Ýêîëîãèí šèëèí éîâóäò êåñã êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ãäâ. Òåð îëí òîîòàñ áèáëèîòåêñèí ê´äë³÷íð àðä ¢ëäñí óãà. Äåãòðèí ä´œã³ð îëí óìøà÷íðèã ´ðã³ð îðëöóëàä, äàâšàõ šèëèí òóðøàðò áèáëèîòåêñèí ê´äë³÷íð èê ê´äëìø êåâ. "Ò´ðñêí ºàçðèí éèðòìšèã õàäºëõìí" ("Ñîõðàíèì ïðèðîäó ðîäíîãî êðàÿ") ãèäã íåðò³ ýêîëîãè÷åñê ñóðºóëü-ìåäðë òàðõàëºàð áèáëèîòåêñèí ê´äëìøèíü ¢ç¢ëñí òàœº÷èí õ³ë³âð-ìàðºàíà àø øèäð áàéðèí á³³äëä äèãëãäâ. À. Àìóð-Ñàíàíà íåðò³ Êåëí-óëñèí áèáëèîòåêä äåêàáðèí 8-ä ýí êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ãäâ.

Óðš ´äð òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Ãåðò õàëüìã êåë äåëãð¢ëëºí³ îëíà Õ¢¢â á¢ðäñí³ 5 šèëèí ´´íä íåð³äãäñí áàéðèí ñ¢¢ð áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷, õàëüìã êåë äåëãð¢ëëºí³ Îëíà õ¢¢âèí àõëà÷ Àëåêñåé Îðëîâ êåðã-¢¢ëäâðò îðëöà÷íðèã é´ð³š ¢ã êåëâ. Îëí šèëèí òóðøàðò òàœº÷ä õàëüìã êåëí³ ò´ð ýðêí ò´ð áîëš òîîëãääã á³³ñìí. Áîëâ ñ¢ë òàâí šèëèí ýðãöä ýí òóñò äèãò³-äàðàòà, òîõíÿòà ê´äëìø êåãääã áîëâ.

"Ñèâðèí çóðãóä" ãèäã ìàíà ãàçåòèí ò´ñâä Ýëñò áàëºñíä á³³äã Ò´ðñê³í õàðñã÷ Àëäð ä³³í³ áîëí ê¢÷-ê´ëñí³ âåòåðàí Äîðš Ñàíãàäæèåâè÷ Õþñååâ äàëà çóðãóä àâ÷ èð³ä, òåäí³ òóóš êåëš ´ãâ. Èðã÷ òîéãò ýäí³ òóñêàð ìàäí òîäðõàºàð áè÷õâèäí. Ýí çóðãóä äóíäàñ íåã õóó÷í çóðã ìàíà îíüã àââ. Òåð¢íä Ñèâðò òóóãäñí öàãò õàëüìã ê¢í ÂÄÍÕ-ä îäñèã ¢çš áîëõìí. Ìàíà ñóðâðàð Äîðš Ñàíãàäæèåâè÷ ýí çóðãèí òóñêàð òîäðõàºàð êåëš ´ãâ. Âåòåðàíà êåëñ³ð, ýí¢í³ àõ Õþñååâ Àçûä Ñàíãàäæèåâè÷ 1955 šèëèí ¢êð ñàðä Ñèâð³ñ Ìîñêâàºóð ÂÑÕÂ-ä (ÂÄÍÕ-ä) îäñíü ýí çóðãò òîäëãäš.

Ìèíè îëí öààñí äóíä íåã çóðã îëäâ. Òåð¢íä Ñóñåí Àêñåí áîëí Áóëèí Ñàíš òîäëãäš. Õàëüìãèí òóóšä îðñí ýí õîéð ꢢã ìåäš, òàíüš éîâëàâ. Òåäí³ òóñêàð áè÷õ³ð á³³í³â. Ýííü ó÷ðòà Ñóñåí Àêñåí äåêàáðü ñàðä ò´ðñìí. Ñàíš Ìåíêåäûêîâè÷ áîëõëà ýí šèë 75-÷ ´´í³í òåìäãëš³õ Ñòàëèíãðàäñê ä³³ëä³íä îðëöñí ç´ðãò³ ä³³÷ áîëšàíà.

Õàëüìãèí øàší ëàìèí ¢¢ëäâðèí 25 šèë òåìäãëâ
Õàëüìã Òàœº÷èí ³ìòí Çóëûí áàéðàí ´ðãìšò³ êåâ³ð òåìäãëâ. Êåç³í³ñ àâí ´ðê-á¢ë áîëºí çóëàí ´ðãš, áîîðöãàí êåš, çàíäí õàëüìã ö³³º³ðí äååš ´ðãš, ê´ãøäèí é´ð³ë ñîœñš áàéðòà á³³â. Êåí-àõàí ê¢íäëäã, õîîðíäàí íè á³³äã, òàœº÷èííü ò´ë³ ìåäðë³í, ê¢÷-ê´ëñ³í íåð³ääã ´âêíðèí àâúÿñèã á³ðš, ºàð÷àõ šèëä ýñ ê¢ö³ñí òîîòàí äèãëš àâàä, íàñàí é´ð³ëº³ä Øèí šèëä ³ìòí îðâ.

