Ýðìäãò³ óëñèí òóñêàð óõàëš

"2016-2020 šèëì¢äò òààëìšòà á³³äë" ãèäã ãîñóäàðñòâåíí ïðîãðàìì áîëí "2013-2020 šèëì¢äò Õàëüìã Òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí äåëãðëò" ãèäã ïðîãðàìì ê¢ö³ëºí³ éîâóäò òàœº÷ä ýðìäãò³ óëñò çîêàñòà òààë òîãòàãäšàíà. Òàœº÷èí ñîöèàëüí òåòêâðèí ó÷ðåæäåíüñò ýðìäãò³ áîëí ê´ãøí óëñò ñîöèàëüí òóñëìš ê¢ðãäã øèøëœ áàãìóä á¢ðä³ãäñí áîëäã. Õîéð ó÷ðåæäåíüä "Ãåð äååðíü ñàíàòîðü" ("Ñàíàòîðèé íà äîìó") ãèäã ýâ-àðº ê¢ö³ãäš³í³. Ýííü ñïåöèàëèñòíð ýðìäãò³ óëñèí ãåðòíü èðš, ýð¢ë-ìåíäèíü ÿñðóëëºíà òóñëìš ê¢ðãí³. Òåð ìåò òàœº÷èí ³ìòíä ñîöèàëüí òåòêâðèí êîìïëåêñí öóòõëœãèí óë äååð ãåìò³-øàëòãòà óëñèã áîëí ýðìäãò³ áè÷êä¢äèã ãåð-á¢ëä³í ÿºš õ³ë³š, àñðš, êèëìš³í ê¢ðãäãèã äàñõš, ýí òóñò ìåäðë³ð áîëí äàìøëòàð õóâàëöíà. Óõàíü òàòó áè÷êä¢äèí Ýëñòèí ãåð-èíòåðíàòä ´äð³ð ¢¢ëääã áàã á¢ðä³ãäâ. ¥ðê-á¢ëä àñðãäšàõ óõàíü òàòó ꢢêäèã ýê-ýöêíðíü ´ð¢º³ð íààðàí àâ÷ èðš, àñõí ê¢ðòë ýíä ¢ëä³í³. Òèèã³ä ýêíðòíü ê´äëìøò ºàðäã àðº ó÷ðâ. ¥í÷í-´â¢ ê´ãøí áîëí ýðìäãò³ óëñèí ãåð-èíòåðíàòìóäò "Áóéí" ("Ìèëîñåðäèå") ãèäã ³œã¢ä ñåêãäñìí. Ê¢íä ãåìò³, îðíàñí áîñäãî ãåìò³ óëñèã ýíä á³³ëºí³. Ýäí³ ò´ë³ öóã òààë òîãòàãäñìí.
Íèäí³º³ óò òîîäàí 500 ºàð ýðìäãò³ ê¢í ê´äëìø õ³³º³ä, ê´äëìø³ð òåòêëºí³ îðãàíìóäò ýðëº áè÷ñí áîëäã. Òåäí³ òîîºàñ 250 øàõó ꢢã ê´äëìøò îðóëâ. Ýäí³ñ ê´äëìø ýñ îëš ÷àäšàñí íàé ºàð ꢢã öàã çóóðèí ê´äëìø³ð òåòêâ. Ñóðºóëü ñóð÷àõ íàñíè äèãò ê¢ð³ä óãà ýðìäãò³ 23 ꢢêí-ê´â¢í çóíè àìðëºíà êåìä äàâ çóóð ê´äëš, ì´œã îëâ. Íåã ýðìäãò³ ê¢í ýâð³ êåðã ñåêš, àðºëà÷èí ¢¢ëäâð ê¢ö³š³í³. Šèð øàõó ê¢í îëíà ê´äëìøò îðëöâ, íàé ºàð ê¢í äàœãèí ê´äëäã îðì îëš ÷àäâ, ýñ ãèš öàã çóóðèí ê´äëìøò îðâ. Õ´ð ºàð ê¢í šîëà÷èí, õàðóë÷èí, îïåðàòîðèí, íàíü ÷èãí íåìð ýðäì äàñš àââ.
