Өлзәтә үрд өсчәдг өнр-өсклң өрк-бүлд

Октябрьск района Цаһан Нур селәнд өсәд-боссн Сасан Мацг бичкнәсн авн герин көдлмш кеҗ, мал асрҗ эк-эцкдән нөкд болдг бәәсмн. Ода эн бийнь олн үртә эк болад, күүкдтән цугинь зааҗ, тедниг өвкнриннь авъясар сурһхар шунна. Зурһан үрнь бас эк-эцкдән нөкд болҗ, сурһулян сәәнәр сурч, билгтә, өлзәтә сән күүкд болҗ өсчәнә. Өнр-өсклң өрк-бүл бәәсәрн байн бәәҗ, кен ахан күндлҗ, бичкдүдән өкәрлүлҗ, ниитә бәәнә.
Эк-эцкнь Целинн района Овата селәнүр нүүҗ энд малын хошт көдлдг болхла, Мацг Борисовна бас энд бәәршлв. Ода эк-эцкнь Элст балһснд бәәнә, болв күүкнь өрк-бүлтәһән энд үлдхәр шиидв. Даасарн эн мал бәрҗ, үкр, һаха, мөр, шову асрна. Сүл цагт селәнәхн үкрән саалго туһлар көкүлнә, болв Мацг бер дөрвн үкр сааҗ, үсинь цокч өрм, тос кенә. Герин эзн Эрднь Лиджиевич бас малд урднь көдлҗ йовсмн, тегәд эдн бичкн эдл-ахуһан делгрүлҗ өрк-бүлән теҗәнә. Ууһн Ольга күүкнь дунд сурһулян йилһән сәәнәр төгсәһәд, ода тоочин эрдм дасчана, хөөннь эн дәкәд юрист болхар зуралҗана. Түмд 7-ч класст сурна, көвүн шатрар соньмсҗ таңһчин марһаст орлцна. Багшнь Арслң Алексеевич Балеткиев көвүг сәәнәр белдҗ, шатрин марһаст күцәмҗ бәрхд дөңгән күргнә. Дәкәд көвүн нәрн шинҗәр соньмсҗ, цаган тустаһар давулхдан дурта. Эн хуучн наадн керсү ухата болхд туслна гиҗ Арслң тоолна. Түмд ардан Байр, Нарн, Байсана болн Александра дүүнриг дахулсмн. Байр болн Нарн селәнә сурһульд сурчана, эдн билгтә, һартан өөтә бичкдүд мөн. Сурһулин хөөн эдн пластилинәр олн зүсн кегдлмүд кехдән таасна. Байсана тавта, отхн Саша болхла җил күрв. Ахнрнь дүүнртән йир дурта, сурһулин хөөн эднлә наадад, әмтәхн шикр-балтаһар тоона. Түмд болн Байр эк-эцкдән нөкд болҗ, малд хот, ус өгч, хаша-хаац цеврлнә.
- Би өрүн болһн эрт босад, үкрән сааҗ, така-шовудт хотынь өгч, герин көдлмшән кенәв. Көвүд сурһульдан йовна, би хойр бичкн күүктәһән үлдәд, хотан болһнав, нань чигн керг күцәнәв. Герин көдлмш төгсхш, нег үлү олн үртә өрк-бүлд олн зүсн төр хаһлх кергтә болна. Зурһан үр асрхд амр биш, цугтаднь хувц-хунр хулдҗ авх, сурһулин халхар нөкд болх, билг-эрдминь делгрүлхд туслх кергтә. Харм төрхд, герин эзн ода гемнҗәнә, онц килмҗ болн хәләвр кергтә болна. Зуг күүкдм нанд дөң болҗ, сурһулян сәәнәр сурч, дүүнрән хәләҗ нанд ицлтә түшг болдгнь нанд чидл-омг өгнә, – гиҗ олн үртә Мацг Борисовна келнә.
Цергә шишлң керг-үүлдвр эклхд Руслан дүнь эврә сән дурар терүнд орлцхар шиидв. Дүүдән зовад, әмд-менд иртхә гиҗ күүкд күн бас кесгтән нөр уга бәәсмн. 2024 җилд дүнь шав авад, эмнлһнә хөөн цергәс бууҗ ирв. Зеенрнь зөрмг наһцхарн бахмҗ кеҗ, терүнәс үлгүр авхар шунна. Эк-эцкиннь үгд орҗ, сурһулян сәәнәр сурчадг бичкдүд өлзәтә үрд болҗ өсх гиҗ олн үртә эк ицҗәнә.
ДООҖАН Наталья



















Республиканская газета, издающаяся на калмыцком и русском языках. Газета освещает общественно-политические события, происходящие в Калмыкии, а также публикует материалы по культуре и языку калмыков.