Øèäð "Êàëìûêèÿ" ÐÈÀ-í òàëâœä äàðàíè áðèôèíã áîëâ. Æóðíàëèñòíð Ýëñòèí áîëí Õàëüìãèí àðõèåïèñêîï Þñòèíèàíëà õàðºâ. Áðèôèíãä ãåëœ Àëåêñèé Ãðèùåíêî áîëí ïðîòîèåðåé Þðèé Êîòèíîâ áàñ îðëöâ.
Ê¢íäò³ ãèè÷, àðõèåïèñêîï Þñòèíèàí, äàâšàõ šèëä åïàðõèí êåñí ¢¢ëäâðèí òóñêàð êåëâ. Ýí šèëä Ãîðîäîâèêîâñê áàëºñíä öåñàðåâè÷ Àëåêñèéèí ÷îíš ê¢öö òîñõãäâ áîëí ³ð¢ñëãäâ. Ýíòí îëí ç¢ñí öààšëà õàðºàä, ³ìí³ñí õàºöñí óëñò áóìá áîëšàíà.
2018 šèëä õîéð ºàøóòà éîâäë: îðñ õààíà (Íèêîëàé II) ´ðê-á¢ëèã àëñíà 100 šèë áîëí õàëüìã óëñèí öààšëëºíà 75 šèë áîëšàíà. Òåð ´äð ïðîòîèðåé Þðèé Êîòèíîâ ³âð³ ¢ðäë³ õàìäàí êåñí "Äîðîãà â âå÷íîñòü" ãèäã ïàíîðàìí ýêñïîçèöñèã îëí ³ìòí³ îíüãò òóñõàâ. Ýí¢í³ ýêíü öóã õàëüìã óëñ ìåò öààšëà õàðºëà. Òåã³ä ýíòí òåäíä íåð³äãäâ.
"Îðñ áîëí õàëüìã óëñ îíüäèí ä´ðâí öàãò áàéð-çîâëœãàí õóâàëöš, íåã-íåãíä³í òóñàí ê¢ðãí³. Ìàíà ñ³í õ³ðëö³í³ òóñêàð áè÷êä¢äò, áàº÷óäò äàœãèí êåëõ êåðãò³. Òèèãõë³ ìàíà óëñèí èíüãëëò óëì áàòðàä éîâõ", - ãèš ãèè÷ êåëâ.
Ãîðîäîâèêîâñêä ÷îíš ³ð¢ñëš³ñí öàãò Ýëñòä Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ òàœº÷èí Êåëí-óëñèí ìóçåéä õàëüìã óëñèã öààšëà õàðºóëàä, ê¢¢í³ ºàçðóð òóóñí éîâäëä øèøëœ ýêñïîçèö ñåêãäë³. Ýëñòä ³ð¢í Êèðèëëûí áîëí Ìåôîäèéèí Êàôåäðàëüí ÷îíš òîñõãäšàíà. Ãèè÷èí êåëñ³ð, ÿíâàðü ñàðèí 6-ä, îðñ áóðõí-øàšíà áàéðèí ´ìí ´ðãíä (Ðîæäåñòâî) òîñõãäšàõ ÷îíšèí õàìãèí äîð äàâõðò (öîêîëüíûé ýòàæ) ³ð¢í Ñîôèÿä íåð³äãäñí íîì óìøõ ê¢ñë á³³í³.
Àðõèåïèñêîï ýí ÷îíšä ì´œã öóãëóëš í´êä áîëñí òàœº÷èí óëñò èê õàíëòàí ´ðãâ. Ãèè÷ Õàëüìãèí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷åí èê òóñòà ¢¢ëäâðèíü øèøëœ òåìäãëâ. Äàðóê šèëä ÷îíšèí òîñõëòûí ê´äëìø óëì øóíìºàäóëãäõ ãèš àðõèåïèñêîï í³³ëš³í³.
2019 šèëä åïàðõèé áàñ äàëà áóéíòà êåðã-¢¢ëäâðì¢ä ê¢ö³õ³ð á³³í³. Áðèôèíãèí ÷èëã÷³ð Ýëñòèí áîëí Õàëüìãèí àðõèåïèñêîï òàœº÷èí óëñèã øèí šèëèí áàéðëà öàºàí ñåäêë³ñí é´ð³º³ä, ýäíä ýð¢ë-ìåíä, õ´âò³ šèðºë äóðäâ. Æóðíàëèñòíðò áàñ á¢ë³í ¢ã êåëš, áåëã¢ä íåð³äâ.

¥öêëä¢ð "Áè÷êä¢äèí ¢¢ä³ëòèí á³³øœ" ãèäã íåìð ñóðºóëèí ó÷ðåæäåíü êàïèòàëüí ÿñâðèí õ´´í áàéðèí á³³äëä ñåêãäâ. Ýí ó÷ðåæäåíÿ ê´äë³÷íðèí, íààðàí èðäã áè÷êä¢äèí áîëí ýäí³ ýê-ýöêíðèí áàéð õóâàëöõàð Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ, òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâ, Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷ Îêîí Íîõàøêèåâ áîëí íàíü ÷èãí ãèè÷íð èðâ. ÄÄÒ-í äèðåêòîð Ëþäìèëà ×óðáàíîâà ê¢íäò³ ãèè÷íðèã òîñàä, êàïèòàëüí ÿñâðèí õ´´í ÿìàðàí òààë òîãòàãäñèã ¢ç¢ë³ä, ýíä ¢¢ëäš³õ íåãäëòñèí áîëí ñåêöñèí ê´äëìøë³ òàíüëäóëâ.

Ýí ´äðì¢äò õàëüìã ´ðê-á¢ë áîëºíä Ñèâðò òóóâðò äàâóëãäñí àðâí ºóðâí šèëì¢äèã òîäëš, ìàíà ààâ-ýýšíð ÿìàðàí èê çîâëœ ¢çñí³ òóñêàð äîðàñ ´ñ÷ éîâõ áè÷êä¢äò êåëš ìåä¢ëš³í³. ßøêóëèí ðàéîíà Óëàí Ýðã ñåë³íä á³³äã Öàºàí Áàèðîâíà Áàäìàåâà òåð ºàøóòà šèëì¢äèí òóñêàð îëí à÷íð-çååíðò³í êåëš, òèèì çîâëœ ýäíä áè÷³ ¢çãòõ³ ãèš äîòðàí çàëüâðíà. Éèðí çóðºàòà ýýšèí šèðºëèí õààëº àäðóòà á³³ñìí, ýí ä³³í³ áîëí òóóâðèí çîâëœ äààš ºàðñìí.
