Çàðºèí ïðèñòàâìóä ôåäåðàëüí çàêàíëà èðëö³ò³º³ð ´ðò³ èðãíì¢äèã ²ð³ñ³í ìåš³ ºàòö ºàòëõ ç´âèíü óóðóëäã ýâ-àðºèã îëçëäãèí àøíü ñ³í. ¥ð³í ´ãõ àðº á³³äã áîëâ÷í, òåð áèéíü çàðºèí øèèäâðèã ê¢ö³ëºí³ñ çóëäã óëñ ýí ñààìä õàìãèí ò¢ð¢íä ´ðí³ ì´œã³í ´ãí³.

Äàâñí šèëèí ýðãöä Õàëüìãèí ïðèñòàâìóä 5 õîíãèí áîëçãò ê¢ö³ã÷ êåðã-¢¢ëèí íåêâðì¢ä ýñ ê¢ö³ñí ´ðò³ óëñàñ óò òîîäàí 20,5 ñàé àðñëœãà ê¢ö³ã÷ öóãëóëëºíà ì´œã õóðàš àâ÷, øàœä îðóëñí áîëäã. Ýí šèëèí 2 ñàðèí ýðãöä áîëõëà - 2 ñàé 230 ì蜺í àðñëœ. Ê¢ö³ã÷ öóãëóëëºíà ì´œãí³ ´ðí³ êåìš³í 7 ïðîöåíòèíü òîãòàíà. Áîëâ ´ðò³ ê¢í áຠãèñíü ì蜺í àðñëœ, àðºëà÷ ýñ ãèš îðãàíèçàö 10 ì蜺í àðñëœ ´ãõ ç´âò³. Êåìð ´ëã-ýäèí êåðã-ò´ðë³ çàëºëäàòà áèø ê¢ö³ã÷ êåðã-¢¢ëèí íåêâðèã áîëçãòíü ýñ ê¢ö³õë³, ´ðò³ ê¢í 5 ì蜺í àðñëœãà, ´ðò³ àðºëà÷ áîëõëà 50 ì蜺í àðñëœãà ê¢ö³ã÷ öóãëóëëºíà 촜㠴ãõìí.
¡ëã¢ðë³ä çààõëà, õààëºèí šèñ³í³ çîêàëìóä ýâäñí ÿìð íåã ê¢í öàãëàíü 100 àðñëœãà ÿëûí ì´œãèã ýñ ´ãõë³, òåð¢í³ñ òåð ÿëûíü íåêñí äååðíü ì蜺í àðñëœãà ê¢ö³ã÷ öóãëóëëºíà ì´œãèã íåêš àâõìí.

Ìàðò ñàðèí 27-ä Ýëñòä, Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòèí óë äååð êèòä êåëí³ áîëí ñîéëûí õàâðèí ëàãåðü ñåêëºí³ áàéðèí êåðã-¢¢ëäâð áîëâ. Ýí ëàãåðüò ²ð³ñ³í êåñã ðåãèîíàñ, òåð òîîä Ìîñêîâñê, Âëàäèìèðñê, Ïåíçåíñê, ²³äðõí³, Ëèïåöê îáëàñòÿñ,Òàòàðñòàí Ðåñïóáëèê³ñ áîëí òàëäàí ÷èãí ñóáúåêò³ñ øêîëàí ò´ãñ³š³õ 10-÷ áîëí 11-÷ êëàññìóäûí ñóðºóëü÷íð èðâ.

Ýí äîëàí õîíãò òàœº÷èí ðåãèîíàëüí êîìïåòåíöèí ïðåäìåò³ð šèë áîëºí äàâäã îëèìïèàäûí òîâ÷ëã÷ äåâñœ áîëâ. Êåðã-¢¢ëäâð Ýëñò áàëºñíà 12-÷ òîéãòà äóíäûí øêîëûí óë äååð äàâóëãäâ.

