Санлын самбр секгдв

Сегодня, 13:56 | Общество, Таңһчин зәңгс, Зіњг, Сойл

Шидр Троицкое селәнә хальмг улсин шүлгч Саңһҗин Босян нертә дунд сурһульд санлын керг-үүлдвр болв.

Нертә бичәч Саңһҗин Бося үкр сарин 6-д һарсн болдг. Эн җил Бося Бадмаевнан 108 җилин өөн болҗана. Нарта сәәхн эн өдр бичәчин нер зүүҗәдг сурһульд санлын самбр байрин бәәдлд секгдв. Сурһульчнр, багшнр, ирсн гиичнр байрин эн үүлдврт орлцв. Санлын керг-үүлдврт Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министр Александр Ким, бичәчин күүкн Татьяна Басанговна, сурһулин һардач Арслана Юлия үг келв. Санлын самбр секгдснә дару сурһулян сәәнәр сурдг күүкд-көвүд самбрт цецгүд тәвв.
Хальмгин нертә шүлгчин нерн зүүлһгдсн цагас авн сурһулин үүлдврт шин девсң эклснә тускар һардачнь тоолврарн хувалцв. Селәнә сурһулин күүкд-көвүд таңһчин болн орн-нутгин марһаст диилвр бәрҗ нер һарна. Ода эдн Саңһҗин Босян бәәдл-җирһлин болн үүдәлтин туск шинҗллт күцәҗәнә. Иргчдән энд музей секх санан бәәнә. Бичәчин күүкн Татьяна Басанговнан тодлсар, экнь баһ настаһасн авн таңһчин җирһлд учрсн байрин ик йовдлмудт, өөнин керг-үүлдврмүдт орлцҗ йовсмн. Цуг тер үзсн-соңссн тоотнь үүдәврмүдтнь үзүлгдсмн. «Өнчнә кишгнь - өвртнь» гидг түүкднь ончта олн йовдлмуд орман олсмн.
Амр-Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңгин әңгин һардач Бадыша Лариса Бося Бадмаевна шүлгч, бичәч, драматург болн орчулач бәәснә тускар сурһульчнрт тодлулв. Сурһульч Зуман Аюна Саңһҗин Босян шүлглән улсин хоорндк сойлын залһлдана халхар ик чинр зүүҗәхин туск шинҗллт белдсмн. Саңһҗин Бося А. Пушкинә, М. Лермонтовин болн нань чигн орс болн советск шүлгчнрин үүдәврмүдиг хальмг келнд орчулсмн. Бося Бадмаевнан шүлгүд болхла орс, хасг, маңһд, нань чигн келнд орчулгдсн бәәнә. Эн өдр сурһульчнр Саңһҗин Босян шүлгүдиг хальмг, орс болн англь келәр умшснь ончта болв.
Бичәчин һарсн өдрлә эн сурһульд дәкн нег соньн керг-үүлдвр болв. Сурһулин ах классмудын сурһульчнрт «Нутг» гидг хальмг кел делгрүллһнә олна бүрдәцин болн А. Амр- Санана нертә Келн-улсин дегтрин саң хамцу күцәсн төсвин тускар келгдв. Зург цокач Виталий Катышкин Саңһҗин Босян «Өнчнә кишгнь-өвртнь» гидг түүкиг аудиодегтрт орулҗ чадв. Төрскнч седклтә болн седвәртә эн үүлдәч төрскн һазрин тууҗиг, нертә үрдин күцәсн тоотыг олнд медүллһнд туслҗана. Виталий зургуд сәәнәр цокдгиг цугтан меднә. Әмтн энүнә зургудла кесг һәәхүлд таньлдв. Эн эндрк эв-арһс олзлад, үүлдвртән шин янз орулхар зүткнә. Тиигәд аудиодегтр кех седвәр эн татсмн. Давсн җилд Саңһҗин Босян «Төрскнә күүкд» гидг очерксин хураңһу олзлад, аудиодегтр эн белдв. Хальмг Таңһчин сойлын ачта көдләч Наталья Атрощенко Саңһҗин Босян түүкиг умшв.
«Эн көдлмшт седклән тусхаҗ орлцҗанав. Бичәчин бәәдл-җирһл ямаран бәәсинь эн түүк медүлҗәнә, - гиҗ Наталья келнә. - Экләд умшнас авн цааранднь юн болна гиҗ медхәр седләв. Күүкд күүнә хөв ямаран бәәсинь, түрүн дурна заль җирһлиннь туршарт мартгдлго йовсинь медхд соньн болв». «Өнчнә кишгнь - өвртнь» түүк 1994 җилд түрүн болҗ барас һарсмн. Хөрн тавн җил болад, эн түүкиг орс келнд Элдшә Эрднь орчулсмн. Саңһҗин Босян зун җилин өөнлә тер барас һарла.
Эн өдр Саңһҗин Босян нертә сурһулин күүкд-көвүд аудиодегтрин түрүн бөлглә таньлдв. Наталья Атрощенко умшҗ өгсн бөлг цугтад өөрхн болҗ соньмсулв Хальмг бичәчин үүдәлтд нерәдсн керг-үүлдвриг һардҗ давулсн А. Амр-Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңгин билг-эрдмин әңгин һардач Бадыша Ларисан келсәр, Саңһҗин Босян үүдәврмүд олзлад, аудиодегтрмүд белдҗәдг Виталий Катышкин урн-үгин зөөриг олн дунд, тер дотр баһчуд дунд, тархалһнд туслҗана. «Бося Бадмаевнаг би меддг биләв. Дегтрин саңд эн даңгин ирҗ, умшачнрла күүнддг билә. Хальмг келнә иргчин тускар эн үүмҗ келдгнь бас мартгдхш», - гиҗ Лариса Петровна тодлврарн хувалцв.
Улсин урн-үгин зөөр, өдгә цага эв-арһ болн өрк-бүлин тодлврмуд аудиодегтрин шин янзд негдҗ, олн умшачнрт өөрхн болҗана. Аудиодегтр 15 бөлгәс тогтна.
ХӨӨЧИН Галина

Видео