Олн келн-әмтнә өлзәтә җирһл

07-02-2026, 13:52 | Общество, Таңһчин зәңгс, Зіњг

Лаганя района Улан Хол селәнд олн келн-улс ни-негн, кен-ненәннь сойл, авъяс күндлҗ, хамдан байр-зовлңган әдл хувалцҗ ниитә бәәнә. Энд хальмг, орс, хасг, даргин, маһд болн талдан келн-улсин элчнр хамдан төрскн селәнә делгрлтд тәвцән орулҗ, бәәсн һазр-усндан эңкр улс мөн. Күүкд-көвүд бичкнәсн авн хамдан өсәд, иньгллтин залһлдаг җирһлиннь туршарт әрүнәр хадһлҗ сән үр-иньгүд болна. Селәнд хойр келн-улсиг хамцулсн өрк-бүлмүд баһ биш бәәнә.

Бичкнәсн авн хамдан өсәд, селәнә дунд сурһульд арвн җилдән сурч йовсн Унһна Эльза болн Рабадана Аминат тәвн һар җилин туршарт сән иньгүд болҗ үүрлҗәнә. Осман болн Патимат Рабадановихн эн селәнүр Дагестан Республикин Хасавюртовск района Новый-Кастег селәнәс нүүҗ ирсмн. Осман Мустафаевичиг нааран көдлмшин халхар йовулсмн, тегәд эн гер-мал болад, авальтаһан энд бәәдг болв. Эднә өрк-бүлд Барият, Аминат, Магомед, Зайнаб болн Зулихат һарад, эдн эн селәнд иҗлдәд бәәв. Күүкднь нег уульнцд хам-хоша бәәдг бичкдүдлә үүрләд, дунд сурһульд сурв. Эльзан Җирһл болн Санл дүүнрнь Магомед Рабадановла ах-дүүнр кевтә бас үүрлдг болв.
- Бидн сурһульд орхиннь өмн белдврин класст ирвидн. Аминат нанла хамдан суув, тегәд бидн түрүн өдрәс авн үүрлдг болвидн. Сурһулин хөөн хамдан герин даалһвран кеһәд, нег-негндән гиичд одад, цаган давулдг биләвидн. Аминат сурһулян йилһән сәәнәр сурсмн, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцҗ, оньдин нүүрт йовдмн. Мана класст олн келн-улсин элчнр сурсмн, бидн эндр өдр күртл бат залһлда бәрҗ, дарунь харһнавидн. Ода Аминат Дагестанд бәәнә, болв мадниг санад, нааран ирнә. Бидн бичкндк цаган, багшнран бүләнәр тодлнавидн, - гиҗ Эльза Андреевна келнә.
Рабадановихнә өрк-бүлиг Улан Хол селәнә бәәрн улс тевчҗ күндлдг билә. Осман Ибрагимович эдл-ууш белдлһнә бүрдәциг һарддг бәәсмн, тегәд баһ тетквртә, олн үртә өрк-бүлмүдт, ах үйин улст килмҗән тусхаҗ цаһан седкләсн дөңндг бәәсиг эндр чигн селәнәхн тодлна. Әмтнәс хөөнә ноос орулҗ авхларн медәтә улст оньган тусхаҗ, дөң болхар шундг бәәсмн. Эльза Андреевнан келсәр, Рабадановихн эднлә нег уульнцд бәәсмн, тегәд эднә өрк-бүллә сән таардг билә. Төрскн Дагестан орхларн тендәс келн-улсин хот-хол, кевс, ааһ-сав авч ирҗ, ээҗднь эрк биш белг нерәддмн. Арвн дөрвтә настадан Эльза үр күүкнәннь төрскн һазрт түрүн болҗ одад, даргин улсин бәәдл-җирһллә таньлдв.