"Äðóæáà" ïàðêèí ºàçðèã ÿñðóëõ
Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí áàðèí öåðãëëòèí 糜ãëñ³ð, ýëñòèõí ÿñâð êåãäõ îëí óëñ õóðäã ºàçðèã ø¢¢š àâõ ç´âò³ á³³ñìí. Òåã³ä ³ìòí ñîéëûí áîëí àìðëºíà "Èíüãëëò" ïàðêèí ò´ë³ õàìãèí îëàð äóóºàí ´ãñìí. Òåã³ä ìàðò ñàðèí 18-ä, ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí ñóœºâð áîëšàñí ´äð, áàëºñíä ñóœºâðèí ó÷àñòêóäûí á³³ðíä ºó÷ ºàð òîîöàíà êîìèññü ê´äëâ. Ó÷àñòê áîëºíä îëí óëñ õóðäã ºàçðèã ÿñðóëëºíà äèçàéí-ò´ñâñ ³ìòí³ îíüãò òóñõàãäâ. Ýííü ³ìòí³ ñåëâã¢ä øèíšëš êåñí àøàð îëíà êîìèññü Ýëñòä ñîéëûí áîëí àìðëºíà "Èíüãëëò" ("Äðóæáà") ïàðê, "Äèèëâð" ("Ïîáåäà") ïàðê áîëí Àðøàí ñåë³íä "Íàðòà" ("Ñîëíå÷íûé") ñêâåð ø¢¢š àâñìí. Òåã³ä ýäí³ äèçàéí-ò´ñâ áåëäñí áîëäã.
Îëí óëñ õóðäã ºàçðèã ÿñðóëëºíà òóñò äóóóºàí ´ãëºí³ êåðã-¢¢ëäâðò 16633 ê¢í îðëöâ. Òåã³ä "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâ ê¢ö³ëºèã òåòêëºí³ Ýëñòèí îëíà êîìèññü äóóºàí ´ãëºí³ àøèíü äèãëš, ³ìòí³ ø¢¢âðèã ä´œíâ. Òåã³ä ýí šèë ñîéëûí áîëí àìðëºíà "Èíüãëëò" ïàðêä ÿñâðèí ê´äëìø êåãäõìí.
Á³³ðí õààëºñ ÿñãäõ
Îäàõí òàœº÷èí òîñõëòûí, ê´ëãí-ê¢÷í³ áîëí ýäë-àõóí ìèíèñòåðñòâèí ýë÷íð ìèíèñòðèí äàðóê Àëåêñàíäð Äîðæèíîâèí ºàðäâðò Èê Áóóðëà ðàéîíä ê¢ð³ä, á³³ðí ³ìòíë³ "Òåìàòè÷åñêàÿ ñðåäà" ãèäã êåðã-¢¢ëäâðèí éîâóäò õàðºëò á¢ðä³â. Òåð ìåò "Ïðèþòíåíñêèé" ²ð³ñ³í ÌÂÄ-í ÌÎ-í ÎÃÈÁÄÄ-í àõëà÷ ïîëèöèí àõ ëåéòåíàíò Àëåêñåé Óòååâ õàðºëòä îðëöâ.
Õàðºëò Èê Áóóðë ïîñåëêä áîëâ. Ê´ëãí³ õààëºèí ÿñâðèí, òîñõëòûí áîëí òåòêëºí³ ò´ðì¢ä³ð ꢢíäâð áîëâ. Áàñ Ýëñò-Èê Áóóðë-×îëóí Õàìóð áîëí Ýëñò-Àðçãèð-Ìèíåðàëüíûå Âîäû õààëºñèã ÿñëºíà ò´ðì¢ä õ³ë³ãäâ. Òåð ìåò òàœº÷èí áþäæåò³ñ á³³ðí õààëºñèí ÿñâðèí ê´äëìø êåëºí³ ò´ë³ Èê Áóóðëà ðàéîíà áþäæåòä éè뺚 ´ãõ 10 ñàé àðñëœãà ä´œöë ì´œãèã ÿºš îëçòà-òóñòàºàð îëçëõ çóðàí òóñêàð ꢢíäâð ºàðâ.