Öàºàí Áàèðîâíà 1922 šèëä Àñòðàõàíñê îáëàñòèí Äîëáàíñê ðàéîíà ×èìáÿ ñåë³íä ò´ðš ºàðñìí. Ýöêíü, Áóëäóðóí Êåíçååâè÷ Ìåíê-Áàèðîâ ãðàæäàíñê ä³³í³ öàãò Ñåìåí Áóäåííûéèí áîëí Îêà Ãîðîäîâèêîâèí ºàðäâðò Íåãäã÷ ì´ðí ³³ðìä öåðãëš éîâñìí. Õ´´ííü ýöêíü "Ïóòü êîììóíèçìà" êîëõîçä ê´äëš éîâëà, ýêíü ꢢêä³í àñðàä, ãåð³í õ³ë³äã áèë³. Áè÷êí Öàºàí 4-÷ êëàññ ò´ãñ³ñí³ õ´´í óìøëºíà ãåðò áèáëèîòåêàðü áîëš ê´äëâ, òåð¢í³ õ´´í ýí êîëõîçä áè÷êä¢äèí ñàä ºàðäâ. Òåð öàãò 4 êëàññ ò´ãñ³ñí ꢢêí ñóðºóëüòà áîëí ìåäðëò³ ãèš òîîëãääã á³³ñìí, òåã³ä ýí¢íä ìåä³ò³ êîëõîçíèê¢äò òî áîëí ¢çã äàñõõ äààëºâð ´ããäâ. Õîéð šèëèí ýðãöä Öàºàí ãåðò³í áè÷êä¢äèã àñðšàõ ꢢêä óëñèã áàñ ñóðºñìí. 1939 šèëä Öàºàí ýí êîëõîçä òîî÷àð ê´äëš³ñí áààõí ê´â¢íä õ³ðä ºàðâ, áîëâ ñàð äàâàä òåð öåðãò ìîðäàä, ä³í ýêëõë³ ç³œã-ç³ óãà ãååäðâ. ijí ýêëõë³ àðâí éèñò³ áààõí Öàºàí Óëàí ²³ðìèí öåðã÷íðò äóëàí õóâö óéÿä, ²³äðõí - Êèçëÿð ò´ìð õààëºèí òîñõëòûí ê´äëìøò îðëöàä, õîðòûã ꢢ÷š äèèëõèí ò´ë³ áîëì ò³âö³í îðóëñìí.
1943 šèëèí äåêàáðü ñàðä ñ´´º³ð ýäí³ ñåë³í¢ð ñàëäñìóä èðš, öóã õàëüìã óëñèã ò´ðñêí ºàçðàñíü í¢¢ëºâ. Ñåë³í³ ñîâåòèí ãåðèí ´´ð á³³ðí óëñèã öóãëóëàä, ìàøèíä à÷àä, ò´ìð õààëºèí ñòàíöä ê¢ðãâ. ²ìòí ¢¢ì³ä, ýëãí-ñàäàí áîëí òàíüë-¢çë óëñèã õ³³š, àëüäàðàí ýäíèã àâ÷ éîâõàð á³³õèíü ìåäëãî á³³â. Õîë õààëºä Öàºàí ºàð äååð³í áè÷êí ê´â¢º³í òåâð³ä áîëí õàäì ýê³í äàõóëàä ºàð÷ éîâñìí. Íåã ñàëäñ ýäíä ñåäêëíü çîâàä, õ´ ºàðºàä, ìàõèíü õààëºäàí àâòí ãèš ñåëâã ´ãâ. Òåð ìàõàð ýäí õààëºäàí òåš³ë êåâ, áîëâ òåð áèéíü ê¢÷ð çîâëœãèã ºóíòà ê´â¢íü äààš ÷àäñí óãà. Õààëºäàí ýí ´œãðâ, ýêíü ýíäð ´äð ê¢ðòë îðøàãäñí ºàçðèíü ýñ ìåäš³õä³í çîâíà, òåðíü ç¢ðêí³ ´âäê¢ð áîëí ÷ååšèí êèë³ñí áîëš ¢ëäâ.
- Ýð¢ë-ìåíä áîëí øóëóí-øóäðìã ê´â¢í êèèòí âàãîíä öàðöàä, õàëó ä´ð³ä ãåìòâ. "Äðàãóí" ãèäã ñòàíöä ìàäíèã ïîåçäàñ áóóëºàä, áîëüíèöä ê¢ðãâ. Áîëâ òèèã³ð³í ìàäíèã àâ÷ èðñí³ õ´´í ê´â¢ì ÿìàðàí á³³õèã êåí ÷èãí êåëš ö³³ëºâð ´ãñí óãà. Íåã ìåä³ò³ ñàíèòàðê íàíä çîâàä, áîëüíèöèí àðä êåñã ê¢¢í³ öîãö á³³í³, òåäí äóíä áè÷êä¢ä ÷èãí îëí ãèâ. Ê´ê ê´íšë³ð îðàëºàòà áè÷êí ê´â¢í á³³í¢ ãèš ñóðõëàì, á³³í³ ãèâ. Áîëâ ê´â¢º³í õ³³š àâõ àðº íàíä ´ãñí óãà, áóóòà ñàëäñìóä îðš èð³ä, íàìàã òóóâðèí ºàçðóð éîâóëâ. Òèèã³ä áè Õàíòûìàíñèéñê îêðóãä òóñâ,- ãèš Öàºàí Áàèðîâíà òåð ºàøóòà öàãèã òîäëíà.
Òåíä õàëüìã óëñ ìîä áåëäëºí³ õàð ê´äëìøò êåâ. Öàºàíèã ñóðºóëüòà áîëí îðñ êåëò³ºèíü ìåä³ä, çàºñ÷íðèí áðèãàäò îðóëâ. ¥äðèí äóóñí ýäí êèèòí óñíä çîãñàä, çàºñ àœíš, òåð¢ã öåâðë³ä ýä-áîä êåäã á³³ñìí. Ê´äëìøèí õ´´í õ³ðš èðõë³, õóâö-õóíðíü ÷èèãò³ áîëäìí, ê´ë-ºàðíü êèèòíä ê´ëä³ä ñ´´äíü çîâàäã áèë³. Ýêíü, õàäì ýêíü áîëí Øóðà ä¢ ê¢¢êíü ÿìàðàí éîâíà ãèš ýí çîâàä, ñ´´äíü í´ð ê¢ðäãî áèë³. ¥ð¢íäíü áîëõëà ä³êí ê¢íä ê´äëìøò ºàð÷ éîâäìí. ¥´ðõí óëñòàí ñåäêëíü çîâàä Öàºàí áèéíü á¢òí õîò óãà áîëâ ÷èãí, ýäíä ´ãäã á³³ñí ´äìã áîëí çàºñ òåäíä³í èëã³äã áèë³. Áîëâ ýêíü áîëí õàäì ýêíü òåð ê¢÷ð çîâëœãèã äààš ÷àäëãî ê¢¢í³ ºàçðò ì´œêèíä ¢ëäâ.
1946 šèëä Ãîîãà ýã÷íü ÍÊÂÄ-í îðãàíìóäàñ ç´â àâàä, Öàºàí áîëí Øóðà ä¢ ê¢¢êä³í áèé òàëàí Îìñê îáëàñòèí "Èðòûøåâñêèé" ñîâõîçóð àââ. Õàðì ò´ðõä, ýã÷íü ãåìò³ á³³ñìí, òåã³ä Öàºàí òåð¢ã³í õ³ë³º³ä, àñðäã áîëâ. 1947 šèëä ýã÷íü ãåìèí óðøãàð ñ³³º³í õ³³º³ä, àâàëÿí áîëí õîéð ê´â¢º³í ´í÷ð¢ëâ. Õîéð çååä³í ýê áîëš àðäíü îðš Öàºàí Áàèðîâíà àñðâ. Äîðš-ª³ð³ Áàäìàåâëà ýí õàíüöàä, äîëàí ¢ð ºàðºàä, ò´ðñêí ºàçðóðí Ñèâð³ñ õ³ðš èðñìí.
Ãåðèí ýçí áàñ ñóðºóëüòà, äààâðòà áîëí ê´äëìøò³í ºàâøóí ê¢í á³³ñìí. Ñèâðò ýí Îìñê îáëàñòèí Óñòü-Çàîñòðîâñê ñåëüïîí àõëà÷èí äàðóê, Âîðîøèëîâèí íåðò³ êîëõîçèí òîî÷ áîëš ê´äëš éîâñìí. 1950 šèë³ñ àâí 1959 šèë ê¢ðòë Ä-Ã.Áàäìàåâ Óëüÿíîâñê ðàéîíà "Èðòûøñêèé" ñîâõîçèí òîî÷, õ´´ííü àõ òîî÷èí äàðóê áîëš ê´äë³ä, ñ³í òîîä éîâëà. Ò´ðñêí ºàçðóðí èðñí öàãò ýí "Îëåíè÷åâñêèé" ñîâõîçä àõ òîî÷èí äàðóê, õ´´ííü Ýëñòä "Ñîâõîçìóäûí òðåñòä" á¢ðòê³÷-òîî÷, Öåëèíí ðàéîíà "Ëåíèíñêèé" ñîâõîçä àõ òîî÷ áèë³. Óò òîîäàí Äîðäæè-Ãîðÿ Àâãàíîâè÷ ºó÷í äîëàí šèëä³í ¢íí-÷èê ñåäêëò³º³ð ê´äë³ä, òàœº÷èí äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëñìí.