Äàâñí áàñœ ´äð, äåêàáðü ñàðèí 8-ä, Ýëñòä áàéðòà éîâäë ó÷ðâ. 3-÷ ìèêðîðàéîíä, 24-÷ òîéãòà ãåðèí ´´ð "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò òîñõãäñí áè÷êä¢äèí òàë✠ñåêãäâ. Òèèã³ð³í éîâš éîâõëà, èê õîëàñ ñåðãìšò³ ê´ãšì, áè÷êä¢äèí šèœíñí èí³äí ñîœñãäâ. Ýíä á³³äã ³ìòí èê-áຠóãà ºàçà ãåðèííü ´´ð õóðàä íèðã³ä á³³â. Òåð ´äð ç´â³ð êèèòí áèë³, òèèì áîëâ ÷èãí îëí ê¢í ºàçà öóãëðàä, áàéðòà-áàõòà ñåäêë³í ìåä¢ëâ. Êåðã-¢¢ëäâðò òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ, ÐÊ-í ÆÊÕ-í áîëí ýíåðãåòèêèí ìèíèñòð Íåëëè Òêà÷åâà, Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷èí íåãäã÷ äàðóê Äåíèñ Èøêååâ áîëí íàíü ÷èãí äààâðòà óëñ îðëöâ.

Ýí ñàðèí 10-ä Ìîñêâà áàëºñíä, "Âäîõíîâåíèå" ñîéëûí öóòõëœä, Çóëûí áàéðèí ´äðò íåð³äãäñí êîíöåðò äàâóëãäâ. Õàëüìã êåëí-óëñèí áàéðèí ìåíä ê¢ðãõ³ð îðí-íóòãèí õîòë áàëºñíä òàœº÷èí àðòèñòíð öóãëðöõàâ. Ëèäæè Ãîðÿåâ, Àäüÿí Óáóøàåâ, Ðóñòàì Áîäæàåâ, Àéñà Áðþãèäèêîâà, Ìàçàí Ïîøòàðîâ áîëí Äîëîðåñ Àíäðþøêååâà áèëã-ýðäì³ðí êîíöåðòä èðñí íåã ºàçðà óëñàí áàéðëóëâ.

Óðš ´äð òàœº÷èí ³ìòí Çóëàí òåìäãëš, Øèí šèë³í òîñš, íàñàí àâñí áîëäã. ¥öêëä¢ð áîëõëà Ñàðïàí ðàéîíä èê îí÷òà, áàéðòà-áàõìšòà éîâäë ó÷ðâ. Á³³ðí ³ìòí³ ò´ë³ øèí Íîõà šèëèí ò¢ð¢í ´äð ´ëç³ò³ áîëš ñàíàíäíü òîäëãäõíü ëàâòà. Þœãàä ãèõë³ ýäí³ ÷ååšèí êèë³ñí áîëš éîâñí ê¢ñëíü ê¢öâ. Ãîäæóð ñåë³í òàë óäàíä ê¢ë³ãäñí õàòó äåâñêðò³ õààëº òîñõãäš, ýäëâðò îðóëãäâ.

Øèí šèë ³ìòí³ õàìãèí äóðòà áàéð ì´í. Íåã ¢ë¢ áè÷êä¢ä Øèí šèëèí áàéðèã òåœê³í óãà ê¢ë³š, ìåë ýí ñààìä ýðê áèø òààñòà áåëã áåëãëõ, èëâò³ éîâäë ó÷ðõ ãèš èòêí³. ijí áîëšàñí ºàçðò õàìãèí ò¢ð¢íä ꢢêä èê³ð çîâíà. Á´ä¢í óëñ ýäíä áåëã áåëãëõ áèø ³ìä-ìåíä ¢ëäõíü ãèš ñàííà. Òåð áèéíü áè÷êä¢ä Øèí šèëä ýäíä íààäºà, êàìïàäü-áàëòà áåëãëõ ãèš ê¢ë³í³. Òåã³ä ÷èãí ²ð³ñ³í Ì×Ñ-èí ¥ìí ¢çãèí ðåãèîíàëüí öóòõëœ Ëóãàíñê áîëí Äîíåöê Óëñèí Ðåñïóáëèê¢äèí ꢢêäò áåëã¢ä áåëäõèí ò´ë³ä ì´œã öóãëóëëºíà òóñê äóóäâð Õàëüìã Òàœº÷ä ¢¢ëääã Ì×Ñ-èí Àõëã÷ Çàëëòä êåñìí.

Ýí šèëèí äåêàáðü ñàðèí 4-ä "Øèí šèëä ´ðí óãàºàð îðõìí" (" Íîâûé ãîä - áåç äîëãîâ") ãèäã öóã³ð³ñ³í àêöèí éîâóäò îðí-íóòãèí ÔÑÑÏ-í öóã çàëëòñ àëèìåíòèí áîëí šàëâèí òóñò õóðñí ´ðèã íåêëºíä íåð³äãäñí öóã³ð³ñ³í ðåéä ò¢ð¢í áîëš äåãö äàâóëâ. Àëèìåíòèí áîëí šàëâèí ì´œãèã íåêëºí ýíòí çàðºèí ïðèñòàâìóäûí ¢¢ëäâðèí ýðêí ñîöèàëüí ÷èíðò³ ç´ð¢ëëòñ áîëšàõíü ì´í.