëëåäæà èì.Ò.Õàõëûíîâîé.
Î Ïåíñèîííîì ôîíäå ÐÔ, ôîðìèðîâàíèè ïåíñèè è ñïîñîáàõ å¸ óâåëè÷åíèÿ ìîëîäûì ëþäÿì ðàññêàçàëè çàìåñòèòåëü íà÷àëüíèêà Óïðàâëåíèÿ ÏÔÐ â ã.Ýëèñòå Ëþäìèëà Ñàðèåâà è ðóêîâîäèòåëü êëèåíòñêîé ñëóæáû Æàííà Ìàãíàåâà. Ãîñòÿì áûëè äàíû ñîâåòû î òîì, êàê çàáîòèòüñÿ î ñâîåé áóäóùåé ïåíñèè, à èìåííî, êàê âûáèðàòü ðàáîòó òîëüêî ñ áåëîé çàðàáîòíîé ïëàòîé, ïðîâåðÿòü ñâîé èíäèâèäóàëüíûé ëèöåâîé ñ÷åò, ó÷àñòâîâàòü â ïðîãðàììàõ äîáðîâîëüíîãî ïåíñèîííîãî ñòðàõîâàíèÿ.
Òàêæå ñòóäåíòàì ïîêàçàëè ðàáîòó êëèåíòñêîé ñëóæáû ÓÏÔÐ èçíóòðè: ãäå è êàê âåäåòñÿ ïðèåì ýëèñòèíöåâ, ñ êàêèìè âîïðîñàìè ñþäà ìîæíî ïðèéòè, êàê ðàáîòàþò ýëåêòðîííàÿ î÷åðåäü, àðõèâ ïåíñèîííûõ äåë.
"Îäíà èç ñåãîäíÿøíèõ çàäà÷ ÏÔÐ çàêëþ÷àåòñÿ êàê ðàç â ïðîñâåùåíèè ìîëîäîãî ïîêîëåíèÿ äëÿ òîãî, ÷òîáû îíè ïîíèìàëè, êàê ìîãóò âëèÿòü íà ñâî¸ ïåíñèîííîå áóäóùåå. À çíàíèÿ, ïîëó÷åííûå èìè âî âðåìÿ òàêîé îáðàçîâàòåëüíîé êàìïàíèè, äîëæíû ïîìî÷ü èì ïðàâèëüíî ñîðèåíòèðîâàòüñÿ â íà÷àëå ñâîåé òðóäîâîé äåÿòåëüíîñòè", - îòìå÷àåò Ë.Ñàðèåâà.
Ïîìèìî ïîëó÷åííûõ çíàíèé, ìîëîäûå ëþäè ñìîãëè ïîëó÷èòü è ó÷åáíèê "Âñ¸ î áóäóùåé ïåíñèè". Ïîñîáèå èçäàíî Ïåíñèîííûì ôîíäîì ÐÔ ñïåöèàëüíî äëÿ îáðàçîâàòåëüíîé ïðîãðàììû, íàïðàâëåííîé íà ïîâûøåíèå ïåíñèîííîé è ñîöèàëüíîé ãðàìîòíîñòè ìîëîä¸æè.
Íàø êîðð

²ð³ñ³í íîìèí àêàäåìèí Õàëüìã íîìèí Öóòõëœä Õàëüìãèí áàðèí ºàðöñèí ýëåêòðîíí àðõèâ (ïîëíîòåêñòîâàÿ áàçà äàííûõ ãàçåòíîãî êîðïóñà Êàëìûêèè) á¢ðä³ëºí³ ê´äëìø ýêëš³í³. Õîéð øàõó ñàðèí ýðãöä õîéð ì蜺í ñòàòüÿã ýëåêòðîíí êåâä îðóëñìí. Ýí¢íä "Õàëüìã ¢íí" ãàçåòèí 1957 šèëä áàðëãäñí òîéãóäàñ àâãäñí ìàòåðèàëìóä áàñ îðâ.
Õàëüìã íîìèí Öóòõëœãèí äåãòðèí ñàœãèí áîëí àðõèâèí ºàðäà÷ Àëåêñàíäðà Áàÿíîâàí êåëñ³ð, ýëåêòðîíí àðõèâ ìàíà îëíà ýêîíîìè÷åñê, ïîëèòè÷åñê, ñîéëûí áîëí ýðäì-ñóðºóëèí á³³äë-šèðºë øèíšëëºíä òóñòà áîëõìí. ߺàä ãèõë³ ñîöèîëîãóä, ýòíîãðàôìóä áîëí ôîëüêëîðèñòíð ýí¢ã îëçëàä ýâð³ øèíšëëºí³ ê´äëìø³í êåš ÷àäõìí.
"Ãàçåòí ðåïîðòàæ áîëºí ýëåêòðîíí àðõèâä ñàëó îðóëãäíà. Ýí ìàòåðèàë ÿìð òîéãò, ÿìð õàëõäíü îðäãíü, íåðíü ÿìàðàí áîëäãíü, êåí ò¢¢ðâ³÷íü áîëí íàíü ÷èãí òîîòñ çààãäíà. Ýí àðõèâ çóã íîìòíðò áèø, ìàíà óëñèí ñîéë, òóóš, àâúÿñ-çàœøàëàð ñîíüìñ÷àõ öóã óëñò ñîíüí áîëõìí", - ãèš Àëåêñàíäðà Áàÿíîâà êåëí³.
¥äã³ öàãèí øèí ýâ-àðºñ îëçëš ãàçåòì¢äèí ñòàòüÿñèã ýëåêòðîíí êåâ-ÿíçä îðóëëºíà ê´äëìøèã àìðàð áîëí øóëóºàð êåõä òóñëíà. Óðäíü îðãòåõíèê îëçëõ êåðãò³ á³³ñìí, òåã³ä èèì ê´äëìø äàøêàòà áîëäã áèë³. Îäà áîëõëà ñìàðòôîíàñ íàíü þìí êåðã óãà. Îäà äååð³í 1957 šèëä ºàðñí "Õàëüìã ¢íí³" öóã òîéãóä íîìèí Öóòõëœãèí ñåðâåðò îðóëãäñìí. Äàðóíü ýëåêòðîíí àðõèâèí öóã ìàòåðèàëìóä èíòåðíåòä îðóëãäõ.
"Õóó÷í ãàçåòì¢äèí òîéãóäûã ýëåêòðîíí àðõèâä áàðëš îëíà îíüãò òóñõàëºí ýðêí ÷èíðò³ ê´äëìø áîëšàíà. Çóã ò¢ð¢í áîëš òóóšàð áîëí æóðíàëèñòèê³ð ñîíüìñäã óëñò êåðãò³. Õàëüìãóä Ñèâð³ñ èð³ä, ýâð³ òàœº÷àí ÿºš áîñõñíü, ñåë³í³ ýäë-àõó, ïðîìûøëåííîñòü áîëí íàíü ÷èãí õàëõ ÿºš äåëãðš³ñíü, ýí öóã òîîòûã "Õàëüìã ¢íí³" õàëõñò îëš áîëíà", - ãèš ²ð³ñ³í íîìèí àêàäåìèí Õàëüìã íîìèí öóòõëœãèí í¢¢ðëã÷ íîìèí ê´äë³÷ Äàðèíà Ãåäååâà êåëí³.