Ìåêëãäñí óëñèí
ò´ðì¢ä³ð ꢢíäâ
Òàœº÷èí òîñõëòûí, ê´ëãí-ê¢÷í³ áîëí õààëºèí ýäë-àõóí ìèíèñòåðñòâèí áîëí Ñáåðáàíê ÏÀÎ-í ôèëèàëûí - 8579-÷ òîéãòà Õàëüìã ³œãèí ýë÷íðèí õàðºëò áîëâ. Ýäí ãåð òîñõëºíä ò³âö ì´œã³í ´ã³ä ìåêëãäñí óëñò ä´œ ê¢ðãõ ê¢ñëò³º³ð õîîðíäàí ñåëâëöâ. ²ìòí òîñõãäšàñí ãåðò ïàòüð õóëäš àâõèí ò´ë³ Ñáåðáàíêä êðåäèòí ì´œã àâñìí. Ê´äëìø÷ ñåëâëö³ã Ñáåðáàíêèí çàëà÷èí äàðóê Â.Êèì ºàðäš äàâóëâ. Ìåêëãäñí óëñèí èïîòå÷í ñòàâêèí, èïîòå÷í áîîöàíä ñîëüâðìóä îðóëëºíà òóñê ò´ðì¢ä õ³ë³ãäâ.
Óóšìä á³³äã ³ìòíä -
ñîöèàëüí ä´œ
Øèäð Öåëèíí ðàéîíà ³ìòí³ ñîöèàëüí òåòêâðèí êîìïëåêñí öóòõëœãèí "Ìîáèëüí áàã" ãèäã öåðãëëòèí õàíüä ³œãèí ºàðäà÷ Î.Íàìèíîâà, þðèñêîíñóëüò Ã.Ñîêîâà. ïñèõîëîã Á. Àçûäîâà, ñîöèàëüí êåðã-ò´ðèí ñïåöèàëèñò Í.Ìèêëååâà Áຠ×îíñ áîëí Àðøàí Áóëã ñåë³äò ê¢ðâ. Ýäí îëí ç¢ñí ò´ðì¢ä³ð ñåëâã¢ä áîëí ö³³ëºâð ´ãâ, ñîöèàëüí, ïñèõîëîãè÷åñê áîëí ç´â-éîñíà õàëõàð ìåä³ò³ áîëí ýðìäãò³ áè÷êä¢äò³ ´ðê-á¢ëì¢äò ä´œ ê¢ðãâ. Öóòõëœ ñåë³í³ñ óóšìä á³³äã óëñ êåðãò³, òóñòà ä´œ àââ.
Áàðò áåëäñíü
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Øèäð Ýëñòä Á.Á.Ãîðîäîâèêîâèí íåðò³ Õàëüìã ãîñóäàðñòâåíí óíèâåðñèòåòä íåã îí÷òà éîâäë áîëâ. ÊàëìÃÓ-í áîëí òàœº÷èí ºàçðèí áîëí ´ëã-ýäèí õ³ðëö³í³ ìèíèñòåðñòâèí õîîðíä í´êöëòèí òóñê áîîöàí áàòëãäâ. Ýí¢íä óíèâåðñèòåòèí ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ áîëí ìèíèñòð Áîðèñ Ëèäæèåâ ºàðàí ò³ââ. Ýí êåðã - ¢¢ëäâðò óíèâåðñèòåòèí ÑÏÎ-í ôàêóëüòåòèí äåêàí Îêñàíà Êîíèåâà, áèîëîã íîìèí êàíäèäàò Êåðìí Áàäìàåâà, ïðîôåññîð Âàëåðèé Ýâèåâ îðëöâ. ÊàëìÃÓ-í ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ ýí òóñòà áîîöàí ºàçðèí íàðò-äåëê³í ¥äð áàòëãäñíü òåìäãëâ.