Эльза Андреевнан келсәр, Осман Ибрагимович болн Патимат Мустафаевна хальмг улсла ниитәһәр бәәдг билә. Хам-хоша бәәдг медәтнриг тевчҗ сән Өдрмүдлә йөрәдмн. Мини ээҗ Боха Зельбеновна Исеноваг эдн күндләд, төрскн һазрасн альчур эс гиҗ эдин тасрха авч ирдмн. Рабадановихнә өрк-бүл Боха Зельбеновнаг һарлдсн ээҗән мет тевчәд, ик-бичкн уга мендинь медхәр орҗ ирдг бәәсмн. Эдн хоорнд үр-иньглгч залһлдан батрсиг кесг өвәрц йовдл иткүлнә. Магомед Рабаданов гер авад, хойр күүктә болад, теднә дару хойр көвүн нилх цагтан әрлсн бәәҗ. Уңг-тохминь дуудх көвүд уга гиһәд эдн икәр зовлңшв. Боха Зельбеновна көвү заяхиг сурад, өдр болһн номдан орулад мөргдг бәәсмн. Медәт насан барад цөөкн җил давхла, Алта Есиновна күүкнднь зүүдн орна. Экнь мөрн тергәр йовсн болна, тергн деернь нилх көвүн ората кевтнә. «Кенә көвүмб? Альдаран авч йовнат?» - гиҗ күүкнь алң болад, экәсн сурдг болна. – Энчн Магомедин көвүн, тедн тал авч йовнав, - гиҗ ээҗ хәрү өгч. Тер зүүднә хөөн Магомедин авальнь саата болснь медгдв. Дәкәд нег дәкҗ Алта Есиновна экән зүүдндән үзнә, ээҗ нилх көвүг уһаһад, ораһад саатулсн болна. Удан боллго Магомедин өрк-бүлд кесгәс нааран күләҗәсн көвүн һарсна туск байрта зәңг ирв. Тиигәд, хальмг ээҗ «деерәс» даргин көвүнд зовад, кишгән ардан үлдәҗ хәләҗ йовна гиҗ элгн-саднь цәәлһв.
- Ода мини үр күүкн Новый –Кастег селәндән бәәнә, эн хәрд һарад, һурвн үртә болв. Герин эзнь болн хойр күүкнь селәнә сурһульд багшар көдлнә, көвүнь Аһш балһснд эмчин эрдм дасчана. Барият эгчнь Хасавюртд, Зулихат дү күүкнь Кизлярт бәәнә. Хальмг һазрт өсәд-боссн төләдән эдн залһлдаһан геехш, дару-дарунь нааран ирнә. Эднә җирһл хальмг улсла бат залһлдата болв, эдн Улан Хол селәнд бәәсн җилмүдиг хөвтә, сән цаг билә гиҗ темдглнә. Эдн гертән хальмг цә чанна, боорцг шарна. Мадниг ирхлә суулһх орм олҗ чадлго, сенр хотар тооҗ таньл-үзл улсин тускар зогслго сурад соньмсна, - гиҗ Эльза Андреевна келнә.
Улан Хол селәнә Орджоникидзен нертә уульнцд хальмг улсла зерглҗ маңһд Махмудовихнә, даргин Рабадановихнә, орс Мединцевихнә, Жилинә, хазг Шунаевихнә болн Утешевихнә, лакц Курбановихнә өрк-бүлмүд ирг даралдҗ бәәсмн. Цуһар эдн ниитә бәәҗ, нег-негндән гиичд одад, хамдан байр-зовлңган хувалцдг бәәсн мөн. Гер болһнд баһ гиснь һурвн үрн бәәдг билә, тегәд бичкдүд цуһар хамдан наадад, кен ямаран келн-улс болҗахиг йилһл уга хоорндан үр-иньгүд болдмн.
http://halmgynn.ru/uploads/posts/2026-02/1770634452_dve-podrugi-na-sayt.jpg
ДООҖАН Наталья
ЗУРГУДТ: Улан Хол селәнә сурһульд хамдан сурч йовсн хальмг, орс, маңһд, хасг, даргин улсин элчнр; Унһна Эльза Аминат үр күүкндән гиичлҗәх кем

Видео