Ýíäð, àâãóñò ñàðèí 22-ò, ìóñóëüìàí óëñ Êóðáàí-áàéðàì ãèäã ºîëëã÷ ñ³í ´äð³í òåìäãëš³í³. Ýí ñ³í ´äðë³ îëí ³ìòèã òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â. "Öóã äåëê³í ìóñóëüìàíìóäûí ò´ë³ Êóðáàí áàéðàì - õàìãèí äóðòà áîëí ê¢íäò³ ñ³í ´äð. Ýí îëíà áàéð ³ìòèã õàìöóëš, îáùåñòâä ´ð-´â÷ áîëí áóéí÷ ñåäêëèí, êåí íåã³í ê¢íäëëºí³ ñàíàí-ñåäêë áàòðóëíà, èñëàì øàšíà ¢íò³ òîîòûí ã¢í ó÷ð-óòõèíü èëäêí³.
Ìàíà öóã îëíà êåðã - àâúÿñàí õàäºëš, ýâèí áîëí òîãòóðòà á³³äë, õàìäàí íåã-íåã³í ê¢íäëš, ìåäš á³³ëºí³ çàœøàëûã áàòðóëëºí ì´í. Ýí îëíà áàéð ãåð áîëºíä õ´â-êèøã, ´ðê-á¢ë áîëºíä íè-íåãí á³³äë, ìàœíà òèíüãð šèðºë àâ÷ èðòõ³!" - ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.
Òåð ìåò òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî áîëí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ èñëàìä ø¢òäã öóã óëñèã ýí èê ñ³í ´äðë³ é´ð³š, ýäíä õ´â-êèøã ýäëš, òàœº÷ä òîãòóðòà ýâèí ñ³³õí á³³äë õàäºëš éîâõèã äóðäâ.
Ìàíà 糜ã÷

Àâãóñò ñàðèí 22-ò ìàíà îðí-íóòãò ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí Ãîñóäàðñòâåíí òóãèí ¥äð òåìäãëí³. Ýí ñ³í ´äðë³ îëí ³ìòèã òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â. "Îðí-íóòãèí òóã - ýíòí ìàíà Ò´ðñêí³ òóóðìšèí, ñóëäàí áîëí ¢ëì³ óãàºàð á³³ëºí³ òåìäã ì´í. ²ð³ñ³í òðèêîëîð ìàíà îðí-íóòãèí êåñã êåëí óëñèã íåãä¢ëš, êåñã ¢éíðèã õîîðíäíü çàëºëäóëš, òåäí³ ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ä³³÷ äèèëâðèã, íîìèí èëäêëèã, ñîéëûí áîëí ñïîðòûí ê¢ö³ìšèã ìåä¢ëš, ìàäíä áààòð éîâäëûí áîëí îí÷òà ´äðì¢äèí òóñêàð òîäëóëšàíà",- ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.
Òåð ìåò òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî áîëí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ îëí ³ìòèã ²ð³ñ³í îðí-íóòãèí òóãèí ñ³í ´äðë³ é´ð³š, õ´â-êèøã ýäëš òàœº÷èí äåëãðëòèã ò¢ðãä¢ëš éîâõèã äóðäâ.

Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí óóºí áàãøíðèí íåãíü - Àíäðåé Âàñèëüåâè÷ Áàäìàåâ, ôèëîëîã íîìèí êàíäèäàò, òàœº÷ä íåðíü òåìäãò³ íîìò. Áèäí šèðí íåãí šèëèí òóðøàðò íåã-íåã³í ìåäí³âèäí, 1957 šèëèí àâãóñò ñàðä õàìäàí Ñòàâðîïîëèí ïåäàãîãè÷åñê èíñòèòóòä ñóðºóëüä îðëàâèäí. Ìàíà šèðºëèí õ¢âíü òèèì áîëàä áèäí òåð šèë íåã õîðàä á³³º³ä ø¢¢âð³í ´ã÷³ë³âèäí, ìàäíëà õàìäàí àõ-ä¢ Ëîïàñàí áîëí Ñåðãåé Áàðòóíîâèõí á³³ë³. Õ´´ííü Ëîïàñàí Áîëäûðåâè÷ áîëí Ñåðãåé Î÷èð-Ãàðÿåâè÷ êåñã šèëä³í "Õàëüìã ¢íí" ãàçåòä ê´äëš³ë³, õàëüìã êåë³ð êåñã ñîíüí ñîéëûí, ëèòåðàòóðèí, ç´â-éîñíà, ñïîðòûí òóñê ñòàòüÿ áè÷š³ë³.
Òèèãõä áîëõëà áèäí áຠíàñòà ä´ðâí ê´â¢í ò¢ð¢í áîëš õàðºàä, õàìäàí ø¢¢âðò³í áåëä³ä, ñóë öàãàí äàâóëàä, èê áàëºñíà øèí îëí òîîòûã ìåäæ àâ÷àëàâèäí. ijê³ä ø¢¢âð³í ´ã³ä, èíñòèòóòä îðñíà õ´´í öààðàíäíü òàâí šèëä³í íåã õîðàä õàìäàí á³³ë³âèäí.

