Îäàõí Ìîñêâà áàëºñíä "Àáèëèìïèêñ-2018" ãèäã Êåëí-óëñèí IV ÷åìïèîíàò áîëâ. Òåð¢íä ìàíà îðí-íóòãèí 83 ñóáúåêò³ñ ê¢ñäóíäóð ì蜺í ê¢í îðëöâ, çóðºàí çó øàõó âîëîíòåð òåð¢ã äàâóëëºíä ä´œ áîëâ. Ãåìò³-øàëòãòà óëñ çàì÷èí, ïàðèêìàõåðèí, êîìïüþòåðí ïðîãðàìèðîâàíÿ, ðîáîòîòåõíèêèí, ïñèõîëîãèí, àâòîìåõàíèêèí, ºàœíà÷èí áîëí ôëîðèñòèêèí ýðäìèí õàëõàð áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëâ. Òàœº÷èí ñîöèàëüí äåëãðëòèí, ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ê´äëìø³ð òåòêëºí³ ìèíèñòåðñòâèí áàðèí öåðãëëòèí 糜ãëñ³ð, Õàëüìã Òàœº÷àñ ýí ìàðºàíä àðâí ê¢í îðëöâ, öóºàð ýäí ðåãèîíàëüí ìàðºàíà äèèë³÷íð áîëíà. Õàëüìãèí äåëåãàöèã òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòðèí äàðóê Ãåðìàí Ñàíäæàðûêîâ áîëí ñîöèàëüí äåëãðëòèí ìèíèñòðèí äàðóê Ýëüçà Íàõàòèíîâà ºàðäâ.
Òåìäãëõ³ñ, ìàíà ýë÷íð Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä ê¢ö³ìšò³º³ð îðëöàä, òàœº÷èííü íåðèã äóóäóëâ. Òèèã³ä, "Ýêëö êëàññìóäûí áàãø" ãèäã ìàðºàíä Âàëåíòèíà Åâãåäåíîâà Ãîðîäîâèêîâñê ðàéîíàñ áîëí "Ìåäèöèíñê áîëí ñîöèàëüí õ³ë³âð" ãèäã íîìèíàöä Öåëèíí ðàéîíà áîëüíèöä ê´äëäã Áààòð Òþëþìäæèåâ 3-÷ îðì ýçëâ. Êåëõä, Áààòð Àëåêñååâè÷ä Ïîäìîñêîâüåí íåã ìåäèöèíñê öóòõëœä äàìøëò õîðøàõ ¢ðâð êåãäâ. Òåð ìåò ìàíà êîìàíäûí ãåø¢í Ñâåòëàíà Öåäåíîâàä ìàðºàíà ñïîíñîðìóä ñåðòèôèêàò áîëí ¢íò³ áåëã á³ð¢ëš ´ãâ.
²ð³ñ³í ãîñóäàðñòâåíí ñîöèàëüí óíèâåðñèòåòèí ðåêòîð, ìàíà îðí-íóòãò "Àáèëèìïèêñ" šèñ³í³ í¢¢ðë³÷ Íàòàëüÿ Ïî÷èíîê ìàðºàíä äèèëâð á³ðñí óëñò à÷ëâðìóäûíü á³ð¢ëš ´ã³ä, IV ÷åìïèîíàòä îðëöà÷íðèã áåëäñí öóã óëñò õàíëòàí ´ðãâ. "Õàìãèí ò¢ð¢íä ãåìò³-øàëòãòà áè÷êä¢äèí ýê-ýöêíðò õàíëòàí ´ðãš³í³â, áè÷êä¢ä áèëã-ýðäì³í äåëãð¢ëš, îëíà êåðã¢äò îðëöõèí ò´ë³ òàäí öóã àðº-÷èäë³í áîëí êèëìš³í òóñõàíàò",- ãèš Í.Ïî÷èíîê êåëâ.
×åìïèîíàòûí éîâóäò èíêëþçèâí ñóðºóëü-ýðäìèí äåëãðëòèí ò´ð³ð íîìèí-äàìøëòûí êîíôåðåíö áîëâ. Òåð¢íä ãåìò³-øàëòãòà óëñò ýðäì äàñõëºíà, ýäíèã ê´äëìø³ð òåòêëºí³ ÷èíðò³ ò´ðì¢ä áîñõãäâ.
ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ
ÇÓÐÃÒ: Õàëüìã Òàœº÷èí ýë÷íð "Àáèëèìïèêñ" ìàðºàíä

Øèäð Ìîñêâà áàëºñíä çàðºèí ìåäèê¢äèí Öóã³ð³ñ³í VIII ñúåçä áîëâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâð ìàíà îðí-íóòãò çàðºèí ìåäèöèíñê öåðãëëòèí 100 šèëèí ´´íä íåð³äãäâ. "XX-XXI çóí šèëì¢äò ²ð³ñ³í çàðºèí ìåäèöèíñê íîìèí ê¢ö³ìš" ãèš íåð³äãäñí ñúåçää öåðãëëòèí ¢¢ëäâðèí àø äèãëãäš, çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèí ÷èíðò³ ò´ðì¢ä õ³ë³ãäâ.
Ñúåçää îðëöà÷íð öåðãëëòèí ¢¢ëäâðèí, çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèã ê¢ö³ëºèã øèíð¢ëëºí³ ò´ðì¢ä³ð èëäêë êåâ. ²ð³ñ³í áîëí ºàçàäûí îðí-íóòãóäûí í¢¢ðëã÷ ñïåöèàëèñòíð äàìøëòàðí õóâàëöâ. Ñúåçäèí ê´äëìøò çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèí ó÷ðåæäåíüñèí, ìåäèöèíñê âóçìóäûí çàðºèí ìåäèöèí³ êàôåäðìóäûí íîìòíð, ç´â-éîñíà îðãàíìóäûí ýë÷íð îðëöàä, õ³ë³ãäñí ò´ðì¢ä³ð óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöš, ê¢ö³š³õ ê´äëìøèííü òóñêàð êåëš ´ãâ. Õàëüìã Òàœº÷àñ ñúåçäèí ê´äëìøò çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèí áþðîí ºàðäà÷ Âèêòîðèÿ Áîãàåâà îðëöâ.
Áàðò áåëäñíü ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ

Äàâñí äîëàí õîíãò òàœº÷èí ýì÷íð "Ýð¢ë-ìåíä õàðëºíä òåëåìåäèöèí îëçëëºí" ãèäã ò´ð³ð äèñòàíöèîíí ýâ-àðºàð ìåðãšëò³í ´´äë¢ëâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâðèã ²ð³ñ³í ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí ïðîôèëàêòè÷åñê ìåäèöèí³ êåëí-óëñèí ìåäèöèíñê øèíšëëºí³ Öóòõëœ á¢ð䳚 äàâóëâ.
Ï.Æåì÷óåâèí íåðò³ òàœº÷èí áîëüíèöèí óëä áîëñí êåðã-¢¢ëäâðò 110 ýì÷ îðëöâ. Ýäí òåëåìåäèöèí³ òåõíîëîãèé îëçëëºíà, íàðò-äåëê³í áîëí ôåäåðàëüí êåìš³íä ìåäèöèíñê ä´œ ê¢ðãëºèã íîðìàòèâí-ç´âèí êåìš³íä äèãëëºí³ áîëí íàíü ÷èãí ò´ðì¢ä³ð ìåðãšëò³í ´´äë¢ëâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Þðèé Êèêåíîâèí òåìäãëñ³ð, 2019 šèëä "Ðîñòåëåêîì" ÏÀÎ òàœº÷ä á³³äã ôåëüäøåðñê áîëí ôåëüäøåðñê-àêóøåðñê ïóíêòñò îïòèêî-âîëîêîíí çàëºëäà îðóëõìí. Ýí šèëèí ÷èëã÷ ê¢ðòë áîëõëà ýì÷íðèí àìáóëàòîðüò áîëí îëíà äàìøëòûí ýì÷íðèí îôèñì¢ä ñ³í ÷èíðò³ èíòåðíåòàð òåòêãäõìí. Òåã³ä òåëåìåäèöèí³ ýâ-àðºñ îëçëëºíà ÷èíð ´´äëõíü ìàºä óãà.

