Ò´ðñêí÷ ñåäêë ê¢í áîëºíä êåðãò³, ìàíà Èê Áóóðëà ðàéîíä á³³äã öóã êåëí óëñ á³³ñí ºàçðòàí, õàëüìã éèðòìšä, ýíä õàìäàí á³³äã òàíüë-¢çëä³í, îëí êåëí-³ìòíä³í äóðòà, öóã òåð òîîòûã ýâð³ ãèš òîîëíà. Îäà òàëäàí îáëàñòüä, êðàéä á³³äã áîëâ ÷èãí, Èê Áóóðë ãèõë³ òåäí³ ç¢ðêí áóëüãëàä, ñåäêëíü áàéð-áàõìšàð 䢢ðí³, òåã³ä ìàäíàñ îäà õîë á³³â ÷èãí äàðó-äàðóíü ýíä á³³äã óëñèã, ò´ðñêí ñå볺³í, ¢¢ðì¢ä³í òîäëíà, àðº ó÷ðõëà ýðê áèø Èê Áóóðëä èðí³. Òåð¢í³ òóñêàð áè íåâ÷ê õ´´ííü áàñ êåëí³â.

Óðš ´äð Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâèí ºàðäâðò àíòèòåððîðèñòè÷åñê êîìèññèí áîëí îïåðàòèâí øòàáèí õàìöó ñåëâëö³í áîëâ. Òåð¢íä Ìåäðëèí ´äð, òàœº÷èí ïàðëàìåíòèí äåïóòàòíðèí ñóœºâð áîëí íàðò-äåëê³í îþòíð äóíä áîêñàð áîëõ ÷åìïèîíàò äèãò³-äàðàòàºàð äàâóëãäõèí ò´ë³ áåëäâðèí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëëºíà ò´ð õ³ë³ãäâ.
Òàœº÷èí ñóðºóëèí çàâåäåíüñò, ñóœºâðèí ó÷àñòêóäò áîëí ìàðºàí áîëõ ñïîðòèâí îáúåêòñò ³³ìøã óãà á³³äë òåòêõèí ò´ë³ äàâóëãäšàõ á¢ðòêëºí³ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí òóñêàð Õàëüìã Òàœº÷àð ¢¢ëääã ÓÔÑÁ-í ºàðäà÷ Ï.Áóëêèí, ÌÂÄ-í ìèíèñòð À.Ìèøàãèí, òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Í.Ìàíöàåâ, Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷ Î.Íîõàøêèåâ, ñïîðòûí áîëí áàº÷óäûí ïîëèòèêèí ìèíèñòð Ä.Øèêååâ òîäðõà 糜ãëëº êåâ. Äààâðòà ºàðäà÷íðèí êåëñ³ð, öóã ýí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëãäõèí êåìä ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí ýðê áèø ê¢ö³ãäõ, ñóðºóëèí çàâåäåíüñò, ñóœºâðèí ó÷àñòêóäò áîëí ñïîðòèâí îáúåêòñò äîòð-äóíäûí êåðã¢äèí ê´äë³÷íð îëí ³ìòí³ á³³äë-šèðºë õàðõ. Áîëâ îäà äååð³í ýí ó÷ðåæäåíüñò á³³äã îáîðóäîâàíü ´äã³ öàãà íåêâðë³ èðëöš³õø, ñóðºóëèí çàâåäåíüñò ê´äë³÷íð áèéñíü äèã-äàðà õàðíà.
Õ³ë³ãäñí ò´ð³ð ñåëâëö³íä îðëöà÷íð óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöñíà õ´´í À.Îðëîâ öóã ýí ó÷ðåæäåíüñò ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³, ò¢¢ìð³ñ ñàãëóëëºíà îáîðóäîâàíèã ÿñëºíà ò´ðèã àõð öàãèí áîëçãò õàºëõ êåðãò³ ãèâ, 2019 šèëèí òàœº÷èí áþäæåòä ñóðºóëèí çàâåäåíüñò øèøëœ õàðóëûí ó÷ðåæäåíüñ ê´äëõèí ò´ðèã õàºëëºíä êåðãò³ ì´œã áàòëš àâõ êåðãò³ ãèš òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâä äààëºâð ´ãâ.
Ìàíà 糜ã÷