Òàìàðà Õàõëûíîâàí íåðò³ ìåäèöèíñê êîëëåäæä îþòíðèã îðóëš àâëºíà äààâðòà êåì ò´ãñâ. Ýí šèë 270 áàº÷óä ýí ñóðºóëèí çàâåäåíÿ îþòíðèí òîîä îðâ, òåäí³ñíü 120 ê¢í Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí äààëºâðàð, 150 ê¢í ì´œã³í ´ã÷ ñóðõìí. ¥œã³ð ñóðõ îþòíðèí èê çóíü òàœº÷èí á³³ðí óëñ áîëšàõèã òåìäãëõ êåðãò³.
Áàº÷óä ýíä ýìíëºí³, ñåñòðèíñê áîëí àêóøåðñê ç´ð¢ëëò³ð ýðäì äàñõìí. Ñóðºóëÿí ò´ãñ³ñí³ õ´´í áþäæåòí îðìä ñóðñí îþòíð ºóðâí šèëä³í òàœº÷èí ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñò ê´äëõ ç´âò³ áîëšàíà. Êîëëåäæèí äèðåêòîð Âèêòîð Àçûäîâèí êåëñ³ð, šèë èðâ³ñ ýíä ñóðõ ñàíàòà áàº÷óäûí òî ´ñ³ä éîâíà. "Òèèã³ä ýí šèë 637 ê¢í ýð뺳í îðóëš ´ãâ. 9-÷ êëàññ ò´ãñ³ñí ꢢêä-ê´â¢ä "Ñåñòðèíñê êåðã" ãèäã ³œãä îëàð ýð뺳í îðóëñíà àøò ýíä íåìð 25 îðì á¢ðä³õ øèèäâð àââèäí. Ýí šèë îþòíðèí òîîä îðñí áàº÷óä äóíä õàì-õîøà ðåãèîíìóäûí ýë÷íð á³³í³, ýííü Ñòàâðîïîëüñê êðàéèí, Àñòðàõàíñê áîëí Ðîñòîâñê îáëàñòèí, Äàãåñòàíà, ×å÷íÿí ꢢêä-ê´â¢ä. Áîëâ õîë ºàçðàñ èðñí áàº÷óä ÷èãí áàñ á³³í³. Òèèã³ä Òûâà, Êèðãèçü, Òóðêìåíèñòàí áîëí íàíü ÷èãí ºàçðàñ ꢢêä-ê´â¢ä ìàíà êîëëåäæèí îþòíð áîëâ. Òåð áèéíü ìàíà òàœº÷èí ðàéîäàñ áîëí Ýëñò³ñ ꢢêä-ê´â¢ä íóðºëš ìàíà îþòíðèí òîîä îðâ ", - ãèš Âèêòîð Êè÷èêîâè÷ êåëâ.