Îäàõí Ìîñêâà áàëºñíä ìåäèöèí³ òóóš øèíšë³÷íðèí ²ð³ñ³í íèèö³í³ (ÐÎÈÌ) XV ñúåçä áîëâ. Òåð¢íä ²ð³ñ³í, ÑØÀ-í, Ëàòâèí áîëí Óêðàèíà ýë÷íð îðëöâ. ²ð³ñ³í ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Â.Ñêâîðöîâàí èëã³ñí é´ð³ëèí áè÷ãèã ýí¢í³ äàðóê Î.Ñàëàãàé ñúåçää îðëöà÷íðò óìøàä, ìåäèöèí³ òóóš øèíšë³÷íðèí ¢¢ëäâð ÷èíðò³ áîëí îëíä êåðãò³ áîëšàõèã òåìäãëâ.
2017-2018 šèëì¢äò íèèö³í³ ¢¢ëäâðèí áîëí êåñí ê´äëìøèí àø äèãëãäâ. ÐÎÈÌ-èí àõëà÷ ïðîôåññîð Ê.Ïàøêîâèí êåëñ³ð, îäà Öóã³ð³ñ³í ìåäèöèíñê ìóçåéì¢äèí ðååñòðò 185 ìóçåé á³³í³, 2014 šèëä ýäí³ òî 150 òîãòàšàëà. Òåã³ä ìåäèöèí³ ìóçåéì¢äèí òî áè÷êí-áè÷êí³ð ´ñ÷³õíü òåìäãëãäš³í³. Ýííü Î.Ñàëàãàéèí ºàðäšàõ ìåäèöèíñê ìóçåéì¢äèí äåëãðëòèí Öóòõëœãèí áîëí ñîâåòèí ¢¢ëäâðèí ê¢ö³ìš áîëšàíà.
Ýí šèë Ñå÷åíîâèí íåðò³ ìåäèöèíñê óíèâåðñèòåòä ìåäèöèí³ òóóšèí äèññåðòàöèîíí ñîâåò ¢¢ëäâð³í ýêëâ ãèš ñúåçää òåìäãëãäâ. ÐÎÈÌ ðåãèîíìóäò ìåäèöèí³ òóóšèí ìóçåéì¢äèí ¢¢ëäâðèã äåëãð¢ëõ ñåäâ³ð òàòâ, òåð¢ã öóºàð ä´œíš, ýí òóñò ê´äëìø³í øóíìºàäóëõàð øèèäâ. Ñúåçäèí ê´äëìøò Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí îëíà Ñîâåòèí àõëà÷, ÐÎÈÌ-èí Õàëüìã ðåãèîíàëüí ³œãèí ºàðäà÷ Àëåêñàíäð Áîëòûðîâ îðëöâ.

Øèäð Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòðèí äàðóê Õîíãîð Ìóòüÿíîâ ßøàëòàí ðàéîíä ê´äëìø÷ êåðã³ð îäâ. Òåíä äààâðòà ºàðäà÷ ýí ´äðì¢äò 90 šèëèí ´´í³í òåìäãëñí ê¢÷-ê´ëñí³ âåòåðàí Åâäîêèÿ Áîíäàðåíêîëà õàðºàä, ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíò Â.Ïóòèí èëã³ñí É´ð³ëèí áè÷ã á³ð¢ëš ´ãâ.
Åâäîêèÿ Íèêîëàåâíà Èâàíî-Ôðàíêîâñê îáëàñòèí Áîãîðîä÷àíñê ðàéîíà Ñòàðóíÿ ñåë³íä ò´ðš ºàðñìí. Àðâí ä´ðâò³º³ñí àâí ýí á³³ðí êîëõîçä ê¢÷-ê´ëñí³ õààëºàí ýêëñìí. Õàëüìã ºàçðò 1963 šèë³ñ àâí á³³í³, ýäí³ ´ðê-á¢ë Ñîëåíîå ñåë³íä èðš á³³ðøëñìí. Ýíä ýí Ëåíèíà íåðò³ êîëõîçèí ¢ñí³ ýä-òàâðèí ôåðìä ê´äëš éîâñìí. Å.Áîíäàðåíêî õîéð ¢ðò³, òàâí à÷-çååò³ áîëí õîéð šè÷ò³.
Îí÷òà ´´íë³íü é´ð³º³ä, áåëã á³ð¢ëš à÷-òóñèíü òåìäãëñíä âåòåðàí ðàéîíà áîëí òàœº÷èí ºàðäâðò õàíëòàí ´ðãš, õàëüìã ºàçð ýí¢íä ò´ðñêí áîëñèã òåìäãëâ.