ÀËÅÊÑ²Í Ñàíš

Îäàõí Ýëñòä íàðò-äåëê³í æóðíàëèñòíðèí ôîðóì õîéðäàä äàâóëãäâ. Òåð¢íä êåëí-óëñèí áàðèí ºàðöñèã ¢¢ì¢ëš³õ ÷èíðò³ ò´ðì¢ä³ð ´ðãí ꢢíäâð áîëâ. Ôîðóìèí éîâóäò áîëñí ñåêöñèí ê´äëìøò êåñã ðåãèîíàñ èðñí æóðíàëèñòíð êåëí-óëñèí áàðèí ºàðöñ ýíäðê öàãèí íåêâðë³ èðëöš ÿìð êåâ³ð ¢¢ëäõèí, ò´ðñêí êåë³ð áè÷äã óëñ óãà áîëšàõèí òóñêàð óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöñí áèë³.
Ýíäð áàðèí ºàðöñò éèð ê¢íä áîëšàíà. Ïîøòûí òóñëìšèí ¢í šèë èðâ³ñ ´´äë³ä éîâíà, öààñí áàñ ¢íò³ðâ, êåñãíü òèïîãðàôüä äàëà 촜㠴ðò³ á³³í³ ãèš ôîðóìä îðëöà÷íð òåìäãëâ. ¥äã³ öàãèí íåêâðë³ èðëöš ¢¢ëäõèí ò´ë³ êåñãíü èíòåðíåòä ãàçåòèí ñàéò äåëãð¢ëëºíä èê îíüã ´ãäã áîëâ.
"Èíãóøåòèÿ" ãèäã èíòåðíåò-ãàçåòèí øåô-ðåäàêòîð Ïàâåë Öîðîåâèí êåëñ³ð, ðåäàêöèí êîëëåêòèâèí øèèäâð³ð ä´ðâí šèë õîîðàí ýäí èíòåðíåò-ºàðöèí á¢ð䳺³÷íð áîëâ. Ýí ºàðöä îëí ç¢ñí 糜ã áàðëíà, âèäåî áîëí çóðãóäûí ðåïîðòàæìóä îëíà îíüãò òóñõàíà. "ßìð íåã êåðã-¢¢ëäâð ýñ ãèš éîâäë ó÷ðõëà, áèäí òåð äàðóíü 糜ãèã èíòåðíåò-ãàçåòä áàðëíàâèäí. Ìàíà ñàéòä ´äðèí äóóñí çîãñë óãàºàð øèí 糜ã áàðëãäíà. ßìð íåã éîâäëûí òóñêàð ³ìòí³ òîîëâðèã áèäí áàñ äàðóíü ´ãí³âèäí. Îäàõí Èíãóøåòèí òîëºà÷èí ñóœºâð áîëâ, òåã³ä áèäí ´äðèí ýðãöä ñóœºâðèí éîâóäûí òóñêàð îëíä ìåä¢ëš øèí 糜ãñ áàðëñí áèë³âèäí. Îäà ³ìòí èíòåðíåòä øèí 糜ã îëš àâíà, íåã ¢ë¢ áàº÷óä ãàçåò óìøõäàí äóðãî áîëíà, ýäí êåðãò³ 糜ãèã èíòåðíåòä õ³³í³. Òåìäãëõ³ñ, îäà ìàíà èíòåðíåò-ãàçåòèí óìøà÷íðèí òîíü Èíãóøåòèí òîëºà÷èí ñàéòûí óìøà÷íðèí òîîºàñ èê áîëâ",- ãèš ãèè÷ äàìøëòàðí õóâàëöâ.
Èíòåðíåò-ºàðöä àõð öàãèí áîëçãò 糜ã áàðëš áîëõìí ãèš Ïàâåë Öîðîåâ òåìäãëâ. Ýäí³ ºàðöä ýêîíîìèêèí, ñîéëûí, ïîëèòèêèí, ñïîðòûí òóñê 糜ãñ áàðëãäíà. Õàðì ò´ðõä, ýäí ò´ðñêí êåë³ðí 糜ãñ áàðëõø, çóã îðñàºàð. Èíãóøåòüä ò´ðñêí êåë³ð öóºàð ꢢíääã áîëâ ÷èãí òåð¢ã³ð áàºàð óìøíà, áè÷í³. ²ìòí ò´ðñêí ºàçðòàí ýœêð, õàëó÷ ñåäêëò³. Òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòåðñòâèí ñàéòä íåã ê´äë³÷ ç³ðì 糜ãèã ò´ðñêí êåëíä îð÷óëš áàðëíà. Òåã³ä íåã ä³êš ýí ãåìí³ä öàã çóóð ýñ ê´äëõë³, ýí¢í³ îðìä 糜ã îð÷óëäã ê¢í ýñ îëäñíà òóñêàð Ï.Öîðîåâ êåëâ.
- Áîëâ òåð áèéíü ãàçåò áàðëãäõ ç´âò³. Öààñíä áàðëãäñí ãàçåò - ýíòí òóóšëã÷ ÷èíðò³ äîêóìåíò áîëšàíà. Ãàçåòä ýíä¢ ºàðõ ç´â óãà, öààñíä áàðëãäñí ñòàòüÿ îëí šèëä³í õàäºëãäíà. Èíòåðíåòä áàðëãäñí 糜ãèã õ´´ííü ÷èêë³ä, ñîëüâð îðóëš áîëšàíà. Áàðëãäñí ãàçåòä òèèãš áîëøãî. Ìàíà ãàçåòèí òîéã áîëºíà õîøàºàä ýêçåìïëÿð Ìîñêâàºóð éîâóëãäíà, òåíä Ëåíèí³ íåðò³ áèáëèîòåêä õàäºëãäíà. Êåä¢ ê¢íä öàã áîëâ ÷èãí êåëí-óëñèí ãàçåòèã õààš áîëøãî,- ãèš Ïàâåë Öîðîåâ êåëâ.
"Óäìóðòèÿ" 糜ãëëºí³ àãåíòñòâèí ðåäàêòîð Ìàéÿ Áûâàëüöåâà ꢢíäâðò îðëöš, ýäí³ ðåñïóáëèêä ò´ðñêí êåë³í ìåääã óëñèí òî áàºðšàõàð ºóíäðõâ. ¥äðò ýäí õ´ð øàõó 糜ã áàðëíà, ñàðèí ýðãöä 5 ì蜺í ê¢í òåð¢ã óìøíà. Šèë õîîðàí àãåíòñòâä ò´ðñêí êåë³ð 糜ã áàðëäã ðåäàêö ¢¢ëääã áîëâ. Õàðì ò´ðõä, ò´ðñêí êåë³ð ºàðñí 糜ãèã á³³ðí óëñ òààñš óìøõø. Áàº÷óä ò´ðñêí êåë³í ñ³³í³ð ìåäõø. Æóðíàëèñòèí ýðäì ø¢¢š àâñí áàº÷óä îðñ êåë³ð áè÷í³, ò´ðñêí êåë³ð áè÷äãíü éèð õîâð.
