Àïðåëèí 20-ä òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ²ð³ñ³í Öóòõëœ Ñóœºâðèí êîìèññèí ãåø¢í Àëåêñàíäð Êëþêèíëà áîëí òàœº÷èí Ñóœºâðèí êîìèññèí àõëà÷ Àëåêñàíäð Äèêàëîâëà õàðºâ. "Áèäí òàíèã ìàíà Õàëüìã Òàœº÷ä ¢çõä³í èê³ð áàéðëšàíàâèäí. Îäàõí ²ð³ñ³í ïðåçèäåíòèí ñóœºâð ò´ãñâ, òåðíü ýí šèëèí ºîëëã÷ éîâäë áîëâ. Òåð îëíà êåðã-¢¢ëäâðèã áèäí äèãò³-äàðàòàºàð á¢ðä³ë³âèäí, òåð ê´äëìøò ìàäíä ä´œ áîëñí ²ð³ñ³í ÖÈÊ-ä áèäí èê õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí", - ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ õàðºëòûí ýêëö³ð òåìäãëâ.

¥öêëä¢ð Ýëñòä, "Íàé-Èí" ðåñòîðàíä, òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ Õàëüìãèí àðºëà÷íðëà õà𺚠ꢢíäâ. Êåðã-¢¢ëäâðò òàœº÷èí ýêîíîìèêèí ìèíèñòð Çîÿ Ñàíäæèåâà îðëöâ. Õàðºëò ¢ð-èíüãëã÷ òààëä äàââ. Àðºëà÷íð ýâð³ííü ¢¢ëäâðèí, ê¢ö³š³õ ò´ñâñèí, èðã÷ çóðàñèí òóñêàð êåëš ´ãâ. Èèì òààëìšòà á³³äëä á¢ðä³ãääã õàðºëòñ òóñòà. Àðºëà÷íð ÿìòà óëñò, éîñ çàëäã îðãàíìóäò èòêõø. Éîñ çàëëºíà îðãàíìóäûí áîëí àðºëà÷èí ¢¢ëäâð ê¢ö³š³õ óëñèí õîîðíä çàëºëäàã áàòðóëõ êåðãò³, þœãàä ãèõë³ ýäí íåã ê¢ñëò³ - ýííü ³ìòí³ á³³äë-šèðºëèã ÿñðóëëºíà áîëí ò´ðñêí ºàçðèí äåëãðëòèí êåðã ê¢ö³š³í³. Òåã³ä ýíäðê õàðºëòûí éîâóäò èë³ð ꢢíäš, ò´ðì¢ä³ðí õóâàëöõèã ñóðšàíàâ, ýðê áèø àðº îëàä í´êä áîëõâèäí ãèš Àëåêñåé Îðëîâ êåëñí ¢ãä³í òåìäãëâ.
Ñåë³í³ ýäë-àõóí õàëõàð ¢¢ëäš³õ àðºëà÷íðò ä´œöë ì´œã éè뺚 ´ãí³. Ìàíà òàœº÷ä ìàë ´ñêëºí³ õàëõèã èê³ð ä´œíí³. Ýííü ìåäãäš³í³. Áîëâ ò³ð³-òåìñ óðºàäã àðºëà÷íðò áàñ éèëºãäš³õ ä´œöë ì´œãí³ñ áè÷êí õ¢â áîëâ ÷èãí ´ã³ä ä´œíõë³ ñ³í áîëõìí ãèš "Áàäìàåâà Ñ.Á." ãèäã ÊÔÕ-í ê´äë³÷ Þðèé Ñåêåíîâ óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöâ. Ýííü ÷èê, ýí òóñò óõàëàä, êåðãò³ øèèäâð àâõìí ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ ä´œíâ.

Òåìäãëõ³ñ:
Àøòíü 2018 šèëèí áàãøíü ×èíãèñ Ñàíãàäæèåâ áîëâ. Ýäíèã áîëí Áàñœãà Áààòðèí íåðò³ Êåëí-óëñèí Õàëüìã äðàìàòè÷åñê òåàòðò èðñí êåñã áàãøíðèã á³ðñí äèèëâðë³íü, ìàðºàíà ñ³í ´äðë³íü òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â.

