Óðš ´äð Ýëñòä "Áåëûé ëîòîñ" ãèè÷ë¢ðèí ñ¢¢ðèí çàëä ¥ìí ¢çãèí àâòîìîáèëüí ê´ëãí-ê¢÷í³ õàëõèí ýë÷íðèí Íèèö³í³ ðåãèîíìóäûí õîîðíäê ñåëâëö³í áîëâ. Ýí¢ã á¢ðä³ëºíä Õàëüìã Òàœº÷ä àðºëà÷íðèí ç´â õàðñëºíà ê¢öö äààâðòà ýë÷ Ñàíàë Óëþìäæèåâ, "Òðàíñ-Þã” ÎÎÎ-í ãåíåðàëüí äèðåêòîð Àëåêñàíäð Áîðèñåíêî íèë÷³í ê¢ðãâ. Ñåëâëö³íä îðëöõàð õàì-õîøà ðåãèîíìóäàñ ê´ëãí³-ê¢÷í³ êîìïàíüñèí, àâòîâîêçàëìóäûí ýë÷íð èðñìí.
Êåðã-¢¢ëäâðò òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ îðëöš, ñåëâëö³íä îðëöà÷íðèã é´ð³š, éîâóäòàºàð ê´äëõèã äóðäâ. Òàœº÷ä èèì êåðã-¢¢ëäâð äàâšàõíü ýíòí èê ÷èíð 碢š³í³. Þœãàä ãèõë³ òàœº÷èã îðí-íóòãèí ðåãèîíìóäëà àââòîìîáèëüí ê´ëãí çàëºëäóëšàíà. Òàœº÷ä àâèàöèí áîëí ò´ìð õààëºèí òóñëìš òèèì êåâ³ð äåëãðš³õø. Äàâñí šèë îðí-íóòãèí Ãîñîâåòèí ïðåçèäèóìèí ñ¢¢ð äååð ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíò îëíà ê´ëãèã áîëí àâòîâîêçàë äåëãð¢ëëºí³ ò´ðò èê îíüãàí òóñõàñí áèë³. Òåã³ä ÷èãí ýí êåðã-ò´ðèã öààðàíäíü ´ð㚢ëõ êåðãò³. ²ìòí ³³ìøã óãàºàð ê´ëã³ð éîâõèã áîëí àâòîâîêçàëûã ÷èãí òåððîðèñòè÷åñê éîâäëàñ õ´ðëºí³ òóñò èðëöœã¢ òààë òîãòàõ éîñòà. Òàœº÷ä ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³ òóñò êåðã-¢¢ëäâðì¢ä ê¢ö³ãäš³í³ ãèâ. Ñ¢¢ð³í òóñòàºàð äàâóëš, ýâð³ííü ò´ðì¢ä³í ÿºš õàºëõèí òóñêàð ñåëâëöš ÷èê øèèäâð àâ÷ ÷àäõèò. Õàëüìãò äàâšàõ òóðèçìèí äîëàí õîíãèí éîâóäò á¢ðä³ãäš³õ êåðã-¢¢ëäâðì¢äò îðëöš, õàëüìã óëñèí îí÷òà, áàéí, ñ³í-ñ³³õí ñîéëëà òàíüëäš, òååãèí éèðòìšèã º³³õòí ãèñí ¢ðâð êåâ.

Àïðåëü ñàðèí 20-ä Áàñœãà Áààòðèí íåðò³ äðàìàòè÷åñê òåàòðò "Çâåíÿùèé þíîñòüþ àïðåëü" ãèäã êîñòþìèí áîëí ïëàñòèêèí òåàòðèí ¢ç¢ëëºí áîëâ. Ýí¢íä Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ, òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòðèí äàðóê Íèêîëàé Ñàíäæèåâ, Ýëñòèí Àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷ Îêîí Íîõàøêèåâ, îðëöâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ýí êåðã-¢¢ëäâðèã ñåê³ä, Òàòüÿíà Ìèëîâàíîâàä áîëí òåàòðèí àðòèñòíðò ê¢ö³ìšò³ ¢¢ëäâð äóðäš, ³ð¢í öàºàí ñåäêë³ñí é´ð³â.