Êåëí-óëñèí áàðèí ºàðöñèí ò´ë³ áຠíàñòà ñåëã³ áåëäëºí³, ò´ðñêí êåë³ð áè÷äã æóðíàëèñòíðèí šàëâ ´´äë¢ëëºí³ ò´ð áàñ ôîðóìä áîñõãäâ. Äîðàñ ´ñ÷ éîâõ áàº÷óä ò´ðñêí êåë³í ýñ ìåääã ó÷ðàð áàðèí ºàðöñò ñåëã³ áåëäëºí³ ò´ð í³ðí áîëšàíà. Îäà êåëí-óëñèí ºàðöñò ê´äëš³õ óëñ ê´äëìø³ñí ºàðõëà öààðàíäíü êåí ò´ðñêí êåë³ð áè÷õíü ìåäãäš³õø. ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí ìåäëä êåëí-óëñèí õîîðíäê õ³ðëö³í³ ñîâåòèí ãåø¢í, ìåæýòíè÷åñê æóðíàëèñòèêèí Ãèëüäèéèí àõëà÷ Ìàðãàðèòà Ëÿíãåí êåëñ³ð, ç³ðì ðåãèîíìóä áààõí ñïåöèàëèñòíðèã áåëäõ³ð ì´œã éè뺚 ´ãí³, áîëâ òåäí ñóðºóëÿí ò´ãñ³ñí³ õ´´í èê áàëºñäò ¢ëäí³, ò´ðñêí ºàçðóðí õ³ðš èðõø. Ýííü ó÷ðòà, áàº÷óä èê šàëâòà ñ³í ê´äëìø îëš àâõàð øóííà. Òåã³ä ò´ðñêí êåë³ð áè÷äã æóðíàëèñòíðèã óðìäóëõèí ò´ë³, áàº÷óä êåëí-óëñèí ºàðöñò èðš ê´äëõèí ò´ë³ õàìãèí ò¢ð¢íä šàëâ ´´äë¢ëõ êåðãò³ ãèš Ì.Ëÿíãå òåìäãëâ.
Ìàíà ãàçåò íèäí 100 šèëèí ´´í³í òåìäãëâ. Ìàíà ðåäàêöä áຠíàñòà êàäðìóä áåëäëºí³ ò´ð áàñ ýðêí ÷èíðò³ áîëšàíà. Óðäíü ðåäàêöä áàº÷óä îëí á³³äã áèë³, öóºàð õàëüìã êåë³ð áè÷äã á³³ñìí. Îäà áîëõëà áàº÷óä ê´äëõ³ð èðâ ÷èãí ò´ðñêí êåë³ðí áè÷š ÷àäõø. Õàðì ò´ðõä, ýí ò´ð öóã êåëí-óëñèí áàðèí ºàðöñèã ¢¢ì¢ëš³õíü ôîðóìä áîëñí ꢢíäâðèí éîâóäò ìåäãäâ.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ

Ãåð-ᢢðèí áîëí êîììóíàëüí ýäë-àõóí öóã îáúåêòñ 2018-2019 šèëèí íàìðèí-¢âëèí êåìä ýâäðëò óãàºàð ê´äëõèí ò´ë³ áåëäâðèí ê´äëìø êåš ò´ãñ³š³í³. Óäë óãà äóëàëëºíà êåì ýêëõ, òåã³ä õóðòà-÷èèãò³, ÷àœºàð ¢ë³äã ñàëüêòà íàìðàð, øóóðºòà-áîðàòà êèèòí ¢âë³ð ÷èãí ³ìòèã òàñðõàí óãàºàð êîììóíàëüí òóñëìš ê¢ðãõìí. ²ìòèã óñàð, øàìàð, ãàçàð òåòêš, ãåðì¢äíü äóëàòõš, á³³öèí ñ³í òààë òîãòàãäõ ç´âò³.
Íàìðèí-¢âëèí êåìä Ýëñò áàëºñíà óñàð òåòêëºí³ îáúåêòñèã òåìäãëñí çóðàºàð áåëäâðèí ê´äëìø êåëºí³ éîâóäò Áàÿðòèíñê áîëí Äååä ßøêóëèí óñíà òîãòàëàñ óñ àâäãèã óóðóëõìí. Òåã³ä Ýëñòèí àäìèíèñòðàöèí áàðèí öåðãëëòèí 糜ãëñ³ð, áàëºñíà ãåðì¢ä õîéð õîíãò óñàð òåòêãäøãî. Îêòÿáðèí 3-ä ´ð¢í 4 ÷àñàñ àâí îêòÿáðü ñàðèí 4-ä 20 ÷àñ ê¢ðòë óñí óãà áîëõ.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

2019 šèëä òàœº÷ä ò¢ð¢í áîëš íàðíà ê¢÷³ð ê´äëš, ýëåêòðîê¢÷ ºàðºäã ñòàíö òîñõš, ýäëâðò îðóëãäõìí. Ýí šèëèí ìàé ñàðä Õàëüìãèí ïðàâèòåëüñòâ áîëí "Õåâåë êîìïàíü” íàðíà ê¢÷³ð ê´äëäã ýëåêòðîñòàíö òîñõëºíà èíâåñòèöèîíí ò´ñâñ ê¢ö³ëºí³ òóñò áîîöà áàòëñí áîëäã. Ýí áîîöàíàñ èøò³ íàðíà ê¢÷í³ ýëåêòðîñòàíöñèí ñåòü òîñõãäõ. Ýí¢í³ñ íàíü íåãäñí ýíåðãîñåòÿñ îíö á³³õ ºàçðò àâòîíîìí ýíåðãîóñòàíîâêñ òîñõãäõìí. Ê¢÷íü 60 ÌÂò áîëšàõ ãåíåðàöèí îáúåêò ÁຠĴðâä³ ðàéîíä òîñõõàð çóðàëšàíà. Òàœº÷ä íàðíà ê¢÷³ð ê´äëäã ýëåêòðîñòàíöñ ê´äëõë³, øàìàð òåòêëºí³ òóñò á³³äë ÿñðõíü ëàâòà.

Îá ýòîì â õîäå ïðåññ-êîíôåðåíöèè ñîîáùèë çàìåñòèòåëü ãåíäèðåêòîðà, äèðåêòîð ôèëèàëà ÏÀÎ "ÌÐÑÊ Þãà Êàëìýíåðãî" Òèìóð Àëàåâ. Ñ 1 îêòÿáðÿ â Ýëèñòå íà÷íåòñÿ ïîêâàðòèðíîå îòêëþ÷åíèå ýëåêòðîýíåðãèè ïî âñåì êàòåãîðèÿì ïîòðåáèòåëåé, êîòîðûå èìåþò äîëãè ïî îïëàòå çà ýëåêòðè÷åñòâî.
Êàê îòìåòèë Òèìóð Àëàåâ, æèòåëè Ýëèñòû çàäîëæàëè ïðåäïðèÿòèþ 20,6 ìèëëèîíà ðóáëåé. Îí ïîä÷åðêíóë, ÷òî íà ïåðâîì ýòàïå îòêëþ÷åíèå ýëåêòðîýíåðãèè æäåò 1200 àáîíåíòîâ. Ïîñìîòðåòü ñïèñîê äîëæíèêîâ, êîòîðûì ñ 1-ãî îêòÿáðÿ ïëàíèðóåòñÿ îòêëþ÷åíèå ýëåêòðè÷åñòâà, ìîæíî íà ñàéòå ÏÀÎ "ÌÐÑÊ Þãà Êàëìýíåðãî".