Àâãóñò ñàðèí 3-àñ àâí 5 ê¢ðòë Ìë îðí-íóòãèí Óâñ ³³ìãò, ¡¢ðã íóóðèí ê´â³ä, šèë áîëºí äàâóëãääã "¥´ðä ò¢ìí" ãèäã ôîëüêëîðí-ýòíîãðàôè÷åñê ôåñòèâàëü áîëâ. Ýí¢íä çóðºàí ì蜺 øàõó ê¢í îðëöâ. Êåëõä, ìàé ñàðä Õàëüìãò áîëñí "¥´ðä ò¢ìíä" îðëöà÷íðèí òî àðâí ì蜺íä ê¢ðë³. Çóã ê¢¢í³ òî èê áèø áîëâ ÷èãí ôåñòèâàëü éèð ñîíüí áîëâ.

Ñóðºóëèí øèí šèë ýêëõèí ´ìí ñóðºóëü÷íðò áîëí îþòíðò íåð³äñí ì´ðã¢ëì¢ä Áóðõí Áàãøèí Àëòí ñ¢ìä áîëíà. Ýí šèë òèèì ì´ðã¢ëì¢ä àâãóñò ñàðèí 19-ñ àâí ýêëâ. Îþòíðèí èê çóíü òàëäàí ºàçðò àõ ñóðºóëüä îðñí, òåã³ä òåäí õààëºäàí ºàð÷ éîâõèí ´ìí ìåë ýí ´äð áîëñí ì´ðã¢ëä îðàä, ñåäêë ò´âêí¢í ñóðºóëèí šèë³í ýêëõìí áîëšàíà.
Äàðàíè ì´ðã¢ë àâãóñòûí 25-ä áîëõìí. Óõàí, ìåäðëä òóñòà Ìàíçøðèí ãåã³í³ íîì òåð ì´ðã¢ëä óìøãäíà. Ñóðºóëèí šèë³í ýêëš³õ ꢢêä-ê´â¢äò, àõ ñóðºóëèí çàâåäåíüä îðñí áàº÷óä èèì ì´ðã¢ëì¢äò îëàðí èðí³. dzðìíü ´ðê-á¢ë³ðí èðñèíü ¢çõä ñ³í áîëíà. Éèðèíä³í õàëüìãóä ꢢêä-ê´â¢äò³í ñóðºóëü äàñõõàð, òåäí ìåäðëò³ óëñ áîëš ´ñõä èê êèëìš ´ãí³. Ìåäðë àâëºíäíü ó÷ðäã õàðø òîîòûã óóðóëëºíä íåð³äñí, óõàºàí õóðöäóëš, áèëã³í äåëãð¢ëõä òóñòà íîì ýí ´äð ãåëœã¢ä óìøõìí.
Àâãóñòûí 25-ä Ìàíçøðèí ãåã³íä íåð³äñí ì´ðã¢ë éèñí ÷àñ ´ð¢í ýêëõìí. Ìàœºäóðòíü àâãóñòûí 26-ä Õàëüìãèí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷å Ìàíçøðèí ãåã³íä íåð³äñí øèøëœ íîì óìøš, ñóðºóëü÷íðò áîëí îþòíðò ñóðºóëèí øèí šèëèí ´ìí áèé³í ñ³³í³ð áåëäõä òóñëõìí áîëšàíà. ¡äèí õ´´í 14 ÷àñëà ýí íîìä îðš áîëõìí. Õàëüìãèí Öóòõëœ õóðëä òèèã³ä áàº÷óäò îþíè õàëõàñ öàºàí õààëºíü ñåêãäš³í³.
ŠÈЪËÈÍ Êåðìí

