«Илвтә Бумбин орн»

Сегодня, 13:05 | Общество, Таңһчин зәңгс, Зіњг, Сойл

То-дигин төлә:
Дорҗин Денис эврә сән дурарн үүлддг зурач. Пүрвә Эрдниевин нер зүүдг Ик Бухса дундын сурһульд тууҗин болн обществоведеня багш болҗ көдлнә. Денис 1985 җилин мөрн сарин 23-д Ик Бухс селәнд төрсмн. Энд 2002 җилд дундын сурһуль төгсәсмн. Грековин нертә художествин училищин Хальмг филиалд нег җил сурсмн. Хальмг госуниверситетд ах сурһуль дассна хөөн әәрмд церглв. Хөөннь Денис Москвад көдлв.
2016 җилд төрскн селәндән хәрҗ ирв. Изо болн технологин багш болҗ төрскн сурһульдан көдлв. Өдгә цагт тууҗин багш болҗ көдлҗәнә.
«Эрднин экн цагт һаргсн
Эн олн бурхдын
шаҗн делгрх цагт һаргсн
Тәк Зула хаани үлдл,
Таңсг Бумб хаани ач,
Үзң алдр хаани көвүн
Үйин өнчн Җаңһр билә…»
Эн үгмүдиг соңссн цагтан хальмг күн болһна седкл герләр дүүрсн болна. Ик Бухса билгтә зурач Дорҗин Денисин зургудын һәәхүл мел Бумбин орна цагиг тодлулв. А.Амр-Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңд секгдсн «Илвтә Бумбин орн» гиҗ нерәдсн һәәхүл йосндан өврмҗтә болв.
Кезәнәс авн үкл уга мөңк Бумбин орн мана өвкнрин күслнь бәәсмн. Альд йовв чигн, ямаран күчр зовлңла, күнд тоотла харһв чигн хальмгуд Бумбин орна, «Җаңһрин» баатрмудын тускар ухалҗ, урмд авч, цуг тоотыг давҗ һарх чидлтә болдмн. «Җаңһрин» цецн үгиг мартуллго билгтә үрднь - җаңһрчнр, келмрчнр үйәс үйд әмтн дунд дуулҗ, медүлҗ йовсн төләд күчн-чидлин булг болсн хәәртә үгмүд мартгдлго йовсмн.
Хальмг улсин артист Мукөвүнә Кутлан Бумбин орна частр дуулҗ соньн эн һәәхүлиг секв. А. Амр-Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңгин һардач Майя Безидеева баһ наста зурачин билгиг үнлҗ келхләрн, зурач Дорҗин Денисин зургуд хамгин түрүнд бичкн хәләһәчнриг соньмсулхнь маһд уга, гиҗ темдглв.
Таңһчин сойлын болн зуульчллһна министерствин әңгин һардачин дарук Увшин Виктория, Хальмг Таңһчин медәтнрин хүүвин гешүн, Хальмг улсин артистк Нәдвдә Ольга, хальмг Таңһчин сойлын ачта көдләч Канкан Эрднь, Хальмгин бичәчнрин ниицәнә ахлач Бадака Татьяна, «Зурач» үүдәгч негдлтин һардач Инҗгә Виктория болн нань чигн үүлдәчнр зурачин билгинь темдгләд, күцәмҗ дурдв.
Баһ наста зурач болн багш Дорҗин Денис хальмгудын үнлҗ болшго эн зөөриг сәәнәр медҗ авхар зүткнә. Үүдәврмүдән зурхин тускар ухалхларн, Денис Бумбин орна болн өөрнь меҗәлҗ бәәсн нутгудын зура кев. Тиигәд Бумбин орна баатрмуд кенлә дәәлдҗ, орн-нутган харсч авсинь, ямаран алвтст Җаңһр нойна бодңгуд хортан дарсинь эн зургудас медҗ болхмн.
Төрскн һазрин тачал
Билгтә эн күүнә җирһлд багшин болн зурачин эрдм ниилснь хара йовдл биш болҗана. Талдан һазрт көдлҗ йовсна хөөн төрскн селәндән ирәд, өсч-боссн һазрин аһар кииләд, сурһулин йовудт хоршасн медрләрн сурһульчнрла хувалцҗаһад, күүкд-көвүд «Җаңһриг» сәәнәр меддго болҗахинь эн темдглв. Урн үгин дөңгәр келҗ өгсиг дахулҗ, үзмр дөңцл кергтә болҗахиг Дорҗин Денис медв. Денисин түрүн зургуднь хальмг келнә хораг кеерүлв. Багшнр терүгинь кичәлдән олзлад, энүнд оньган өгч, сән кевәр зурх кергтә гисн селвг өгв.
Бурхн-шаҗна үүлдәчнрин һурвдгч нарт-делкән хургт белдвр кегдҗәсн кемд Денис дәкн «Җаңһрин» төрәр тавн зург бичснь Баһ Дөрвдә ишкә герт үзүлгдсиг талдан һазрас ирсн олн гиичнр хәләһәд үнлв. Хальмг улсин оюни ухан-тоолврин улнь «Җаңһр» болҗахиг тедн медв яһв...
Багшнрин зааврар
Багш Дорҗин Денис күн ахан күндлдг гидг өвкнрин заңгиг бийдән шингәсн бәәнә. Түрүн һәәхүлән эн эврә багш Бамбша Төләд нерәдв. Бурхн Багшин номд нерәдсн һәәхүлнь Ик Бухст үзүлгдсн билә.
У-өргн седклтә багш Денис үүдәгч олн төсвс күцәлһнд шунҗ орлцна. Баһ Дөрвдә РМО-н сойлын төрәр үүлддг ах мергҗлт Санҗин Виктория, сурһуль-эрдмин заллтын ах мергҗлт Бамбша Вера, Эрднин Пүрвән нертә Ик Бухса дунд сурһулин һардач Азда Ноһала болн талдан Дорҗин Денис өсч йовдг күүкд-көвүдт төрскнч сурһмҗ өглһнә халхар ик көдлмш күцәҗәхинь темдглв. Төрскн селәнднь, районд болҗадг керг-үүлдврмүдт багш болн зурач шунҗ орлцдгин тускар эдн бас келв.
Дарани һәәхүл Баһ Дөрвдә района сойлын Герт бүрдәгдлә. Дәкн нег багш Эрнҗәнә Эрдньд Денис терүгән нерәдәд багшиннь зургуд бас үзүлсмн. Багшин нерн сурһульчнрин үүдәврмүдт герлтнә гидг, тиигәд эн һәәхүлмүд ухата сурһмҗлачнрин заавр мартгдлго бәәхинь герчлҗәнә.