Ýëñò áàëºñíà ìýðèéèí ìåäëä ¢¢ëääã íàñíè äèãò³ ê¢ð³ä óãà áè÷êä¢äèí êåðã-ò´ðèí êîìèññü áຠòåòêâðò³, šèðºëèí ê¢íä òààëä òóññí ´ðê-á¢ëì¢äèã á¢ðòêš, ýäíèã àëÿ-àçä éîâäëìóäàñ ãåòë¢ëš, èèì ´ðê-á¢ëì¢äò àñðãäšàõ áè÷êä¢äèã îíüãàñí àëäõø. Óðäàñíü òàëäàí öåðãëëòñë³ õàìäàí áàòëãäñí äèã-äàðàºàð èèì ´ðê-á¢ëì¢ä³ð éîâš, á³³äë-šèðºë³ðíü ñîíüìñš, õàìöó ðåéä äàâóëíà. Äàâñí äîëàí õîíãèí ÷èëã÷³ð áàëºñíà íàñíè äèãò-ê¢ð³ä óãà áè÷êä¢äèí êîìèññèí àõëà÷ Þëèÿ Áàñòàåâà, Ýëñò áàëºñíà äîòð-äóíäûí êåðã¢äèí íàñíè äèãò ê¢ð³ä óãà áè÷êä¢äèí êåðã-ò´ðèí èíñïåêòîð Áóëãóí Õóðóì÷ååâà, ³ìòí³ ñîöèàëüí òåòêâðèí êîìïëåêñí öóòõëœãèí ´ðê-á¢ëì¢äò áîëí áè÷êä¢äò ä´œ ê¢ðãëºí³ ³œãèí ñïåöèàëèñò Òàòüÿíà Êîñû÷åíêî áîëí ìàíà ãàçåòèí 糜ã÷ õàìöó ðåéää îäâ.
Ýí ´äð áèäí àðâí ä´ðâí ´ðê-á¢ëä îäâèäí. Õàìãèí ò¢ð¢íä Àðøàí ïîñåëêä á³³äã õîéð ´ðê-á¢ëèí á³³öèí òààëûíü á¢ðòêõ³ð îäâèäí. Ò¢ð¢í õàéãàð áèäí Ìàíäæèåâèõí³ (íåð óñíü ñîëüãäâ) ãåð¢ð èðâèäí. Ìàäíèã èðõë³ äèãò³ ãåðèí ýçíü ò³ìê òàòõàð ºàçàðàí ºàð÷ éîâš, êîìèññèí ãåø¢äèã ¢ç÷ê³ä, ýí ãåðò³í ºàíöàðí á³³í³â ãèš õóäë êåëâ. Áîëâ Þëèÿ Íàðàíîâíà òåð¢íä èòêëãî ãåð¢ðíü îðõàð ñåäõë³, òåð çàëó ¢¢äí³ õîîðíä çîãñàä, îðóëøãîºàð ñåäâ. Òèèãí ãèõíü àâàëüíü áîëí ꢢêí-ê´â¢íü ãåðò³í á³³ñí á³³š. Ãåð äîòðíü êèèòí, ýíä-òåíä êèðò³ õóâöí, âåëîñèïåäèí áîëí ìàøèí³ îëí ç¢ñí çè, õîòûí ¢ëäëò³ ààº-ñàâ îâàëºàòà á³³õèíü ¢çš áîëõìí. Òóñëìšèí ì´œã³í öàãëàíü ýñ ´ãäã ó÷ðàð ýäí ãàç óãà ¢ëäš, òåã³ä íåã ´ð³ä õîòàí ÷èãí óóíà, äîð îðìäàí óíòäã êåâò³. Ãåðèí ýçí ꢢêä ê¢í áààõí, ÷èð³-ç¢ñíü ñ³³õí, áèéä³í ç´âò³ öîãö-ìàõìóäòà, áîëâ ýí ꢢêäò³í ÷èê ñóðºìš ´ãõ áèø áèéíü àëÿ öîêäã ÷èãí. Óóºí ê´â¢íü àëÿ-àçä éîâäë ºàðºàä, çàñãëà õàðºñìí, ê´â¢í ꢢêí õîéðíü îäà Öàºàí Àìí ñåë³íä ñàíàòîðí øêîëä ñóðíà. Ýê-ýöêíü ꢢêä³í ýñ àñðšàõàñ èøò³, ê´äëìø óãà, ãåðò³í ³ðê-÷àºð ýäë³ä õàðà ñóóäã ò´ë³äíü êîìèññèí øèèäâð³ð õîéð ¢ðíü ñàíàòîðí øêîëóð éîâóëãäñìí. "Òåíä ýäí öåâð-öåð õóâöòà, ãåñíä³í á¢òí õîòòà, ýì÷íðèí õ³ë³âðò á³³í³",- ãèš Þëèÿ Íàðàíîâíà êåëí³. Áààõí óëñ ýâð³ ãåðò³, ê´ë-ºàðíü á¢òí, ºóðâí ꢢêäò³, òåã³ä ê´äë³ä òåäí³í àñðàä, ê¢ êåõë³ ÿºäìá ãèš ñàíãäâ. Áîëâ ³ðê, àëÿ, ñàíàìð á³³äë-šèðºë ýäíä äååð áîëšàíà.

