Äàâñí šèë³ñ àâí ²ð³ñ³ä "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâ ýêë³ä á³³äë-šèðºëä òîõðàãäšàíà. Ýí šèë ïðîãðàìì øèí³ñ áàòëãäàä, öààðàíäíü ÷èãí 2022 šèë ê¢ðòë ¢¢ëäõìí. Ò´ñâèí ´â³ðöíü þóíäâ ãèõë³, ò´ñâ èë êåâ³ð áîëí îëí óëñèã îðëöóëš ê¢ö³ãäš³í³. ²ìòí á³³ñí ºàçðèííü ýðãíäê á³³äëèã ÿñðóëëºíà ò´ñâ ø¢¢š àâëºíä, òåð¢ã òîõðàëºíä áîëí òåð¢ã ÿºš ê¢ö³š³õèã á¢ðòêëºíä îðëöäã àðºòà áîëšàíà.
Ýí šèë "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâä 6 ìóíèöèïàëüí á¢ðä³ö" îðëöšàíà: Ýëñò, Ãîðîäîâèêîâñê, Ëàãàíü áàëºñä, Ïðèþòíîå áîëí ßøàëòà ñåë³ä, áîëí Èê Áóóðë ïîñåëê. Òàœº÷èí ÆÊÕ-í áîëí ýíåðãåòèêèí ìèíèñòð Íåëëè Òêà÷åâà ÿºš ýí ïðîãðàìì ê¢ö³ãäš³õèã á¢ðòêõ³ð ðàéîä ýðã³ä éîâñí áèë³.
Ýí šèë ïðîãðàììèí éîâóäò ýðãíäê á³³äë ÿñðóëëºíà ê´äëìø òàœº÷ä õàìãèí ò¢ð¢íä Ïðèþòíîå ñåë³íä ýêëâ. Ýíä öóòõëœ òàëâœãèí êåö-òààë ÿñðóëšàíà. Òåìäãëñí çóðàºàð ýí ê´äëìøèã õîéð šèëä³í, 2018-2019 šèëì¢äò ê¢ö³õìí. Ýí šèë çóðàëñí ê´äëìøèí èê çóóºèíü êå÷êñí á³³í³. Íåëëè Òêà÷åâà äèçàéí-ò´ñâèã ä³êí³ñ òîäðõà êåâ³ð øèíšëñìí. Ò´ñâä ÿìàðàí íåìð ñîëüâð îðóëš áîëõèí òóñêàð ñ¢â-ñåëâã ´ãâ. Ýí àìðëºíà òàë✠öóòõëœ ñåë³ã êååð¢ëš, ýíòí ³ìòí³ õàìãèí òààñòà îðì áîëš õ¢âðõ ç´âò³ ãèš ýí óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöâ.
Ìàíà 糜ã÷ îäàõí Ïðèþòíîå ÐÌÎ-í òîëºà÷èí äàðóê Àëåêñåé Ëàõíîâëà ꢢíäâ. Ýí¢í³ êåëñ³ð, ýíäð ´äð Ïðèþòíîå ñåë³í³ öóòõëœ òàëâœãèã áðóñ÷àòê ãèäã õàòó äåâñêð³ð á¢ðêš³í³. Äîëàí õîíãèí ýðãöä ýí ê´äëìøèã äóóñõìí. ijê³ä áîëõëà òàëâœä éèëºãäñí àìðëºíà áîëí ñïîðòàð äàìøäã ºàçðò š´´ëí äåâñêð äåëãš³í³. Èðã÷ šèëä ýíä áè÷êä¢ä íààääã òàë✠á¢ðä³ãäõ, òåð ìåò á´ä¢í óëñèí ò´ë³ ñïîðòèâí òðåíàæåðìóä óãëš ò³âãäõ. Òàëâœä óðäíü áîñõãäñí ñòåëà á³³í³. Èðõ šèëä ýí¢íä õàðœºó öàãò íåîíîâ øàì øàòäã èê ÷èãí ÷àñ ´ëãõìí.
Òàëâœãèí ýðãíä ö´í ìîäí óðºšàíà, òåã³ä ýíä, ä³ê³ä óðºà ìîää ò³ðõìí. Òèèãõë³ òàë✠ñ³³õðõ, ³ìòí ýíä èð³ä, ìîäíà ñ¢¢äðò àìðõ.
Äèçàéí-ò´ñâë³ èðëö³ò³º³ð èðã÷ šèëä ìîääûí ´´ð ñêàìåéêñ, õîã-áîã õàéäã ñàâ ò³âõìí. ijê³ä áîëõëà òàë✠òàë äóíä øàòðèí áåòê äóðàëºàä àìðëºíà îðì á¢ðä³ãäõ. Òåð ìåò çóðàëñí ò´ñâ³ð ýíä ãåðë ´ãäã ïàíðìóä, ôîíòàí óãëš ò³âãäõ, âåëîñèïåä³ð éîâõèí ò´ë³ øèøëœ çàì õààëºñ, öóòõëœ òàëâœãèí áîëí ìàøèä çîãñàëºíà á³³ðí³ õîîðíä õàøà ò³âãäõ, öóòõëœ òàë éîâºí óëñèí ò´ë³ áè÷êí õààëºñ òîñõãäõ. Òåã³ä ÷èãí èðõ šèëä Ïðèþòíîå ñåë³í³ öóòõëœ òàëâœãèí êåö-òààë ÿñðóëëºíà èê ê´äëìø êåãäõ. Á³³ðí óëñèí áîëí ñåë³í³ ãèè÷íðèí ò´ë³ ýíä òààëìšòà á³³äë òîãòàãäõíü ëàâòà.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

¥öêëä¢ð Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí ïðåçèäèóìèí äàðàíè ñ¢¢ð áîëâ. Òåð¢íä òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà áîëí ñóðºóëü-ýðäìèí ó÷ðåæäåíüñèí ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê óë áàòðóëëºíà, 2018 šèëä Õàëüìã Òàœº÷èí áþäæåòä ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ ñóáñèäü éè뺚 ´ãëºí³ òóñê áîîöà á³³äë-šèðºëä òîõðàëºíà áîëí èðõ šèëä èðëöœã¢ áîîöà áàòëëºíà òóñê ò´ðì¢ä õ³ë³ãäâ. Ñ¢¢ðèã Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ ºàðäâ.