 îôèöèàëüíîì ïðåññ-ðåëèçå âåäîìñòâà òàêæå ãîâîðèòñÿ, ÷òî, ïî ñîñòîÿíèþ íà 25 ñåíòÿáðÿ 2018 ãîäà, ðàçìåð çàäîëæåííîñòè ïîòðåáèòåëåé Êàëìûêèè ïåðåä ñåòåâîé îðãàíèçàöèåé çà óñëóãè ïî ïåðåäà÷å ýëåêòðîýíåðãèè ïðåâûñèë îäèí ìèëëèàðä ðóáëåé. Îò ïðîäàæè ýëåêòðîýíåðãèè â ðîçíèöó ïðîñðî÷åííàÿ çàäîëæåííîñòü çà 2017-2018 ãîäû ñîñòàâëÿåò áîëåå 432-õ ìèëëèîíîâ ðóáëåé, â òîì ÷èñëå þðèäè÷åñêèõ ëèö è èíäèâèäóàëüíûõ ïðåäïðèíèìàòåëåé - áîëåå 411 ìèëëèîíîâ ðóáëåé, íàñåëåíèÿ - áîëåå 20 ìèëëèîíîâ ðóáëåé.
Êàê îòìåòèë Ò.Àëàåâ, ïðîáëåìû ñ çàäîëæåííîñòÿìè èìåþòñÿ è ó îáðàçîâàòåëüíûõ ó÷ðåæäåíèé ãîðîäà: øêîë è äåòñêèõ ñàäîâ. "Ó÷ðåæäåíèÿ è àäìèíèñòðàöèÿ ãîðîäà íå îïëà÷èâàþò óñëóãè çà ïîòðåáëåíèå ýëåêòðîýíåðãèè ñ 2017 ãîäà. Ìû èìååì ïðàâî îòêëþ÷èòü ýëåêòðè÷åñòâî áåç ïðåäóïðåæäåíèÿ, íî áûëî ðåøåíî ðàçîñëàòü óâåäîìèòåëüíûå ïèñüìà", - ãîâîðèò Òèìóð Àëàåâ.
Íàïîìíèì, ñ 24 ñåíòÿáðÿ â 17-òè øêîëàõ Ýëèñòû áûëà îãðàíè÷åíà ïîäà÷à ýëåêòðîýíåðãèè. Íî óæå ñåé÷àñ ãàðàíòèðóþùèé ïîñòàâùèê ñòîëèöû, Êàëìûöêèé ôèëèàë ÏÀÎ "ÌÐÑÊ Þãà", íà÷àë ðàáîòó ïî ïîäêëþ÷åíèþ ãîðîäñêèõ îáùåîáðàçîâàòåëüíûõ ó÷ðåæäåíèé ê ýëåêòðîýíåðãèè. Ãîðîäñêîé áþäæåò ãàðàíòèðóþùåìó ïîñòàâùèêó çà ïîòðåáëåííóþ ýëåêòðîýíåðãèþ äîëæåí 46 ìèëëèîíîâ ðóáëåé, â òîì ÷èñëå â ñôåðå îáðàçîâàíèÿ - 13,5 ìèëëèîíà ðóáëåé.
Ìåæäó ïðàâèòåëüñòâîì ðåñïóáëèêè è ÏÀÎ "ÌÐÑÊ Þãà Êàëìýíåðãî" âåäóòñÿ ïåðåãîâîðû. ×àñòü çàòðàò íà ïîãàøåíèå äîëãîâ ðåñïóáëèêàíñêèé áþäæåò âîçüì¸ò íà ñåáÿ. Ñ ãîðîäñêîé àäìèíèñòðàöèåé îáñóæäàþòñÿ óñëîâèÿ ðåñòðóêòóðèçàöèè äîëãà.
Ñàíäæè ÀËÅÊÑÅÅÂ

Â÷åðà äåïóòàò Ãîñäóìû ÐÔ Áàòîð Àäó÷èåâ â ðåãèîíàëüíîé Îáùåñòâåííîé ïðèåìíîé ïðåäñåäàòåëÿ ïàðòèè "Åäèíàÿ Ðîññèÿ" Äìèòðèÿ Ìåäâåäåâà ïðîâåë ïðèåì ãðàæäàí ïî ëè÷íûì âîïðîñàì. Ïðåæäå ÷åì ïðèñòóïèòü ê ðàáîòå, äåïóòàò îáðàòèëñÿ ê ïðåäñòàâèòåëÿì ÑÌÈ ðåñïóáëèêè, ÷òîáû ïåðåäàòü ëþäÿì ñòàðøåãî âîçðàñòà ñâîè ïîçäðàâëåíèÿ êî Äíþ ïîæèëûõ ëþäåé. "Ìû õîðîøî çíàåì, ÷òî ëþäè ñòàðøåãî ïîêîëåíèÿ âíåñëè áîëüøîé âêëàä â ñîöèàëüíî-ýêîíîìè÷åñêîå ðàçâèòèå ðåñïóáëèêè è ñòðàíû â öåëîì. Ìû âèäèì, êàêîé íåîöåíèìûé âêëàä âû âíîñèòå â äåëî âîåííî-ïàòðèîòè÷åñêîãî âîñïèòàíèÿ ïîäðàñòàþùåãî ïîêîëåíèÿ. Íèçêèé ïîêëîí âàì çà ýòî! Áóäüòå âñåãäà çäîðîâû è ñ÷àñòëèâû! Æèâèòå äîëãî íà ðàäîñòü âñåì íàì, äîðîãèå âåòåðàíû!" - ñêàçàë Áàòîð Àäó÷èåâ.
À íà ïðèåì ïðèøëè ëþäè ïî ðàçíûì âîïðîñàì. Òàê, æèòåëüíèöà ñ. Òðîèöêîå îáðàòèëàñü ñ ïðîñüáîé îêàçàòü ñîäåéñòâèå â ïîëó÷åíèè êâîòû íà îïåðàöèþ â ÎÎÎ "Ðåñïóáëèêàíñêèé öåíòð ôëåáîëîãèè è ïðîêòîëîãèè ïðîôåññîðà Ñ. Ëàðèíà". Âåòåðàí è èíâàëèä òðóäà ýëèñòèíêà Â. Á. ïîæàëîâàëàñü íà òî, ÷òî ñòîèò â ãîðîäñêîé î÷åðåäè íà ïîëó÷åíèå æèëüÿ åùå ñ 1984 ãîäà, íî, ïî ñëîâàì ïîæèëîé æåíùèíû, î÷åðåäü ïðàêòè÷åñêè íå ïðîäâèãàåòñÿ. Åùå îäíà ýëèñòèíêà îáðàòèëàñü ñ ïðîñüáîé ê Á. Àäó÷èåâó ñîäåéñòâîâàòü â ïîëó÷åíèè çåìåëüíîãî ó÷àñòêà íà òåððèòîðèè ãîðîäà äëÿ ïîñòðîéêè àòåëüå. "ß øüþ è õî÷ó ñâîè óìåíèÿ èñïîëüçîâàòü â ïðåäïðèíèìàòåëüñêîé äåÿòåëüíîñòè", - çàÿâèëà îíà.