Òàœº÷èí õîòë áàëºñí Ýëñòä 10 îëí äàâõð ãåðèí õàøà-õààöèí á³³äëèíü ÿñðóëëºíà ê´äëìø ò´ãñâ. "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò îëí äàâõð ãåðì¢äèí ýðãíäê ºàçðèíü ÿñš øèíð¢ëâ. Ãåðì¢äèí õàøàäíü áè÷êä¢äèí òàëâœ, ñïîðòèâí òàëâœ, ê´ëãí-ê¢÷ çîãñàäã ó-´ðãí áàãòàìšòà á³³ðí, òåð ìåò àìðëºíà îðì ÷èãí òîñõãäš áåëí áîëâ. Áè÷êä¢äèí òàëâœãèí ýðãíä š´´ëí äåâñêð äåëãñìí. Ãåðì¢ä ãåðë ´ãäã ïàíðàð òåòêãäâ, ïîäúåçä áîëºíà ´´ð øèí ñêàìåéêñ, õîã-áîã õàéõèí ò´ë³ óðíñ ò³âãäš. Òåð ìåò ãåðì¢ä òàë îðäã õààëºñ áîëí òðîòóàðìóä ÿñãäš øèíð¢ëãäâ. Òèèã³ä "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ÷èíðò³ ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ íèë÷³ð Ýëñòèí îëí äàâõð ãåðì¢äèí ýðãíäê á³³äëíü øèíðš ñ³³õðš³í³.
Ýëñòä ýðãíäê ºàçð øèíð¢ëëºí³ ê´äëìø ýí šèëèí çóíè öàãàñ àâí ýêëñí áèë³. Îëí äàâõð ãåðì¢äèí ³ìòí ïðîãðàììä îðëöõèí ò´ë³ ýð뺳í îðóëñí áîëäã. Ýäí áèéñíü ýäí³ ãåðì¢äèí õàøà-õààöä ç¢ñí 碢ë ê´äëìø êåëºèã ýâð³ ñàíàºàðí ø¢¢š àâñí áèë³.
Ýí šèë îëí ³ìòí àëüä, ÿìàðàí ºàçðèí ýðãíäê á³³äëèã ÿñðóëõèí ò´ð³ð ꢢíäâð êåš, ýâð³ óõàí-òîîëâðàí ìåä¢ëš, äóóºàí ´ãñí³ àøàð ýí ïðîãðàììä óò òîîäàí 19 îáúåêòèã îðóëñìí, ýííü 12 îëí äàâõð ãåðèí õàøà-õààöèí, îëí óëñ àìðëºíà 6 ºàçðèí áîëí 1 ïàðêèí á³³äë ÿñš øèíð¢ëõ ç´âò³ áîëñìí.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Õàëüìãò îëí äàâõð ãåðì¢äèí êàïèòàëüí ÿñâðèí ïðîãðàìì éîâóäòàºàð á³³äë-šèðºëä òîõðàãäšàíà. 2018 šèëä òàœº÷ä êàïèòàëüí ÿñâðèí ïðîãðàììèí çóðàëà èðëö³ò³º³ð óò òóðøòàí 21 ãåð ÿñãäõ éîñòà. Ýí ´äðì¢äò òàœº÷ä îëí äàâõð ãåðì¢äèã øèíð¢ëëºí³ ê´äëìø ò´ãñ÷³í³. Õàëüìãò îäà äååð³í 16 îëí äàâõð ãåðèã ÿñš áåë êåñìí, ýííü Ýëñò, Ãîðîäîâèêîâñê áîëí Ëàãàíü áàëºñäûí, Êîìñîìîëüñê ïîñåëêèí ãåðì¢äò. ijê³ä áîëõëà Ýëñò áîëí Ëàãàíü áàëºñäò õîéð îáúåêòèí ÿñâðèí ê´äëìøèã äóóñàä, óäëãî ýäëâðò îðóëõìí. Ýëñòä ä³ê³ä íåã ãåðèí îðàºèíü ÿñš äóóñ÷àíà.
ßñâðèí ïðîãðàììèí éîâóäò òîñõëòûí îðãàíèçàöñ öóã êåðãò³ ê´äëìøèã êåš³í³. Ãåðì¢äèí õóó÷ðñí äååâðèã öóöëàä, ´äã³ öàãèí íåêâðë³ èðëöš³õ øèí ìàòåðèàë îëçëš, îðàºèíü øèíð¢ëš ñîëüšàíà.
