Шаңһа цергллтин тускар күүндв

Одахн Элстд «Медрл» ниицәнә седвәрәр «Негдсн Әрәсә» партин штабд баһчудын төлә кичәл болв. Әрәсән шаңһа көдләчин өдрт нерәдсн кичәлиг ниицәнә илдкәч, Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарук, таңһчин то-дигин делгрлтин министр Этән Алексей давулв.
Әрәсән тууҗин йовудт шаңһа көдләчин чинрнь яһҗ өсч йовсна тускар келгдв. Яһад эднә өдриг туула сарин 24-д темдглнә гихлә, тернь бас тууҗла залһлдата юмн. 1722 җилд Петр I тер өдр Әрәсән имперьт шаңһа цергллтин диг-дарана туск зака «Рангин туск табель» батлсмн. Ямта улсас кен ахлдгинь тенд тодрхаһар заагдв. Эндр өдр шаңһа цергләч орн-нутгин кесг салврин органмудт көдлнә. Тер тоод сурһуль-эрдмин, эрүл-менд харлһна, номин, сойлын, әәмшг уга бәәлһнә, финансин болн кесг нань чигн салврт көдлнә. Эдн закад батлна, орн-нутгин политик күцәнә, цергин болн әәрмин көдләчнр бас теднә тоод орна гиҗ илдкәч темдглв.
Шаңһа цергләчин өдр тогталһна туск седвәриг 2013 җил Пензан мүҗин губернатор Василий Бочкарев татла. Ямта улсиг мартад эднә сән өдриг кехш гиҗ һардач темдглв. Орн-нутгт болхла 700 миңһн шаңһа иргнә цергләч үүлдҗәнә гиҗ губернаторин дуудврт келгдҗәнә. Эдн хамгин түрүнд шаңһа политикиг күцәҗәнә. Әрәсән хазна Министерствин то-дигәр 10 миңһн иргнә туст 163 шаңһа цергләч үүлднә, эдн шаңһа болн муниципальн бүрдәцст көдлнә. Эднә тонь 2,3 сай күн болна.
Шаңһа цергллт ик ицгтә юмн болҗана. Эднә цергллт соньн болн үүдәгч янзта гиҗ салврин ветеранмуд келнә. Күнд-күчр кесг кергиг эдн дарунь күцәх зөвтә болна.
Цуг тер тоотын тускар эврәннь кичәлдән Алексей Петрович келҗ өгәд, түүнә йовудт Элстин сурһульмудын ах классмудын сурһульчнрт болн колледжмүдин оютнрт – «Молодая гвардия» бүрдәцин гешүдт цәәлһвр өгв. «Тиим кевәр би «Шаңһа цергллт – чини седклд тааста керг» гидг төрәр кичәл давулв. Орн-нутгин тууҗин йовудт эн салврар ямаран сольвр күцәгдснә тускар келҗ өгүв. Кемр тедн шаңһа цергллтин мергҗл шүүҗ авхла, тернь юуһарн соньн болхнь бас баһчудт зааҗ өгүв. Эдн кесг эрдмин тускар медҗ авв. Кичәлин хөөн эдн тааста мергҗлин тускар келҗ өгх, – гиҗ илдкәч келв.
Тиим дааврта керг күцәхин төлә арвтнр сәәнәр сурх зөвтәһән медв. Шаңһа цергләчин өдрт нерәдҗ кесн эн керг-үүлдвр баһчудт ик туста болв. Хальмг Таңһчин болн Әрәсән олн улсин бәәдл-җирһлиг ясрулхин, әмтнә кесг керг хаңһалһнд нерәдсн керг тохрахин төлә күцәсн көдлмш ик күндтә үүлдвр болҗахинь арвтнр сәәнәр медв гиҗ һардач заав.
Тер мет таңһчин «Медрл» ниицәнә ахлач Манҗин Элеонора эн туст бас тоолвран келв. «Туула сарин 24-д мана орн-нутгт шаңһа цергләчин өдр темдглв. Тер байрин өдрт нерәдәд Әрәсән «Медрл» ниицән «Шаңһа цергллт –чини седклд тааста керг» гисн керг-үүлдвр цуг регионмудт бүрдәв. Тер мет мана таңһчд Хальмг ик сурһульд болн Элстин сурһульмудт тиим лекцс болхмн. Цергләч, ямта күн болад, тиим дааврта эрдм шүүҗ авад мана баһчуд олн улсин сә хәәҗ үүлдх», – гиҗ Элеонора Сангаджиевна цәәлһв.
«Молодая гвардия» бүрдәцин гешүдәс эврәннь ахр тоолвран цөөкн арвтнр бас келв. Шаңһа цергллт ик дааврта болн күндтә көдлмш болҗана. Тиим эрдмиг маднас кесгнь шүүҗ авх күслтә, яһад гихлә таңһчин олн әмтнд церглдг керг хамгин тоомсрта. Маднд цааранднь сурх кергтә, сурһулин хөөн вузд орад шаңһа цергллтд нерәдсн эрдм шүүҗ авнавидн, тернь ода ик күндтә эрдм гиҗ тоолгдна, иргчдән орн-нутгин цергллтин таал сольгдад чигн бәәх, тер сольврт белн болхин төлә сәәнәр сурад йоста мергҗл болх кергтә гиҗ эдн тоолвран келв.
Тиим кевәр таңһчан делгрүлх, әмтнә җирһл цааранднь ясрулх, мана балһс, селәдиг сәәхрүлх седклтә баһчудт өсчәхнь ик байрта-бахта йовдл болҗана.
ТҮРВӘН Һуна