Ä´ðâí çóí ºàð šèëèí òóðøàðò ´´ðä-õàëüìã óëñèí ä³³÷íð ²ð³ñ³í ñóë á³³äë-šèðºëèí ò´ë³ ³ì³í ³ðâëë óãà á³³ð á³ðëäš éîâñíü ì´í.
Íåãäã÷ Ïèèòð õààíà öàãàñ íààðàí õàëüìã îëí óëñèí ä³³÷íðèí ýñ îðëöñí ä³í óãà áîëõ. ²ð³ñ³í ä³³í³ òóóšä õàëüìã ä³³÷íðèí îðóëñí ò³âöíü àºó èê. Òèèì ó÷ðàð ÷èãí ²ð³ñ³í Ïèèòð õàí õàëüìã Àþêà õààíëà àõ-ä¢ á³ðëäš, õàëüìã ä³³÷íðèí àºó èê ç´ðãèíü, îìã-ñ¢ðèíü, áààòðëã÷ éîâäëûíü òåìäãëš, õàíëòàí ´ðãš, ´´ä³í à÷ëâð ´ã÷ éîâñíü ëàâòà.
1812-÷ šèë³ ä³³íä õàëüìã îëí óëñèí ºóðâí áóõ öåðã îðëöñí áîëäã. Íåãäã÷ áóõ öåðãèíü Šàìáà Òóíäóòîâ íîéí ýâð³ ì´œã³ð á¢ð䳚 òîëºàëñí ñàíš.
Õîéðäã÷ áóõ öåãðèíü õîéò íîéí Òþìåíü Äæèðãàëàí á¢ðä³ñí á³³š. Õîéðäã÷ ì´ðí ïîëêèã Äæèðãàëàíà ê´â¢í Ñåðåáäæàá Ò¢ìí òîëºàëš, ïðàíöóçëà áîëñí ä³³íä îðëöš, àºó èê ç´ðã³ðí íåð³í òóóðóëñí ñàíš. 1814 šèëèí ìîºà ñàðèí 19-ë³ ²ð³ñ³í ä³³÷íð Ïàðèæèã ÷´êë¢ëš äèèëâð á³ð³ä, Ïàðèæèã ýçëñí êåìë³ õàëüìã õîéð ïîëêèí ä³³÷íð áàñ éîâñìí.

Øèäð íåðò³ êèêáîêñ¸ð, íàðò-äåëê³í ÷åìïèîí Áàòó Õàñèêîâ Äîíåöê Óëñèí Ðåñïóáëèêä îäàä, îëí ³ìòíë³ êåñã õàðºëòñ äàâóëâ. Äîíåöê áàëºñíà "Øàõò¸ð" ãèäã ñïîðòûí á³³øœä Áàòó Õàñèêîâ á³³ðí ñïîðòñìåíì¢äë³ ê¢¢íäâ, áàñ êèêáîêñèíã áîëí òàëäàí ñïîðòûí ñåêöñò îðëöäã áè÷êä¢äë³ õàðºâ.