Ñóðºóëèí øèí šèë Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí šèðºëä ñîíüí íåã éîâäëàð îí÷ðõíü ëàâòà. Ñåíòÿáðèí 5-ä òàœº÷èí ºîëëã÷ âóçèí ìåäëä áè÷êä¢äèí óíèâåðñèòåò ñåêãäõ. Ê´â¢ä-ꢢêäèí áèëã-ýðäìèíü ýðò³ñíü äåëãð¢ëëºí³ ºîë ò´ð ýí òóñò õàìãèí ò¢ð¢íä ê¢ö³ãäõ ç´âò³. Òèèã÷ê³ä ò¢ð¢í ñààìä áè÷êä¢äèí èíæåíåðí-òåõíè÷åñê ìåäðëèã 㢢ä¢ëëºí³, ýí õàëõàð òåäí³ áèëã-óõàºèíü õóðöäóëëºíà ò´ð ò³âãäš³í³. ߺàä ãèõë³ ´´ðõí èðã÷ä õàìãèí ò¢ð¢íä èíæåíåðí-òåõíè÷åñê ê´äë³÷íð êåðãëãä³ä á³³õ, ýäí îðí-íóòãèí áîëí òàœº÷èí íîìèí-òåõíè÷åñê äåâøëòèí äåëãðëòèã éèëºõ.

Àâãóñò ñàðèí 20-ä Õàëüìãèí ïðàâèòåëüñòâèí ïðåìüåð-ìèíèñòð Èãîðü Çîòîâèí ºàðäâðò òàœº÷ä òóðèçìèã äåëãð¢ëëºí³ ïðàâèòåëüñòâèí êîìèññèí ñ¢¢ð áîëâ. Êåðã-¢¢ëäâðò Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòåðñòâèí, ðåãèîíà ê¢ö³ã÷ éîñíà îðãàíìóäûí, ôåäåðàëüí éîñíà òåððèòîðèàëüí îðãàíìóäûí, ðàéîäûí ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öñèí, Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí áîëí òàœº÷èí íîìèí èíñòèòóòìóäûí ýë÷íð îðëöâ.
Ñ¢¢ðèí éîâóäò Õàëüìã Òàœº÷èí "Ïóòåøåñòâèå â ñòðàíó Áóìáà" ãèäã èíâåñòèöèîíí ò´ñâèã "Ðàçâèòèå âíóòðåííåãî è âúåçäíîãî òóðèçìà â Ðîññèéñêîé Ôåäåðàöèè (2019-2025 ãã.)" ôåäåðàëüí ïðîãðàììä îðóëëºíà áîëí ýí ò´ñâèã Ôåäåðàëüí òóðèçìèí àãåíòñòâä ¢ç¢ëëºí³ òóñêàð ꢢíäâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õîíãîð Ýëüáèêîâ 2025 šèë ê¢ðòë ðåãèîíä òóðèçìèã äåëãð¢ëëºí³ çóðàí òóñê èëäêë³í óìøš òóñõàâ. Õ.Ýëüáèêîâ ìèíèñòåðñòâèí ê¢ö³ñí êåðã¢äèí áîëí çóðàëãäñí êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí òóñêàð êåëš ´ãâ.