Ò¢ð¢í ò´ð³ð òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Þðèé Êèêåíîâ áîëí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâ òîîöàºàí ´ãâ. Äààâðòà ºàðäà÷íðèí êåëñ³ð, ýí šèë òàœº÷èí øêîëìóäûí áîëí ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñèí ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê óë áàòðóëëºíà ò´ð ê¢ö³ìšò³º³ð õàºëãäš, êåñã êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ãäâ. Òèèã³ä, ÊÒÊ-Ð áîëí "Ëóêîéë" êîìïàíüñèí ä´œ-òóñàð òàœº÷èí ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñò ´äã³ öàãà îáðóäîâàíü õóëäš àâãäâ, óäë óãà Ýëñò áàëºñíà ïîëèêëèíèêä ñ³í ºàðà òîìîãðàô óãëš ò³âãäõìí, ꢢêä óëñ äóíä ã¢ëãí ãåìèã ýðò èëäêš àâëºíà ò´ë³ øèøëœ ê´ëãíä ò³âãäñí ìàììîãðàô îëçëãäõìí. Îäàõí ãèëò³ Öåëèíí ðàéîíà Õàð Áóëã ñåë³íä ðåêîíñòðóêöèí õ´´í ÔÀÏ ñåêãäâ, ßøàëòàí ðàéîíà Ýñòî-Àëòàé áîëí Âåñåëîå ñåë³äò ÿñâðèí ê´äëìø ò´ãñ÷³í³. Ýí šèë ñàäâ ãåì³ñ õ´ðëºí³ òàœº÷èí äèñïàíñåðò, Ïðèþòíà, ßøàëòàí áîëí ßøêóëèí ðàéîäûí áîëüíèöñò ôëþîðîãðàô õóëäš àâãäâ. Ñààòà ꢢêä óëñèí áîëí íèëõäèí ýð¢ë-ìåíä áàòðóëëºíà ïðîãðàììàð ìàíà òàœº÷ä 200 ñàé àðñëœ éèëºãäõìí, òåð ì´œã³ð Ýëñòä òîñõãäõ áè÷êä¢äèí ïîëèêëèíèêèí ò´ë³ öóã êåðãò³ îáîðóäîâàíü õóëäš àâãäõìí ãèš ìèíèñòð êåëâ. Òåð ìåò òàœº÷èí ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñèã ò¢ðãí ä´œ ê¢ðãëºí³ øèøëœ ê´ëãí-ê¢÷³ð òåòêëºí³ ò´ð áàñ õàºëãäšàíà. ²ð³ñ³í ïðàâèòåëüñòâèí òîãòàâðàñ èøò³ ýí šèë ìàíà òàœº÷ä 6 ê´ëãí éèëºãäõìí. 2019-2024 šèëì¢äò ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà õàëõä ê¢ö³ãäõ êåëí-óëñèí ò´ñâ³ð ìàíà òàœº÷ä 3 šóâà àðñëœ éèëºãäõìí ãèš çóðàëãäšàíà. Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâ öóã äîêóìåíòñ³í ôåäåðàëüí ìèíèñòåðñòâä õàðñàä, ýí ò´ñâä îðëöõèí ò´ë³ öóãèíü áåëäâ.
Òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí ó÷ðåæäåíüñò íåìð îðì òîãòàëºíà, ñïîðòèâí çàëìóäò ÿñâð êåëºí³, øêîëìóäûã àâòîáóñìóäàð, ´ëã-ýä³ð òåòêëºí³ ò´ðì¢ä ýí šèë áàñ õàºëãäâ. Êåëõä, ýí šèë ò¢ð¢í áîëš ðåãèîíàëüí áîëí ìóíèöèïàëüí áþäæåòì¢ä³ñ ñóðºóëü-ýðäìèí ó÷ðåæäåíüñèí ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê óë áàòðóëëºíä 50 ñàé àðñëœ éèëºãäâ ãèš ìèíèñòð òåìäãëâ. Í.Ìàíöàåâèí 糜ãëñ³ð, ãåìò³-øàëòãòà óëñèí ò´ë³ ñ³í òààë òîãòàëºíä ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ 2 ñàé 266 ì蜺í àðñëœ éèëºãäñí áèë³. Ýí šèë ìàíà òàœº÷ä 10 ñïîðòèâí çàëä ÿñâðèí ê´äëìø ê¢ö³ãä³ä, ñóðºóëü÷íð ñïîðòàð ñîíüìñõèí ò´ë³ êåðãò³ ñîîðóæåíüñ, ôóòáîë íààääã ñòàäèîíìóä êåãäâ. Îäà Ãîðîäîâèêîâñê áàëºñíä õàçãóäûí êàäåòñê êîðïóñ òîñõãäšàíà, 2019 šèëä Òðîèöê ñåë³íä øèí øêîëûí òîñõëò ýêëõìí. Ñ¢ë õîéð šèëèí òóðøàðò òàœº÷èí øêîëìóä 32 àâòîáóñàð òåòêãäâ, ýí šèë ä³ê³ä 22 ê´ëãí-ê¢÷í éèëºãäõìí. 2019-2020 šèëì¢äò ìàíà òàœº÷ä èíêëþçèâí ñóðºóëèí çàâåäåíüñ òîñõëºíä, õîòë áàëºñíä áè÷êä¢äèí ñàäìóäò íåìð îðì á¢ðä³ëºíä ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ ì´œãí éèëºãäõìí ãèš ìèíèñòð òîîöàºàí ´ãâ.
Äàðóíü òàœº÷èí ñåë³í³ ýäë-àõóí ìèíèñòð Á.Áîëàåâ, ÆÊÕ-í ìèíèñòð Í.Òêà÷åâà, ñîéëûí ìèíèñòð Õ.Ýëüáèêîâ, ñîöèàëüí äåëãðëòèí ìèíèñòð Ì.Îëüçÿòèåâà áîëí ñïîðòûí ìèíèñòð Ä.Øèêååâ áàòëãäñí áîîöàíàñ èøò³ ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ éèëºãäš³õ ì´œã³ð ê¢ö³ãäš³õ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí òóñêàð àõðàð êåëš ´ãâ. Òèèã³ä, ýí šèë ñåë³í ºàçðò áààõí ñïåöèàëèñòíðèí áîëí ´ðê-á¢ëì¢äèí ãåð-ᢢðèí òààë òîãòàëºíà, Ãîäæóð ñåë³íä ãåð-èíòåðíàòä íåìð êîðïóñ òîñõëºíà, ðàéîäò ñîéëûí ãåðì¢äò ÿñâðèí ê´äëìø ê¢ö³ëºí³, ñ³í êåö-òààë òîãòàëºíà ïðîãðàììñ ê¢ö³ëºíä éèëºãäñí ì´œãí îëçòà-òóñòàºàð îëçëãäšàíà ãèš ìèíèñòðì¢ä êåëâ.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ

¡ñòèí ðàéîíà Õàðáà ñåë³íä êåñã šèëä³í ìàëä ê´äëš éîâñí Óäæà Áåâååâè÷ áîëí Áóëãóí Ëåäæèíîâíà Ýðäíèåâèõí îòã-³³ìãò³í òîîìñðòà áîëí ê¢íäò³ óëñ á³³ñìí. Ýäí ò´ðñêí ñåë³í³ áîñõìšä áîëí äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëñí óëñ áîëšàíà. Ýíäð ýäí³ êåðãèã Ñòàíèñëàâ ê´â¢íü Âàëåíòèíà àâàëüòàºàí áîëí õîéð ê´â¢ò³º³í öààðàíäíü ÷àäìã êåâ³ð äåëãð¢ëš, ýê-ýöêèííü íåðèã ´´ä³í á³ðš éîâíà. Îäàõí Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ¡ñòèí ðàéîí îðõëàðí ýäí³ õîøò èðñíü õàðà áèø ãèš ñàíãäíà. Þœãàä ãèõë³ Ýðäíèåâèõí îëçòà-òóñòàºàð ê´äëš³õ äååð³í ò´ðñêí ñåë³í³ ñîöèàëüí äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëš éîâíà. ijê³ä ýäí àíãëü òîõìà ì´ðä àñðš, òàœº÷èí áîëí ²ð³ñ³í óðëäàíä èê ê¢ö³ìš á³ðš íåð ºàðñìí.
