Түрүн багш-дәәчин санлд

Санҗрһа Басңгин нер зүүҗәдг Сарпан района Шарнута дунд сурһульд шидр кесг үй улсиг хамцулсн ончта йовдл болв. Энд бәәрн сурһулин түрүн багш, Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач Окна Үлмҗд (зургт) нерәдсн санлын самбр байрин бәәдлд секгдв.
Орн-нутгин частр күңкнәд, Әрәсән туг өргәд санлын митинг эклсмн. Дәәнә ветерана, багшин көвүн Хоңһр Улюмджиевич, ач күүкнь Байрта Хонгоровна, җичнь Бадмин Эрдм болн Үлмҗ Джольджиковичин талдан өөрхн улс эн байрин кергт ирҗ орлцв.Эн өдр эднә төлә седкл үүмүлгч йовдл болсна тускар эдн хөөннь келв.
Дәәч-багшин көвүн Окна Хоңһрт, җич Бадмин Эрдмд болн Шарнута дунд сурһулин юнармейцнр Владислав Ирининд болн Михаил Митуевд санлын самбр секх күндтә зөв өггдв. Багш Окна Үлмҗ Төрскән харсгч Алдр дәәнә һалвд орад, тууврин түрү-зүдү бәәдлиг дааҗ һарад, хоолцаһан зовлң үзсн бийнь хәрҗ ирәд,күүкдиг сурһҗ, кен-негнднь гүн медрл өгсн болдг. Сән седклтә, өр-өвч багшиг төрскн селәнднь ик-баһ уга цугтан күндлҗ тевчдг бәәсмн.
Санлын митингд орлцсн багш- ветерана өөрхн улснь, Окна Үлмҗин ачнр Хамура Василь болн Бамбун Лариса эн керг-үүлдвр бүрдәсн улст ханлтан өргҗ, бүлән үгмүд келв. Олн җилин туршт эн сурһулиг чадмгар һардҗ энд багшлҗ йовсн педагогическ күч-көлснә ветеран, гегән-герлин йилһән сән көдләч, Хальмг Таңһчин ачта багш болн Сарпан района күндтә иргн Дорҗин Клара Элстәс ирҗ эн митингд орлцад, тодлврмударн хувалцсиг цуглрсн улс нег үлү оньган өгч соңсв яһв… Мана сә хәәлһнә төлә ааһ-цусан асхад, әмән әрвллго эврә Төрскән харссн багшнр-фронтовикүдин нердиг цугтан медх зөвтә гиһәд, Клара Улюмджиевна «Шарнут Чонса багш» гидг төрәр бичсн шинҗллтин көдлмшин тускар тодрхаһар келҗ өгв. Бәәрн сурһулин түрүн багш, дәәнд орлцач Окна Үлмҗд нерәдәд, эн үүдәлтән белдхәс урд Дорҗин Клара ветерана аваль Булһн Етыковна хадһлсн дәәчин туск кесг бәрмт цаасд,зургуд гүүнәр шинҗләд,энүнә өөрхн улсла харһҗ күүндсән тодлв.
Бийнь Үлмҗ Джольджикович 1923 җилд Шарнут селәнд һарсн болдг. 1941 җилин һаха сард фронтд дуудгдад, 1941 җилин һаха сарин 25-ас авн 1944 җилин хөн сарин 31 күртл НКВД-н цергүдин меҗә хардг 23-ч полкин ханьд дәәлдсн мөн. Темнолесск станц сулдҗ йовад,зүн көлән күндәр шавтасн билә. «Мана өвкнр- Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцачнрин санлынь хадһлад,бидн эврә өрк-бүлин болн бүкл орн- нутгин тууҗинь гүүнәр медҗ шинҗлнәвидн. Минь эдн эвин бәәдл делдсн учрар мадна төлә ик бахмҗ үүдәнә. Мана ветеранмудын җирһл дорас өсч йовдг үйнрин төлә үлгүр-үзмҗ болҗ,нег үлү өдгә цагт төрскнч сурһмҗта болх зөвтә гиҗ сангдна. Дәәч-багш Окна Үлмҗ минь иим күн бәәсмн, эврә Төрскән һалзу хортнас сулдхад, залу-зөрмгәр дәәлдәд, Алдр Диилвр делдснә хөөн эвин таалд багшлад, ик ач-тусан күргсн мөн», - гиҗ Дорҗин Клара ах үүрән бүләнәр тодлсн болдг.
Митингин чилгчәр цугтан багшин самбрт цецгүд тәвәд, Төрскән харсгч Алдр дәәнә цуг ветеранмудын санл күндлҗәхән медүлв.Энүнә хөөн бәәрн сурһульчнрин орлцлһтаһар санлын кичәл болв.Багшнр-дәәчнрин тускар Шарнута дунд сурһулин тууҗин багш Лиҗин Любовь соньн илдкл белдҗ. Селәнә дегтрин саңгин көдләч Окна Валентина болхла, фронтд дәәлдҗ йовсн багшнрин һарһсн баатр йовдлмудын тускар келәд, ик ачта ветеранмудын цецн ухаһинь темдглв. Дәәч-багш Окна Үлмҗ авалиннь авһ бәәсмн, тегәд энүнә цергә үүлдврнь, җирһлнь үрдиннь, ачнр-зеенриннь төлә омг үүдәҗ, бахмҗта болҗахиг тодлулв. Үлмҗ Джольджикович наадк советск дәәчнрлә хамдан мана орн-нутг тал дәврсн хортна өмнәс дегц босад, зөргтәһәр Төрскән харссн күн болҗана, гиһәд дегтрин саңгин көдләч Окна Заяна бичсн«Мини аав» гидг шүлг айслулҗ умшв.
Санлын кичәлд орлцсн Хамура Людмила эврә түрүн багшин туск тодлврмудан сергәснь әмтиг бас соньмсулсн болҗ медгдв. Келхд, эн Шарнута эклц сурһулин тууҗин тускар келхләрн,тууврин хөөн хол 1957 җилд эн сурһуль яһҗ көдлснә,багшнь дигтә-дарата, кен- негнләнь ээлтә өндр нурһта чаңһ-чиирг күн бәәснә тускар ода күртл эс мартҗахан медүлв.
Ода болхла эн санлын самбр дәәч-багш Окна Үлмҗин элгн-садна төлә бәәтхә нам нег һазра цуг улсин төлә чигн чидл урһадг, кесг үйнриг хамцулҗадг әрүн чинртә орм болҗ тоолгдҗахнь лавта.
Шагҗин Любовь





















Республиканская газета, издающаяся на калмыцком и русском языках. Газета освещает общественно-политические события, происходящие в Калмыкии, а также публикует материалы по культуре и языку калмыков.