Áàòîð Àäó÷èåâ âíèìàòåëüíî âûñëóøàë ïðîñüáû âñåõ ïîñåòèòåëåé è êàæäîìó ïîðåêîìåíäîâàë, êàê èì äåéñòâîâàòü â èõ ñèòóàöèè. Ñî ñâîåé ñòîðîíû äåïóòàò çàâåðèë ãðàæäàí, ÷òî ïðèìåò ó÷àñòèå â ïîëîæèòåëüíîì ðàçðåøåíèè ïðîáëåì.
Òàì æå Áàòîð Àäó÷èåâ âðó÷èë ðåêòîðó ÊàëìÃÓ èì. Á. Á. Ãîðîäîâèêîâà Áàäìå Ñàëàåâó Ïî÷åòíóþ ãðàìîòó Êîìèòåòà Ãîñóäàðñòâåííîé Äóìû ïî àãðàðíûì âîïðîñàì, ïîäïèñàííóþ åãî ïðåäñåäàòåëåì Âëàäèìèðîì Êàøèíûì. Âðó÷àÿ íàãðàäó, Áàòîð Àäó÷èåâ ñêàçàë, ÷òî ðåêòîðàò ÊàëìÃÓ óäîñòîèëñÿ íàãðàäû "çà ìíîãîëåòíèé òðóä, âûñîêèé ïðîôåññèîíàëèçì è çíà÷èòåëüíûé âêëàä â ðàçâèòèå ìÿñíîãî ñêîòîâîäñòâà â Ðîññèéñêîé Ôåäåðàöèè".
 îòâåòíîì ñëîâå Áàäìà Ñàëàåâ èñêðåííå ïîáëàãîäàðèë Êîìèòåò Ãîñóäàðñòâåííîé Äóìû çà âûñîêóþ îöåíêó òðóäà ðåêòîðàòà ÊàëìÃÓ. Îí ïîä÷åðêíóë, ÷òî óñïåõè ó÷åíûõ óíèâåðñèòåòà â ðàçëè÷íûõ ñôåðàõ, â òîì ÷èñëå è â ðàçâèòèè ìÿñíîãî ñêîòîâîäñòâà, îñíîâûâàþòñÿ íà òðåõ êèòàõ: ñòðîãîì íàó÷íîì ñîïðîâîæäåíèè ïðîåêòîâ, êâàëèôèöèðîâàííûõ êàäðàõ è ïåðåäîâîé ëàáîðàòîðíîé áàçå âóçà.
Âî âòîðîé ïîëîâèíå äíÿ Áàòîð Àäó÷èåâ ïîáûâàë â ðîäíîì ïîñåëêå Àðøàí-Áóëã Öåëèííîãî ðàéîíà. Òàì ïóòåì ñêðåùèâàíèÿ êàëìûöêîé êóðäþ÷íîé îâöû ñ îâöîé ïîðîäû äîðïåð èç ÞÀÐ ïðîâîäèòñÿ ýêîíîìè÷åñêèé ýêñïåðèìåíò ïî âûâåäåíèþ íîâîé ïîðîäû êàëìûöêîé îâöû ìÿñíîãî íàïðàâëåíèÿ. Â÷åðà â ï. Àðøàí-Áóëã áûë ïðîâåäåí êîíòðîëüíûé çàáîé îâåö. Åãî ðåçóëüòàòû ïîêàæóò, áóäåò ëè ó íàñ âûâåäåíà íîâàÿ ïîðîäà îâåö ìÿñíîãî íàïðàâëåíèÿ. Ó÷åíûå-ýêñïåðèìåíòàòîðû íàñòðîåíû îïòèìèñòè÷íî.
Âàñèëèé ØÀÊÓÅÂ
Ôîòî àâòîðà

 ðàìêàõ ôåäåðàëüíîé ïðîãðàììû "Áîëüøèå ãàñòðîëè" Êàëìûêèÿ ïðîäîëæàåò âñòðå÷àòü ãîñòåé. Òàê, 3 îêòÿáðÿ 2018 ãîäà â íàøåé ðåñïóáëèêå íà÷èíàþòñÿ ãàñòðîëè Íàöèîíàëüíîãî äðàìàòè÷åñêîãî òåàòðà èìåíè Ï.Â.Êó÷èÿêà (Ðåñïóáëèêà Àëòàé).
Âíèìàíèþ íàøèõ ÷èòàòåëåé ïðåäñòàâëÿåì òåàòð èç áðàòñêîé ðåñïóáëèêè. Êàê è âñå íàöèîíàëüíûå òåàòðû ñòðàíû, äðàìàòè÷åñêèé òåàòð íà÷èíàë ñâîþ èñòîðèþ ñ 1936 ãîäà, ñ ïîäïèñàíèÿ Ïîñòàíîâëåíèÿ Îéðîòñêîãî îáëèñïîëêîìà ïî îðãàíèçàöèè íàöèîíàëüíî-òåàòðàëüíîé ñòóäèè. Ïîñëå íåîäíîêðàòíûõ ðåîðãàíèçàöèé íà îñíîâàíèè ïîñòàíîâëåíèÿ áþðî Àëòàéñêîãî êðàéêîìà ÊÏÑÑ è êðàéèñïîëêîìà îò 17 àâãóñòà 1971 ãîäà íàêîíåö-òî áûë îòêðûò Ãîðíî-Àëòàéñêèé îáëàñòíîé Íàöèîíàëüíûé äðàìàòè÷åñêèé òåàòð.  1977 ãîäó áûëî ïîñòðîåíî çäàíèå òåàòðà.
 2002 ãîäó òåàòð ïåðåèìåíîâàí â Ãîñóäàðñòâåííîå ó÷ðåæäåíèå êóëüòóðû Ðåñïóáëèêè Àëòàé "Íàöèîíàëüíûé äðàìàòè÷åñêèé òåàòð".  2008 ãîäó åìó áûëî ïðèñâîåíî èìÿ Ï.Â. Êó÷èÿêà - ïåðâîãî àëòàéñêîãî äðàìàòóðãà.
24 ìàðòà 1978 ãîäà Íàöèîíàëüíûé äðàìàòè÷åñêèé òåàòð îòêðûë ñâîé ïåðâûé òåàòðàëüíûé ñåçîí ñïåêòàêëåì "Çîëîòàÿ çàðÿ", ïîñòàâëåííûì ãëàâíûì ðåæèññåðîì Ì.Ã.Íàçàðîâîé, êîòîðûé ñòàë ïðîãðàììíûì è îïðåäåëèë äàëüíåéøåå íàïðàâëåíèå òåàòðà. Çà âðåìÿ ñóùåñòâîâàíèÿ òâîð÷åñêèé êîëëåêòèâ Íàöèîíàëüíîãî äðàìàòè÷åñêîãî òåàòðà îñóùåñòâèë áîëåå 180 ïîñòàíîâîê ïî ïüåñàì ðóññêîé è çàðóáåæíîé êëàññèêè, ñîâðåìåííîé ðóññêîé è íàöèîíàëüíîé äðàìàòóðãèè.