Ýðäíèåâèõí ºóðâí ç¢ñí ìàë àñðšàíà. Ýäí³ õîøò ì´ðä, õàëüìã òîõìà ¢êðì¢ä áîëí ýäèëüáàåâñê òîõìà õ´ä á³³í³. Èê ýäë-àõó á³ðõä ç´â³ð äààâðòà áîëí ê¢íä êåðã, òåð áèéíü äàìøëòòà ìàë÷íð ìàëàí á¢ðí-á¢òí êåâ³ð õàäºëš ¢¢ëäí³. Ñ¢ë ºóðâí šèëä ðàéîíä õóð-÷èã óãà áîëàä, îëíà ìàëä õîò áåëääã àðº óãà áîëàä, òàëäàí ðàéîä ýäíä ä´œ áîëñìí. Ñòàíèñëàâ Ýðäíèåâ òàëäàí ìàë÷íðëà íåãä³ä, ýâð³ ìàëòàºàí Õàð ªàçðò ¢âëçš ºàðñìí. Êåä¢ ê¢íä áîëâ ÷èãí ìàë÷íð ýâð³ àðº-÷èäëä í³³ë³ä, øàœºàñ äåì àâëãî ê´äëí³ ãèš êåëõ êåðãò³. ijê³ä ýäí³ õîøò ê¢¢í³ óëñ óãà, ´´ðõí ýëãí-ñàäíü í´êä áîëíà. Öóºàð ýäí íèèò³ á³³í³, áàéð-çîâëœãàí ³äë õóâàëöš, íåã-íåãíä³í èòêëò³ ò¢øã áîëíà.
Õàðáàí ÑÌÎ-í òîëºà÷ Òàòüÿíà Ìóõàðàåâàí êåëñ³ð, Ýðäíèåâèõí ºóðâí šèë äàðàíäàí ñåë³í³ øêîëûã áîëí áè÷êä¢äèí ñàäûã ìàõàð ´œã³ð òåòêš³í³. Ýê-ýöêíðíü ìàë÷íðò èê õàíëòòà á³³í³. Ýðäíèåâèõí ñåë³í³ á³³äë-šèðºëä øóíìºàºàð îðëöšàõèí òóñêàð Ò.Ìóõàðàåâà áàñ êåëâ. Ýí õàâðàð Õàðáà ñåë³í³ ôåðìåðì¢ä ìàëä ê´äëš éîâñí ýê-ýöêíðèííü ñàíëä ñïîðòèâí ìàðºà áîëí óðëäà á¢ðä³ñìí. Óðëäàíà ºîë ì´ð³ ãèèãí ê´ëãí á³³ñìí.
Ñòàíèñëàâ Óäæàåâè÷ ê´â¢äò³º³í ì´ðí³ óðëäàíä éèð äóðòà óëñ áîëšàõíü ýäí³ ãåðò á³³õ îëí ç¢ñí ì´ð³ ãåð÷ëš³í³. Ýäí³ õîøò îäà àíãëü òîõìà àðâí ì´ðí á³³í³. Òàâí šèë õîîðàí ýöêèííü ´´íä õîéð ê´â¢íü Ïàëàíêà ì´ð áåëãëâ. Ýí ì´ðí³ óœã-òîõìíü Àìåðèêä ýêëö àâíà.
- Îäà ìàíà õîøò 150 ì´ðí á³³í³, ýäí ê¢íä àöà ç´´äã òîõìà ì´ðä. ijê³ä áèäí óðëäàíà ì´ðä³ð ñîíüìñäã áîëàä, ñ³í òîõìà ì´ðä á³ðäã áîëâèäí. Òåäí ðàéîíä áîëí Ýëñòä áîëäã ì´ðí³ óðëäàíä îðëöäã á³³ñìí. Ñ¢ë öàãò áîëõëà àíãëü òîõìà ì´ðò³ áîëâèäí. Ýäíä øèøëœ õîò-õîë áåëäš, ¢âëäíü äóëàí õàøàä á³ðí³âèäí. Ïàëàíêà ì´ðí 2016 šèëä Ðîñòîâñê Èê Îêñ ìàðºàíä ºóíòà ì´ðä äóíä áîëñí óðëäàíä äèèëâð á³ðñìí. Òåð ìåò 2016 šèëä ýí ì´ðí Õàëüìã Òàœº÷èí Êóáîê áàñ ø¢¢š àââ. Ýí ì´ðèã Ðîìàí Õóäîëååâ ìàðºàñò áåëääã á³³ñìí. Ýí ì´ðí ÷èíðò³ ìàðºàñò äèèëâð á³ðš íåð ºàðñí ì´ðí áîëšàíà. Êðàñíîäàð áàëºñíä "Êðàñà Ðîññèè" áîëí Ìîñêâàä îëí ç¢ñí ìàðºàíä äèèëâð á³ðñìí. Ïàëàíêà "²ð³ñ³í ñ³í ãèñí ºóíòà ã¢í" ãèäã öîëòà, - ãèš Éèñí Ýðäíèåâ êåëâ.
Éèñí áè÷êí³ñí àâí ì´ðäò äóðòà, òåã³ä àäóí ýí¢í³ îíö õ³ë³âðò á³³í³. Õîéð áè÷êí ꢢêíü íààðàí èðõë³ðí öàãàí ñåðãìšò³º³ð äàâóëòõà ã躳ä ýöêíü ö´´êí šèë õîîðàí ïîíè õóëäš àââ. Ýíäð õîøò éèñí òîëºà á³³í³. Ñàðàòîâ áàëºñíä äååä ñóðºóëü ñóðñí áèéíü Éèñí ýê-ýöêä³í í´êä áîëõàð ò´ðñêí ºàçðòàí ê´äëš³õíü òåìäãò³. ijê³ä ýí Öàºàí Àìí ñåë³íä "Ïðåìèóì" ãèäã êîìïëåêñèã ºàðäíà.
Ñòàíèñëàâ Óäæàåâè÷ áîëí Âàëåíòèíà Äàíèëîâíà ä´ðâí ¢ðò³, äîëàí à÷-çååò³. Ê´â¢ä-ꢢêäíü áîëí à÷íð-çååíðíü ìàëûí õîøò èðš ýê-ýöêò³º³í õàìäàí öàãàí äàâóëõäàí äóðòà. Ãåðèí ºàçà á³³õ èê ñåã äîð áè÷êä¢ä íààäõèí ò´ë³ øèøëœ îðì á³³í³, á´ä¢í óëñèí ò´ë³ ýíä ñ³í òààë òîãòàãäñìí. Ãåðèí ýðãíä îëí ç¢ñí öåöã¢ä áîëí ìîää óðºšàíà. Êååð, ê´ä³ ýçëš³õ ºàçðò ³ìòí ìîää óðºàõ ñàíàòà áîëšàõíü ýäí ýçí êåâ³ð á³³š³õèã ìåä¢ëš³í³.
Òàòüÿíà Ìóõàðàåâàí êåëñ³ð, îäà ñåë³íä 24 êðåñòüÿíñê-ôåðìåðñê ýäë-àõó ¢¢ëäí³. Öóºàð ýäí á³³ðí áþäæåòèí îðó èêä¢ëëºíä ò³âö³í îðóëšàõ óëñ áîëšàíà. Ñ¢ë öàãò áàº÷óä ìàëä ê´äëõ³ð øóíšàõíü òåìäãò³ ãèš ñåë³í³ òîëºà÷ êåëñíü áàéðòà. Ààâ-ýýšíðèííü áîëí ýê-ýöêíðèííü êåðã äåëãð¢ëš, ýí áàº÷óä ò´ðñêí ºàçð-óñíàííü äåëãðëòä ò³âö³í îðóëš ¢¢ëäš, ´ñ³ä-áîññí Õàðáà ñåë³íä³í òîîìñðòà óëñ áîëòõà.
Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ
ÇÓÐÃÓÄÒ: Éèñí Ýðäíèåâ Ïàëàíêà ì´ðèã ê´òëš éîâíà;
Ïàëàíêà ã¢¢í³ ì´ð³ñ
È.Ìóçðàåâàí öîêñí çóðãóä

Ýëñòä ñåíòÿáðü ñàðèí 7-ä Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòèí ìåäëä Áè÷êä¢äèí óíèâåðñèòåò ñåêãäñí³ òóñêàð áèäí 糜ãëë³âèäí. Òåð ´äð Ëåðìîíòîâèí óóëüíöä á³³õ äèãò³-äàðàòàºàð øèíð¢ëãäñí õîéð äàâõð ãåðò áè÷êä¢ä, òåäí³ ýê-ýöêíð, ààâíð-ýýšíð, óíèâåðñèòåòèí áàãøíð öóãëðâ. Ýäíèã Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³š, ýíäð îí÷òà ´äð áîëšàíà, áèäí Áè÷êä¢äèí óíèâåðñèòåò ñåêš³í³âèäí ãèš çààâ.
Áèëãòíðèã ýðò³ñíü éè뺚 àâëºí - öàãèí íåêâð áîëšàíà, òåð çîêàëëà ´äã³ öàãèí ê´äëìø³í èðëö¢ëš óíèâåðñèòåò ¢¢ëäš³í³. Ýíä Ýëñòèí øêîëìóäûí áîëí Õàëüìã ÃÓ-í õàìãèí ñ³í áàãøíð ê´äëõ, òèèì êåâ³ð áè÷êä¢ä ñ³í ìåäðë àâõ.
Ýí îí÷òà ´äðë³ áè÷êä¢äèã, òåäí³ ýê-ýöêíðèã é´ð³š³í³â. Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí ýí ñåäâ³ðèã òàœº÷èí ºàðäâð ýðê áèø ä´œíõ. Íààðàí òàœº÷èí øêîëìóäûí ñ³í ãèñí ñóðºóëü÷íð èð³ä á³³õíü ëàâòà, ýíä ìåäðë³í 㢢ä¢ë³ä, òàœº÷èí áîëí ²ð³ñ³í îëèìïèàäìóäò óëì ´´ä³í ê¢ö³ìš á³ðš éîâòõà! - ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ é´ð³â.
Äàðóíü Õàëüìã ÃÓ-í ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ ¢ã êåëš, ýí éîâäë óíèâåðñèòåòèí áîëí öóã òàœº÷èí šèðºëä îíö îðì ýçëš³í³ ãèš òåìäãëâ. Áè÷êä¢äèí óíèâåðñèòåò ñåêëºí - ýíòí ãîñóäàðñòâåíí ïîëèòèêèí ÷èíðò³ ç´ð¢ëëò, òàœº÷èí Òîëºà÷èí ºàðäâðò áèäí òåð¢ã ê¢ö³š³í³âèäí. Áè÷êä¢äèí óíèâåðñèòåòèí ä´œã³ð áèäí áèëãò³ ꢢêä-ê´â¢äèã èëäêš òåäíèã êåñã šèëèí òóðøàðò ñóðºš, áèëã-ýðäìèíü õóðöäóëš éîâõâèäí.

Äàâñí áåìá³ ´äð òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ê´äëìø÷ êåðã³ð Ëàãàíÿ ðàéîíä îäâ. Ò¢ð¢ë³ä Óëàí Õîë ñåë³íä èðâ. Ýíä, Çàÿ-Ïàíäèòûí íåð 碢š³õ á³³ðí øêîëä êàïèòàëüí ÿñâð êåñí³ õ´´í ñïîðòèâí çàë áîëí ôóòáîë íààääã øèí òàë✠áàéðèí á³³äëä ñåêãäâ.
Óëàí Õîë ñåë³íä ó÷ðñí ýí îí÷òà éîâäëä òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ, Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ Àíäðåé Ìàíäæèåâ îðëöñíü áàéðòà-áàõìšòà áîëâ. Êå糜ê àâúÿñàð ê¢íäò³ ãèè÷íðèã öàºàí è䳺³ð òîîš, áàéðòàºàð òîñâ.
Ëàãàíÿ ðàéîíä ôèçêóëüòóðò áîëí ñïîðòä èê îíüã òóñõàãäšàíà. Ðàéîíà ñïîðòñìåíì¢äèí äóíä ñïîðòûí íàðò- äåëê³í ÷èíðò³ ìàñòåðì¢ä, ²ð³ñ³í, òàœº÷èí ÷åìïèîíàòìóäûí äèèë³÷íð, ñïîðòûí ìàñòåðì¢äèí êàíäèäàòíð, ðàçðÿä àâñí ñïîðòñìåíì¢ä áຠáèø á³³í³. Šèë èðâ³ñ ñïîðòàð ñîíüìñäã, ýð¢ë-÷èê àâã-á³ðö á³ðäã óëñèí òî ´ñ³ä éîâõíü áàõìšòà áîëšàíà. Ýð¢ë-ìåíä ãèñí ýíòí õàìãèí ÷èíðò³ þìí. Ñïîðòàð ñîíüìñäã ê¢í ýð¢ë-äîðóë, ÷èäëò³ áîëäãíü ì´í. Îäà øêîëä øèí ñïîðòèâí çàë áîëí ºàçà ôóòáîë íààääã òàë✠ñåêãäñíü ñïîðò ´ð㚢ëëºíä èê íèë÷³í ê¢ðãõìí.
Ñóðºóëü÷íðèã áîëí áàãøíðèã ñïîðòèâí çàë ñåêëºí³ áàéðòà éîâäëëà Àëåêñåé Îðëîâ ³ð¢í ñåäêë³ñí é´ð³â.
- Ñóðºóëèí øèí šèëèí ò¢ð¢í ´äðì¢ä äàâšàíà. Òàœº÷èí êåñã øêîëìóäò ñïîðòèâí çàëìóä, ýñ ãèš ñóðºóëèí õîðàñ êàïèòàëüí êåâ³ð ÿñãäñí áîëäã. Ê¢¢êä, òàäíà èðã÷òí ñàðóë, õ´âò³-êèøãò³ áîëõ ãèš èòêš³í³â. Êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí ñïîðòèâí çàëä áèéòí òààñòà ÿíçèí ñïîðòàð áîëí ôèçêóëüòóðàð ñîíüìñš, öàãàí òóñòàºàð äàâóëòí. Ñïîðòèâí çàë ñåêëºíë³ áîëí ñóðºóëèí øèí šèëë³ ä³êí é´ð³š³í³â. Ñóðºóëÿí ñ³³í³ð ñóðòí, ýð¢ë-ìåíä á³³òí, øèí èðñí áè÷êä¢äò øêîëàí øèíšëš ìåäš àâ÷, àõíð-ýã÷íð³ñí ¢ëã¢ð àâõèã äóðäš, öàºàí õààëºòà áîëòí ãèâ. Òåð ìåò Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ Àíäðåé Ìàíäæèåâ öóãëðñí óëñèã é´ð³š, ýð¢ë-ìåíä, õ´â-êèøã, áàò ìåäðë äóðäâ. Òåð ìåò Óëàí Õîîëûí ÑÌÎ-í òîëºà÷ Ñåðãåé Ìî÷åðëàåâ, øêîëûí ºàðäà÷ Àííà Âàñêååâà òàœº÷èí áîëí ðàéîíà ºàðäâð ñåë³í³ øêîëä îíüãàí áîëí êèëìš³í òóñõàšàõäíü öàºàí ñåäêë³ñí õàíëòàí ´ðãâ. Ñ.Ìî÷åðëàåâ òîñõà÷íðèí ñ³í ÷èíðò³ ê´äëìøèã òåìäãëš, ñïîðòèâí çàëûí ÿñâð êåñí áîëí ôóòáîë íààääã òàë✠òîñõñí "Ñòðîé-Ãàðàíò" ÎÎÎ-í ºàðäà÷ À.Îðãàäóëîâä áîëí "Ñàíòåõñòðîé" ÎÎÎ-í ºàðäà÷ Â.Íàäáèòîâä Õàíëòûí áè÷ã¢ä á³ð¢ëš ´ãâ. Ñóðºóëü÷íðèí íåðí äååð³ñ õàíëò ´ðãš, Äîëüãàí Áàñàíãîâ ò´ðñêí êåë³ðí ñ³³õí é´ð³ëèí ¢ã êåëâ. Áè÷êä¢ä ø¢ëã¢ä óìøš, äóóëš-áèèëš, öóãòàäíü ñåðãìš ¢¢ä³â.
