Шидр Әрәсән Залврин Ахлачин дарук Марат Хуснуллинә һардврт орн-нутгин Залврин комиссин штабин сүүр болв. «Җирһлин таал ясруллһн» гидг келн-улсин төсв, орн-нутгин болн региона көтлврмүд күцәлһнә төрмүд терүнд хәләгдв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату тер сүүрт бас орлцв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату таңһчин дотр-дундын кергүдин министр Дмитрий Григорьевла болн таңһчд үүлддг Әрәсән ФСБ-н заллтын һардач Дмитрий Докийчукла харһв. Таңһчд әәмшг уга бәәдл тетклһнә, тер тоод таңһчин йосна, МВД-н болн УФСБ-н бүрдәцс бачм цагт хамцу үүлдхин тускар харһлтд күүндвр болв.
- Хальмгин болн цуг әмтнә әәмшг уга бәәдл таңһчин дигтә-дарата делгрлтд туслдгиг бидн цуһар сәәнәр медҗәнәвидн. Көдлмшән ик даавртаһар күцәҗәдг төләднь күчн-чидлин бүрдәцсин һардачнрт болн көдләчнрт ханлтан өргҗәнәв. Мана ниицлт болн хамцу үүлдвр Хальмгин болн Әрәсән цецгәрлтд туслтха, - гиҗ таңһчин Толһач темдглв.

Таңһчин Толһач Хаска Бату дер кедг MeComfo болн өлг-эдин «Интерстрой» бүрдәцст одв. MeComfo бүрдәсн арһлач Максим Проноза дер кеҗ һарһдг бүрдәцин үүлдврин тускар келҗ өгәд, эднә эд-тавр хулдачнр дунд ик тааслт олсиг заав. Келхд, эднә кегдлмүдиг ниигмин сүлҗәнә эв-арһар хулдҗ авч болхмн гиҗ эн келв. Бүрдәцин көдләчнр дер келһнә йовудыг үзүләд, терүг хулдхд белдҗ эд-бод кев.

Давсн долан хонгт мана таңһчур Тыва Республикин Камбы Лам Лоден Шераб залрҗ ирв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату күндтә гиичлә харһад, мана улсин хоорнд батлгдсн ах-дүүнрин залһлдана тускар күүндв. Хальмгин Шаҗн Лам гевш Тензин Чойдак эн харһлтд бас орцлв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Херсонск мүҗин Алешек балһсна әмтнд дөң күрглһнә керг-үүлдврин йовудыг оньгтан бәрснә тускар зәңглв. Тенд бәәдг әмтнд хот-хол, ус, нань чигн кергтә тоот күргҗ өглһнә, тендәс талдан һазрур нүүх санаһан медүлсн улсиг һарһҗ авлһна керг-үүлдвр цуг нарт-делкән әмтнә оньгт бәәсмн.

Бурхн Багшин Гегән 33 бурхдын таралңгин орнас бууҗ ирсн әрүн йовдлд нерәдсн байрин өдр Хальмгт темдглгдв. Эн җил шаҗна байр үкр сарин 1-лә ирлцв. Таңһчин әмтн цаһан седклтәһәр кергүдән тодлад, өр-өвч үүлдврән улм делгрүлҗ, цуг әмтн эвин таалд амулң-менд бәәхин төлә зальврв.

Шидр Элст балһснд Манҗин Аркадин нертә филармоньд Хар Һазра района 75 җилин өөнд нерәдгдсн байрин хург болв. «Цецгәрич, эңкр Хар Һазрм!» гиҗ нерәдгдсн керг-үүлдврт района әмтн, тенд урднь көдлҗ йовсн улс, таңһчин күцәгч йосна болн зака үүдәгч бүрдәцсин элчнр ирҗ орлцв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату, Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов, таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, Әрәсән Федерацин сенатор Хачира Борис бас хургт орлцад, района улсиг йөрәв. Хар Һазра района толһач Болдра Валерий күндтә гиичнриг тосч авад, хадг татад, хальмг цәәһәр болн боорцгар тоов.

Шидр Элст балһснд таңһчд зуульчллһ делгрүллһнә төрәр хург болв. Таңһчин күцәгч йосна, райодын муниципальн бүрдәцсин элчнр болн арһлачнр хамдан цуглрад, 2036 җил күртл зуульчллһ делгрүллһнә төрәр күүндв. Эдн хальмг улсин сойлын, авъясин, нүүдл авг-бәрцин, бурхн-шаҗна, теегин өврмҗтә йиртмҗин халхар зуульчнриг соньмсулх төсвс белдв.

Эн өдрмүдт Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач Петр Леонтьевич Леонтьев таңһчин эмнлһнд эрүл-мендән батрулҗана. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату ветеранд золһҗ одв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату бурхн-шаҗна үүлдәчнрин төв заллтын ахлач, гевш Йонтенлә хамдан «Алмазная колесница. Буддийское искусство России» гидг һәәхүлд орлцв. Әрәсән бурхн-шаҗна билг-эрдмин туск төсв түрүн болҗ күцәгдв. Терүнд Хальмгин, Бурятин, Тыван болн орн-нутгин нүүрлгч музеймүдин әрүн чинртә 700 һар тоот олна оньгт тусхагдв. Пушкинск музейд секгдсн һәәхүлиг олн-әмтн хәләхәр ирв.