Эңкр экиннь санл тевчәд

Сегодня, 12:35 | Общество, Таңһчин зәңгс, Зіњг

Эн җилин эклцәр туула сарин 5-д Көтчнр селәнд бәәдг йирн долата ээҗ Паша Гаряевна Уланова насан барв. Бичкндк цагтан тууврин болн дәәнә зовлң дааҗ һарад, адрута җирһлин хаалһдан байрлх-зовх йовдл үзәд, 6 үрндән болн олн ачнр-зеенртән чик сурһмҗ өгсн ээҗиг сүл хаалһднь үдшәхәр кесг улс ирв. Отг-әәмгтән күндллһ олсн, элгн-саднд дундан ик тоомср эзлсн ээҗин ач хәрүлҗ, санлынь тодлхар ирсн улс сәәхн заңгинь, цаһан седклинь темдглҗ бүлән үг келв.

Саңһҗин (күүкн цага нер уснь) Паша хальмг улсиг цааҗла харһулад, хол Сиврин һазрур нүүлһсн цагт арвн дөрвтә бәәсмн. Төрскән харсгч Алдр дән эклхлә, эцкнь һазр-усан хортнас сулдххар түрүн зергләнд цергт мордв. Һундл төрхд, эцкнь дәәнә һалд зәңг-зә уга геедрв, экнь гемин уршгар бас сәәһән хәәв, тегәд Паша күүкн өнчрәд үлдв. Эк-эцк уга үлдсн күүкн хальмг улсиг төрскн һазраснь нүүлһхлә, аав ээҗ хойран дахад хол хаалһд һарч йовсмн. Көтчнрә района Хошуд селәнә әмтн Красноярск крайин Ужурск района Кудырбан нертә колхозд тусв. Күүнә һазрт күүкн аав ээҗ хойртан нөкд болхин төлә хар көдлмш кеһәд, күч-көлснә хаалһан эрт эклсмн. Өлсәд, даарад, күнд көдлмш кеһәд, күчр зовлң үзсн болв чигн Саңһҗин Паша сән-сәәхн иргч эрк биш ирх, хөвтә җирһл учрх гисн ицлән геесн уга. Сиврин һазрт эн хөвән олад, 1951 җилд Улана Бамбла ханьцад, өрк-бүлән өндәлһв. Сиврт эднә өрк-бүлд Галина, Леонид болн Андрей һарв. Хальмг улсин нериг цеврләд, төрскн һазрурн хәрх зөв өгхлә, эдн Көтчнрә района Чкаловский селәнә Дашмн фермд ирҗ бәәршлв. Энд Сергей, Юрий болн Анатолий көвүд төрәд, эднә өрк-бүл өнр-өсклң болв. Җил ирвәс эднә җирһл ясрад, күүкднь өсәд, сурһулян сәәнәр сурад, спортын халхар күцәмҗ бәрҗ эк-эцкән байрлулдг болв. Герин эзн Бамба Дорджиевич фермд лавкин һардач болҗ көдлдг болв, ачта амрлһнд һархиннь өмн эн буудя хадһлдг бүрдәциг һардв. Паша Гаряевна болхла малын хошмуд шалдад, фермин конторт сән кец-таал тогтаһад олн зүсн көдлмш күцәҗ йовсмсн. Үнн-чик авг-бәрцтә, келсн үгдән үнтә, әмтнлә тевчңһү болдг төләдән Бамба Дорджиевич болн Паша Гаряевна нег һазра улс дунд күндллһ олв.
Юрий көвүнә келсәр, эк-эцкнь эднд чик сурһмҗ өгч, эврәннь авг-бәрцәрн, заң-авъясарн үлгүр болдмн. Тавн көвүн болн ор һанцхн күүкнь бичкнәсн авн герин көдлмш кеҗ, мал асрҗ, хаша-хаац цеврлҗ, герән ахулҗ, мод көрәдҗ үвлд белдҗ, эк-эцкдән нөкд болдг бәәсмн. Эк-эцкин сурһмҗар зурһан үрнь сән улс болҗ өсв, эндр эдн гертә-малта, ачнр-зеенртә. «Мана эк-эцк бичкндк цагтан бийснь күчр зовлң үзссн төләдән мадниг уурлҗ шооддго билә. Ямр нег йовдл учрхла сүв-селвгән өгәд, маднд килмҗән тусхаҗ, өкәрлүлҗ таалулҗ бүлән үгәрн урмдулдг билә. Хоорндан эдн керүл-цүүгән уга, нег-негән тевчҗ ниитә бәәдг билә, тегәд ода бидн теднәс үлгүр авч әмтнлә тесвртә, тевчңһү бәәхәр шуннавидн», - гиҗ Юрий көвүнь келнә.
Зурһан үр асрад, төрскн һазриннь делгрлтин төлә олн җилдән үнн-чик седклтәһәр көдлсн төләдән Паша Гаряевна Күндллһнә һашгудар, олн үртә экин I болн II девсңгин медальмудар ачлгдсмн. Улана Паша Советин Союзин күч-көлснә ветерана болн тылын көдләчин цолта бәәсмн. Олн ачлврас ээҗин төлә 11 ачнь болн 15 җичнь хамгин һоллгч күцәмҗнь болдмн. Ачнр-җичнрнь сурһулян сәәнәр сурч, тааста эрдм шүүҗ авч олна хормад багтҗ йовхнь медәтин зүрк байрлулдг билә. Олн ачнрнь эңкр ээҗдән золһҗ ирәд, дару-дарунь гиичлҗ эс гиҗ җиңнүләд мендинь меддг бәәсмн.
Сүл җилмүдт Паша Гаряевна Юрий көвүндән бәәдг билә. Анна бернь хадм экән сәәнәр хәләҗ, килмҗән тусхаҗ, ниитә бәәв. Ээҗ дөрвн бердән һарлдсн эклә әдл болад, медсән-чадсан зааһад, сүв-севлгән өгәд, көвүдиннь өрк-бүлмүд бат, ниитә болдгтнь байрлдмн. 90 җилин өөнләнь ээҗд ке-сәәхн хальмг бүшмүд болн махла белглсмн, бийнь һартан өөтә, олн зүсн хувц уйдг бәәсн төләдән Паша Гаряевна терүг өмсҗ гиичнрән тосв.
- Күүнә җирһлин хаалһд байр-зовлң учрдг гиҗ келгднә. Мана ах үйин улс цааҗла харһад, эрт күч-көлснә хаалһан эклв, дәәнә зовлңгла харһв. Эдн төрскн һазран босхҗ авхар гүҗрҗ көдлв. Мана эк чигн бас кесг зовлң дааҗ һарв, болв зурһан үрнәннь болн олн ачнр-җичнриннь килмҗтә хәләврт сәәнәр көгшрв. Эк-эцк бәәтл бидн бийән бичкн үрнд тоолнавидн, тегәд эдн уга болсн цагт бидн өнчрнәвидн, түшг уга үлднәвидн. Мана эк сәәхн нас зүүв, зун нас күртл цөөкн җил күртсн уга. Эңкр экиннь санлыг бидн әрүнәр хадһлҗ йовхвидн. Мана зовлң хувалцсн цуг улст ик ханлтан өргҗәнәвидн, цуһар эрүл-менд бәәтн,- гиҗ Юрий көвүнь ахнриннь болн эгчиннь нерн деерәс келв.
БАТАН Сәәхлә

Видео