Öààðàíäíü Àëåêñåé Îðëîâ Äæàëûêîâî ñåë³íä îäâ. Ýíä éèð áàéðòà, îí÷òà éîâäë ó÷ðâ. Êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí³ õ´´í ñîéëûí Ãåð ñåêãäâ. Äæàëûêîâî ñåë³íä òîîìñðòà ãèè÷íðèã óóë àâúÿñàð çàíäðñí ö³³º³ð, áîîðöãàð òîîš òîñâ. Ñîéëûí Ãåðèã ñåêëºí³ óëàí òàñì êåð÷õ ê¢íäò³ ç´â òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâä, Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ Àíäðåé Ìàíäæèåâä, Äæàëûêîâî ÑÌÎ-í òîëºà÷ Îëåã Àèíîâä ´ããäâ. Äàðóíü öóºàð øèíðñí, ñ³³õðñí ñîéëûí Ãåðò îðâ.
Äàâñí çóí šèëèí äàëäã÷ šèëì¢äò Äæàëûêîâî ñåë³íä ñîéëûí Ãåð òîñõãäñìí. Òåã³ä ÷èãí êåñã³ñ íààðàí ýíä êàïèòàëüí ÿñâð êåðãëãäš³ñìí. 2014 šèëä ãåðèí îðàºèíü ÿñš ñîëüñìí. Äàâñí šèëèí ÷èëã÷³ñ àâí ýíä êàïèòàëüí ÿñâð ýêë³ä êåãäñìí. Øèí òåðçì¢ä ò³âãäñìí, äåâñêðèíü ñîëüñìí, ýëåêòðîê¢÷³ð òåòêëºí³ áîëí ãàçàð äóëàëëºíà ñèñòåìíü ñîëüš øèíð¢ëñìí. ijê³ä áîëõëà ýðñì¢äíü øàëäàä, øèðä³ä, ò³³çèã ñ³³õð¢ë³ä, ãåðèí äîòàêíü øèíð³ä, êå-ñ³³õí áîëñí áîëäã.
Òàœº÷èí Òîëºà÷ öóãëðñí óëñèã øèíðñí ñîéëûí Ãåð ñåêëºí³ áàéðòà éîâäëëà é´ð³â. Òàœº÷èí êåñã ñåë³äò êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí³ ýñ ãèš øèí³ñ òîñõãäñí ñîéëûí ãåðì¢ä ñåêãäš³í³. Ýííü ´äã³ öàãèí ñ³í òåìäã, òàœº÷ä ñ³í õ¢âðëòñ ó÷ðšàõèí òóñêàð ýííü ãåð÷ëš³í³. Òàíà ñåë³íä ÿñâð êåãäñí ñîéëûí Ãåð ñåêãäš³õíü èê áàéðòà éîâäë. Îäà ñàðóë, ó-´ðãí, ñ³³õí ãåðò ñóë öàãàí äàâóëõä ÿìàðàí àéòà. Áè÷êä¢ä, áàº÷óä, ìåä³òíð ÷èãí íààðàí èðš, áèëã-ýðäì³í äåëãð¢ëõ, îëíà êåðã-¢¢ëäâðì¢äò îðëöõ àðºòà áîëâ ãèâ. Òåð ìåò Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ À.Ìàíäæèåâ é´ð³ëèí ¢ã êåëâ. Äæàëûêîâî ÑÌÎ-í òîëºà÷ Î.Àèíîâ òàœº÷èí áîëí ðàéîíà ºàðäâðò, "ËÓÊÎÉË" ÏÀÎ-ä õàíëòûí ñåäêë³í ìåä¢ëâ. "Áåã ìèðà" ãèäã íàðò-äåëê³í ýñòàôåòä îðëöà÷íð Äæàëûêîâî ñå볺³ð 㢢º³ä èðš, êåðã-¢¢ëäâðò áàñ îðëöš, öóãëðñí óëñèã é´ð³š, Àëåêñåé Îðëîâä Õàíëòûí áè÷ã á³ð¢ëš ´ãâ.

Äàâñí áåìá³ ´äð òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ê´äëìø÷ êåðã³ð Ëàãàíÿ ðàéîíä îäâ. Ò¢ð¢ë³ä Óëàí Õîë ñåë³íä èðâ. Ýíä, Çàÿ-Ïàíäèòûí íåð 碢š³õ á³³ðí øêîëä êàïèòàëüí ÿñâð êåñí³ õ´´í ñïîðòèâí çàë áîëí ôóòáîë íààääã øèí òàë✠áàéðèí á³³äëä ñåêãäâ.
Óëàí Õîë ñåë³íä ó÷ðñí ýí îí÷òà éîâäëä òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ, Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ Àíäðåé Ìàíäæèåâ îðëöñíü áàéðòà-áàõìšòà áîëâ. Êå糜ê àâúÿñàð ê¢íäò³ ãèè÷íðèã öàºàí è䳺³ð òîîš, áàéðòàºàð òîñâ.
Ëàãàíÿ ðàéîíä ôèçêóëüòóðò áîëí ñïîðòä èê îíüã òóñõàãäšàíà. Ðàéîíà ñïîðòñìåíì¢äèí äóíä ñïîðòûí íàðò- äåëê³í ÷èíðò³ ìàñòåðì¢ä, ²ð³ñ³í, òàœº÷èí ÷åìïèîíàòìóäûí äèèë³÷íð, ñïîðòûí ìàñòåðì¢äèí êàíäèäàòíð, ðàçðÿä àâñí ñïîðòñìåíì¢ä áຠáèø á³³í³. Šèë èðâ³ñ ñïîðòàð ñîíüìñäã, ýð¢ë-÷èê àâã-á³ðö á³ðäã óëñèí òî ´ñ³ä éîâõíü áàõìšòà áîëšàíà. Ýð¢ë-ìåíä ãèñí ýíòí õàìãèí ÷èíðò³ þìí. Ñïîðòàð ñîíüìñäã ê¢í ýð¢ë-äîðóë, ÷èäëò³ áîëäãíü ì´í. Îäà øêîëä øèí ñïîðòèâí çàë áîëí ºàçà ôóòáîë íààääã òàë✠ñåêãäñíü ñïîðò ´ð㚢ëëºíä èê íèë÷³í ê¢ðãõìí.