Ñëàâó è ãîðäîñòü òåàòðà ñîñòàâëÿþò àêòåðû, âûïóñêíèêè âûñøèõ òåàòðàëüíûõ ó÷åáíûõ çàâåäåíèé Ðîññèè: ÃÈÒÈÑà, ÂÒÓ èìåíè Ùåïêèíà, ÂÒÓ èìåíè Ùóêèíà ã. Ìîñêâû, èíñòèòóòà êóëüòóðû ã.ã. Óëàí-Óäý, Êðàñíîÿðñêà, Íîâîñèáèðñêà, Óôû, Áàðíàóëà, ÀÃÈÊÈ ã. ßêóòñêà.
Ñåãîäíÿ íà ñöåíå òåàòðà èãðàþò ïðåäñòàâèòåëè ÷åòûðåõ ïîêîëåíèé àðòèñòîâ. Ïðèçíàíèåì õóäîæåñòâåííîé çíà÷èìîñòè ñïåêòàêëåé Íàöèîíàëüíîãî äðàìàòè÷åñêîãî òåàòðà ÿâëÿåòñÿ ó÷àñòèå â ôåñòèâàëÿõ. Íà÷èíàÿ ñ 1989 ãîäà, òåàòð âûåçæàåò íà âñå òåàòðàëüíûå ôåñòèâàëè, êîòîðûå ïðîâîäÿòñÿ íà òåððèòîðèè Ñèáèðè.
 2004 ãîäó íà Ìåæäóíàðîäíîì òåàòðàëüíîì ôåñòèâàëå "Èñòàíáóë-Ïðîñòîð-Òåàòð" â ã. Ñòàìáóëå Àëòàéñêèé òåàòð ïîêàçàë ñïåêòàêëü "Áàéëûãûì" À. Áàëèíîé.
Íàäî íàïîìíèòü íàøèì çðèòåëÿì, ÷òî àëòàéñêèå àðòèñòû â îêòÿáðå 2009 ãîäà ïðèíèìàëè ó÷àñòèå â Ìåæäóíàðîäíîì ôåñòèâàëå ìîíãîëîÿçû÷íûõ íàðîäîâ. Òåàòð èç Ãîðíîãî Àëòàÿ ïðèâîçèë òîãäà ñïåêòàêëü "Âèøíåâûé ñàä" À. ×åõîâà.
2018 ãîä îçíàìåíîâàí ó÷àñòèåì Íàöèîíàëüíîãî òåàòðà èì. Ï.Â.Êó÷èÿêà â ïðîãðàììå Ìèíêóëüòóðû Ðîññèè "Áîëüøèå ãàñòðîëè". È â íà÷àëå îêòÿáðÿ íàøè ãîñòè, àðòèñòû Íàöèîíàëüíîãî òåàòðà Ðåñïóáëèêè Àëòàé, áóäóò ïðåäñòàâëÿòü ñâîè ðàáîòû êàëìûöêîìó çðèòåëþ. Ó íàñ åñòü âîçìîæíîñòü ïîñìîòðåòü äâà ñïåêòàêëÿ è êîíöåðòíóþ ïðîãðàììó.
Ýòî ñïåêòàêëü "Âîñõîæäåíèå íà Õàí-Àëòàé" À.Áîðèñîâà, Ä.Áåëåêîâà. Îòìåòèì, ÷òî À. Áîðèñîâ - èçâåñòíûé ðåæèññåð èç ßêóòèè. Êðîìå òîãî, ìû óâèäèì ñïåêòàêëü "Òóáà" Ë. Êîêûøåâà. Ýòà ïîñòàíîâêà â 1990 ãîäó áûëà ïîêàçàíà â Òûâå íà Ñèáèðñêîì ôåñòèâàëå íàöèîíàëüíûõ òåàòðîâ. Òàì äèïëîì ëàóðåàòà çà ðîëü Òóáû ïîëó÷èë àêòåð Â. Êèíäèêîâ. È íàïîñëåäîê àðòèñòû èç áðàòñêîé ðåñïóáëèêè ïîðàäóþò íàñ êîíöåðòíîé ïðîãðàììîé "Ìèôû è ëåãåíäû Ãîðíîãî Àëòàÿ".
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Ñîðîê ëåò - ïî÷òè ïîëâåêà, öåëàÿ æèçíü, èìåííî ñòîëüêî ðàáîòàåò â øêîëå, ïðåïîäàåò àíãëèéñêèé ÿçûê çàñëóæåííûé ó÷èòåëü, îòëè÷íèê íàðîäíîãî ïðîñâåùåíèÿ ÐÔ Í.Ì. Àðíþäàåâà (Áîëäûðåâà). Íàäåæäà Ìóòàåâíà ïðîðàáîòàëà 32 ãîäà â ðîäíîé Åðãåíèíñêîé ñðåäíåé øêîëå Êåò÷åíåðîâñêîãî ðàéîíà, ïÿòü ëåò - â Ýëèñòèíñêîé ìíîãîïðîôèëüíîé ãèìíàçèè. Ñ 2014 ãîäà îïûòíûé ïåäàãîã ó÷èò äåòåé â Âåðõíå - ßøêóëüñêîé ñàíàòîðíîé øêîëå-èíòåðíàòå Öåëèííîãî ðàéîíà. Çà ýòè ãîäû îíà, áóäó÷è êëàññíûì ðóêîâîäèòåëåì, áûëà íàñòàâíèêîì ìíîãèõ âûïóñêîâ è â ñâîåé ðàáîòå âñåãäà ñòðåìèòñÿ, ÷òîáû èç ñòåí øêîëû âûõîäèëè äîñòîéíûå ãðàæäàíå ñâîåé ñòðàíû, óâåðåííî øàãàþùèå ïî æèçíè.
Í.Ì. Àðíþäàåâà ðîäèëàñü â 1956 ãîäó â Ñèáèðè â ìíîãîäåòíîé ñåìüå âòîðûì ðåáåíêîì, â êîòîðîé - äâîå áðàòüåâ è ïÿòåðî ñåñòåð.  1957 ãîäó ñåìüÿ âîçâðàòèëàñü íà ðîäèíó. Ïîñëå îêîí÷àíèÿ Åðãåíèíñêîé øêîëû Íàäåæäà Ìóòàåâíà òâåðäî ðåøèëà ïîñòóïàòü íà ðîìàíî-ãåðìàíñêîå îòäåëåíèå ÊÃÓ, íî ïðåæäå îäèí ãîä ïðîðàáîòàëà â ñîâõîçå "Åðãåíèíñêèé": ïîìîùíèêîì ïîâàðà ó ñâîåé ìàìû â ðàáî÷åé ñòîëîâîé.  1973 ãîäó ïðè ïîñòóïëåíèè â âóç ïðåïîäàâàòåëè îòìåòèëè åå ãëóáîêèå çíàíèÿ ïî ïðîôèëüíûì ïðåäìåòàì. Ïîñëå îêîí÷àíèÿ óíèâåðñèòåòà 15 àâãóñòà 1978 ãîäà îíà íà÷àëà ñâîþ ïåäàãîãè÷åñêóþ äåÿòåëüíîñòü.
