Мал асрад өрк-бүлән теҗәнә

«Мал асрхла – амн тоста» гиҗ хальмг үлгүрт келгдснь мел үнн болҗахиг олн үртә эк Эрнцнә Татьяна бичкнәсн авн сәәнәр меднә. Городовиковск района Веселое селәнд өрк болһн мал бәрҗ, шову асрад, сад-һарудт олн зүсн темс болн зер-земш урһаҗ, бийән теҗәдг бәәсмн. Татьянан эк-эцкнь бас даңгин эврә мал бәрдг бәәсмн, тегәд күүкн бичкнәсн авн үкр саадг, үс эд-бод кедг дассмн. Ода эн һурвн үртә эк болад, чадмг кевәр эврә эдл-ахуһан делгрүлҗәнә.

Баатр авальтаһан хамдан эдн арвн нәәмн җилдән ни-негн, кен-негнәннь седкл медҗ бәәнә. Һурвн үрндән чик сурһмҗ өгч, эднд үлгүр болхар шунна. Герин эзн эврә сән дурар цергә шишлң керг-үүлдврт орлцад, җилдән гертәсн хол бәәсмн. Татьяна бер болн һурвн үрнь арднь зовад, өдр болһн гилтә зәңгинь медхәр күләдг бәәсиг ода эдн тодлад, эцкнь әмд-менд хәрҗ ирснд ик байрта бәәнә. Цергә даалһвран зөрмг кевәр күцәһәд, шав авсна хөөн Эрнцнә Баатр хәрҗ ирв. Ода цергә керг-үүлдврин ветеран эрүл-мендән батрулҗана, тегәд цаг зуур көдлҗәхш. Татьяна Ивановна ода отхн күүкән асрад амрлһнд бәәнә.
- Җирһлин күнд таалд туссн, баһ тетквртә улс социальн бооца батлад, шаңһа мөңгәр эврә керг секәд, мал хулдҗ авч дөңцл эдл- аху асрад эс гиҗ талдан кергт олзлҗ чадхин тускар би медләв. Эн җилин хаврар района әмтнә социальн харслтын әңгд кергтә бәрмт цаас белдәд, социальн бооца батлсн биләв. Келхд, эрлһиг би шаңһа туслмҗин эв-арһ олзлҗ оруллав, тегәд Городовиковск балһс одх керг уга бәәсмн, гертәсн кергтә бәрмт цаасиг йовулснь тааста болв. Шаңһас нанд 200 миңһн арслң өгв, терүгәр би хам-хоша бәәдг Яшалтан районд хойр үкр хулдҗ авлав. Нег үкр 90 миңһн арслң күрнә, тегәд үвлд эврәннь мөңгәрн белдвр кех кергтә болв. Ода малд үвлин кемд керглгдх өвс, буудя хулдҗ авч сәәнәр белдвидн. Бидн мини эк-эцкин герт бәәнәвидн, тегәд мал бәрх хаша бәәнә. Иим көтлвр баһ тетквртә, олн үртә өрк-бүлмүдт ик дөң болна. Мана районд кесгнь эн көтлврт орлцҗ, шаңһа дөңгәр олз- оруһан икдүлв. Ода бидн малан асрад бийән теткҗәнәвидн, - гиҗ Татьяна Ивановна келнә.
Өрүн-асхн болһн үкрән сааһад, олн үртә эк аадмг, өрм, тос кенә. Сарпулин крайин үснә заводас эднә селәнүр ирҗ, үс хулдҗ авна, тегәд бер үлү үсиг теднд хулдад мөңг олна. Эннь эднә өрк-бүлин төлә бас орута болна. Дәкәд эдн така, нуһс болн талдан шову асрна, тегәд өндгн, махн даңгин бәәнә. Эврә сад-һарудт эдн олн зүсн темс болн зер-земш урһаҗ, терүг эд-бод кеһәд үвлд белднә. Эрнцнә Баатр Татьяна хойр бичкнәсн авн мал асрдг, хаша-хаац цеврлдг дассн төләдән күүкдтән цугинь зааҗ өгнә. Ууһн Даби арвн тавта, эн эк-эцкдән нөкд болҗ, малд хот өгнә, услна, хаша цеврлнә. Арвн дөрвтә Ангелина ода деерән үкр саадг дасад уга, болв экнь келсәр, хавртан эрк биш саадг болх. Эн шовудт хот өгч, өндг цуглулҗ, һуйрар әмтәхн хот-хол болһхдан дурта. Отхн Дарина ода чигн бичкн, эн шиңкән җил болв.
Селәнд олна мал хәрүлдг күн бәәнә, тегәд өрк болһн өрүнднь үкрмүдән һарһад, асхнднь тосч авна. Татьяна берин келсәр, ода намр дулан болад, хур орсна хөөн кеер өвсн элвг, тегәд малнь өдртән кеер идшлнә. Герин һаза эднд эврә худг бәәнә, тегәд малан болн сад-һарудан услхин төр учрхш. Эврә дөңцл эдл-аху бәрҗәдг өрк-бүлд түрүн төл авхар зуралҗана. Дәкәд эдн эврә мөңгәрн цөөкн туһл хулдҗ авсн билә, тегәд эдл-ахунь өргҗәд, эднд олзта-орута болх гиҗ эдн ицҗәнә.
Өрк-бүләрн эдн сенр хот белдхдән дурта. Эк-эцкнь күүкдтәһән хамдан ширә эргәд цуһар амрна. Татьяна Ивановнан эцкнь эднлә хамдан бәәнә, тегәд күүкнь болн зеенрнь килмҗән тусхаҗ, медәтиг сәәнәр хәләҗәнә. Даби урднь спортар соньмсад, марһаст орлцдг бәәсмн. Ангелина «Иньглән» бииһин ансамбльд биилнә, эдн района болн таңһчин керг-үүлдврмүдт болн марһаст орлцҗ, нер һарна.
- Бидн авальтаһан хоюрн селән һазрт өсәд-боссн улс болнавидн, тегәд бичкнәсн авн мал асрдг, герин көдлмш кедг дасвидн. Ода мана күүкд маднд нөкд болҗана. Эдн бичкнәсн авн мадниг дахад, цугинь кенә, сурһулян сәәнәр сурна, цаган тустаһар давулна. Иим көтлврмүд бәәхнь олн үртә өрк-бүлд ик урмд өгнә. Маднд эврән үкр хулдҗ авдг арһ уга билә, тегәд шаңһа дем сәәнәр туслв. Эндр олн үртә өрк-бүлмүдт ик оньг өгнә, онц зөвтә олн зүсн керг-үүлдврмүд батлгдсн бәәнә. Иргчдән бидн эврә эдл-ахуһан делгрүлхәр зуралҗанавидн, - гиҗ Татьяна Ивановна келв.

ДООҖАН Наталья