Ñóðºóëü÷íðèã áîëí áàãøíðèã ñïîðòèâí çàë ñåêëºí³ áàéðòà éîâäëëà Àëåêñåé Îðëîâ ³ð¢í ñåäêë³ñí é´ð³â.
- Ñóðºóëèí øèí šèëèí ò¢ð¢í ´äðì¢ä äàâšàíà. Òàœº÷èí êåñã øêîëìóäò ñïîðòèâí çàëìóä, ýñ ãèš ñóðºóëèí õîðàñ êàïèòàëüí êåâ³ð ÿñãäñí áîëäã. Ê¢¢êä, òàäíà èðã÷òí ñàðóë, õ´âò³-êèøãò³ áîëõ ãèš èòêš³í³â. Êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí ñïîðòèâí çàëä áèéòí òààñòà ÿíçèí ñïîðòàð áîëí ôèçêóëüòóðàð ñîíüìñš, öàãàí òóñòàºàð äàâóëòí. Ñïîðòèâí çàë ñåêëºíë³ áîëí ñóðºóëèí øèí šèëë³ ä³êí é´ð³š³í³â. Ñóðºóëÿí ñ³³í³ð ñóðòí, ýð¢ë-ìåíä á³³òí, øèí èðñí áè÷êä¢äò øêîëàí øèíšëš ìåäš àâ÷, àõíð-ýã÷íð³ñí ¢ëã¢ð àâõèã äóðäš, öàºàí õààëºòà áîëòí ãèâ. Òåð ìåò Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ Àíäðåé Ìàíäæèåâ öóãëðñí óëñèã é´ð³š, ýð¢ë-ìåíä, õ´â-êèøã, áàò ìåäðë äóðäâ. Òåð ìåò Óëàí Õîîëûí ÑÌÎ-í òîëºà÷ Ñåðãåé Ìî÷åðëàåâ, øêîëûí ºàðäà÷ Àííà Âàñêååâà òàœº÷èí áîëí ðàéîíà ºàðäâð ñåë³í³ øêîëä îíüãàí áîëí êèëìš³í òóñõàšàõäíü öàºàí ñåäêë³ñí õàíëòàí ´ðãâ. Ñ.Ìî÷åðëàåâ òîñõà÷íðèí ñ³í ÷èíðò³ ê´äëìøèã òåìäãëš, ñïîðòèâí çàëûí ÿñâð êåñí áîëí ôóòáîë íààääã òàë✠òîñõñí "Ñòðîé-Ãàðàíò" ÎÎÎ-í ºàðäà÷ À.Îðãàäóëîâä áîëí "Ñàíòåõñòðîé" ÎÎÎ-í ºàðäà÷ Â.Íàäáèòîâä Õàíëòûí áè÷ã¢ä á³ð¢ëš ´ãâ. Ñóðºóëü÷íðèí íåðí äååð³ñ õàíëò ´ðãš, Äîëüãàí Áàñàíãîâ ò´ðñêí êåë³ðí ñ³³õí é´ð³ëèí ¢ã êåëâ. Áè÷êä¢ä ø¢ëã¢ä óìøš, äóóëš-áèèëš, öóãòàäíü ñåðãìš ¢¢ä³â.
Öààðàíäíü Àëåêñåé Îðëîâ Äæàëûêîâî ñåë³íä îäâ. Ýíä éèð áàéðòà, îí÷òà éîâäë ó÷ðâ. Êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí³ õ´´í ñîéëûí Ãåð ñåêãäâ. Äæàëûêîâî ñåë³íä òîîìñðòà ãèè÷íðèã óóë àâúÿñàð çàíäðñí ö³³º³ð, áîîðöãàð òîîš òîñâ. Ñîéëûí Ãåðèã ñåêëºí³ óëàí òàñì êåð÷õ ê¢íäò³ ç´â òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâä, Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ Àíäðåé Ìàíäæèåâä, Äæàëûêîâî ÑÌÎ-í òîëºà÷ Îëåã Àèíîâä ´ããäâ. Äàðóíü öóºàð øèíðñí, ñ³³õðñí ñîéëûí Ãåðò îðâ.
Äàâñí çóí šèëèí äàëäã÷ šèëì¢äò Äæàëûêîâî ñåë³íä ñîéëûí Ãåð òîñõãäñìí. Òåã³ä ÷èãí êåñã³ñ íààðàí ýíä êàïèòàëüí ÿñâð êåðãëãäš³ñìí. 2014 šèëä ãåðèí îðàºèíü ÿñš ñîëüñìí. Äàâñí šèëèí ÷èëã÷³ñ àâí ýíä êàïèòàëüí ÿñâð ýêë³ä êåãäñìí. Øèí òåðçì¢ä ò³âãäñìí, äåâñêðèíü ñîëüñìí, ýëåêòðîê¢÷³ð òåòêëºí³ áîëí ãàçàð äóëàëëºíà ñèñòåìíü ñîëüš øèíð¢ëñìí. ijê³ä áîëõëà ýðñì¢äíü øàëäàä, øèðä³ä, ò³³çèã ñ³³õð¢ë³ä, ãåðèí äîòàêíü øèíð³ä, êå-ñ³³õí áîëñí áîëäã.
Òàœº÷èí Òîëºà÷ öóãëðñí óëñèã øèíðñí ñîéëûí Ãåð ñåêëºí³ áàéðòà éîâäëëà é´ð³â. Òàœº÷èí êåñã ñåë³äò êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí³ ýñ ãèš øèí³ñ òîñõãäñí ñîéëûí ãåðì¢ä ñåêãäš³í³. Ýííü ´äã³ öàãèí ñ³í òåìäã, òàœº÷ä ñ³í õ¢âðëòñ ó÷ðšàõèí òóñêàð ýííü ãåð÷ëš³í³. Òàíà ñåë³íä ÿñâð êåãäñí ñîéëûí Ãåð ñåêãäš³õíü èê áàéðòà éîâäë. Îäà ñàðóë, ó-´ðãí, ñ³³õí ãåðò ñóë öàãàí äàâóëõä ÿìàðàí àéòà. Áè÷êä¢ä, áàº÷óä, ìåä³òíð ÷èãí íààðàí èðš, áèëã-ýðäì³í äåëãð¢ëõ, îëíà êåðã-¢¢ëäâðì¢äò îðëöõ àðºòà áîëâ ãèâ. Òåð ìåò Ëàãàíÿ ÐÌÎ-í òîëºà÷ À.Ìàíäæèåâ é´ð³ëèí ¢ã êåëâ. Äæàëûêîâî ÑÌÎ-í òîëºà÷ Î.Àèíîâ òàœº÷èí áîëí ðàéîíà ºàðäâðò, "ËÓÊÎÉË" ÏÀÎ-ä õàíëòûí ñåäêë³í ìåä¢ëâ. "Áåã ìèðà" ãèäã íàðò-äåëê³í ýñòàôåòä îðëöà÷íð Äæàëûêîâî ñå볺³ð 㢢º³ä èðš, êåðã-¢¢ëäâðò áàñ îðëöš, öóãëðñí óëñèã é´ð³š, Àëåêñåé Îðëîâä Õàíëòûí áè÷ã á³ð¢ëš ´ãâ.

