Ýí šèë Õàëüìãèí íåð òóóðóëñí ¢¢ä³ã÷ êîëëåêòèâ 80 šèë³ ´´í³í òåìäãëš³í³. ѳ³õí ýí ´´íë³ èðëö¢ëš, àíñàìáëèí âåòåðàíìóäûã ê¢íäëëºí³ êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ãäš³í³. ÐÑÔÑÐ-èí à÷òà àðòèñòê, Õàëüìã ÀÑÑÐ-èí à÷òà àðòèñòê Ëèäèÿ Çàìáàåâàí 80 šèëèí ´´íä áîëí ÐÑÔÑÐ-èí à÷òà àðòèñòê, Õàëüìã ÀÑÑÐ-èí à÷òà àðòèñòê, Ý. Äåëèêîâèí íåðò³ Õàëüìãèí Êîìñîìîëûí ì´ð³í ëàóðåàò Àíòîíèíà Ìóêàåâàí 75 šèëèí ´´íä íåð³äãäñí áàéðèí àñõí èþíü ñàðèí 24-ä Ýëñòèí èñêóññòâèí êîëëåäæä áîëâ. Òàœº÷èí áàõìš áîëñí õîéð áèëãò³ àðòèñòêñò íåð³äñí áàéðèã ò´ðñêí "Áàìá öåöã" àíñàìáëü ñ³³õí áè躳ð ýêëâ.

- Áèêä¢ä öóãòàí áèëãò³, çóã òåð áèëã-ýðäìèíü ¢ç³ä, ä´œí³ä, ñ³í ñóðºìš ´ãõ êåðãò³, òåð èê ÷èíðò³ êåðãèã áèäí ê¢ö³š³í³âèäí, - ãèš "Áè÷êí Ýéíøòåéíì¢ä" ãèäã êëóáèí ºàðäà÷ Îëüãà Áàäìà-Õàëãàåâà êåëâ. Ýäí³ áèëãò³ ꢢêä-ê´â¢ä îäàõí Àìåðèêèí Íåãäñí Øòàòìóäûí Ìèññóðè øòàòûí Ñåíò Ëóèñ áàëºñíä áîëñí "First" ãèäã ðîáîòîòåõíèêèí ôåñòèâàëüä îðëöàä, äèèë³÷èí ìåäàëü áîëí êóáîê àâàä, íåð³í íàðò -äåëê³ä òóóðóëàä õ³ðš èðñìí.

Îäàõí "Êàëìûêèÿ" òàœº÷èí 糜ãëëºí³ àãåíòñòâä "ÀèÔ" - Íèæíåå Ïîâîëæüå" ãèäã áàðèí ºàðöèí ýë÷íðë³ - äèðåêòîð Ñåðãåé Áàñàëàåâëà áîëí ³œãèí ºàðäà÷ Ñåðãåé Ìèõàéëåíêîëà õàðºëò áîëâ. Ýäí òàœº÷ä ãèè÷ëëºí³ ó÷ð-óòõèí áîëí ê´äëìøèííü òóñêàð êåëš ´ã÷, æóðíàëèñòíðèí ñóðâðìóäò õ³ð¢ ´ãâ. Àºøàñ èðñí ãèè÷íð ìàíà òàœº÷èí á³³äë-šèðºëë³ òàíüëäš, áàðèí õàëõèí ê´äë³÷íðë³ õàðºš, äàìøëòàðí õóâàëöš, í´êöš ¢¢ëäõèí ñàíà 碢š³í³. Äàðóºàñ ìàíà ºàçðà æóðíàëèñòíðëà çàëºëäà á³ðš, òàœº÷èí 糜ã àâ÷, ãàçåòä³í áàðëàä á³³õ³ð á³³í³.

Äèãò³ 50 šèë õîîðàí, 1967 šèëä, Ýëñòä òåëå¢çëèí öóòõëœ òîñõãäàä ýäëâðò îðóëãäñìí. Òåð öàãàñ àâí òàœº÷èí óëñò Öóòõëœ òåëå¢çëèí 1-÷ ïðîãðàììèã áîëí Õàëüìã òåëå¢çëèí ñîœñõâðìóäûã õ³ë³äã àðº ó÷ðâ. Õàëüìã òåëå¢çëèí ò¢ð¢í ñîœñõâð Àëäð Îêòÿáðüñê ðåâîëþöèí 50 šèëèí ´´í óãòš, 1967 šèëèí íîÿáðü ñàðèí 5-ä ºàðñìí. Ò¢ð¢í äèêòîðìóä Àëëà Ýðäíèåâà áîëí Åâãåíèé Ëåáåäåâ îðñ êåë³ð ñîœñõâðìóä äàâóëäã áèë³. Äàðóíü õàëüìã êåë³ð ñîœñõâðìóä äàâóëõèí ò´ë³ä ò´ðñêí êåë³í ìåääã óëñ êåðãò³ áîëâ. Òåã³ä òàœº÷ä äèêòîðìóäûí ìàðºàí çàðëãäàä, õàëüìã êåëò³ óëñèã ø¢¢š àâñìí.