Ýíäð ãåðèí ýçí óãà, Öàºàí Áàèðîâíà àðâí éèñí à÷-çååä³í áîëí ºó÷í šè÷-çååí÷ðò³í í¢äí-àìí áîëš éîâíà. Ê¢¢êäíü ´ñ³ä-áîñàä, öóºàð ñóðºóëüòà óëñ áîëâ, ýäí òààñòà ýðäì³ðí ê´äë³ä, îëí ³ìòí äóíä òîîìñð áîëí ê¢íäëëº îëâ. Ààâ-ýýš õîéðíü áຠ䢢âð öàãòàí èê çîâëœ ¢çñèã à÷íð-çååíðíü ìåäí³, ýäí³ šèðºëèí õààëº ê¢íä áîëí àäðóòà áîëâ ÷èãí ýäí íåð³í ´´ä³í á³ðš éîâñàð áàõìš êåí³.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ

¥öêëä¢ð "Ãàçïðîì ãàçîðàñïðåäåëåíèå Ýëèñòà" àêöèîíåðí íèèö³í³ ê¢ö³ã÷ äèðåêòîð Àëè Ñèäàêîâ òàœº÷èí æóðíàëèñòíðë³ õàðºàä, êîìïàíÿ ¢¢ëäâðèí òóñêàð êåëš ´ãâ. Õàìãèí ò¢ð¢íä ýí šèëèí éèñí ñàðèí ¢¢ëäâð îëçòà-îðóòà áîëñèã Àëè Àìåðáèåâè÷ òåìäãëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷èí ä´œ-òóñàð ßøêóëèí ðàéîíà Ìîëîäåæíûé áîëí Õóëõò ñåë³äò ãàç îðóëãäâ, ýí ¢âë³ð ñåë³í³õí³ ãåðì¢äò äóëàí áîëõ. Ýí šèë 4200 àáîíåíò êîìïàíÿ òåòêâðò îðñíü áàñ òåìäãò³ éîâäë áîëñèã ºàðäà÷ çààâ.
Íèäí "Ãàçïðîì ãàçîðàñïðåäåëåíèå Ýëèñòà" õîòë áàëºñíä íåãäñí ðàñ÷åòí öóòõëœ ñåêâ, îäà ³ìòí íåã îðìä öóã ò´ð³ð ö³³ëºâð ´ã÷, îëçëñí ãàçèí ì´œã³í ´ã÷ ÷àäšàíà. Óäë óãà Ýëñòä Ãåðàñèìåíêîí íåðò³ óóëüíöä ä³ê³ä íåã öóòõëœ ñåêãäõìí, òåíä ãåð äîòð óãëš ò³âãäñí îáîðóäîâàíèã ³³ìøã óãàºàð îëçëëºíà áîëí îëçëñí ãàçèí ì´œãèã ´ã÷ áîëõìí. Òåð ìåò òàœº÷èí ïðåäïðèÿòüì¢äèí ò´ë³ ñ³í òààë òîãòàš, áàñ èèì íåãäñí ³œã òîãòàãäâ. Òåð ìåò ðàéîí áîëí ïðåäïðèÿòü áîëºíä êóðàòîðèã éè뺚, ýëåêòðîíí ïîøòàð êåðãò³ äîêóìåíòñ áîëí áîîöà éîâóëš áîëõìí. Òàœº÷èí ðàéîí áîëºíä ãàçèí ó÷àñòîê ñåêëºí³ ò´ð áàñ õàºëãäšàíà.
Õàðºëòûí éîâóäò À.Ñèäàêîâ ãàçèí îáîðóäîâàíèã ³³ìøã óãàºàð îëçëëºíà, îëí äàâõð ãåðì¢äò àâòîíîìí ò¢ë³í³ îáîðóäîâàíü óãëš ò³âëºí³, îëçëñí ãàçèí ì´œãèã öàãëàíü ´ãëºí³ äèã-äàðà ê¢ö³ëºí³ áîëí íàíü ÷èãí ò´ðì¢ä³ð ö³³ëºâð ´ãâ. Òèèã³ä, õîéð ñàðèí ýðãöä îëçëñí ãàçèí ì´œã³í ýñ ´ãñí óëñ øèøëœ êîìèññüò ýð뺳í îðóëš, ´ð³í äàœöàëºíà ò´ðèã õàºëš ÷àäšàíà. Êåìð ýçíü ê´äëìøèí êåðã³ð àëü òàëäàí ó÷ðàð ãåðò³í óäàí öàãòàí á³³øãî áîëõëà, êîìïàíÿ ñïåöèàëèñòíðèã äóóäàä, òàìº ò³âš ÷àäšàíà. ÂÄÃÎ (ãåð äîòð óãëš ò³âãäñí ãàçèí îáîðóäîâàíü) òåòêëºí³ òóñò ³ìòí áîîöà áàòëš, ýâð³ííü ³³ìøã óãà á³³äëèí òóñêàð óõàëõ ç´âò³ ãèš À.Ñèäàêîâ áàñ òîäëóëâ. Îäà äååð³í 3 ì蜺í àáîíåíò òåõíè÷åñê òåòêâðèí áîîöà áàòëàä óãà.
- Êåìð ÿìð íåã ò´ð ³ìòèã ¢¢ì¢ëš³äã áîëõëà, 6-28-02 ãèäã òîéãòàð šèœí¢ëš ÷àäšàíà. ²ìòí³ñ îðš èðñí ñóðâðìóäò áè ýâð³í ö³³ëºâð ´ã÷, öóã ò´ðì¢ä³ð ä´œ-òóñàí ê¢ðãõä³í áåëí á³³í³â, - ãèš Àëè Àìåðáèåâè÷ êåëâ.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ

Óðš ´äð, äåêàáðèí 17-ä, Ýëñòä Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòèí íîìèí áèáëèîòåêä, Êîíôóöèéèí íåðò³ èíñòèòóòûí òåòêëºí³ ñîâåòèí ñ¢¢ð áîëâ, òåð¢íä Õàëüìã ÃÓ-í áîëí Êèòäèí ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí ºàðäâð îðëöâ.
- Õàìãèí ò¢ð¢íä áèäí íàðò-äåëê³í õ³ðëö³ã äåëãð¢ëõ³ð ñåäš³í³âèäí, òåð òîîä ²ð³ñ³í íîìèí øêîëûã íàðò-äåëê³í íîìèí àºóä óëì ´ðã³ð îðóëõ ê¢ñë ò³âš³í³âèäí. Òåð ìåò ìàíà Õàëüìã óíèâåðñèòåòä ºàçàäûí îþòíð îëàð ñóðòõà ãèº³ä ¢¢ëäâð³í ´ð㚢뚳í³âèäí.
Öààðàíäíü áîëõëà áèäí íàðò-äåëê³í ïðîãðàììñèí îðëöà÷íð áîëš, òàëäàí îðí-íóòãóäûí âóçìóäëà í´êöëò³í ´ð㚢ëš, òåäí³ ò´ñâñèã òîõðàëºíä ºîëëã÷ íèë÷³í ê¢ðãõ³ð á³³í³âèäí ãèš ñ¢¢ðèã ñåêš³º³ä Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòèí ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ òåìäãëâ.