Àïðåëü ñàðèí 20-ä, äîíîðìóäûí Êåëí-óëñèí ¥äðë³, Ýëñò áàëºñíà öóòõëœ òàëâœä ñ³í äóðàð öóñàí ´ãëºí³ êåðã-¢¢ëäâð áîëâ. Ìîáèëüí êîìïëåêñ ´ð¢í 8 ÷àñàñ àâí ¢ä ê¢ðòë ýíä çîãñâ.

Äàâñí íàðí ´äðë³, àïðåëü ñàðèí 22-ò, Ýëñòèí ºîëëã÷ òàëâœä ¥ìí ¢çãèí ôåäåðàëüí îêðóãèí öåðã³ ðàëëè ñåêëºí³ áàéðèí ìèòèíã áîëâ. Ýíä öåðã³ ìàøèä, òåð òîîä Ò-90 òàíê, ÁÌÏ-3, ÁÒÐ-80, "Òàéôóí-Ê" áîëí íàíü ÷èãí òåõíèê çîãñàãäñí á³³í³, ýäí ¥ìí ¢çãèí öåðã³ îêðóãèí êåñã ³œã¢ä³ñ èðñìí.11 ÷àñëà áàéðèí êåðã-¢¢ëäâð ýêëâ. Ýí îí÷òà éîâäëëà òàëâœä èðñí Ýëñòèí áîëí ðàéîäûí óëñèã òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷èí äàðóê Áîîâà Áàäìàåâ é´ð³â.
Ìàíà òàœº÷ä áàº÷óäûí áîëí ñóðºóëü÷íðèí, áè÷êä¢äèí ò´ðñêí÷ ñåäêëèí ñóðºìšä ºîë îíüã ´ããäš³í³. Òåã³ä ÞÔÎ-í öåðã³ ðàëëèä îðëöõàð òèèì òåõíèê ìàíà òàë èðëºí ñ³í éîâäë áîëšàíà. Ìàíà áè÷êä¢ä òèèì ê¢÷ò³ øèí òåõíèê ¢ç³ä, èðã÷ä³í áàñ Ò´ðñê³í õàðñà÷íð áîëõàð ñåäõíü ëàâòà. Ðàëëèä öóã îðëöà÷íðèã áèäí ç¢ðêíè ³ð¢í ñåäêë³ñí é´ð³š³í³âèäí, ìàíà òàœº÷ä òèèì èê êåðã-¢¢ëäâð á¢ðä³ëºèã äààëºñíä áèäí ¥ìí ¢çãèí öåðã³ îêðóãèí ºàðäâðò õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí. Òàœº÷èí ºàðäâð ÷èãí ðàëëèã äèãò³-äàðàòàºàð á¢ðä³ëºíä îíüäèí êåðãò³ ä´œã³í ê¢ðã³ä á³³õ, - ãèš Áîîâà Âàñèëüåâè÷ êåëâ.
Äàðóíü ¥ìí ¢çãèí öåðã³ îêðóãèí ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê òåòêëºí³ çàëëòûí ºàðäà÷ Ðàìçåñ Íåáèåâ ðàëëè ýêëñí éîâäëëà öåðã÷íðèã é´ð³â. "Ðàëëèä õàìãèí ´´ä³í áåëäâðò³ öåðã÷íð-ñïîðòñìåíì¢ä îðëöšàíà, öåðã³ äààëºâðàí ÷èãí ýäí éè뺳í ñ³³í³ð ê¢ö³š³í³, ýí ñààìä ýäíä äèèëâð áîëí ê¢ö³ìš äóðäšàíàâèäí. Îäà ¥ìí ¢çãèí öåðã³ ðàëëèã Õàëüìã Òàœº÷ä á¢ðä³ëºí ñ³í àâúÿñò òîõðâ, áèäí òàœº÷èí áîëí Ýëñò áàëºñíà ºàðäâðò ñ³í òààë òîãòàëºíä èê õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí",- ãèš Ðàìçåñ Êóäðàòîâè÷ êåëâ.