Ïåðâûé ïðîôåññèîíàëüíûé îïûò âñåãäà âîëíèòåëåí. Áëàãî, ÷òî ìîëîäîìó ó÷èòåëþ â íà÷àëå òðóäîâîãî ïóòè âñòðåòèëèñü ìóäðûå íàñòàâíèêè, êîòîðûå íàó÷èëè ãðàìîòíî âûñòðàèâàòü ðàáîòó, ìåòîäèêó âåäåíèÿ óðîêîâ. À Åðãåíèíñêàÿ øêîëà, ñ åå áîëåå ÷åì âåêîâîé èñòîðèåé, âñåãäà ñëàâèëàñü ñâîèìè òðàäèöèÿìè, Ó÷èòåëÿìè ñ áîëüøîé áóêâû. Êîëëåãè ñðàçó îòìåòèëè, ÷òî Íàäåæäà Ìóòàåâíà îáëàäàåò õîðîøî ïîñòàâëåííûì ãîëîñîì, äèêöèåé, ÷òî íåìàëîâàæíî íà óðîêàõ àíãëèéñêîãî ÿçûêà.
Äëÿ Íàäåæäû Ìóòàåâíû ó÷èòåëü - ýòî íå ïðîñòî îäíà èç âàæíåéøèõ ïðîôåññèé, à ïðèçâàíèå, äåëî âñåé æèçíè, è, ïî åå ìíåíèþ, îïðåäåëÿþùåå êà÷åñòâî â åãî ðàáîòå: "Ëþáîâü ê äåòÿì".
Ïðèñòóïèâ ê ðàáîòå â ñàíàòîðíîé øêîëå-èíòåðíàòå, îïûòíûé ïåäàãîã ïî ñâîåé èíèöèàòèâå îôîðìèëà êàáèíåò àíãëèéñêîãî ÿçûêà: ñàìîé ïðèõîäèëîñü äàæå çàíèìàòüñÿ ðåìîíòîì, áåëèòü, êðàñèòü, óñòàíàâëèâàòü æàëþçè, ñîâðåìåííûå ñòåíäû. Çàòî ñåãîäíÿ äåòèøêàì çäåñü óþòíî è êîìôîðòíî.
"Íàäåæäà Ìóòàåâíà ñàìîçàáâåííî îêðóæàåò ó÷àùèõñÿ ëþáîâüþ è äàåò èì âåðó â ñåáÿ, - òàê îòçûâàåòñÿ î þáèëÿðå äèðåêòîð øêîëû-èíòåðíàòà Ì.Ä. ßâàøêàåâ. - Çà ãîäû ðàáîòû ó÷èòåëåì ñîçäàí è àêòèâíî èñïîëüçóåòñÿ íà óðîêàõ áîãàòûé äèäàêòè÷åñêèé ìàòåðèàë. Ïåäàãîã èñïîëüçóåò ðàçëè÷íûå ìåòîäû: äèàëîãè, èãðû, ñîñòàâëåíèå ðàññêàçîâ, ìèíè-ñïåêòàêëè. Åæåãîäíî Í.Ì. Àðíþäàåâà ïðîâîäèò Íåäåëþ àíãëèéñêîãî ÿçûêà: ýòî êîíêóðñû, ïðåçåíòàöèè… Äåòè ñ áîëüøèì óäîâîëüñòâèåì ó÷àñòâóþò â ýòèõ ìåðîïðèÿòèÿõ, ãäå èãðàþò ðîëè ãåðîåâ àíãëèéñêèõ ñêàçîê, ó÷àò ñòèõè è ïåñíè íà èçó÷àåìîì ÿçûêå, ñîâåðøàþò ïóòåøåñòâèå ïî àíãëîãîâîðÿùèì ñòðàíàì, îðãàíèçîâûâàþò âèêòîðèíû è áðåéí-ðèíãè. Âñå ýòî ÿâëÿåòñÿ îäíèì èç ýôôåêòèâíûõ ïóòåé ïîâûøåíèÿ èíòåðåñà ó÷àùèõñÿ ê èíîñòðàííîìó ÿçûêó".
 íàñòîÿùåå âðåìÿ â ñâîåé ïåäàãîãè÷åñêîé äåÿòåëüíîñòè Í.Ì.Àðíþäàåâà ðàáîòàåò ïî òåìå: "Ôîðìèðîâàíèå öåííîñòíîãî îòíîøåíèÿ ê èíîÿçû÷íîé êóëüòóðå".
"Àíãëèéñêèé ÿçûê îáëàäàåò øèðîêèì ñïåêòðîì âîçìîæíîñòåé äëÿ àêòèâèçàöèè ïîçíàâàòåëüíîé äåÿòåëüíîñòè îáó÷àþùèõñÿ. Ýòî, âî-ïåðâûõ, ñâÿçàíî ñ ïðèìåíåíèåì òàê íàçûâàåìûõ ñðåäñòâ ðàçâëå÷åíèé, êîòîðûìè ìîãóò ñòàòü èãðû, âèäåî, ìóçûêà, èçîáðàæåíèÿ, òî åñòü òî, ÷òî ïðèâëåêàåò âèçóàëüíî, ïîçâîëÿåò èíòåðàêòèâíî ó÷àñòâîâàòü, ñåé÷àñ íàçûâàþò îäíèì ñëîâîì - "ìóëüòèìåäèà". È âåëèêîëåïíûå âîçìîæíîñòè ìîòèâàöèè ìû íàïðàâëÿåì â íóæíîå ðóñëî, - äåëèòñÿ Íàäåæäà Ìóòàåâíà. - Äðóãèì ñðåäñòâîì äëÿ àêòèâèçàöèè ïîçíàâàòåëüíîé äåÿòåëüíîñòè îáó÷àþùèõñÿ ÿâëÿåòñÿ ìåòîä ïðîåêòîâ. Íàïðèìåð, íà óðîêàõ ïðè èçó÷åíèè òåìû, ïîñâÿùåííîé ñòðàíîâåäåíèþ â ñòàðøèõ êëàññàõ, äåòè ïðåäñòàâëÿëè ïðîåêòû â âèäå ïðåçåíòàöèé î äîñòîïðèìå÷àòåëüíîñòÿõ Âàøèíãòîíà, Ëîíäîíà, Ãîëëèâóäà, î ìîëîäåæíûõ ñóáêóëüòóðàõ è ìóçûêàëüíûõ íàïðàâëåíèÿõ".
 íàøè äíè îáðàçîâàíèå ïðåäóñìàòðèâàåò ëè÷íîñòíî-îðèåíòèðîâàííûé äèôôåðåíöèðîâàííûé ïîäõîä ê îáó÷åíèþ äåòåé. È çäåñü ñàì ó÷èòåëü âàæíåå. Ïî ìíåíèþ Íàäåæäû Ìóòàåâíû, ëó÷øåé ìåòîäèêîé ìîæíî ñ÷èòàòü òó, êîòîðàÿ âûçûâàåò ó ó÷àùèõñÿ ëþáîâü ê èçó÷àåìîìó ïðåäìåòó, à õóäøåé - òó, êîòîðàÿ íå âûçûâàåò èíòåðåñà.