Øèäð Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâèí ºàðäâðò áà÷ì á³³äë³ñ áîëí ò¢¢ìð³ñ ñàãëóëëºíà áîëí ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³ òàœº÷èí êîìèññèí äàðàíè ñ¢¢ð áîëâ. Òåð¢íä Ì×Ñ-èí Õàëüìã Òàœº÷àð ¢¢ëääã çàëëòûí ºàðäà÷ À.Êîëäîìîâ, ÞÔÎ-ä ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí ê¢öö ç´âò³ ýë÷ëòèí àïïàðàòûí Õàëüìã Òàœº÷àð àõ ôåäåðàëüí èíñïåêòîð À.Áåëÿåâ îðëöâ. Ñ¢¢ðò îëí ³ìòí öóãëðäã ºàçðò ò¢¢ìð³ñ ñàãëóëëºíà ò´ë³ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëëºíà, ñåë³í³ ýäë-àõóñèí îáúåêòì¢äò ò¢¢ìð³ñ ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³, ÊÃË ãåì³ñ õ´ðëºí³, òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí ó÷ðåæäåíüñ øèí ñóðºóëèí šèëä áåëäâð êåëºí³ áîëí íàíü ÷èãí ò´ðì¢ä õ³ë³ãäâ.
Ïðåìüåð-ìèíèñòðèí òåìäãëñ³ð, Êåìåðîâî áàëºñíä ó÷ðñí çåòêðò³ éîâäëûí õ´´í Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ õóëä-㢢ëã³í³ áîëí àìðëºíà îáúåêòñèã á¢ðòêš ³ìòí³ ò´ë³ ³³ìøã óãà á³³äë òåòêõ íåêâð ò³âñí áèë³. Ìàðò ñàðèí 29-³ñ àâí àïðåëèí 16 ê¢ðòë òàœº÷ä îëí ³ìòí õóðäã 136 îáúåêò á¢ðòêãäâ. Õàðì ò´ðõä, á¢ðòêëºí³ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí àøò 544 ýíä¢ èëäêãäâ. À.Êîëäîìîâèí êåëñ³ð, õîòë áàëºñíà õóëä-㢢ëã³í³ áîëí àìðëºíà 10 îáúåêò á¢ðòêãäñí áèë³, "Âàâèëîí" áîëí áàòóòí öóòõëœä ³ìòí³ ò´ë³ ³³ìøã óãà á³³äë ýñ òåòêãäñíü ìåäãäâ. Ýí îáúåêòñ îëçëãäñí òîñõëòûí ìàòåðèàëìóä ò¢¢ìð ó÷ðõëà äàðóíü øàòàä, ê¢¢í³ ýð¢ë-ìåíää èê õàðøëò ê¢ðãõ ³³ìøã á³³í³. Á¢ðòêëºí³ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí àøàð ïðîêóðàòóðò äîêóìåíòñ îðóëãäñí á³³í³. Òåð ìåò îëí ³ìòí öóãëðäã îáúåêòñèí ê´äë³÷íð áà÷ì á³³äë ó÷ðñí öàãò ÿºš áèé³í á³ðõèí òóñêàð ñ³³í³ð ìåäõø, òåã³ä ýäí³ ò´ë³ øèøëœ ñóðºóëü á¢ðä³õ ò´ð ó÷ðšàíà.
Ñåë³í³ ýäë-àõóí îáúåêòñò ò¢¢ìð³ñ ñàãëóëëºíà êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí òóñêàð òàœº÷èí ñåë³í³ ýäë-àõóí ìèíèñòð Á.Áîëàåâ 糜ãëëº êåâ. Äààâðòà ºàðäà÷èí êåëñ³ð, ðàéîí áîëºíä ò¢¢ìð³ñ ñàãëóëëºíà øòàá á¢ðä³ãäâ, ýâð³ äóðàð ¢¢ëääã ïîæàðí äðóæèíìóä áàñ òîãòàãäñí á³³í³, ìàëûí õîøìóäûí ýðãíäê ºàçð õàºëâ.

Îäàõí ÐÀÍ-à Õàëüìã íîìèí öóòõëœ "Õàëüìã óëñèí àìí ¢ãèí ç´´ðèí õóðàœºó" ãèäã êåñã áîòüòà ¢¢ä³âð³í áàðàñ ºàðºâ. Òåð õóðàœºóí òóñêàð "ÐÈÀ "Êàëìûêèÿ" àãåíòñòâèí Ãåðò æóðíàëèñòíðò ÐÀÍ-à ÊÍÖ-í äèðåêòîð Âèêòîðèÿ Êóêàíîâà, ôèëîëîã íîìèí äîêòîð Òàìàðà Áàñàíãîâà, ³œãèí ºàðäà÷ Áàéðòà Ìàíäæèåâà, ðåäàêòîð Òàòüÿíà Ìèõàëåâà áîëí Õàëüìã êåë äåëãð¢ëëºí³ öóòõëœãèí ºàðäà÷ Àðñëàí Ñàíäæèåâ òîîëâðàí êåëâ.
.

Îäàõí ÐÀÍ-à Õàëüìã íîìèí öóòõëœä ´´ðä óëñèí òóóšèí øèíšë³÷, îëíä òåìäãò³ íîìò, òóóšèí íîìèí äîêòîð Ãåííàäèé Àâëÿåâèí 80 šèëèí ´´íä íåð³äñí “ò´ãðã øèð³í” ñ¢¢ð áîëâ. "Ìîœºë ¢íäñò³ êåëí-óëñèí ýòíîãðàôü øèíšëëºíä Ã.Î.Àâëÿåâèí ¢ëä³ñí íîìèí ç´´ð" ãèäã íåðò³º³ð ýí ñåëâëö³í á¢ðä³ãäë³.
Íàñí šèðºëèííü òóðøàðò Ãåííàäèé Î÷èðîâè÷ ìë êåëòíðèí ýòíîñîéëûí àâúÿñèíü äèãò³-äàðàòàºàð øèíšëš éîâñìí. Ìîœºë ¢íäñò³ êåëí-óëñèí òóóšèã éè뺳í ñ³³í³ð ìåäš éîâñìí, íåã ¢ë¢ àëäð ×蜺ñ õààíà òóóšàð îíö êåâ³ð ñîíüìñšàñìí, ´´ðä áîëí ìë óëñèí òóóšèí êåñã ò´ð³ð òàñðõàí óãàºàð êåëäã á³³ñìí.