¥öêëä¢ð Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ Öåëèíí ðàéîíä ê´äëìøèí êåðã³ð îäâ. Ò¢ð¢ë³ä Àëåêñåé Ìàðàòîâè÷ Âîçíåñåíîâê ñåë³íä îäàä, òåíä óñàð òåòêëºí³ ò´ð ÿìð êåâ³ð õàºëãäšàõèã õ³ë³â. Ýíä óñ á¢ëš óñíà ñóðëšàð ò´ã³äã áàøíü òîñõãäâ, ñåë³í³ óóëüíöñàð óñíà ñóðâëšíà òóðâàñ óãëš ò³âãäš³í³. Âîçíåñåíîâêà ñåë³í³ ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öèí òîëºà÷èí ¢¢ëèã öàã çóóð äààšàõ Òàòüÿíà Ñóøêîâà ê¢ö³ãäš³õ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí òóñêàð àõðàð êåëš ´ã³ä, ñåë³íä 15,6 êèëîìåòð òóðâà óãëš ò³âõ êåðãò³ ãèâ. Ñåë³í³ ³ìòèã óñàð òåòêëºí ºóðâí äåâñœã³ð ê¢ö³ãäõìí, ýí íàìðàð ò¢ð¢í 203 ´ðê óñ îðóëš àâõìí. Ýí ñåë³íä óò òîîäàí 670 ´ðê á³³í³, øêîë áîëí áè÷êä¢äèí ñàä ¢¢ëäí³. Òåìäãëõ³ñ, ñîöèàëüí îáúåêòñ õàìãèí ò¢ð¢íä óñàð òåòêãäõìí.
Äàðóíü À.Îðëîâ Öåëèíí ðàéîíà ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öèí òîëºà÷ Åâãåíèé Ìàìóòîâëà Òðîèöêîå ñåë³ îðâ. Òåíä ýäí øèí øêîë òîñõãäõ îðì õ³ë³â. Ýíäð Òðîèöêîå ñåë³íä õîéð äóíäûí øêîë ¢¢ëäš³í³, áîëâ ñóðºóëü÷íð õîéð ñåë㳺³ð ñóðíà. Èðõ šèëèí ýêëö³ð øèí õóðëûí ´´ð 528 îðìòà øêîëûí òîñõëò ýêëõìí. À.Îðëîâèí òåìäãëñ³ð, ýí ´äã³ öàãà ñ³í øêîë áîëõ, ýíä áàññåéí, øêîë äîòð áîëí ºàçà ýâð³ ñïîðòèâí ïëîùàäêñ òîñõãäõ. Ýí øêîëä ñóðºóëèí áîëí áè÷êä¢äèí áèëã-ýðäìèã äåëãð¢ëõèí ò´ë³ öóã àïïàðàòóð áîëí îáîðóäîâàíü óãëš ò³âãäõ. Ê´äëìø÷ õàðºëòñèí éîâóäò óñàð òåòêëºí³ ò´ð ºîë îíüãò á³³â. Òåã³ä "Ïàðòèçàí" ãèäã æèëìàññèâä "Ñåë³í³ äåëãðëò" ãèäã ôåäåðàëüí ïðîãðàììàð "Òðîèöêîå ñåë³ã óñàð òåòêëºí" ãèäã ò´ñâ³ð òîñõãäšàõ îáúåêòä ýäí îäâ. Ñåíòÿáðü ñàðèí ÷èëã÷³ð ðàéîíà öóòõëœ ñåë³í³ ³ìòí óñàð òåòêãäõìí ãèš çóðàëãäšàíà.
Öåëèíí ðàéîíà áîëüíèöä Àëåêñåé Îðëîâ ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíÿ ê´äë³÷íðë³ õà𺚠ꢢíäâ. Õàðºëòä òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Þðèé Êèêåíîâ áîëí ðàéîíà áîëüíèöèí àõ ýì÷ Ìàêñèì Îäæàåâ îðëöâ. Îäà áîëüíèöä 228 ê¢í ê´äëš³í³, òåäí³ñíü 38 ýì÷, 120 äóíä ìåäèöèíñê ê´äë³÷íð áîëíà. Ìèíèñòðèí êåëñ³ð, ýìíºí³ ó÷ðåæäåíÿ ¢¢ëäâðèã ÿñðóëõèí, á³³ðí ³ìòíä ÷èíðò³ ìåäèöèíñê òóñëìš ê¢ðãõèí ò´ë³ ðàéîíà áîëüíèöä òàœº÷èí ó÷ðåæäåíÿ ÷èíð 碢ëºõ øèèäâð àâãäâ. Ðàéîíà ³ìòí Ýëñò áàëºñíà ïîëèêëèíèêä, òàœº÷èí áè÷êä¢äèí ìåäèöèíñê öóòõëœä áîëí Ï.Æåì÷óåâèí íåðò³ òàœº÷èí áîëüíèöä áèé³í ýìí¢ëš ÷àäõìí. Ýíäð ýí áîëüíèöä ê´äëš³õ ìåäèöèíñê ê´äë³÷íðèí òî áàºðøãî, ýäí³ šàëâèí êåìš³í äîð óíøãî ãèš ìèíèñòð ¢ã³í ´ãâ. Öåëèíí ÐÌÎ-í àäìèíèñòðàöèí á³³ðíä ´´ðõí èðã÷ä³í ìåäèöèíñê öóòõëœ ñåêõ çóðà á³³í³ ãèš Þðèé Êèêåíîâ êåëâ. Òåíä ´äã³ öàãà ñ³í ÷èíðò³ îáîðóäîâàíÿð ã¢í ìåäèöèíñê øèíëšëëò êåäã áîëõìí. Ðàéîíà áîëüíèöèí ¢¢ëäâðèã øèíð¢ëëºí³ êåðã-¢¢ëäâðèí àøò 8 ñàé àðñëœ ³ðâëãäõìí. Ýí ì´œãí ðàéîíà ³ìòèã ýì³ð òåòêëºíä îëçëãäõìí ãèš çóðàëãäšàíà. Ðàéîíà áîëüíèöèí àõ ýì÷èí êåëñ³ð, ê´äë³÷íðë³ õóðã äàâóëãäñí á³³í³, ³ìòí ýäíèã ¢¢ì¢ëš³õ ñóðâðìóäò õ³ð¢ àââ, öóãòàí ýí õ¢âðëñòèã 䴜횳í³. Áîëâ òåð áèéíü ç³ðì ò´ðì¢ä îäà ÷èãí á³³í³ ãèâ. Òàœº÷èí Òîëºà÷ òåð ò´ðì¢äèã îäà õàºëš ¢çèé ãèš êåë³ä, ÿìàðàí ñóðâðìóä ¢¢ì¢ëš³õ³ð ñîíüìñâ. Õàðºëòä îðëöñí ýì÷íð äàðóíü šàëâèí, ïàöèåíòíðèã äèãëëºí³ äèã-äàðàíà òóñêàð ñóðâðìóäàí ´ãâ. Þ.Êèêåíîâ äîð îðìäíü ³ìòíä öóã ò´ðì¢ä³ð ö³³ëºâð ´ã÷, ýì÷íðò òîäðõàºàð êåëš ´ãâ. Êåëõä, ýí õàðºëòä ³ìòí ñåë³í³ óóëüíöñàð øàì óãëš ò³âëºí³, Ýëñò-Òðîèöêîå õîîðíä ³ìòèã ç´´äã ê´ëãí³, õààëºñèí ÿñâðèí ò´ðì¢ä ÷èãí áîñõâ. "Ýí ñàðèí ÷èëã÷ ê¢ðòë ÏÀÇ òàìºòà àâòîáóñ éè뺚 ´ãõâèäí, îêòÿáðü ñàðä ä³ê³ä íåã ê´ëãí-ê¢÷ éè뺚 ´ãëºí³ ò´ð õàºëš ¢çõâèäí" ,- ãèš Àëåêñåé Îðëîâ õ³ð¢ ´ãâ. Ñåë³í³ óóëüíöñò øàì óãëš ò³âëºí³ ò´ðò òàœº÷èí ºàðäâð áàñ ä´œ-òóñàí ê¢ðãõ ãèš òîëºà÷ ¢ã³í ´ãâ.