"Íàäåæäà Ìóòàåâíà - âûñîêîïðîôåññèîíàëüíûé, ñïðàâåäëèâûé è äîáðîæåëàòåëüíûé ó÷èòåëü, ÷òî ïîçâîëÿåò åé äîâåñòè äî ó÷åíèêîâ ó÷åáíûé ìàòåðèàë, - òàê îòçûâàþòñÿ ðîäèòåëè ó÷åíèêîâ. - Îíà âñåãäà äàåò âîçìîæíîñòü äåòÿì èñïðàâèòü ïëîõóþ îòìåòêó. Íà å¸ óðîêàõ ó÷åíèêè íå îòâëåêàþòñÿ îò èçó÷àåìîãî ìàòåðèëà".
Ñðåäè ó÷åíèêîâ Í.Ì. Àðíþäàåâîé íåìàëî ïðèçåðîâ ðàéîííûõ è äðóãèõ îëèìïèàä. Ìíîãèå å¸ âûïóñêíèêè ïðîäîëæèëè îáó÷åíèå â ïðåñòèæíûõ ðîññèéñêèõ è çàðóáåæíûõ âóçàõ. Îíè óñïåøíî ðàáîòàþò â ñôåðàõ, ñâÿçàííûõ ñî çíàíèåì àíãëèéñêîãî ÿçûêà. Îäíà èç íèõ - Ë.À. Îãîëîâà (Íèêèòèíà), ñòàðøèé ïðåïîäàâàòåëü, äîöåíò êàôåäðû "Çàðóáåæíàÿ ôèëîëîãèÿ", óñïåøíî ïðåïîäàåò àíãëèéñêèé ÿçûê â ÊàëìÃÓ. Òàê æå, êàê êîãäà-òî Íàäåæäà Ìóòàåâíà, ñåëüñêèì ó÷èòåëåì ðàáîòàåò åå ó÷åíèöà Ä.Ñ. Ìå÷èðîâà: ïðåïîäàåò àíãëèéñêèé ÿçûê â Ïåðâîìàéñêîé ÑÎØ Ïðèþòíåíñêîãî ðàéîíà. Îäíà èç ó÷åíèö Í.Ì. Àðíþäàåâîé, Áóëãóí ×èìèäîâà, ñ îòëè÷èåì îêîí÷èëà ôàêóëüòåò "Ðåãèîíîâåäåíèå" ÊàëìÃÓ, ìàãèñòðàòóðó â ïðåñòèæíîì âóçå Êèòàÿ, íûíå ðàáîòàåò ïåðåâîä÷èöåé, îíà ïðèçíàëàñü íàì, ÷òî â ýòîì áîëüøàÿ çàñëóãà - åå ëþáèìîãî ó÷èòåëÿ.
Ñâîèìè âîñïîìèíàíèÿìè ñ íàìè ïîäåëèëèñü áûâøèå ó÷åíèêè þáèëÿðà, â èõ ÷èñëå - çàñëóæåííûé þðèñò ÐÊ Ø.Ó. Êåêååâ: "Ìû ïåðâûå ó÷åíèêè, ó êîòîðûõ Íàäåæäà Ìóòàåâíà áûëà êëàññíûì ðóêîâîäèòåëåì.  äàëåêîì 1978 ãîäó îíà äåëàëà ñâîè ïåðâûå øàãè íà ó÷èòåëüñêîì ïîïðèùå, à ìû ó÷èëèñü â 8 êëàññå. Ñ íåé áûëî ëåãêî. ß ñ óäîâîëüñòâèåì èçó÷àë àíãëèéñêèé ÿçûê. Íàäåæäà Ìóòàåâíà áûëà òðåáîâàòåëüíîé, íî ñïðàâåäëèâîé. Ñ íàìè îíà ïðîâîäèëà è âñå âíåêëàññíûå ìåðîïðèÿòèÿ. Ïðîøëî 37 ëåò, êàê ìû îêîí÷èëè øêîëó, íî äî ñèõ ïîð íå òåðÿåì ñâÿçè ñî ñâîèì ó÷èòåëåì. Ñòàðàåìñÿ áûòü ðÿäîì, äåëèì è ãîðåñòè, è ðàäîñòè. Ñåãîäíÿ õîòèì ïîçäðàâèòü íàøó äîðîãóþ è óâàæàåìóþ Íàäåæäó Ìóòàåâíó ñ 40-ëåòèåì ïåäàãîãè÷åñêîé äåÿòåëüíîñòè, ïîæåëàòü êðåïêîãî çäîðîâüÿ è íîâûõ òâîð÷åñêèõ óñïåõîâ â åå íåëåãêîì, íî âàæíîì è íóæíîì îáùåñòâó òðóäå!".
Ãëàâà Åðãåíèíñêîãî ÑÌÎ, çàñëóæåííûé ðàáîòíèê íàðîäíîãî õîçÿéñòâà ÐÊ Á.Í. Ñàäæàåâ òàê îòçûâàåòñÿ î ñâî¸ì ó÷èòåëå: "Íàäåæäà Ìóòàåâíà - òàëàíòëèâûé ÷åëîâåê, òâîð÷åñêèé ïåäàãîã. Êàê êëàññíûé ðóêîâîäèòåëü, îíà áîëüøîå âíèìàíèå óäåëÿëà âîñïèòàíèþ òàêèõ êà÷åñòâ, êàê äîáðîòà, ÷åñòíîñòü, ïàòðèîòèçì. Ìû áëàãîäàðíû åé çà òî, ÷òî îíà âëîæèëà â íàñ ÷àñòè÷êó ñâîåé äóøè".
Í.Ì. Àðíþäàåâà ñåãîäíÿ - îïûòíûé ïåäàãîã, ïîëüçóåòñÿ çàñëóæåííûì óâàæåíèåì êîëëåã ïî ðàáîòå, åå ëþáÿò è öåíÿò ðîäíûå è áëèçêèå, ó÷åíèêè. Íàäåæäà Ìóòàåâíà - íå òîëüêî çàñëóæåííûé ó÷èòåëü, ïåäàãîã, íî è çàáîòëèâàÿ ìàìà, è ëàñêîâàÿ áàáóøêà, íàäåæíàÿ îïîðà äëÿ ìëàäøèõ áðàòüåâ è ñåñòåð.
Ìíîãî íàãðàä, äèïëîìîâ, Ïî÷åòíûõ ãðàìîò ðàéîííîãî è ðåñïóáëèêàíñêîãî óðîâíåé ó ó÷èòåëÿ, íî ñàìûå äîðîãèå - ýòî òå, ÷òî âðó÷åíû å¸ ó÷åíèêàìè íà âûïóñêíûõ âå÷åðàõ. Îíà áåðåæíî õðàíèò èõ.  òðóäíóþ ìèíóòó îòêðîåò, ïðî÷èòàåò è óëûáíåòñÿ, ïîãðóçèâøèñü â âîñïîìèíàíèÿ, è ñòàíîâèòñÿ òåïëåå íà äóøå.

Áààòð ÀÌÒÅÅÂ