Îíö îíüãàí ýäí Êèòäèí âóçìóäëà í´êöëòëºíä ´ãõ³ð á³³í³. ߺàä ãèõë³ ´äã³ öàãò Êèòäèí áîëí ²ð³ñ³í õîîðíä ýêîíîìèêèí áîëí ñîéëûí, íîìèí, ñóðºóëü-ýðäìèí ïðîãðàììñèí õàëõàð ´ðãí í´êöëò ê¢ö³ãäš³í³, ìàíà õîéð îðí-íóòãèí ëèäåðì¢ä õîîðíäàí í´êöëòš³í³.
Äåêàáðèí 2-ñ àâí 8 ê¢ðòë Êèòä îðí-íóòãò Êîíôóöèéèí íåðò³ èíñòèòóòûí øòàá-ïàòüðò šèë áîëºí áîëäã ñ¢¢ð áîëâ, òåð êîíôåðåíö ò¢ð¢ë³ä ×îìäî, ä³ê³ä Ñèíèí áàëºñíä áîëâ. Êåëí-óëñèí Öèíõàéñê óíèâåðñèòåòë³ áèäí îþòíðèí áîëí áàãøíðèí ñîëüëöà á¢ðä³ë³âèäí, ýíä îðñ êåëí³ ³œã ñåêëºí³ òóñêàð áàñ ꢢíäâð áîëâ. Òèèì êåâ³ð äàâñí šèëä áຠáèø ê´äëìø ê¢ö³ãäâ, ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåò ìàíà í´êöëòèí èöãò³ îðëöà÷ áîëí êèòä âóçìóäëà õàìöó ê´äëìø ê¢ö³ëºíä õàìãèí èê ä´œ ê¢ðãš³õ âóç áîëš ¢¢ëäš³í³.
Ýíäð ìàíà òàë ê¢íäò³ ãèè÷íð èðâ, òåð òîîä ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí ïðîðåêòîð, Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí òåòêëºí³ ñîâåòèí àõëà÷èí äàðóê Ýýðõåíáàÿð, Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí óë äååð á³³äã Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí êèäò õàëõèí äèðåêòîð ×æàî Þí, ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí îðñ êåëí³ áîëí ëèòåðàòóðèí ôàêóëüòåòèí äåêàí Ëè ×óàíöçèíü èðñí á³³í³. Òåð ìåò Õàëüìã ÃÓ-í ïðîðåêòîðìóä, äåêàíìóä, áàãøíð áîëí îþòíð ýí õóðãò îðëöšàíà ãèš ðåêòîð òåìäãëâ.
- Ìàíà óíèâåðñèòåòì¢ä õîîðíäê õ³ðëö³í šèë èðâ³ñ äåëãð³ä éîâíà, òèèì áîëâ ÷èãí ºîëëã÷ ïàðòíåð áîëš ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåò ¢¢ëäš³í³. Ýíä ò¢ð¢í áîëš îðñ êåëí³ öóòõëœ ñåêãäë³. Áèäí ìàíà í´êöëòèí õ³ðëö³ã ´´ä³í³ð ¢íëš³í³âèäí, òåð¢ã öààðàíäíü ÷èãí äåëãð¢ëõ³ð á³³í³âèäí, òèèì äåëãðëòä òåòêëºí³ ñîâåò óðìä ´ã÷³í³,- ãèš çåðã Ëè ×óàíöçèíü êåëâ.
Òåð ìåò Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí ¢¢ëäâð õîéð âóçèí, ²ð³ñ³ áîëí Êèòä õîîðíäê ãóìàíèòàðí í´êöëò ´ð㚢ëëºíä ò³âö³í îðóëõíü ëàâòà. Òèèì ¢¢ëäâð õîéð âóçèí í´êöëòèã 㢢ä¢ëš óëì èê êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³õ à𺠴ãõìí. Êîíôóöèéèí èíñòèòóòä óðäíü ê´äëš³ñí íîìòíðò õàíëòàí ´ðãõ êåðãò³ ãèš ê¢íäò³ ãèè÷ öààðàíäíü òåìäãëâ.
Öààðàíäíü Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí äèðåêòîð ×æà Þí 2018 šèëèí òóðøàðò ê¢ö³ñí ê´äëìøèí òóñê òîîöàºàí ´ãâ. ªîëëã÷ ¢¢ëäâð êèòä êåëí³ êóðñìóä á¢ðä³ëºí³ õàëõàð ê¢ö³ãäâ, óò òóðøòàí 23 òèèì áàã ñåêãäâ. Ø¢¢âð àâëºíà ¢¢ëäâð ÷èãí ´ðã³ð ê¢ö³ãäâ, òàëäàí âóçìóäàñ èðñí îþòíð áàñ òåð ø¢¢âð ´ãâ. 4-÷ êåìš³í³ ø¢¢âðèã ´ãñí îþòíð îäà êèòä âóçìóäûí áàêàëàâðèàòä äàñš ÷àäšàíà. Òåð ìåò Ðîñòîâ-íà Äîíó, Ïÿòèãîðñê áàëºñäò òèèì ø¢¢âð á¢ðä³ãäë³.
Öààðàíäíü ¥âð-Ìëûí óíèâåðñèòåòèí ïðîðåêòîð Ýýðõåíáàÿð ¢ã àâàä, õîéð âóçèí í´êöëòèã ´ð㚢ëëºí³ õàëõàð êåëâ. Òåð òîîä ýäí Èíòåðíåò-ø¢¢âð ´ãõ³ð ñåäš³õ óëñèí òîîã áàñ èêä¢ëõ³ð á³³í³. Õàâðèí áîëí çóíà öàãèí ëàãåðüì¢ä öààðàíäíü á¢ðä³ãäõ, òèèì êåâ³ð îëí ñóðºóëü÷íðèã êèòä êåë³ð ñîíüìñóëõ ê¢ñë ò³âãäš³í³. Êèòäèí ñîéëûí áîëí òóóšèí òóñê º³³õ¢ëì¢ä á¢ðä³ãäõ.
Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí íîìòíð êèòä êåëí³ ó÷åáíèê òîãòàõ, òåð¢í³ óë äååð îëí ç¢ñí êåðã-¢¢ëäâðèã ¥âð Ìëûí áîëí Õàëüìã óíèâåðñèòåòì¢ä á¢ð䳚 ÷àäõ. Õàëüìã îþòíð Êèòä îðí-íóòãò ñóðºóëÿí öààðàíäíü ñóðäãèí ò´ë³ Êèòäèí ïðàâèòåëüñòâèí áîëí Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí ñòèïåíäüñ òîãòàãäõ. Êèòä êåë äàñõšàõ áàãøíðèí ò´ë³ 1-6 ñàð áîëçãòà ìåðãšëò³í ´´äë¢ëëºí³ êóðñìóä á¢ð䳚 áîëšàíà ãèš ïðîðåêòîð çààâ. Êèòäèí áîëí ²ð³ñ³í âóçìóäûí õîîðíä í´êöëòèã äåëãð¢ëëºí³ óë-ñ¢¢ðíü Êîíôóöèéèí èíñòèòóò áîëš ÷àäšàíà. Íîìèí ò´ñâñ³ð áîëí íàíü ÷èãí òóóšèí, ñîéëûí, êåëí³ øèíšëëòñ³ð íîìòíð ñîëüëöš ÷àäõ, ñòàæèðîâêä îäõ.