¥öêëä¢ð Èê Áóóðë ñåë³íä áè÷êä¢äèí íåìð ñóðºóëèí Ãåð ñåêëºí³ áàéðèí êåðã-¢¢ëäâð áîëâ. 2017 šèëèí äåêàáðü ñàðèí ÷èëã÷³ð ýêëñí òîñõëò äèãò³-äàðàòàºàð ê¢ö³ãä³ä, îáúåêò òåìäãëãäñí áîëçãòàí ýäëâðò îðóëãäâ. Á³³ðí óëñèí áàéð õóâàëöõàð êåñã ãèè÷íð èðâ: Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ, ÊÒÊ-Ð àêöèîíåðí íèèö³í³ ãåíåðàëüí äèðåêòîð Íèêîëàé Ãîðáàíü, ²ð³ñ³í ïðàâèòåëüñòâëà çàëºëäà á³ðëºí³ õàëõàð ¢¢ëääã äèðåêòîðèí äàðóê Ìèõàèë Ãðèøàíêîâ, ýêñïëóàòàöèí êîíñóëüòàíò Äåííèñ Ôýéè, òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâ.
Ê¢íäò³ ãèè÷íðèã Èê Áóóðëà ðàéîíà ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öèí òîëºà÷ Âèêòîð Ñàíäæèåâ áîëí ó÷ðåæäåíÿ äèðåêòîð Íèíà Àäæàäûêîâà òîñàä, õàëüìã àâúÿñàð õàäã òàòâ. Áè÷êä¢ä ø¢ëã¢ä àéñëóëš óìøàä, äó äóóëàä, áèëã-ýðäì³ðí ãèè÷íðèã áàéðëóëâ. Äàðóíü À.Îðëîâ, Í.Ãîðáàíü áîëí ýí šèëèí "ÊÒÊ - áèëãò³ áè÷êä¢äò" ãèäã ìàðºàíà ò¢ð¢í äåâñœãèí äèèë³÷, Èê Áóóðëà äóíäûí øêîëûí 11-÷ êëàññèí ñóðºóëü÷ Ãåðåíçåë Îêíÿåâà óëàí òàñì êåð÷â. Íèêîëàé Ãîðáàíü ðàéîíà òîëºà÷ä áè÷êä¢äèí ¢¢ä³ëòèí Ãåðèí ò¢ëê¢ð á³ð¢ëš ´ãâ. Äàðóíü ê¢íäò³ ãèè÷íð áîëí á³³ðí óëñ ó÷ðåæäåíÿ êàáèíåòì¢ä îðš õ³ë³â. Îäà ýíä õîðåîãðàôèí, õîðèí, áèëã-ýðäìèí êàáèíåòì¢ä, 250 ç³³ò³ ñàðóë çàë á³³í³.
Áàéðèí õóðãèã ýí šèë ò³âí šèëèí ´´í³í òåìäãëõ "²ð³ñ³í îëí-³ìòí³ ¢¢ä³ëòèí à÷òà êîëëåêòèâ" ãèäã ´´ä³í íåð 碢š³õ "Òîðºà" àíñàìáëü õàëüìã áè躳ð ñåêâ. Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ õàëüìã êåë³ð öóãòàºèíü é´ð³º³ä, áè÷êä¢äèí ò´ë³ èèì ñ³³õí, ñàðóë, ´äã³ öàãà íåêâðë³ èðëöš³õ àïïàðàòóðòà ¢¢ä³ëòèí Ãåð ñåêãäñíü îí÷òà éîâäë áîëšàõèã òåìäãëâ. "Óðäíü èêáóóðëàõí áè÷êä¢äèí ò´ë³ ãåð óãà ãèš ò´ð áîñõäã á³³ñìí. Îäà ýäí³ ò´ë³ ãåð áèø, êå-ñ³³õí á³³øœ òîñõãäâ. Òàœº÷èí ñîöèàëüí-ýêîíîìè÷åñê äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëšàõ, èèì ñîöèàëüí îáúåêò òîñõñí ÊÒÊ-í ºàðäâðò áèäí èê õàíëòòà á³³í³âèäí. Àðâ øàõó šèëä³í àêöèîíåðí íèèö³í øêîëä îðšàõ áè÷êä¢äò ðþêçàê áåëãëí³, íàíü ÷èãí êåñã ò´ðì¢ä õàºëëºíä îðëöíà. Íåìð ñóðºóëèí ó÷ðåæäåíü çóã áè÷êä¢äèí ò´ë³ áèø ãèš ñàíšàíàâ. Ýíòí ðàéîíà ³ìòí öóãëðäã, áàéðèí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëãääã îðì áîëõíü ëàâòà",- ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ êåëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí ñîöèàëüí-ýêîíîìè÷åñê äåëãðëòä ò³âö³í îðóëšàõ ò´ë³äíü ÊÒÊ-Ð íèèö³í³ ãåíåðàëüí äèðåêòîð Í.Ãîðáàíüä À.Îðëîâ òàœº÷èí Òîëºà÷èí Õàíëò á³ð¢ëš ´ãâ.

Õàëüìã Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëä (Ïàðëàìåíòä) äåïóòàòíðèã ñóœºëºí ñåíòÿáðü ñàðèí 9-ä äàââ. Ýí ´äð îðí-íóòãèí 80 ðåãèîíä îëí êåìš³ò³ ñóœºâðèí êåðã-¢¢ëäâð áîëâ. Õàëüìã ïàðëàìåíòèí äåïóòàòíðèã ø¢¢š àâõèí ò´ë³ òåð ´äð òàœº÷èí öóã ðàéîäàð áîëí õîòë áàëºñí Ýëñòä á³³õ 251 ó÷àñòîê ¢¢ä³í ñåêš, äóóºàí ´ãõ³ð, øèèäâð³í áàòëõàð, òàœº÷èí èðã÷èã éèëºõ³ð èðñí èðãíì¢äèã òîñâ.
Ýëñòèí 18-÷ ó÷àñòêä òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ äóóºàí ´ãâ. Ýíäð ìàíà òàœº÷èí èðãíì¢ä äààâðòà ø¢¢âð êåš òàœº÷èí äåëãðëòèí õààëºèã éè뺚 àâ÷àíà. Ýí òóñò óäë óãà äåïóòàòûí ¢¢ëäâðèã ê¢ö³õ ³ìòí îëí óëñèí äààëºâðèã ìàðòõ ç´â óãà, òåäíèã ê¢ö³ëºíä öóã àðº-÷èäë³í ´ãõ ç´âò³. Ýêîíîìèêèí àøèã õîëâàíä èêä¢ëëºí³, ýä-áîä êåäã ïðåäïðèÿòüì¢äèí òîîã õîëâšóëëºíà, òåð¢í³ óë äååð ñîöèàëüí õàëõèí, æèëèùí òîñõëòûí, õààëº ýäëâðò îðóëëºíà, óñàð, ãàçàð òåòêëºí³ áà÷ì ò´ðèã õàºëõ ê¢÷ò³ äààëºâð îëí ³ìòí ìàäíä ´ãñí á³³í³, òàœº÷èí ºàðäâð øèí Ïàðëàìåíòèí õàíüëà õàìäàí òåð òîîòûã ýðê áèø á³³äë-šèðºëä òîõðàõ ç´âò³. ¥äã³ öàãèí íåêâðèí äààâðòà á³³äëä Ïàðëàìåíòèí øèí õàíü êåñã øèí ò´ñâñ ê¢ö³ëºíä ñ³í òààë òîãòàõ ç´âò³, ãèš òàœº÷èí Òîëºà÷ æóðíàëèñòíðò ´ãñí áðèôèíãä òåìäãëâ.
