Îäàõí Ýëñòä Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ òàœº÷èí Êåëí-óëñèí ìóçåéä "Ðåâîëþöèîííûé äåðæèòå øàã!" ãèäã º³³õ¢ë á¢ðä³ãäâ. Ýíòí Îêòÿáðüñê ðåâîëþöèí 100 šèëèí ´´íä íåð³äãäâ. Òåð ´äð ìóçåéä Ýëñò áàëºñíà 2-÷ òîéãòà äóíäûí øêîëûí ïèîíåðñê îðãàíèçàöèí ãåø¢ä âåòåðàíìóäûã áîëí òàëäàí ÷èãí óëñèã ê¢íäë³ä, òåäíä õàëüìïð áåëãëâ, ´ð÷äíü áè÷êí óëàí òàñì 碢â. Òàœº÷èí äðàìèí áîëí êîìåäèí Îðñ òåàòðèí àðòèñòíð íààä ò³â³ä, ø¢ëã¢ä óìøàä, Ñîâåòèí éîñíà öàã ¢ç¢ëâ. Ìóçåéä öóãëðñí óëñ òåäí³ õàéñí ëèñòîâêñ áîëí ýðñì¢äò ´ëã³ò³ ëîçóíãóä óìøâ.

Ìë êåëòíðèí ´äã³ öàãà ê´ãšìèí ôåñòèâàëü êåëºí ìàíà òàœº÷ä ñ³í àâúÿñò òîõðâ. Šèë áîëºí ñåíòÿáðü ñàðä Õàëüìãèí õîòë áàëºñí ê´ãšìèí õîòë áîëš, îëí óëñèí îíüãèã àâëíà. Õàëüìã Òàœº÷èí èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷, ²ð³ñ³í êîìïîçèòîðìóäûí Íèèö³í³ ãåø¢í Àðêàäèé Ìàíäæèåâ ýêëöèíü ò³âñí ôåñòèâàëü ñîéëûí šèðºëèí èê ÷èíðò³ éîâäë áîëš, àêàäåìè÷åñê ê´ãšìë³ îëí óëñèã òàíüëäóëšàíà. Ôåñòèâàëèí ýí ã¢í ó÷ð-óòõèíü áîëí îëí óëñèã íåãä¢ëš³õ ÷èíðèíü ýâð³ííü É´ð³ëèí ¢ãä³í ²ð³ñ³í ñîéëûí ìèíèñòð Â. Ìåäèíñêèé òåìäãëâ. Ê´ãšìèí ñîíüí ýí ¢¢ëäâðò îðëöà÷íðò ²ð³ñ³í êîìïîçèòîðìóäûí Íèèö³í³ ²³äðõí³ ³œãèí ¢¢ëä³÷íð É´ð³ëèí áè÷ã³í èëã³ñìí.

Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòåðñòâ Õàëüìãò "Ìàäí - íåã ´ðê-á¢ë" ãèäã ñîöèàëüí-ñîéëûí êåðã-¢¢ëäâð ºóðâäàä á¢ð䳚³í³. Ýíòí "Õàëüìãò ñîéë áîëí òóðèçì äåëãð¢ëëºí" ãèäã ãîñóäàðñòâåíí ïðîãðàììèí õàëõä áîëšàíà. ÐÊ-í Í.Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåéä òàœº÷èí êåëí-óëñèí, ñîéëûí öóòõëœãóäûí ýë÷íð, ÊÍÖ-í íîìòíð, áàº÷óäûí îðãàíèçàöñèí ãåø¢ä, îþòíð öóãëðâ.

Íàðòà, õàëóí çóí ìåäìš³í óãàºàð ò´ãñâ. Íàìð ýêëñí á³³í³. Çåð-çåìø, ò³ð³-òåìñí áîëâñðàä ýëâã áîëíà. Éèðèíä³í çóíè ÷èëã÷³ð - íàìðèí ýêëö³ð òåìñí äàëà áîëñí ó÷ðàð êèìä³ð õóëäãääã áèë³. Áîëâ ´äã³ öàãò áàçðèí ¢íèã øèíšëõë³, òèèãš êåëš áîëøãî.

Íåãõí ê¢í ³ìòí³ ò¢¢ê-òóóšèã õ¢âð¢ëš ÷àäõø ãèš èê ýðò³ñ ìåðãí óõàòíð êåëäã áèë³. ¥´ðä-õàëüìãóäûí Áîãä-áàãø Çàÿ-Ïàíäèò κòðºóí Äàëà êåëí-óëñèí òóóšä íåãëõí ä³êš ºàðäã ê¢¢í³ íåãí áîë÷êàä, óðäêñèí òóóšèã õ¢âð¢ëõ³ñ áèø, ýíäðê ´äð ê¢ðòë ñàëàä éîâš îäñí ´´ðä õàëüìãóäò à÷-òóñàí ¢ç¢ëš á³³í³. Òåðíü þóíäâ ãèõë³, ºîëëã÷ òàâí ó÷ðèíü äèã-äàðàºàð ò³âí, öóã òààíðò ìåä¢ëñâ.