Áèäí õîîðíäàí Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí òóñê 糜ã³ð ñîëüëöõ ç´âò³âèäí, êåìð ç³ðì ò´ðèã Õàëüìã ÃÓ ê¢ö³š ýñ ÷àäšàõëà ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåò (ÓÂÌ) ä´œ áîëõ. ÓÂÌ ýñ ÷àäõëà Êèòäèí ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòåðñòâèí óë äååð òåð ê¢÷ð-ê¢íäèã õàºëš áîëõìí, ýñ ãèš Êèòäèí ¥âð Ìëûí éîñíà îðãàíìóä ä´œ áîëõ. Òèèì êåâ³ð Êîíôóöèéèí èíñòèòóò ¥âð Ìëûí Àâòîíîìí ðàéîíà áîëí Õàëüìã Òàœº÷èí õîîðíä ãóìàíèòàðí áîëí ñîéëûí õàëõàð í´êöëòèã ´ð㚢ëëºíä íèë÷³í ê¢ðã³ä á³³õ ç´âò³. Óäë óãà Õàëüìã ÃÓ-í óë äååð ¢¢ëäš³õ Êîíôóöèéèí èíñòèòóòûí 10 šèëèí ´´í ê¢öõ, òåð ´´íèã ´ðã³ð òåìäãëõ êåðãò³ ãèš Ýýðõåí-Áàÿð òîâ÷ëš êåëâ.
Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

Ýëñòä ëèôòûí îáîðóäîâàíü ñîëüëºíà ê´äëìø ê¢öö êåãä³ä ò´ãñâ. Õîòë áàëºñíà 11 îëí äàâõð ãåðò 23 øèí ëèôò óãëš ò³âãäâ.
Øèí ëèôòñ ýëåêòðîê¢÷ ³ðâí³ð îëçëíà, ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³ ´äã³ öàãèí ñèñòåìò³, êåðãò³ äàâõðò ê¢ð³ä èðõë³, ³ ºàðíà, ýííü í¢äí³ õàðàíü ìó óëñò òààëìšòà. Ëèôòñ ñîëüëºíà ê´äëìøèí éîâóäò öóãèíü øèíð¢ëñìí, òåð äîòð ëèôòûí øàõòûíü ÿññìí, ãåðèí äàâõð áîëºíä øèí ¢¢ä ò³âñí áîëäã.
Éèðèíä³í ëèôòñ îëçëëºí ³³ìøã ÷èãí ó÷ðàäã þìí, òåã³ä òåð¢ã áîëºàìšòàºàð îëçëõ éîñòà. Òåã³ä ÷èãí øèí ëèôòñ ò³âñí³ õ´´í òåäíèã òåõíè÷åñê õàëõàñíü øèíšëñìí. Ò¢ð¢ë³ä ëèôòñèã éîâóëàä øèíšëñìí, äàðóíü ÆÊÕ-í áîëí ýíåðãåòèêèí ìèíèñòåðñòâèí òåìäãëñí áîëçãëà èðëö³ò³º³ð ëèôòñ ýäëâðò îðóëãäâ. Îëí äàâõð ãåðì¢äèí ³ìòí óò öàãèí ýðãöä ëèôòñ ê´äëõèã èê ãèäã³ð ê¢ë³š³ñìí.
Ëèôòèí îáîðóäîâàíèã ñîëüëºíà áîëí ÿñëºíà êåðã äåãä ¢íò³, ýí òóñò êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ëºí³ ò´ë³ äàëà ì´œãí ºàðºãäíà. Òàœº÷èí Òîëºà÷èí ´ãñí äààëºâðàð ÆÊÕ-í áîëí ýíåðãåòèêèí ìèíèñòåðñòâ ýâäðñí ëèôòñèã ò¢ðãí êåâ³ð ñîëüëºíà òóñò ê¢ö³õ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí çóðà óõàëš ºàðºñìí. 2018 šèëèí àâãóñò ñàðä "Ìîñðåãèîíëèôò" ÎÎÎ ïîäðÿäí îðãàíèçàöëà áîîöà áàòëãäñí áèë³. Ëèôòûí îáîðóäîâàíü øèíð¢ëëºí³ ê´äëìø ñåíòÿáðü ñàðä ýêëñí áîëäã. Áàòëñí áîîöàíëà èðëö³ò³º³ð ëèôòñ ñîëüëºíà êåðãò 46,9 ñàé àðñëœ ºàðºãäâ.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

À. Àìóð-Ñàíàíà íåðò³ Êåëí-óëñèí áèáëèîòåê ´´íèí šèëä³í êåñã ñîíüí êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ë³. Òàœº÷èí äåëãðëòä ç´âò³ ò³âö³í îðóëñí óëñèí òóñêàð, òåäí³ ñàíëûíü ñåð㳚, áàº÷óäò ¢éíðèí çàëºëäàíà òóñê ñóðºìš ´ãëºíä òóñëõ èê ê´äëìø áèáëèîòåêèí ê´äë³÷íð êåí³. Íîìèí ó÷ðåæäåíüñëà, îëíà îðãàíèçàöñëà õàìöó ¢¢ëä³ä, ñåäâ³ðò³ óëñèã êåðã-¢¢ëäâðò³í ýäí ´ðã³ð îðëöóëíà. Òèèì íåã êåðã-¢¢ëäâð äåêàáðü ñàðèí 6-ä áîëâ. Íîìòî Î÷èðîâèí íåðò³ "Ç´´ð" ãèäã ñîéëûí áóéí÷ ñåäêëèí ñàœãèí ñåäâ³ð³ð òåðíü ê¢ö³ãäâ. Íèíà Ñàíäæàðûêîâíà Óëàíîâà ºàðäšàõ ýí ñàœ áèáëèîòåêèí ê´äë³÷íðë³ õàìäàí íîìò, àðõåîëîã Åâãåíèé Öóöêèíà ñàíëä íåð³äñí àñõèã á¢ð䳚 äàâóëâ.
Íîìòûí ¢¢ëäâðèí òóñêàð òóóšèí íîìèí äîêòîð Ìàðèíà ßíîâà èëäêë êåâ. Ìàðèíà Âëàäèìèðîâíàí êåëñ³ð, êîñìè÷åñê àðõåîëîãä Åâãåíèé Öóöêèíà ò³âö ç´â³ð èê á³³ñìí. Ýí òóñò êåš éîâñí íîìèí øèíššëëòèí òóñêàð áèéíü Å. Öóöêèí "Êîñìè÷åñê àðõåîëîãèí ç³ðì ò´ðì¢ä" ãèäã ñòàòüÿäàí àøëñí á³³ñìí. Èèã³ä ´äã³ öàãèí íîìèí øèíšëëòä êîñìîñàñ êåñí õ³³âðì¢ä ÿºš òóñëäãèíü Åâãåíèé Âàñèëüåâè÷ ¢¢ëäâðèííü ¢ëã¢ð äååð ¢ç¢ëñìí.