"Á³³ðí ñîéëûí ãåð" ãèäã ôåäåðàëüí ïðîãðàììàð áîëí "Íåãäñí ²ð³ñ³" ïàðòèí ò´ñâ³ð òàœº÷èí ñîéëûí ó÷ðåæäåíüñò ÿñâðèí ê´äëìø êåãäš³í³. Èèì ê´äëìø Ãîðîäîâèêîâñê áàëºñíà ñîéëûí Ãåðò áàñ ê¢ö³ãäš ³ìòí³ ò´ë³ ñ³í òààë òîãòàãäâ. Ðàéîíà ñîéëûí ³œãèí ºàðäà÷ Ãàëèíà Øîðâàåâà ÿìàðàí ÿñâð êåãäñí³ òóñêàð ìàäíä êåëš ´ãâ.

Ýí šèëèí àïðåëü ñàðèí 15-ä ²ð³ñ³í áè÷³÷íðèí Íèèö³í³ ãåø¢í, Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷ Áàäìèí Ñåð³òð 80 íàñíè ´´í³í òåìäãëõ áèë³. Áîëâ, ºóíäë ò´ðõä, ø¢ëã÷ 1998 šèëä ñ³³º³í õ³³ë³. ²ìòí áèëãòèã ìàðòšàõø. Òàœº÷ä, òåð òîîä ò´ðñêí ºàçðòíü - Ê´ò÷íð³ ðàéîíà Àëöœºóä ñåë³íä ø¢ëã÷èí ´´íä íåð³äãäñí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä áîëšàíà.
Ñåðãåé (Ñåð³òð) Áàäìàåâèí ¢¢ä³ëò õàëüìã óëñèí ïîýòè÷åñê ñîéëûí íåã õ¢âíü áîëš, áàò óë òîãòàñìí. Ø¢ëã¢äèí äàðøëò éèð ò´â. Êëàññè÷åñê àâö áîëí õàëüìã êåë ñ³³í³ð ìåääã ø¢ëã÷èã öóºàð ê¢íäëäã á³³ñìí. ¡¢ä³âðì¢äèíü óìøõä àìð áîëí ñîíüí áèë³. Ýí¢íä êå糜ê õàëüìã óëñèí äóóíà áîëí "Šàœºðèí" àéñìóä ñîœñãäíà. ѳí-Áåëãèí Õàñð, Ýðíš³í³ Êîíñòàíòèí, Êàëÿí Ñàíš, Áàëàêàí Àëåêñåé, Áàäìèí Ñåð³òð õîîðíäàí íàñàðí éèëºðí³, áîëâ òåäí³ ¢¢ä³ñí ãåðëò³ ä¢ðì¢ä, ø¢ëãë³íä³í îëçëñí êå-ñ³³õí, ò´â ¢ãì¢ä, íåã-íåãí³ííü ñåäêë ìåäëöëºí, ìàíà îðí-íóòãèí òóóšèã, á³³äë-šèðºëèã ñ³³í³ð ¢ç¢ëš, óõàí- òîîëâðàí îëíä ìåä¢ëëºí ýäíèã íåãä¢ëäã á³³ñìí.
Áàäìèí Ñåð³òð òàâòà íàñòàäàí ´ðê-á¢ëò³º³í õàð ã´ð³ð öààšëà õàðºóëãäàä, êèèòí Ñèâð¢ð òóóãäñí áèéíü ýí õ´âä³í ºóíäñí óãà. Ò´ðñêíä³í éèð äóðòà áèë³, ´ñõë³ðí ýöêèííü ¢ëã¢ð³ð îðí-íóòãèí ìåš³ã õàðñõäàí áåëí á³³ñìí.

Ìàãòàë êåðãò³ áèø
Ìàðºàí óãà - àø:
Ìàíà Äîðšèí Áàñœòí
Ìàºä óãà áè÷³÷

Ýíäð áîëí ìàœºäóð õîéð ´äðò³í Öåëèíí ðàéîíà Äååä ßøêóëü ñåë³í³ ´´ð "Áàìá öåöã¢äèí" ôåñòèâàëü áîëõìí. Ýí êåðã-¢¢ëäâðèí ÷èíðèí, ºîë ê¢ñëèí áîëí ïðîãðàììèí òóñêàð Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòðèí äàðóê Íèêîëàé Ñàíäæèåâ æóðíàëèñòíðò êåëš ´ãâ.