Îäàõí òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ "Âîëüíîå ýêîíîìè÷åñêîå îáùåñòâî" ãèäã öóã³ð³ñ³í îëíà íèèö³í³ (ÂÝÎ) âèöå-ïðåçèäåíò Ìàðãàðèòà Ðàòíèêîâàëà, ÂÝÎ-í âèöå-ïðåçèäåíò áîëí "Ýêîíîìè÷åñêàÿ ãàçåòà" áàðèí Ãåðèí íîìèí ºàðäà÷ Þðèé ßêóòèíëà, ÂÝÎ-í ïðåçèäèóìèí ãåø¢í áîëí "Ýêîíîìè÷åñêàÿ ãàçåòà" áàðèí ãåðèí ãåíåðàëüí äèðåêòîð Òàòüÿíà Êîçåíêîâàëà õàðºâ. Õàëüìãò ýí îëíà íèèö³í³ ðåãèîíàëüí ³œã á¢ðä³ãäõ ò´ð³ð ýí õàðºëòä ꢢíäâð áîëâ.

Øèäð ´ð¢í ê´äëìøò³í à亚 éîâàä íåã ñ³í í³³šë³ðí, Áàäìèí Ýðäíüë³, õàðºóâ. Ìàäí øèíêí áîñàä ê´äëìø¢ðí éîâš éîâõëà, Ýðäíü ê´äëìø³ñí õ³ðš éîâš. ¡¢ðì ò¢ðãí ä´œ ê¢ðãäã ýì÷³ð ê´äëí³. Êåç³í³ õàðºàä óãà áèäí çîãñàä êåñãò³í ꢢíäâèäí. Ýðäíü ýì÷ áîëàä ê¢¢í³ ýð¢ë-ìåíä õàðàä, ³ì àâðñíàñ íàíü îëí ñîíüí êåðã ê¢ö³í³.

Õàëüìãóä Ñèâð³ñ õ³ðš èð³ä, òàœº÷àí áîñõšàñí öàãò "Áàìá öåöã" àíñàìáëèí ò¢ð¢í êîíöåðò 1957 šèëèí íîÿáðèí 4-ä áîëñíà òóñêàð øèäð áàðëãäñí ñòàòüÿä áè÷ë³âèäí. Ýíäð áèäí àíñàìáëèí äèðåêòîð, ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí à÷òà àðòèñòèí íåðèã õàëüìãóäàñ ò¢ð¢íêíü áîëš ç¢¢ñí áèëãò Íàðìà Öåäåíîâè÷ Ýðåíäæåíîâèí òóñêàð óìøà÷íðòàí êåëš ´ãõ³ð á³³í³âèäí.

"Õàëüìã ¢íí" ãàçåòèí 100 šèëèí ´´í ´´ðäš éîâíà. Íîÿáðü ñàðèí 15-ä ýí¢ã ´ðã³ð òåìäãëõâèäí. Ýí îí÷òà ´´íèí ´ìí-´ðãíä áèäí ðåäàêöä ê´äëš éîâñí óëñèã á¢ë³í³ð òîäëšàíàâèäí. Þœãàä ãèõë³ òåäí ò´ðñêí ãàçåòèí ´ðãšëòä èê ò³âö³í îðóëñìí. Òåäí³ íåãíü "Õàëüìã ¢ííä" 30 ºàð šèëä³í ê´äëñí Ãàëèíà Íàðàíîâíà Ãîíãîøåâà. Ýí 1959 šèëèí àïðåëü ñàðä ðåäàêöä ýêëš ¢¢ëäñìí. Òèèãõä ãàçåòèí àõ ðåäàêòîð Äîðš Ìóêåáåíîâè÷ Ìóêåáåíîâ áèë³. Òåð öàãèí "Õàëüìã ¢íí³" êîëëåêòèâ ê´äëìø³í áàñ èê äààâðòàºàð ê¢ö³š éîâñìí.

Ýí òàâí ´äðèã ñåäêëèã äîãäëóëñí öàã ãèš íåð³äš áîëõìí. Íåã ¢ë¢ èèì øèèäâð àâ÷, àêòåðìóäûí ýðäìèã çàõàñíü áîëâ÷í ìåäš àâõàð ç´ðãëñí óëñò ýí ´äðì¢ä ò´ð¢ö ìàðòãäøãî. Áèé³í, ýâð³ öîãö-ìàõìóäàí ìåäš àâõä, óõàí-òîîëâðòàí òîãòñí á³³äë³ñ õîëüšš, ¢ííä³í ÿìàðàí õ³ë³ö - òîîëâð öàãèã ¢ç¢ëäãèã ìåäš àâõä òóñëñí òàâí õîíã ò´ãñâ.