Åâãåíèé Öóöêèí Ëåíèíãðàäñê ãîñóíèâåðñèòåòèí òóóšèí ôàêóëüòåò ò´ãñ³ñí³ííü õ´´í õîéð šèë Âîëãîãðàäñê îáëàñòèí êðàåâåä÷åñê ìóçåéä íîìèí õàëõàð äèðåêòîðèí äàðóê áîëš ê´äëñìí. 1980 šèë Õàëüìãò èð³ä, Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòèí òóóšèí-ôèëîëîãèí ôàêóëüòåòä òóóšèí êàôåäðò ê´äëñìí. Äàðóíü Õàëüìã ÍÈÈÔÝ-ä àðâ øàõó šèë àðõåîëîãèí ñåêòîðèã òîëºàëš éîâñìí. Àðõåîëîãè÷åñê êåñã øèíšëëò òåð öàãò êåãäñí áèë³. Õ´´ííü 1999 šèë³ñ àâí 2006 šèë ê¢ðòë ÊÈÑÝÏÈ-ä (´äã³ öàãò ÈÊÅÀÒ) àðõåîëîãè÷åñê ëàáîðàòîðü, õ´´ííü êîìïëåêñí ìîíèòîðèíãèí ³œãèã òîëºàëšàëà. Ñ¢ë šèëì¢äò Åâãåíèé Âàñèëüåâè÷ Ìîñêâàä ²ð³ñ³í íîìèí àêàäåìèí òóóšèí, åñòåñòâîçíàíÿ áîëí òåõíèêèí èíñòèòóòä ê´äëš³ñìí. Õàëüìãèí àðõåîëîãìóäûí äóíä òåìäãò³ íîìò êîñìîñàñ äèñòàíöèîíí ýâ-àðºàð ºàçðèí ´ðèã øèíšëëºí³ òóñò øèíšëëò êåëºí³ óëûíü ò³âñí íîìò ãèš òîîëãäíà. Õàëüìãèí ºàçðèí òóóšèã áîëí ºàçðèí ´ðèã íîìò ñ³í ìåääã á³³ñí³ òóñêàð Õàëüìã óëñèí áè÷³÷ Ãðèãîðèé Êóêàðåêà êåëš ´ã³ä, Åâãåíèé Öóöêèíä íåð³äñí ø¢ëã³í óìøâ. Íîìòûí òóñê òîäëâðàðí À. Áðþõàíîâ, "Ñòàðàÿ Ñàðåïòà" ìóçåéèí ê´äë³÷ Â. Ìàëåíüêàÿ õóâàëöâ.
Õàðºëòä Åâãåíèé Âàñèëüåâè÷èí ꢢêíü Íàòàëüÿ Ïåðåêîïñêàÿ îðëöâ. Ýêîëîãèí ýðäì äàñ÷ àâñí ꢢêíü îäà ýöêèííü êåðãèã öààðàíäíü ê¢ö³š éîâíà. Êåëõ³ñ, "Äîðîãàìè ìèðà" ãèäã Êîíþõîâèõí êåäã ýêñïåäèöèã òàœº÷óð àâ÷ èðëºíä Å. Öóöêèí øóíìºà êåâ³ð îðëöñí á³³ñìí.
Êåëí-óëñèí áèáëèîòåêèí ê´äë³÷íð ýí àñõíä áåëä³ä, íîìòûí äåãòðì¢äèí º³³õ¢ë îëíà îíüãò òóñõàâ. Äåãòðì¢äèí êåñãèíü Åâãåíèé Âàñèëüåâè÷ Öóöêèí áèáëèîòåêä áåëãëñí áèë³. Òåð ñòåíäò ò³âãäñí ºàðöñ íîìòûí ¢¢ëäâð ÿìàðàí îëí õàëõòà á³³ñèíü ¢ç¢ëš³í³.

ŠÈЪËÈÍ Êåðìí

¥öêëä¢ð Ýëñò áàëºñíà öóòõëœ òàëâœä Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ñóðºóëü-ýðäìèí ó÷ðåæäåíüñèí ºàðäà÷íðò 18 øèí àâòîáóñèí ò¢ëê¢ð á³ð¢ëš ´ãõë³ðí õàìãèí ò¢ð¢íä áè÷êä¢äèã ýí îí÷òà éîâäëëà é´ð³õ êåðãò³ ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ òåìäãëâ.
- Íåã ¢ë¢ Øèí šèëèí áàéðèí ´ìí ´ðãíä ýí áàéðòà éîâäë ó÷ðñíü ñ³í, øèí ê´ëã³ð ìàíà áè÷êä¢ä Ýëñò¢ð òàœº÷èí ºîëëã÷ ¸ëêä èðš ÷àäõ. Òåð ìåò òàœº÷èí áîëí Öóã³ð³ñ³í ìàðºàñò, îëèìïèàäò, ñîéëûí êåðã-¢¢ëäâðì¢äò éîâõèí ò´ë³ îäà øêîëä ýâð³ ê´ëãí-ê¢÷í á³³õíü ýäí³ áèëã-ýðäì äåëãð¢ëëºíä òóñëõ. Ìàíà áè÷êä¢ä ã¢í ìåäðë àâõèí, áèëã-ýðäì³í äåëãð¢ëõèí, ñïîðòàð ñîíüìñõèí ò´ë³ áèäí ñ³í òààë òîãòàõ ç´âò³âèäí. Õààëºòí öàºàí áîëòõà,- ãèš òàœº÷èí Òîëºà÷ êåëâ.
Øèí ê´ëãí-ê¢÷í³ ò¢ëê¢ð àâñí øêîëìóä äóíä ÁຠĴðâä³ ðàéîíà Ïëîäîâèòîå ñåë³í³ øêîë áèë³. Îäàõí "Ãëàâà îíëàéí" ãèäã ò´ñâèí éîâóäò ýí øêîëûí äèðåêòîð Åëåíà Äæàëêóåâà òàœº÷èí Òîëºà÷èã àâòîáóñ éè뺚 ´ãëºí³ ò´ð õàºëõä ä´œ áîëõèã ñóðñí áèë³. Ñåë³í ðàéîíà öóòõëœãàñ 45 äóóíà ºàçðò á³³í³. Ðàéîíà ýñ ãèš òàœº÷èí êåðã-¢¢ëäâðì¢äò éîâõèí ò´ë³ ýäí îíö ýçä¢äèí ê´ëãí-ê¢÷ í³³ì³äëí³. "Òàíà øêîë øèí ê´ëãí-ê¢÷ àâõ ó÷ðåæäåíüñèí òîîä á³³í³, òåã³ä 2019 šèëä ýí ò´ð õàºëãäõ",- ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ õ³ð¢ ´ãñí áèë³. Áîëâ ýí ´äðì¢äò øèí àâòîáóñìóä ìàíà òàœº÷ä éèëºãäõë³, À.Îðëîâèí äààëºâðàð Ïëîäîâèòîå ñåë³í³ øêîëä 11 îðìòà "ÃÀÇåëü" ìèêðîàâòîáóñ ´ãõ øèèäâð àâãäâ. Åëåíà Êàþìîâíà òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâä áîëí ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâä õàíëòàí ´ðãš, áàãøíð áîëí ñóðºóëü÷íð òåœê³í óãà áàéðòà á³³í³ ãèâ.
Ýí šèë íàìðàð 50 šèëèí ´´í³í òåìäãëñí Ýëñò áàëºñíà 4-÷ òîéãòà äóíäûí øêîëä "Ford" òàìºòà àâòîáóñ éèëºãäâ. Øêîëûí äèðåêòîð Åëåíà Î÷èð-Ãîðÿåâà òàœº÷èí Òîëºà÷ä áîëí ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòðò öóã áàãøíðèí, ñóðºóëü÷íðèí áîëí ýê-ýöêíðèí íåðí äååð³ñ õàíëòàí ´ðãâ.
