Мал асрхар шиидвр авв

Ик кезәнәс авн көвүн үриг бичкнәснь авн тохман дуудулх күн гиҗ болн һазр-уснаннь, орн-нутгиннь харсач болхинь зааҗ өскдмн. Көтчнрә района Чкаловский селәнд Хулхачиевихнә олн үртә бүлд өсч-боссн Һәрә көвүн мел тиим сурһмҗ авсмн.

Төрскн селәндән дунд сурһулян төгсәһәд, Хальмг ик сурһулин селәнә эдл-ахун дацңд эн орҗ сурв. Тавн җилдән тенд сурад, 2002 җилд «Зоотехния» мергҗләр хату цаасан эн авсмн. Дарунь экнь сәәһән хәәһәд, Һәрән өрк-бүлд амр биш бәәдл тогтсн учрар эцкдән нөкд болхар болн дүүнрән асрхин төлә эн Москва балһснд одад көдлв. Цаг зуур хотл балһснд көдләд, хәрү гертән ирәд, өрк-бүлән өндәлһәд, Элстд МВД-н медлд бәәдг поликлиникд өрәл җилдән көдләд, хөөннь арһлачин кергән бүрдәсн болдг.
2015 җилд Әрәсән харслтын Министерствлә бооца батлад, Һәрә Чеченск Республикд церглв. Терүнә дару Сирия орн-нутгт цергә керг-үүлдвр эклхлә, Хулхачин Һәрәд тиигәрән одх даалһвр өггдв. Тенд взводын командирин дарукин үүл дааһад, көдлмшән даавртаһар бүрдәҗ чадв. 2022 җилд Әрәсән Президент Владимир Путинә зәрлгәр цергә шишлң керг-үүлдвр эклхд, тер дарунь гилтә харслтын Министерствлә бооца батлсн улс цугтан тиигәрән йовулгдв. СВО-д түрүн өдрәс авн орлцад, дәәнә һалд орад, нег һазра мана көвүдлә хамдан Хулхачин Һәрә залу-зөрмгән үзүлсн болдг. Тер җилин моһа сард Донецк мүҗин Волновахск района Угледар балһсна өөр болсн дәәлдәнд Һәрә көлән шавтв. Дарунь медицинск цергллт ирәд, түргн дөңгән күргхәр седхлә, Һәрә доһлад йовсн бийнь эн-тер уга бәәнәв гиһәд, хамдан дәәлдҗ йовсн күндәр шавтсн көвүдт нөкд болтн гиҗ келв.
Дәәнә йовудын тускар күүнд келдмн биш гиҗ тоолгддг, тегәд Һәрә маднла харһсн цагт дала үг келсн уга. Хөөннь эн күндәр шавтад, Аһш балһсна эмнлһнд ирлцңгү эмнлһ авад, гертән хәрҗ ирв. Энүнә келсәр, өрк-бүлтәһән, өөрхн элгн-садтаһан бәәхлә эннь хамгин сән эмнлһ болдгинь онц темдглв.
Хулхачин Һәрән келсәр, цергә шишлң керг-үүлдвр давҗадг һазрт ямаран келн-улс болҗахинь йилһл уга цуһар ахнр-дүүнр мет олна кергән күцәҗәнә. Гертәсн хол бәәһәд, өөрхн элгн-саднаннь, нег үлү дурта авалиннь болн һурвн үрнәннь тускар санхла, зүркн байрар дүүрәд, цергә даалһвран улм даавртаһар күцәхд урмд өгнә, гиҗ эн келв.
Орн-нутгин регионмудас хамдан церглҗ йовсн үүрмүдтәһән эндр күртл залһлда бәрҗәнә. Телефоһар җиңнүләд, әмд-менд бәәхән эдн медүлнә. Зуг кесгнь әмнәсн хаһцҗ, үүрмүдин зүркнд мөңкинд үлдснь лавта.
Цергә даалһвран үнн-чик седклтәһәр күцәҗ, Хулхачин Һәрә өвкнрин үлгүрәр мал өскхәр шиидв. Эн туст цуг таал тогтагдсн бәәнә. 2024 җиләс авн орн-нутгин Президент Владимир Путин цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнрин төлә «Агромотиватор» нертә көтлвриг батлв. Тегәд Төрскән харсч йовдг улс цергә даалһвран күцәһәд, гертән хәрү ирәд, селәнә эдл- ахун халхар көдләд, орн-нутгин, нег үлү таңһчин экономикд тәвцән орулҗ чадхмн, гиҗ темдглх кергтә. Мал асрхла амн тоста гиҗ келгддгәр, мел эн көтлврт Һәрә орлцҗана. Хальмгин селәнә эдл-ахун министерствд одад, тенд көдлҗәдг мергҗлт Мукөвүнә Виктория көтлврин тускар энүнд тодрхаһар келҗ өгв. Энүнә һардврт Хулхачин Һәрә кергтә бәрмт цаасан авч ирәд, зураһан бичәд, ахр цагин болзгт цуг тоотан белдв. Белдсн зураһан харсад, «Агромотиватор» көтлврт орлцх эн зөв авсмн. Ода болхла эн көтлврәр күцәх көдлмшән эклхәр белдҗәнә. Хальмг тохма бод мал өскхәр бәәнә.
Тер мет өдгә цагт Һәрә таксид көдлҗәнә. СВО-н ветерана келсәр, эннь бас йир соньн көдлмш болна. Өдр болһн олн-әмтиг кергәрнь Элст эргәд күргнә, машинднь ямр чигн улс сууна. Кесгнь байрарн чигн, зовлңгарн чигн хувалцна. Цугтаһинь Һәрә соңсад, ухан-тоолврарн чигн хувалцна, сүв-селвгән чигн өгнә. Зәрмснь уурта сууҗ, буру чигн хәләнә. Зуг цаһан саната улс олар харһна, гиҗ эн темдглнә.
Таксид көдләд, Һәрә «Союз перевозчиков Калмыкии» нертә олна бүрдәцин ханьд ордг нег һазра көвүдлә таньлдв. Эн бүрдәц таксид көдлдг җолачнрин кергиг заканла ирлцүлхәр күсл тәвҗәнә. Эн туст ик көдлмш күцәх кергтә.
Эндр СВО-н ветеран, Жуковин нертә болн II девсңгин туурмҗин медальмүдәр ачлгдсн Хулхачин Һәрә Ольга авальтаһан хамдан хойр көвү болн күүк өскчәнә. Удл уга «Агромотиватор» көтлврән күцәхин төлә көдлмшән эклхмн. Көвүднь эн туст эцкдән эрк биш нөкд болхмн. Цергә шишлң керг-үүлдврин йовудт үзсн-соңссн тоот мартгддмн биш, зуг чадсарн мартх кергтә. Бурхд намаг әмд-менд гер талм авч ирснднь хара биш, тегәд эвин таалд үрдән өскәд, малан асрад, төрскн һазриннь цецгәрлтин төлә көдлхәр шунҗанав, гиҗ Төрскнән харсач тоолврарн хувалцв.
КАРСАНА Евгения