Күндтә багшин әрүн седкл

25-04-2026, 11:44 | Общество, Таңһчин зәңгс, Зіњг, Күн болн җирһл

«Үгин болн җирһлин ашнь,
Үйин өрчд шиңгрәсн багшт
Җилмүд төрүц әәмшг уга,
Җигтә кевәр дүрнь баһрна!»
Нуура Владимир

Ямаран кецү сәәхн чимлһтә, заляр падрсн үгмүд эн. Хальмг Таңһчин кедү багшнрт ирлцәтә гиһит... Тер дотр Әрәсән ачта багш, Хальмг Таңһчин ачта иргн Җинцана Екатеринад бас нерәдҗ болхмн.
Шарнута күүкн Катя бичкнәсн авн багш болхар шиидсмн. Эн 1951 җилин мөрн сарин 25-д орчлңла мендлсн болдг. 1968 җилд Сарпан района Шарнута дунд сурһуль төгсәһәд, бичкн Баһмалан фермд эклҗ багшлв. Нег җилдән көдлҗәһәд, ик сурһульд хальмг келнә дацңд шүүврән йилһән сәәнәр өгәд, оютн болв. Һурвн җилдән сурчаһад, Элст балһсна 3-ч тойгта дунд сурһульд нертә кесг багшнрин һардврт түрүн дамшлт бийдән шиңгәсмн. 1975 җилд хату цаасан авсна хөөн хәрү 3-ч тойгта сурһульд ирәд багшлсмн.
Шамдһа, әмтнлә ээлтә багшиг сурһулин һардач методикин негдлтиг һардхиг даалһвр өгв. Кесг җилдән Екатерина Абаевна классин һардачар, тер дотр баахн багшнрин селвгч болад чигн җирһл-насн хойран сурһульчнртан нерәдсн күн мөн.
Кесг сурһульчнрнь алтн болн цаһан медальмүдәр сурһулян төгсәсмн. Хальмг келнә марһаст болхла бас нүүрт йовдмн. Зәрмнь багшин үлгүрәр ирлцңгү эрдм шүүҗ авла.
Алдр орс номт Дмитрий Менделеев багшин тускар бичснь тодлгдна: «Сурһульчнрнь багшин бахмҗ болдг мөн».
Багшин адрута хаалһд кедү байрта болн зовлңта йовдл учрна биший!.. Сурһульчнр медрлин хаалһд орснасн авн багшин һардврт бәәдмн гиҗ келдг. Көвүд-күүкд заңгарн чигн, ухан-бәәдләрн чигн нег-негнәсн йилһрнә,зәрмнь йир керсү, зәрмнь хашңг, сөрсхр, альвн чигн болдг. Зәрмнь ичәд-эмәһәд, келх үгән мартад келнь ээдрәд, хальгад-чичрәд, уульхдан күрдг гинә. Катя багш кедү тиим күүкдин заң-бәрцлә харһҗ, кесгинь эвлҗ,зәрминь урмдулҗ бууляд, магтад, эвтнь орулҗ авдг бәәсмн. Арвн негн классан чиләтлән сурһульчнр багшин һарт бәәдг. Багш одн мет герл өгч, җирһлин ик хаалһднь орулдг.
1993-1994 җилмүдт келн-улсин классмуд таңһчин арвн һурвн районд, хотл Элст балһсна долан сурһульд секгдсмн.
Эн классмудт олзлх шишлң дегтрмүд, дамшлһна дөңцлмүд ховр бәәсмн. Эн ик көдлмшиг хальмг келнә болн эклц классин багшнрт, номтнрт даалһсмн. Эн керг-төрт Җинцана Екатеринан тәвц бас бәәнә. Тер җилмүдт эклц классин болн хальмг келнә багшнрт таңһчин багшнрин мергҗлт өөдлүллһнә күрәлңгин улд номтнр, дамшлтта багшнр лекцс умшдг билә.
Екатерина Абаевна эднд лекц умшсн деерән эврәннь сурһульдан ил кичәлмүдт дуудҗ орулдг бәәҗ. Җинцана Екатерина сурһуль-эрдмин халхд олн җилдән ач-тусан күргсн төләдән ачта багшин нер зүүсмн, дөчн хойр җилдән багшлсмн, тер дотр Элст балһсна 3-ч тойгта сурһульд 35 җилдән көдлв.
Җинцана Екатерина – «Җаңһрин» баатрмуд мет җил-насн хойран сурһуль-эрдмд нерәдсн багш мөн.
Авсн наснтн өлзәтә болтха!
Алдр нернтн холд тууртха,
Одсн аваль Михаил Бадмаевичтәһән
Көвүн-бертәһән, ачнртаһан
Олн элгн-садтаһан, үр-өңгтәһән
Теҗәл өгчәдг көрстә һазр деер,
Аһар өгчәдг цеңкр теңгр дор
Алтн шарһ нарна герлд
Эң-зах уга буурл өргн хальмг
теегин салькна айст
Эрүл-менд, маңна-тиньгр бәәхитн
Олн Деедс, бурхд евәтхә!

БАДМИН Римма,
Хальмг Таңһчин ачта багш

Видео