Ýí çóíàð áèäí Êèñëîâîäñê áàëºñíä ²ð³ñ³í ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí "²ð³ñ³í ìåäèöèíñê ðåàáèëèòàöèí áîëí êóðîðòîëîãèí íîìèí öóòõëœ" ãèäã ôåäåðàëüí áþäæåòí ó÷ðåæäåíÿ ôèëèàëä "Êóðîðòíàÿ áîëüíèöà" ãèäã ýìíëºí³-ðåàáèëèòàöèí êëèíè÷åñê öóòõëœä àìðàä èðâèäí. Ìàíà òàœº÷àñ ýíä êåñã ê¢í ýð¢ë-ìåíä³í áàòðóëíà ãèš òåìäãëõ êåðãò³.

Ï.Æåì÷óåâèí íåðò³ òàœº÷èí áîëüíèöä õîéð ê¢¢í³ íóðºíà ÿñíä ìåñëëº îäàõí êåâ. Ò¢ð¢í ìåñëëºí äîëàí õîíã õîîðàí êåãäñí áèéíü ïàöèåíò äàðóíü ê´ë äååð³í áîñâ. ¥´ä³í òåõíîëîãèé îëçëš ìåñëëº êåñí³ àøò ïàöèåíò äàðóíü ýâð³í éîâäã áîëâ.

ÐÔ-í ïåíñèîíí ñàœãèí Õàëüìã Òàœº÷àð ¢¢ëääã çàëëòûí áàðèí öåðãëëòèí 糜ãëñ³ð, ²ð³ñ³í ïåíñèîíåðì¢ä äóíä 300 ì蜺í ê¢í ºàçàäûí îðí-íóòãò á³³í³. Ýäí íàðò-äåëê³í 129 îðí-íóòãò á³³í³. Òèèì áîëâ ÷èãí ²ð³ñ³í èðãí áîëàä ïåíñèîíí ñàœãàñ ïåíñ³í àâíà.