Õàëüìã Òàœº÷ä òóðèçìèí äîëàí õîíãèí éîâóäò îëí ç¢ñí ñåðãìšò³ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä áîëâ. Òåäí äóíä Á.Áàñàíãîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí òåàòðò "Áàìá öåöã" äó-áèèºèí ãîñóäàðñòâåíí àíñàìáëü áåëäñí "Áàäì öåöã" ôîëê-áàëåòèí ïðåìüåð îí÷òà îðìàí ýçëâ. Ýí áàëåò ò¢ð¢í áîëš 2005 šèëä ¢ç¢ëãäñìí, áîëâ îäà ç³ðì ñîëüâð îðóëãäàä, îëíà îíüãò øèí íààäí òóñõàãäâ.

Ýëñòèõí ìîòîöèêë³ð éîâäã Íèêîëàé Ëèäæèåâèã ¢çñí áîëõ ãèš ñàíãäíà. Ýí¢í³ íåã èê³ð øèëòñí þìí - ìîòîöèêë çàëëºí. Ìîòîöèêë çàëõäàí ýí éèð äóðòà, ýâò³. Ìîòîöèêë ãèñí þìí ýí¢í³ ³ìí áîëš ìåäãäí³. Íèêîëàé Áàäìàåâè÷ áຠöàãàñ àâí ìîòîöèêë 㢢ëãí³. Éîñíäàí ýí êåðãò ñåäêë³í ´ãñí ê¢í áîëšàíà.
Íèêîëàé Áàäìàåâè÷ õàëüìãóä òóóâðò éîâñí öàãò Àëòàéñê êðàéèí Ðóáöîâñê ðàéîíà Âåñåëûé ßðñê ñåë³íä ò´ðñìí. Áè÷êí öàãòíü ýäí³ ´ðê-á¢ë õ³ð¢ ò´ðñêí ºàçðòàí èð³ä, Ñàðïà ïîñåëêä á³³ðøëâ. Áèéíü ýí ´íð-´ñêëœ ´ðê-á¢ëä ´ñ÷-áîñëà. Äååð³í íåã àõòà, äîðàí ä´ðâí ä¢ ê´â¢ò³, íåã ä¢ ê¢¢êò³. Ñîâåòèí éîñíà öàãò ýä-òàâð, õàìã þìí õîâð á³³ñìí. ²ìòí êåñã šèëä³í ÷ååð¢äò òåìäãëãäš, ê´ëã-ê¢÷ õóëäš àâäã áèë³. Ê¢ö³ìšò³º³ð ê´äëäã ³ìòíä ÷ååð¢ä óãàºàð ìàøè ýñ ãèš ìîòîöèêë õóëäš àâõ à𺠴ã÷ ì´ð³ëäã á³³š. Òèèã³ä àõ õ´´÷³ð ê´äëš³ñí Íèêîëàé Áàäìàåâè÷èí ýöê ÷ååð¢ä óãàºàð 1966 šèëä "Ê-750" òàìºòà êîëÿñêòà ê¢íä ìîòîöèêë õóëäš àâ÷. Óéí íàñòà Íèêîëàé äàðóíü ìîòîöèêëèã 㢢ëãäã äàñàä àâ÷. Ýöêä³í í´êä áîëàä, íåâ÷ê ì´œã îëàä, ýê-ýöêíü äååð³ñíü íåì³ä áààõí ê´â¢í áàñ èèì òàìºòà çóã êîëÿñê óãà ýâð³ ìîòîöèêëò³ áîëâ. Äàðóíü ³³ðìä ìîðäõèí ´ìí "ÈÆ-Þïèòåð" ìîòîöèêë àâ÷. Íèêîëàé Ëèäæèåâ Ãåðìàíüä öåðãëš, ìîòîöèêëåòí-ðåãóëèðîâî÷í âçâîäûí êîìàíäèðèí äàðóêèí öîë 碢š éîâñìí.