Îäàõí, ìàðò ñàðèí 20-ä, Õàëüìã óíèâåðñèòåòä "Òàœº÷ä ñîöèàëüí èíêëþçèâí êåðãèã õàºëëºí: äàìøëò, ê¢ö³õ ò´ðì¢ä áîëí èðã÷ á³³äë" ãèäã ò´ð³ð ðåãèîíà ñåìèíàð áîëâ. Í¢ð ¢ã³ð ýí¢ã Õàëüìã ÃÓ-í ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ ñåêâ. Ýíäð ´äð ¥ìí ¢çãèí áîëí Àð ¢çãèí Êàâêàçèí ôåäåðàëüí îêðóãóäò çóã õîéð ò¢øã÷ (îïîðíûé) âóç á³³í³ - Õàëüìã óíèâåðñèòåò áîëí Äîíñêîé òåõíè÷åñê óíèâåðñèòåò.

ìàðºàíà àø
Äàâñí äîëàí õîíãò Ýëñòä ²ð³ñ³í îþòíðèí äóíä À.È.Êèñåë¸âèí ñàíëä íåð³äãäñí áîêñàð ìàðºàí äàâóëãäâ. Ýí¢íä îðëöõàð 31 ðåãèîíà 59 âóçèí êîìàíäûí íåð õàðñõàð 118 ñïîðòñìåí èðâ. Ä´ðëä³í³ ñ¢¢ëœê ´äðò ñïîðòèâí áåëäâðèí ðåãèîíàëüí öóòõëœä 10 á³ðëä³í áîëâ.
Êåëõä, ä´ðëä³íä îðëöà÷íðèí äóíä ºàíöõí ꢢêí áèë³. Ýííü ßêóòÿñ èðñí Âèêòîðèÿ Ðîìàíîâà. ªàíöõí ꢢêí áîëàä, Âèêòîðèÿ íàðò-äåëê³í ÷åìïèîíàòä îðëöõ ç´â àââ.
49 êèèë ê¢ðòë ÷èœí¢ðèí êàòåãîðèí ñïîðòñìåíì¢ä äóíä Òàòàðñòàíà ñïîðòñìåí Øàìèëü Êîòëóáàåâ äèèëâð á³ðâ. Ýí Äàãåñòàíà ýë÷ Àìèíòàçà Áåêèøåâèã äèèëâ. 52 êèèë ê¢ðòë êàòåãîðüò ò¢ð¢í îðìä Õàëüìãèí áîêñ¸ð Áîãäàí Øèøêèí ºàðâ. ªóðâí ðàóíäûí éîâóäò, Ðåíàò Õàéðóëëèíë³ ä´ðëäš, Áîãäàí íàðò-äåëê³í ÷åìïèîíàòä éîâõ ç´â àââ. Àëòí ìåäàëèíü õàëüìã ñïîðòñìåíä Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ á³ð¢ëš ´ãâ.
Äàðóê ÷èœí¢ðèí êàòåãîðüò (56 êèèë), Òþìåíü áàëºñíàñ èðñí Äàìèð Õèêìàòóëëèí Ðîñòîâñê îáëàñòèí ýë÷ Ðîìàí Ïîäîïðèãîðàëà á³ðëä³ä ò¢ð¢í îðì ýçëâ. Îðåíáóðãèí ñïîðòñìåí Ãàáèë Ìàìåäîâ áàñ äèèëñìí. Ýíòí ×åëÿáèíñêèí ýë÷ Âèëüäàí Ìèíàñîâëà 60 šèðí êèèë ê¢ðòë êàòåãîðüò õàðºâ. Áàñ ýí êàòåãîðüò Õàëüìãèí ñïîðòñìåí Àðàø Àáóøèíîâ ê¢ðë ì´œãí ìåäàëü àââ.
64 êèèë ÷èœí¢ðò³ ñïîðòñìåíì¢äèí áàãä Õàíòû-Ìàíñèéñê àâòîíîìí îêðóãàñ èðñí Àëèñ Øàðèôîâ ×å÷íÿºàñ èðñí Áåñëàí Õàìçàåâëà ä´ðëäñìí. Á.Õàìçàåâ äèèëâ. 69 êèèëèí ÷èœí¢ðèí êàòåãîðüò Òàòàðñòàíà áîêñ¸ð Àêèì Íàáèóëëèí õîéðäã÷ îðì ýçëâ, ò¢ð¢í îðì ýçëñí Ìîñêâàí ñïîðòñìåí Ñåðãåé Ìàðãàðÿí íàðò-äåëê³í ä´ðëä³íä éîâõ.

é´ð³ë
Ìàðò ñàðèí 27-ä ìàíà îðí-íóòãò ²ð³ñ³í êåëí-óëñèí ãâàðäèí öåðãèí ¥äð òåìäãëí³. Ýí ñ³í ´äðë³ ñàëâðèí ê´äë³÷íðèã òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â. "Õàëüìã Òàœº÷àð á³³äã ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí êåëí-óëñèí ãâàðäèí öåðãèí ôåäåðàëüí öåðãëëòèí ³œãèí ê¢íäò³ ê´äë³÷íð! Òàíà ýðäìèí ñ³í ´äðë³ é´ð³š³í³â. Ýí áàéðèí ´äð - Ò´ðñê³í õàðñäã ýðäì ø¢¢š àâñí ç´ðãò³ óëñèí ñ³í ´äð. Òàäí ²ð³ñ³í öåðã÷íðèí òóóðìšòà àâúÿñèã õàäºëš öààðàíäíü äåëãð¢ëš³í³ò!
Òàäí ò¢ð¢í çåðãë³íä ¢¢ë òàòëºíëà áîëí òåððîðèçìë³ íîîëäšàíàò, öåðã³ äààëºâðàí íåðò³º³ð ê¢ö³š³í³ò. Òàäí îðí-íóòãèí èöãò³ ò¢øãíü áîëšàíàò, Ò´ðñê³í õàðñà÷íðèí òóóðìšòà àâúÿñèã öààðàíäíü äåëãð¢ëš³í³ò",- ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.