Ñ¢ë öàãò "Âêîíòàêòå" áîëí òàëäàí ÷èãí ñàéòûã îëçëà÷íð ê´ëãí-ê¢÷í³ ò´ðèí òóñê óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöíà. Ìàðøðóòí òàêñèí ò´ð áîñõš, ýäí ê´ëãí-ê¢÷í³ òî äåãä áຠáîëšàíà, àâòîáóñìóä ìàðøðóòàñí ýðò³ð ºàðíà ãèš òåìäãëí³.
Íóðºëš ê´ëãí-ê¢÷í³ ò´ðèã Òðîèöêîå ñåë³í³ ³ìòí áîñõíà. Ó÷ðíü - á³³ðí ³ìòí³ èê çóíü Ýëñòä ê´äëí³, ´ð¢í ýðò áîñâ ÷èãí áàëºñíä ê¢ðõä éèð ê¢íä.
Óäë óãà Òðîèöêîå-Ýëñò ìàðøðóòàð éîâäã ³ìòí³ ò´ð õàºëãäõ ãèñí èöë á³³í³. Øèäð Õàëüìã Òàœº÷ áîëí ÏÀÎ "ËÓÊÎÉË" õîîðíä Ýëñò áàëºñíà ê´ëãí-ê¢÷í³ ëîãèñòèê äåëãð¢ëëºí³ áîîöàí áàòëãäâ. Ýí áîîöàºàð àâãóñò ñàðèí ÷èëã÷ ê¢ðòë õîòë áàëºñíóð ÏÀÇ òàìºòà 15 øèí àâòîáóñ èðõìí.
Øèäð Ýëñòèí ñèòè-ìåíåäæåð Îêîí Íîõàøêèåâ áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí ÆÊÕ-í, òîñõëºíà áîëí ê´ëãí-ê¢÷í³ çàëëòä àâ÷ èðõ ê´ëãèã îëçòà-òóñòàºàð îëçëõ äààëºâð ´ãâ. Î.Íîõàøêèåâèí êåëñ³ð, õîë ìàðøðóòìóä ºàðóòà áîëâ ÷èãí, íåìð ê´ëãí áàëºñíà çàõä á³³äã óóëüíöñ ê¢ðòë éîâäã áîëõ.
ÀËÅÊÑ²Í Ñàíš

²ð³ñ³í ïåíñèîíí ñàœãèí ðåãèîíàëüí ³œã ãîñóäàðñòâåíí òóñëìš ê¢ðãëºí³ ÷èíðèã ´´äë¢ëëºí³ ê´äëìøèã äàœãèí äàâóëíà. Ýí ê¢öëèã á³³äë-šèðºëä òîõðàõèí ò´ë³ 2014 šèë³ñ àâí ÏÔÐ-èí Õàëüìã çàëëò ãîñóäàðñòâåíí áîëí ìóíèöèïàëüí òóñëìšèã Ìíîãîôóíêöèîíàëüí öóòëõëœëà õàìäàí ê¢ðãäã áîëâ. Õàëüìãèí ÌÔÖ-ä 15 îôèñ áîëí ðàéîäò ¢¢ëääã 47 òåððèòîðèàëüí ³œã á³³í³. Öóã ýí îôèñì¢ä áîëí ³œã¢ä ïåíñèîíí òåòêâðèí õàëõàð òóñëìš áàñ ê¢ðãí³.
Ïåíñèîíí âåäîìñòâèí áàðèí öåðãëëòèí 糜ãëñ³ð, îäà äååð³í òàœº÷èí îëí ³ìòí ÌÔÖ-ä èð³ä, Ïåíñèîíí ñàœãèí 11 òóñëìšèã àâ÷ ÷àäšàíà. Òåð òîîä ýêèí ñåðòèôèêàòûã ´ãëºí, òåð¢í³ ì´œãèã îëçëºíà ò´ë³ ýðëº õ³ë³ëºí, ñàð áîëºíà 촜㠴ãëºí³ òóñê øèèäâð (óñòàíîâëåíèå ÅÄÂ), ïåíñèîíí äààòõëºíà òóñê ýðëº àâëºí, ïåíñèí êåìš³í³ òóñê ãåð÷ öààñ ´ãëºí áîëí íàíü ÷èãí.
Ýí šèëèí ò¢ð¢í çóðºàí ñàðèí òóðøàðò ÌÔÖ-ä ïåíñèîíí ñàœãèí 17028 òóñëìš ê¢ðããäâ. Òàœº÷èí èðãíì¢ä íóðºëš ïåíñèí êåìš³í³ òóñê ãåð÷ öààñ àâëºíà áîëí òàëäàí ÷èãí äåìèí 촜㠴ãëºí³ ò´ð³ð èðâ. dzðìñíü ÑÍÈËÑ àâõàð ÌÔÖ-ä ýð뺳í îðóëš ´ãâ.
Îäà äååð³í ýêèí ñåðòèôèêàòûã àâëºíà áîëí òåð¢í³ ì´œãèã îëçëºíà òóñê ýðëºèã íåã ÷èãí ê¢í îðóëñí óãà áèë³.