Ýðíæ³í³ Êîíñòàíòèí - íåðò³ ø¢ëã÷, áè÷³÷, õàëüìã óòõ-çîêúÿëûí õàëõàð ¢¢ëäñí áèëãò
ì´í. Áè÷³÷ 1912 šèëèí ì´ðí ñàðèí 10-ä Ìàíöèí Êåöèí Áຠ×îíñà ³³ìãèí Îâàò ãèäã õîòíä óãàòÿ ê¢¢í³ ´ðê-á¢ëä òåðš ºàðñìí. Áè÷êíä³í ´í÷ð³ä, áàÿ÷óäò çàðãäëà. Øèí éîñíà öàãò šèðºëèí ñàðóë ºî õààëºàí îëñí ê¢í.

Îäàõí ÐÊ-í Îëíà ïàëàòûí çàëä "×àñ ñ ìèíèñòðîì" ãèäã ò´ñâèí ò´ð³ð ïðåññ-êîíôåðåíö áîëâ. Îëíà ïàëàòûí àõëà÷ Áàëüšð Áàðûêîâàí êåëñ³ð, ýí ò´ñâ³ñ èøò³ ìàíà îðí-íóòãò ÷èíðò³ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä á¢ðä³ãäš³í³. Ýíòí ÐÔ-í Îëíà ïàëàòûí ñåäâ³ð³ð á³³äë-šèðºëä òîõðàãäšàíà.

Äàëí çóðºàí šèë õîîðàí 1941 šèëèí èþíèí 22-ò ä³í ýêëñìí. Òåð ä³³íä 27 ñàé ê¢í ³ìí³ñí õàºöñìí, чèëøãî çîâëœ, ò¢ð¢-ç¢ä¢ ´ðê-á¢ë áîëºíä àâ÷ èðñìí. Àðâàä ì蜺í áຠ䢢âð íàñòà õàëüìã ê´â¢ä, çàëóñ ôðîíòä îäñìí, òåíä çàëó - ç´ðãò³º³ð íåìø ôàøèñòíðë³ íîîëäšàñìí.

Èþíü ñàðèí 22-ò ´ð¢º³ð Ýëñòä ³ìí³ñí õàºöñí áààòðìóäûí Ìåìîðèàëûí ´´ð áîëñí ìèòèíãä îëí ³ìòí öóãëðâ. 76 šèë õîîðàí ýí ºàøóòà ´äð ôàøèñòñê Ãåðìàíü ´ðø³œã¢ óãà ä³ ýêëñìí. Ýí ñàíëûí êåðã-¢¢ëäâð á¢ð䳺³÷íð ìèòèíãèí ýêëö³ð Ò´ðñêí³ òóóšèã ñåð㳺³ä, 1941 šèëä Þ.Ëåâèòàí ä³í ýêëñí³ òóñêàð îëí ³ìòíä 糜ãëñèã öóãòàäíü ñîœñõâ. "Áèäí ýðêš³í óãà ôàøèñòíðèã ꢢ÷³ä, Äèèëâð á³ðõâèäí!" - ãèñí îìãòà ¢ãì¢ä³ð ýí 糜ãëëºí ò´ãñ³ãäñìí. Õàìãèí áàéðòàíü ýíòí ¢íí áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ ìèòèíãä ò¢ð¢í ¢ã êåëâ.

Ýí šèëèí èþíü ñàðèí àðâíä îí÷òà íåã éîâäë áîëâ. Õîòë áàëºñíà ºîë òàëâœãä ´ð÷èíü àëòí ìåäàëüìóä ãèëâêñí óëñ Äîëàí õîíãèí ê¢ð³ëœãèí ´´ð öóãëðàä, ºàð àòõëäàä, òåâðëä³ä, áàéðëàä á³³ñèíü ³ìòí ´âðš õ³ë³â. Ò³âí šèë õîîðàí Öàºàí-Íóóðà äóíäûí øêîë ò´ãñ³ñí ꢢêä-ê´â¢ä èèã³ä õàðºõàð, äàâñí öàãàí òîäëõàð èðñèíü îëí óëñ º³³õâ.

Øêîëä ñóð÷àºàä Òîìà ꢢêí ñóë öàãòàí îëí ç¢ñí äåãòðì¢ä óìøõäàí äóðòà á³³ñìí, íåã ¢ë¢ äåòåêòèâì¢ä ñîíüìñš óìøäìí. Ñèâðò òóóâðò éîâñí êåìä³í Àëòàéñê êðàéèí Òðîèöê ðàéîíà äóíäûí øêîëä ýêë³ä ñóðñí, õ´´ííü Ýëñò¢ð í¢¢š èð³ä, áàëºñíà 1-÷ òîéãòà øêîëä ñóðñí öàãòàí ÷èãí ýí ìåë äåãòðì¢äèí àðä îðàä, áèáëèîòåê³ñ ºàðäìí áèø. Ìåë òåð êåìä ÷èãí ýðê áèø þðèäè÷åñê èíñòèòóòä ñóðºóëü ñóð÷, ì´øêëºí³ ê´äëìø ê¢ö³õ øèèäâð àââ ÿºâ ýí. Òåð öàãò èèì èíñòèòóòä îðõä ç´â³ð šàœºðòà á³³ñìí, ê¢÷-ê´ëñí³ ñòàæ êåðãò³ áèë³, òåã³ä Òàìàðà øêîëûí õ´´í ýêë³ä ê´äëâ. Äàðóíü ø¢¢âð³í ñ³³í³ð ´ã³ä, šèðäã÷ šèëì¢äèí äóíäóðàð Õàðüêîâ áàëºñíà þðèäè÷åñê èíñòèòóòä îðš ñóðâ.