Хөөткән санад.
Ода Элстд секгдсн эн һәәхүлд «Җаңһр» баатрлг дуулврин баатрмуд онц орман эзлв.
Дорҗин Денисин һәәхүл Бумбин орна цагиг сергәсн деерән өвкнрин нань чигн зөөрлә олн улсиг таньлдулв. Мукөвүнә Кутлан дуулсна тускар деер бичвидн. «Һатллһна һанц модн», «Намчта торһн альчур» гидг дуд әмтнә чееҗинь сарултхсн болв. Дууч Зулан Данзн сәәхн айслулҗ дуулв, Хальмг Таңһчин ачта артистк Цевгә Нигмр терүгинь дахулҗ көгҗм орулв.
«Эндр һәәхүлд үзүлгдҗәдг зургуд цуг мадниг Бумбин орнд күргсн болв. Җаңһрин баатрмудын дүрмүд үзҗ, ямаран хортнла дәәлдҗ, яһҗ Төрскән харсч йовсинь үзвидн, - гиҗ Келн-улсин дегтрин саңгин әңгин һардач Бадыша Лариса келнә.
Җирһлин болн үүдәлтин дамшлт хоршасн, гүн медрлтә, төрхәрә билгтә зурач тиигҗ әмтнә седкл авлдг зургуд үүдәнә. Хөөткән сансн, иргчүр зүтксн багш болн зурач Дорҗин Денисин үүдәврмүд ямаран чигн һәәхүлд зөвтә орман эзлхнь маһд уга гиҗ сангдна.

ҖИРҺЛИН Кермн

Видео