"Øêîëûí àâòîáóñ" ãèäã ôåäåðàëüí ïðîãðàììä ìàíà òàœº÷ øóíìºàºàð îðëöšàíà ãèš òåìäãëõ êåðãò³. Ýí ïðîãðàììàð 2016 šèëä - 21, íèäí -11 áîëí ýí šèë 36 àâòîáóñ éèëºãäâ. "Ford", "ÃÀÇåëü" áîëí "ÃÀÇåëü Next" òàìºòà ê´ëãí-ê¢÷í àðâí šèëèí òóðøàðò îëçëãäñíà õ´´í ñîëüãäõ ç´âò³. Ýíäð ìàíà òàœº÷èí øêîëìóäûí èê çóíü ê´ëãí-ê¢÷³ð òåòêãäñí á³³í³. Ýí šèëèí ÷èëã÷ ê¢ðòë ä³ê³ä 18 àâòîáóñèí ò¢ëê¢ð á³ð¢ëš ´ããäõìí ãèš çóðàëãäšàíà.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ
È.Ìóçðàåâàí öîêñí çóðã

Ýíäð, äåêàáðèí 18-ä, ìàíà òàœº÷ä áîëí á¢êë îðí-íóòãò ²ð³ñ³í ÇÀÃÑ-èí ê´äë³÷íðèí ´äð òåìäãëí³. Ýí ñ³í ´äðë³ îëí ³ìòèã áîëí ñàëâðèí ê´äë³÷íðèã òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â. "Ýíäð ÇÀÃÑ-èí îðãàíìóäûí ñèñòåì ê¢í áîëºíà èðãí³ á³³äëèí ñîëüëºèã òîîä àâäã õàìãèí òîãòóðòà ñèñòåì áîëšàíà. Õàëüìã Òàœº÷èí ÇÀÃÑ-èí îðãàíìóäûí ê´äë³÷íð ñåäêë³í ´ã÷ êåðãò³í áîëí ò´ðñêí òàœº÷äàí èòêëò³º³ð ê´äëš áàº÷óäûí øàãøàâäûí ñóðºìšä áîëí àõ ¢éèí ³ìòèã ä´œíëºíä ýâð³ ò³âö³í îðóëš, ´ðê-á¢ëèí ¢íò³ òîîòûã òàðõàëºíà, ýê ꢢêí³ áîëí áè÷êä¢äèã ´ñêëºí³ òîîìñðèíü áàòðóëëºíà õàìãèí ñ³í àâúÿñèã õàäºëš õîëâšóëšàíà.
Áàéðèí ýí ´äðë³ õàíëòûí îíö ¢ã³í Õàëüìã Òàœº÷èí ÇÀÃÑ-èí îðãàíìóäûã òîãòàëºíà áîëí äåëãð¢ëëºí³ êåðãèã ýêëš éîâñí âåòåðàíìóäò íåð³äš êåëõ³ð ñåäë³â: òàäí ýíäðê ê´äë³÷íðò ´´ä³í ìåðãšëòèí, ê¢öëä³í ê¢ðäã áàò ñåäêëèí ¢ëã¢ð áîëšàíàò. Õàëüìã Òàœº÷èí ÇÀÃÑ-èí îðãàíìóäûí ê´äë³÷íð öààðàíäíü ÷èãí òåäíä ´ãñí äààëºâðèã íåðò³º³ð ê¢ö³º³ä, ò´ðñêí òàœº÷èí äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëàä éîâõ ãèš áàò èöãò³ á³³í³â",-ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.
Òåð ìåò òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî áîëí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ ñàëâðèí ê´äë³÷íðèã ÇÀÃÑ-èí îðãàíìóäûí ñ³í ´äðë³ é´ð³š, áàò ýð¢ë-ìåíä ýäëš, ꢢêäò³í ñ³í ñóðºìš ´ã÷ á³³òí ãèõèã äóðäâ.
Ìàíà 糜ã÷

Äàâñí àìðëºíà áåìá ´äðë³ Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ Òðîèöêîå ñåë³íä ê´äëìøèí êåðã³ð îäâ. Öåëèíí ÐÌÎ-í òîëºà÷ Åâãåíèé Ìàìóòîâëà áîëí Òðîèöêîå ñåë³í³ ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öèí òîëºà÷ Ñàíë Áþð÷èåâëà õàìäàí Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ öóòõëœ ñåë³íä ýäëâðò îðóëãäñí áîëí îäà òîñõãäšàõ îáúåêòñ á¢ðòêš õ³ë³â.
Õàìãèí ò¢ð¢íä ýäí ðàéîíà àäìèíèñòðàöàñ õîë áèø òîñõãäñí "Áóðàòèíî" ãèäã áè÷êä¢äèí òàë✠îäš õ³ë³â. Ýí îáúåêò òîñõëºíä áîëí ýðãíäê ºàçðò ñ³í òààë òîãòàëºíä 7264 ì蜺í àðñëœ îëçëãäâ. Ýíä áè÷êä¢ä íààäàä öàãàí ñåðãìšò³º³ð äàâóëõèí ò´ë³ ñ³í òààë òîãòàãäâ, ´äã³ öàãà îáîðóäîâàíü óãëš ò³âãäâ. Ýíä ãåìò³-øàëòãà áè÷êä¢äèí ò´ë³ øèøëœ îðì éèëºãäñèã òåìäãëõ êåðãò³. Ýí òàëâœãèí ´´ð èðã÷ä³í áè÷êä¢äèí ïîëèêëèíèê ñåêãäõìí ãèš çóðàëãäšàíà, òåã³ä ýííü ýê-ýöêíðò áîëí ꢢêä-ê´â¢äò òààñãäõíü ìàºä óãà.
Äàðóíü À.Îðëîâ "Ñàéãà÷îíîê" ëàãåðüò ò¢ð¢í áîëš ê¢ö³ãäš³õ ÿñâðèí ê´äëìø õ³ë³õ³ð îäâ. Ýí ëàãåðüò êàïèòàëüí ÿñâð êåëºíä òàœº÷èí áþäæåò³ñ 2900,0 ì蜺í àðñëœ áîëí ðàéîíà áþäæåò³ñ 322,3 ì蜺í àðñëœ éèëºãäâ. Ýí ì´œã³ð "Ïèê Ñòðîé" ãèäã ÎÎÎ ìåäèöèíñê áîëí õîò áîëºäã áëîêìóäûí îðàºèíü ñîëüâ, øèí òåðçì¢ä óãëš ò³ââ, òåð ìåò øèí îáîðóäîâàíü õóëäš àâãäâ. Èðõ šèëä ºîëëã÷ êîðïóñò ÿñâð êåõìí,òåð¢íä òàœº÷èí áþäæåò³ñ 4 ñàé àðñëœ éèëºõìí. Ýí ëàãåðüò Öåëèíí ðàéîíà á³³òõ³, òàëäàí ðàéîäûí áè÷êä¢ä àìðíà, òàœº÷èí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä áîëíà. Òåã³ä íààðàí ãàç îðóëš, ñ³í ÿñâð ê庳ä, šèëèí ýðãöä ¢¢ëäõèí ò´ë³ öóã òààë òîãòàõ êåðãò³ ãèš òàœº÷èí Òîëºà÷ óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöâ. Ýðãíäê ºàçðò øèí ìîää ñóó뺚, àìðëºíà áåñåäêñ, ´´ìäã áàññåéí, ºàð÷ èðäã îðì òîñõš, õàøà-õààöèíü øèíð¢ë³ä, öóã íåêâðë³ èðëö¢ëõ êåðãò³ ãèš À.Îðëîâ íåêâð ò³ââ. "Ýíä ñ³í ÷èíðò³ ÿñâðèí ê´äëìø êåõ ê¢ñë á³³í³", - ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ êåëâ.