Ìàðò ñàðèí 27-ä ìàíà îðí-íóòãò òåàòðèí íàðò-äåëê³í ¥äð òåìäãëí³. Ýí áàéðëà îëí ³ìòèã áîëí ñàëâðèí ê´äë³÷íðèã òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â. "Òåàòð - áèëã-ýðäìèí íåã ³œãíü áîëñí äååð³í ´ð-´â÷ ñåäêëèí áîëí ¢¢ä³ëòèí óõàí-ñåäêë öóã äåëê³í ò´ë³ òàðõàíà. Îëí ³ìòèã ñîéëëà, òóóšëà òàíüëäóëš, àâúÿñ-á³ðöë³, çàœøàëëà áàò çàëºëäà õàäºëõ àðº ýí ´ãí³. Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí šèðºëä òåàòðàëüí èñêóññòâ èê òààñëò îëíà. Òåàòðèí ñåçîí áîëºí øèí íààäàð, òåð¢íä èê áèëãò³º³ð íààäñí øèí ä¢ðì¢ä³ð éèëºðí³. Øèí íààäí áîëºí ñîéëûí šèðºëèí îí÷òà éîâäëä õ¢âðš îëí ³ìòí³ îíüã ýçëí³. Òåã³ä ýíäðê áàéð ºàíöõí òåàòðèí ê´äë³÷íðèí áèø, áîëâ òåäí³ ¢¢ä³ëòèã ¢íëäã êåñã ³ìòí³ ñ³í ´äð áîëšàíà.
Òàœº÷èí òåàòðèí ¢¢ëä³÷íð óõàí-ñåðëèí áîëí øàãøàâäûí ¢íò³ òîîòûã õàäºëëºíä, òàðõàëëºíä áîëí ´ð㚢ëëºíä èê ò³âö³í îðóëšàíà, ¢¢ä³ã÷ ê´äëìø³ðí ìàäíä óðìä ´ãí³, áèëã-ýðäìë³ õàðºñíà õ´â-êèøã áîëí áàéð ¢¢ä³í³", - ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.
Òåð ìåò òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî áîëí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ, ²ð³ñ³í Îðí-íóòãèí Õ¢¢âèí äåïóòàòíð Ìàðèíà Ìóêàáåíîâà áîëí Áàòîð Àäó÷èåâ Öóãäåëê³í òåàòðèí ´äðë³ îëí ³ìòèã áîëí ñàëâðèí êîëëåêòèâñèã é´ð³š, øèí ê¢ö³ìš áîëí õ³ë³º³÷íðèí ñåäêë ýçëš éîâòí ãèš é´ð³â.

Ìàðò ñàðèí 27-ä òåàòðèí íàðò-äåëê³í ¥äð òåìäãëãäí³. Òåàòðèí íàðò-äåëê³í èíñòèòóòûí ñåäâ³ð³ð èèì áàéð òåìäãëõ áîëš øèèäãäñìí. ÞÍÅÑÊÎ-í ìåäëä 1948 šèë³ñ íààðàí ýí èíñòèòóò ¢¢ëäš³í³. Îëí ³ìòí áîëí ãîñóäàðñòâñ õîîðíäê çàëºëäàã òåàòðèí èñêóññòâèí ä´œã³ð óëì áàòëõ ê¢öëò³º³ð ýí îðãàíèçàö ¢¢ëäí³. 1961 šèëä ýäí³ íèë÷³ð òåàòðèí øèøëœ ´äð îëíà ëèòä áàòðñìí. Äàðóê 1962 šèë³ñ àâí ýêë³ä ýí ´äð òåìäãëäã áîëâ. Îäà áîëõëà, òåàòðèí ´äðèã 192 îðí-íóòãèí òåàòðìóäûí êîëëåêòèâñ áàéðèí á³³äëä òîñíà.