- Ìàíà ó÷àñòêä ñóœºâð äèãò³-äàðàòàºàð äàâšàíà. ¡ä ê¢ðòë ñóœºà÷íðèí 22 ïðîöåíò äóóºàí ´ã÷êñí á³³í³. Òåð ìåò ãåìò³-øàëòãòà óëñ òàë ìàíà êîìèññèí ãåø¢ä çààñí õàéãàð ãåðòíü ºàð÷ éîâàä, äóóºèíü àââ. Êåñã ïàðòèí ýë÷íð ìàíà òàë èðš á¢ðòê³÷íð áîëš ñóœºâðèí éîâóäûã õ³ë³š³í³, - ãèš 18-÷ ó÷àñòêèí àõëà÷ Åëåíà Øèðèïîâà êåëâ.
Òèèì êåâ³ð ñóœºâðèí êåðã-¢¢ëäâð á¢êëä³í òàœº÷àð äèãò³-äàðàòàºàð äàââ. Òàœº÷èí ñóœºâðèí êîìèññèí óðäàñíü êåñí òî-äèã³ð ³ìòí³ îðëöëºí 54,1 % òîãòàâ. "Åäèíàÿ Ðîññèÿ" ïàðòü - 68,58 %, ÊÏÐÔ - 13,21%, "Ñïðàâåäëèâàÿ Ðîññèÿ" ïàðòü - 8,43% õîðøàâ. Óëñèí Õóðàëä òèèì êåâ³ð "Åäèíàÿ Ðîññèÿ" ïàðòü - 21, ÊÏÐÔ - 4 áîëí "Ñïðàâåäëèâàÿ Ðîññèÿ" ïàðòü - 2 ìàíäàò àââ.

Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

¥öêëä¢ð "Êàëìûêèÿ" òàœº÷èí 糜ãëëºí³ àãåíòñòâä "Áóðõí Áàãøèí Àëòí ñ¢ì" Õàëüìã öóòõëœ õóðëûí Ñàíàí ãåëœë³ áîëí "Áóéí" ãèäã îëíà Íèèö³í³ ãåø¢í Åâãåíèÿ Ñàíãàäæèåâàëà õàðºëò áîëâ. Ñàíàí ãåëœ áè÷êä¢äèí òàë✠óäëãî ñåêõèí òóñêàð 糜ãëâ. Õîéð šèë õîîðàí Öóòõëœ õóðëûí ìåäëä ¢¢ëääã "Áóéí" ãèäã îëíà íèèö³í ê¢íä³ð ãåìò³ 24 áè÷êíä ì´œãí³ äåì ê¢ðãñìí. Ýí¢í³ òóñêàð 糜ã òàðñìí. Òåã³ä øàëòãòà áè÷êä¢äèí ýê-ýöêíð, èíôàðêò áîëí èíñóëüò ãåì³ð ãåìòñí³ õ´´í ýð¢ë-ìåíäíü ìóóðñí óëñ Ñàíàí ãåëœã³ñ ä´œ ñóðõàð èð³ä á³³â. Òåã³ä ýðìäãò³ áè÷êä¢ä áîëí ãåìò³-øàëòãòà á´ä¢í óëñ ÷èãí ýð¢ë-ìåíä³í áàòðóëõèí ò´ë³ òàë✠á¢ðä³õ ñàíà ýí 碢â. Òåã³ä "Áóéí" îëíà Íèèö³í ýí êåðã ê¢ö³õèí ò´ë³ ì´œã öóãëóëâ. ijê³ä áîëõëà ýðìäãò³ áè÷êä¢äèí òàë✠ýâð³ ´â³ðöò³. Òåã³ä óäàí öàãò òèèì ꢢêä íààääã øèøëœ àòòðàêöèîíìóä õ³³š, ø¢¢õ êåðãò³ áîëâ. Òèèì ãåìò³ óëñèí ò´ë³ øèøëœ òðåíàæåðìóä áîëí íààäëºíà îáîðóäîâàíü ç´â³ð ¢íò³ áîëäã÷í.
Òåð áèéíü çóðàëñí ò´ñâ ê¢ö³ãäâ. Ýëñò áàëºñíà ¥äðë³ èðëö¢ëš, ñåíòÿáðü ñàðèí 15-ä, 16 ÷àñëà, "Äðóæáà" ïàðêä áè÷êä¢äèí òàë✠áàéðèí á³³äëä ñåêãäõ. Ê¢¢êä-ê´â¢ä áèëã³í ºàðºš, êîíöåðò ò³âõ. Äàðóíü èðñí öóã áè÷êä¢äèã ³ìò³õí õîòàð òîîõìí.
Ãåìò³-øàëòãòà áè÷êä¢ä áîëí á´ä¢í óëñ ýí òàëâœä èðš, ýð¢ë-ìåíä³í áàòðóëš, áèéä³í òóñòàºàð àìð÷ ÷àäõìí. "Áóéí" îëíà íèèö³í ýí òàëâœãèã õîòë áàëºñíä áåëãëš³í³.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Ýí ´äðì¢äò òàœº÷èí ðàéîäàð á³³ðí ³ìòí³ äèñïàíñåðèçàö äàâóëãäšàíà. Òèèã³ä, ñåíòÿáðü ñàðèí 4-ä ýì÷íð Èê Áóóðëà ðàéîíä, ìàœºäóðòíü Ãîðîäîâèêîâñê ðàéîíä îäâ.
Èê Áóóðë ñåë³íä Ýëñò áàëºñíà ïîëèêëèíèêèí ýì÷íð á³³ðí óëñèí ýð¢ë-ìåíä øèíšëš, ÷èê àâã-á³ðöèí òóñò ñ¢â-ñåëâã ´ãâ. Ýí ´äð 70 ºàð ê¢í ýì÷íðò áèé³í ¢ç¢ëâ. Áàëºñíà ïîëèêëèíèêèí ìîáèëüí êîìïëåêñò ìàììîãðàôèí, ãåñí³ îðãàíìóäûí ÓÇÈ êåš áîëõìí áèë³. Òåð ìåò ³ìòí êàðäèîëîãèí, ýíäîêðèíîëîãèí, îêóëèñòèí, íåâðîëîãèí áîëí àêóøåðèí êîíñóëüòàö àââ.
Ãîðîäîâèêîâñê ðàéîíä "Ñóëäà" ãèäã øèøëœ ìåäèöèíñê ä´œ ê¢ðãëºí³ Öóòõëœãèí ìîáèëüí êîìïëåêñ îäâ. Ðàéîíà ³ìòí³ ñóðâðàð íààðàí íåâðîëîã, îêóëèñò, ýíäîêðèíîëîã áîëí ãèíåêîëîã èð³ä, ýäí³ ýð¢ë-ìåíäèí á³³äë õ³ë³â. Áàñ òåð ìåò öóñíà øèíšëëò êåš, ìàììîãðàôü áîëí ÓÇÈ êåš, ³ìòí ÿìàðàí õàëõàð ýìíëº êåõ êåðãò³ºèíü èëäêš àââ. Ýì÷íð ÁຠÁóóðë, Ëàçàðåâñêèé áîëí Áàëêîâñêèé ñåë³äò îäâ. Óò òîîäàí äàëí øàõó ê¢í ýì÷íðò áèé³í ¢ç¢ëš, ñîíüìñóëšàõ ò´ðì¢ä³ð ö³³ëºâð àââ.
Áàðò áåëäñíü ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ
Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí áàðèí öåðãëëòèí çóðã