"Ñåë³í ºàçðèí äåëãðëò" ãèäã ôåäåðàëüí ïðîãðàììàð Òðîèöêîå ñåë³í³ Ðåñïóáëèêàíñêàÿ, Êîëõîçíàÿ, Ïàðòèçàíñêàÿ, àõíð Àëåõèíèõí³, Ïåñ÷àíàÿ, Êàìåííàÿ áîëí Îêòÿáðèí 40 šèëèí íåðò³ óóëüíöñèã óóäã óñàð òåòêëºí³ ò´ñâ ê¢ö³ãäš³í³. Óò òîîäàí 4,2 êèëîìåòð óñíà ñóðâëší òîñõãäõìí. Òîñõëòûí ê´äëìø ýí šèë èþëü ñàðä ýêë³ä, îêòÿáðü ñàðä ò´ãñâ. Îäà "Òðîèöêèé ãðóïïîâîé âîäîïðîâîä" ãèäã íèèö³í ³ìòí³ ãåðì¢äò óñ îðóëëºíà êåðã ê¢ö³š³í³. Ýí šèë öóòõëœ ñåë³í³ ×àâû÷àëîâèí íåðò³ óóëüíöä õàòó äåâñêðò³ õààëº òîñõãäâ. Øèí õààëº òîñõëºíä òàœº÷èí áþäæåò³ñ 10 ñàé àðñëœ éèëºãäñí áèë³, ðàéîíà áþäæåò 4611,6 ì蜺í àðñëœ íåìâ. Ýí óóëüíöä Ã.Æóêîâèí íåðò³ øêîë, áè÷êä¢äèí ¢¢ä³ëòèí Öóòõëœ, ñåë³í³ ñîéëûí Ãåð á³³í³, òåã³ä ýíä õàòó äåâñêðò³ õààëº áîëí òðîòóàð òîñõëºí ýðêí ÷èíðò³ áèë³.
Ýí ´äð òàœº÷èí Òîëºà÷ ä³ê³ä õîéð îáúåêòèí òîñõëò á¢ðòêš õ³ë³â. Ýííü ñïîðòèâí öóòõëœãèí áîëí "Õàðàäà" áè÷êä¢äèí ñàäò íåìð êîðïóñèí òîñõëò. Ñïîðòèâí öóòõëœãèí òîñõëò 2019 šèëä ýêëõ³ð çóðàëãäšàäã áîëõëà, áè÷êä¢äèí ñàäò øèí êîðïóñèí òîñõëò ýêëñí á³³í³. Ýíäð Òðîèöêîå ñåë³íä ê¢ñäóíäóð šèë³ñ àâí ºóíí íàñ ê¢ðòë áè÷êä¢äèã ÿñëüä îðìàð òåòêõèí ò´ë³ íåìð êîðïóñ òîñõõ êåðãò³ áîëšàíà. Òåã³ä 40 îðìòà øèí êîðïóñèí òîñõëò ýêëñìí, ýí îáúåêò 2019 šèëä ýäëâðò îðóëãäõ ç´âò³. Ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ ýí òîñõëòä 24398,2 ì蜺í àðñëœ, òàœº÷èí - 1556,8 ì蜺í àðñëœ éèëºãäš³í³. "Ïèê Ñòðîé" ÎÎÎ-í ãåíåðàëüí äèðåêòîð Ðóñëàí Èñìàèëîâèí êåëñ³ð, ýäí êðàñíîäàðñê ñ³í ÷èíðò³ îëí ç¢ñí ´œãò³ òîîñõ îëçëõàð çóðàëšàíà, òåã³ä áè÷êä¢äèí êîðïóñ ºàçàºàñí êå-ñ³³õí áîëõ. Ðàéîíà òîëºà÷ Å.Ìàìóòîâèí êåëñ³ð, Òðîèöêîå ñåë³íä "Ïàðòèçàí" ãèäã æèëìàññèâä áè÷êä¢äèí ñàä òîñõõ çóðà á³³í³. Þœãàä ãèõë³ ñ¢ë öàãò íèëõä ò´ðëºí ´ñ÷³í³, òàëäàí ºàçðàñ íààðàí ³ìòí í¢¢š èðí³, òåã³ä ä³ê³ä íåã äîøêîëüí ó÷ðåæäåíü êåðãò³ áîëšàíà.
Ê´äëìø÷ õàðºëòûã òîâ÷ëš Àëåêñåé Îðëîâ Åâãåíèé Ìàìóòîâëà ðàéîíà áîëüíèöèí ¢¢ëäâðèí, ³ìòèã ç´´ëºí³, îëíà ìàëûí ¢âëçëëºí³ ò´ðì¢ä³ð ꢢíäâ. "Îäàõí áîëñí "Ãëàâà îíëàéí" ò´ñâèí éîâóäò ðàéîíà ³ìòí³ñ îðš èðñí ñóðâðìóä äóíä ýí ò´ðì¢ä áîñõãäñí áèë³. ÐÌÎ-í á³³ðèã ðàéîíà ïîëèêëèíèêä ´ãñí øèèäâðèã ÷èê ãèš òîîëšàíàâ. 2019 šèëä ýíä ´äã³ öàãà îáîðóäîâàíü óãëš ò³âãäõ, ðàéîíà áîëüíèöä ê´äëš³õ ìåäèöèíñê ê´äë³÷íðèí òî õàñãäøãî, á³³ðí ³ìòí ÷èíðò³ ýìíëº àâõèí ò´ë³ íàíü ÷èãí ò´ðì¢ä õàºëãäõ. Áè÷êä¢äèí ïîëèêëèíèêèí ò´ë³ "Áóðàòèíî" òàëâœãèí ´´ð á³³õ íåã á³³ðí õóëäš àâãäõ. Öóã ýí ò´ðì¢äèí òóñêàð á³³ðí ³ìòí äóíä ö³³ëºâðèí ê´äëìø ê¢ö³õ êåðãò³. Ýäëâðò á³³ñí ê´ëã ýñ àâñí øèèäâðèòí áè ê¢íäëš ÷èê ãèš áàñ òîîëšàíàâ. "Ëóêîéë" áîëí ÊÒÊ-Ð êîìïàíüñèí áóéí÷ ñåäêëèí ïðîãðàììàð øèí àâòîáóñìóä èðõìí, òåäí³ñíü õîéð ê´ëãí-ê¢÷í òàíà ðàéîíä éèëºãäõ. Òåäíèã õîòë áàëºñí Òðîèöêîå õîîðíä ³ìòèã ç´´ëºíä îëçëõò. "Ñàéãà÷îíîê" ëàãåðüò ÷èíðò³ áîëí àºó èê ÿñâðèí ê´äëìø êåõ çóðà á³³í³, ýí òàœº÷èí àìðëºíà öóòõëœ áîëš ¢¢ëäõìí. Äîøêîëüí ó÷ðåæäåíüñò øèí îðì òîãòàëºíà ò´ð áàñ èðõ šèëä õàºëãäõ,- ãèš Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ êåëâ.
Å.Ìàìóòîâèí 糜ãëñ³ð, îëíà ìàëä êåðãò³ õîò 100 ïðîöåíòä áåëäãäñí áèë³, äààâðòà êåì äèãò³-äàðàòàºàð äàâšàíà. Ýí íàìðàð 12 ì蜺í ãåêòàðò ò³ð³í ò³ðãäâ, òåã³ä èðã÷ä³í ñ³í óðºö àâõ ñàíàí á³³í³. Òåð ìåò îëíà ìàë á¢ðí-á¢òí ¢âëç³ä, ñ³í ò´ë ´ãõ ãèñí èöë á³³í³. Äååä ßøêóëüä ¢¢ëäš³ñí äàìøëòûí ýäë-àõóí îðìä øèí ïðåäïðèÿòü ñåêëºí³ ò´ð õàºëãäšàíà, ôåäåðàëüí ÷èíðò³ ºàçð ´´ðõí èðã÷ä³í òàœº÷ä í³³ì³äëºíä ´ããäõìí, á³³ðí ³ìòí ê´äëìø³ð òåòêãäõìí ãèš Åâãåíèé Ìàìóòîâ êåëâ.
Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ
ÇÓÐÃÒ: Òàœº÷èí Òîëºà÷
Àëåêñåé Îðëîâ Òðîèöêîå ñåë³íä
îäñí êåì
È.Ìóçðàåâàí öîêñí çóðã