Ñ¢ë šèëì¢äò òàœº÷ä ôèçêóëüòóðàð áîëí ñïîðòàð ñîíüìñäã ýðìäãò³ óëñèí òî ´ñ³ä éîâíà. Òàœº÷ä ïàðàëèìïèéöíðèí ñïîðòèâí áåëäâðèí ïðîãðàìì á³³äë-šèðºëä òîõðàãäšàíà. Òåã³ä ÷èãí ìàíà ýðìäãò³ ñïîðòñìåíì¢ä ê¢ö³ìš á³ð³ä, ²ð³ñ³í õàìöó ñïîðòèâí êîìàíäñèí õàíüä îðšàíà. Òàœº÷ä àäàïòèâí ôèçêóëüòóðèí áîëí ñïîðòûí òàœº÷èí öóòõëœ á¢ðä³ãäâ. Ãåìò³-øàëòãòà óëñèã ç¢ñí-碢ë ñïîðòàð äàìøäã 23 ñïåöèàëèñòèã ñó𺚠áåëäñìí. Äàâñí šèëä òàœº÷ä ýðìäãò³ óëñèã îðëöóëàä, àðâí ñïîðòèâí êåðã-¢¢ëäâð äàâóëñìí. Òåð ìåò ãåìò³-øàëòãòà óëñ í³³ìí öóã³ð³ñ³í ìàðºàñò îðëöñí áîëäã.
"2013-2020 šèëì¢äò Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà äåëãðëò" ãèäã ãîñóäàðñòâåíí ïðîãðàììèí éîâóäò ðåàáèëèòàöèí ä´œãèã äåëãð¢ëëºí³ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä á¢ðä³ãäš³í³. Îðñí šèëèí ýêëö³ð êåñí-òî-äèã³ð, 9118 ê¢í ìåäèöèíñê ðåàáèëèòàöèí ä´œ àâñìí, 1456 ꢢíä îäà ÷èãí ìåäèöèíñê ðåàáèëèòàöèí ä´œ ê¢ðãš³í³. ²ð³ñ³í ýð¢ë-ìåíäèí õàëõàð 254 ýðìäãò³ ê¢í, òåð òîîä 57 áè÷êä¢ä ñàíàòîðí-êóðîðòí ýìíëº àâñí áîëäã. Íèäí³º³ ëüãîòí áàãèí óëñò 70 462 ì蜺í àðñëœãà 70 160 ýìèí ðåöåïò áè÷¢ëš ´ãñìí. Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà õàëõä 33 øàœºà ó÷ðåæäåíü ¢¢ëäš³í³, ýäí³ñ 27-íü ³ìòíä, òåð òîîä ýðìäãò³ óëñò òóñëìš ê¢ðãí³.
Áàñ ñîéëûí õàëõàð ãåìò³-øàëòãòà óëñò òààëìšòà á³³äë òîãòàëºíà áîëí òóñëìš ê¢ðãëºí³ òóñò òåìäãò³ ê´äëìø êåãäš³í³. À.Ì. Àìð-Ñàíàíà íåðò³ Êåëí-óëñèí áèáëèîòåêä í¢äí³ õàðàíü ìó óëñèí ò´ë³ øèøëœ ³œã ¢¢ëäš³í³. Èèì óëñèí ò´ë³ øèøëœ äåãðòì¢ä, "äó ºàðäã" äåãðì¢äò³ ôëåø-êàðòìóä áîëí àóäèî-êàññåòì¢ä á³³í³.Í.Í.Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåéä áàñ ýðìäãò³ óëñèí ò´ë³ øèøëœ ýâ-à𺠢¢ëäš³í³. Äðàìèí áîëí øîã íààäíà òàœº÷èí Îðñ òåàòð "Ïåðî Æàð-ïòèöû" ãèäã ò´ñâ ê¢ö³š³í³. Ýí¢í³ éîâóäò í¢äí³ õàðàíü òàòó áè÷êä¢äèí ò´ë³ ä´ðâí àóäèî-òóóëü áè÷š àâñìí. Òèèã³ä ñîöèàëüí, ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà, ñïîðòûí, ñîéëûí õàëõàð ýðìäãò³ óëñò òààëìšòà á³³äë òîãòàõàð øóíšàíà.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