Ýíäð, àâãóñò ñàðèí 22-ò, ìàíà îðí-íóòãèí îëí ³ìòí ²ð³ñ³í ãîñóäàðñòâèí òóãèí ñ³í ´äð òåìäãëš³í³. Ýí îëíà èê áàéðò íåð³äñí êåðã-¢¢ëäâð Ýëñòä ÿºš á¢ðä³ãäõèí òóñêàð õîòë áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷èí äàðóê Ãàëèíà Âàñüêèíà, ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ³œãèí ºàðäà÷ Äàíçàí Ýðäíèåâ áîëí òàœº÷èí áàº÷óäûí öóòõëœãèí ýë÷ Êîíñòàíòèí Î÷èðîâ "Êàëìûêèÿ" ÐÈÀ-í ãåðò æóðíàëèñòíðò êåëš ´ãâ.
ªîëëã÷ êåðã-¢¢ëäâð àâãóñò ñàðèí 22-ò Ýëñòä Äîëàí õîíãèí ñ¢ìèí òàëâœä áîëâõìí. Ýíä àñõí 17 ÷àñëà ²ð³ñ³í ãîñóäàðñòâåíí òóãä íåð³äñí áàéðèí êîíöåðò áîëí íàíü ÷èãí ¢¢ëäâð ýêëõ. Ò¢ð¢ë³ä îëíä òåìäãò³ àðòèñòíð áîëí èðñí óëñ ²ð³ñ³í îðí-íóòãèí ÷àñòð äóóëõ, äàðóíü êîíöåðò áîëí îëí ç¢ñí ìàðºàí òàëâœä ýêëõ.
¡ëã¢ðíü, áè÷êä¢ä ýí èê áàéðò ²ð³ñ³í òóãä íåð³äš çóðãóäàí àñôàëüò äååð çóðõ. ijê³ä áîêñåðìóäûí ìàðºàí áîëõìí, ýí¢íä ÿìàðàí ÷èãí ê¢í îðëöš ÷àäõ. Íààðàí èðñí ³ìòèã áîîðöãàð áîëí õàëüìã ö³³º³ð òîîõ. Ýí í³ð-íààäíä òåð ìåò ìàíà òàœº÷èí áîëí Âîëãîäîíñê áàëºñíà áàéêåðì¢ä îðëöš ýâð³ííü ìåðãšëò³í ¢ç¢ëõ.
"Ìîëîäàÿ ãâàðäèÿ" îðãàíèçàöèí ýë÷íð ²ð³ñ³í òðèêîëîðìóä ³ìòíä ò¢ã³š ´ãõ, îëí ç¢ñí âèêòîðèí êåõ. Ðàéîäàð ÷èãí ²ð³ñ³í òóãò íåð³äñí áàéðèí êåðã-¢¢ëäâð áîëõìí. Õîòë áàëºñíà áîëí ðàéîäûí áèáëèîòåê¢äò áàñ º³³õ¢ëì¢ä á¢ðä³ãäõ.
Äîëàí õîíãèí ÷èëã÷³ð "Ýëñòèí àñõí" ãèäã ä³ê³ä íåã êåðã-¢¢ëäâð Àðøàí ñåë³íä, áàëºñíà àð-äååä ¢çãèí ðàéîíä, 23-÷ òîéãòà øêîëä àâãóñò ñàðèí 24-ñ àâí ´äð áîëºí áîëõìí.
Ìàíà 糜ã÷

Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ êåëí-óëñèí ñîéëûí öóòõëœãóäûí, îëíà áîëí áàº÷óäûí îðãàíèçàöñèí ºàðäà÷íðëà õàðºëò êåâ. Êåëí-óëñèí ìóçåéä ýííü áîëâ. Õàðºëòä Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷èí àäìèíèñòðàöèí ºàðäà÷èí äàðóê Áîâà Ãîðîäîâèêîâà, òàœº÷èí ñïîðòûí áîëí áàº÷óäûí ïîëèòèêèí ìèíèñòð Äîðäæè Øèêååâ îðëöâ.