Ïðàâèòåëüñòâèí Ãåðò Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ÞÔÎ-ä ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí ê¢öö ç´âò³ ýë÷ Âëàäèìèð Óñòèíîâèí ìåäëä ¢¢ëääã Õ¢¢âèí ñ¢¢ðò îðëöâ. Ýíòí âèäåîêîíôåðåíöèí òààëä áîëâ. Ýí¢íä ÐÊ-í ïðàâèòåëüñòâèí ãåø¢ä áîëí ôåäåðàëüí òåððèòîðèàëüí çàëâðèí ºàðäà÷íð áàñ îðëöâ.

Àïðåëèí 20-ä òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ²ð³ñ³í Öóòõëœ Ñóœºâðèí êîìèññèí ãåø¢í Àëåêñàíäð Êëþêèíëà áîëí òàœº÷èí Ñóœºâðèí êîìèññèí àõëà÷ Àëåêñàíäð Äèêàëîâëà õàðºâ. "Áèäí òàíèã ìàíà Õàëüìã Òàœº÷ä ¢çõä³í èê³ð áàéðëšàíàâèäí. Îäàõí ²ð³ñ³í ïðåçèäåíòèí ñóœºâð ò´ãñâ, òåðíü ýí šèëèí ºîëëã÷ éîâäë áîëâ. Òåð îëíà êåðã-¢¢ëäâðèã áèäí äèãò³-äàðàòàºàð á¢ðä³ë³âèäí, òåð ê´äëìøò ìàäíä ä´œ áîëñí ²ð³ñ³í ÖÈÊ-ä áèäí èê õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí", - ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ õàðºëòûí ýêëö³ð òåìäãëâ.

¥öêëä¢ð Ýëñòä, "Íàé-Èí" ðåñòîðàíä, òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ Õàëüìãèí àðºëà÷íðëà õà𺚠ꢢíäâ. Êåðã-¢¢ëäâðò òàœº÷èí ýêîíîìèêèí ìèíèñòð Çîÿ Ñàíäæèåâà îðëöâ. Õàðºëò ¢ð-èíüãëã÷ òààëä äàââ. Àðºëà÷íð ýâð³ííü ¢¢ëäâðèí, ê¢ö³š³õ ò´ñâñèí, èðã÷ çóðàñèí òóñêàð êåëš ´ãâ. Èèì òààëìšòà á³³äëä á¢ðä³ãääã õàðºëòñ òóñòà. Àðºëà÷íð ÿìòà óëñò, éîñ çàëäã îðãàíìóäò èòêõø. Éîñ çàëëºíà îðãàíìóäûí áîëí àðºëà÷èí ¢¢ëäâð ê¢ö³š³õ óëñèí õîîðíä çàëºëäàã áàòðóëõ êåðãò³, þœãàä ãèõë³ ýäí íåã ê¢ñëò³ - ýííü ³ìòí³ á³³äë-šèðºëèã ÿñðóëëºíà áîëí ò´ðñêí ºàçðèí äåëãðëòèí êåðã ê¢ö³š³í³. Òåã³ä ýíäðê õàðºëòûí éîâóäò èë³ð ꢢíäš, ò´ðì¢ä³ðí õóâàëöõèã ñóðšàíàâ, ýðê áèø àðº îëàä í´êä áîëõâèäí ãèš Àëåêñåé Îðëîâ êåëñí ¢ãä³í òåìäãëâ.
Ñåë³í³ ýäë-àõóí õàëõàð ¢¢ëäš³õ àðºëà÷íðò ä´œöë ì´œã éè뺚 ´ãí³. Ìàíà òàœº÷ä ìàë ´ñêëºí³ õàëõèã èê³ð ä´œíí³. Ýííü ìåäãäš³í³. Áîëâ ò³ð³-òåìñ óðºàäã àðºëà÷íðò áàñ éèëºãäš³õ ä´œöë ì´œãí³ñ áè÷êí õ¢â áîëâ ÷èãí ´ã³ä ä´œíõë³ ñ³í áîëõìí ãèš "Áàäìàåâà Ñ.Á." ãèäã ÊÔÕ-í ê´äë³÷ Þðèé Ñåêåíîâ óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöâ. Ýííü ÷èê, ýí òóñò óõàëàä, êåðãò³ øèèäâð àâõìí ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ ä´œíâ.