Äàðóê 2019 šèëä òàœº÷ä 23 îëí äàâõð ãåðèí îðàºèíü êàïèòàëüí êåâ³ð ÿñõàð çóðàëšàíà, òåð òîîä Ýëñò áàëºñíä - 19 ãåð, ßøêóëü ïîñåëêä - 2 ãåð, òåð ìåò Òðîèöêîå ñåë³íä áîëí Êîìñîìîëüñê ïîñåëêä. Õàëüìã Òàœº÷ä êàïèòàëüí ÿñâðèí ïðîãðàìì ýêë³ä ¢¢ëäñí³ñ àâí, ýííü 2014-2017 šèëì¢äèí ýðãöä óò òîîäàí 74 îëí äàâõð ãåðèí êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí áîëäã. Òåã³ä òàœº÷ä 6 ì蜺 ºàð ê¢í á³³öèí òààëàí ÿñðóëñìí.

Øèäð Ìîñêâà áàëºñíä "2018 šèëèí ñ³í ãèñí ´ðê-á¢ë" ãèäã Öóã³ð³ñ³í ìàðºàí ò´ãñâ. Ýâð³ííü ðåãèîíäàí äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢ä òåð¢íä îðëöš, "Áààõí ´ðê-á¢ë", "Îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ë", "¥âêíðèííü àâúÿñ õàäºëšàõ ´ðê-á¢ë", "Ñåë³í ºàçðò á³³äã ´ðê-á¢ë" áîëí "²ð³ñ³í àëòí ´ðê-á¢ë" ãèäã íîìèíàöñò õîîðíäàí ä´ðëäâ. Óò òîîäàí ýí šèë ìàðºàíä 329 ´ðê-á¢ëèí äîêóìåíòñ îðóëãäâ, òåäí³ñíü 85-íü ø¢¢š àâàä, ôèíàëä îðëöõ ç´â ´ããäñìí. Òåäí³ òîîä Ýëñò áàëºñíä á³³äã òàâí ¢ðò³ Íàòàëüÿ ×óæàåâàí áîëí Ýäóàðä Ìó÷êàåâèí ´ðê-á¢ë áèë³. Íîÿáðü ñàðèí 23-ä ìàðºàíà àø äèãëãäš, ýäí³ ´ðê-á¢ë "Îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ë" ãèäã íîìèíàöä äèèëâð á³ðñí³ òóñê áàéðòà 糜ã èðâ.
Ýí àìðëºíà ´äðì¢äò ýäí Ìîñêâà áàëºñíàñ õ³ðš èðâ, òåã³ä áèäí ìàðºàíà òóñê òîäëâðàðí õóâàëöõèã ñóðâèäí. Àéòà, Ñàøà, Àëàí, Âèòàëèíà áîëí Áàäíÿ ò¢ð¢í áîëš Ìîñêâà îðâ. Îòõí Áàäíÿ ê´â¢í àðâí ñàðòà, áè÷êí áîëâ ÷èãí ýí õîë õààëºèã ñ³³í³ð äààºàä, ãåì óãà öóºàð õ³ðš èðâ. Ìàðºàíà á¢ð䳺³÷íð ñîíüí ïðîãðàìì áåëäš, Ìîñêâà áàëºñàð ýêñêóðñü á¢ðä³â, áàéðèí õóðãò íåðò³ àðòèñòíð îðëöâ.
- Áèäí "Êîñìîñ" ãèè÷ë¢ðò á³³º³ä, òåíä êîíöåðòí çàëä áàéðèí êåðã-¢¢ëäâðì¢äò îðëöâèäí. "Îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ë" ãèäã íîìèíàöä äàëí ºàð ´ðê-á¢ë îðëöâ, òåäí äóíä äèèëâð á³ðñíü ìàäíä èê áàéð-áàõìš ¢¢ä³â. Ýí ìàðºàã ²ð³ñ³í ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ñîöèàëüí õàðñëòûí ìèíèñòåðñòâ šèðºëèí ê¢íä òààëä òóññí áè÷êä¢äèã ä´œíëºí³ ñàœëà õàìäàí á¢ð䳚 äàâóëíà. Ìàðºàí ´´ä³í êåìš³íä äàâóëãäâ, áèäí Ìîñêâàä äàâóëñí ´äðì¢äèã êåñãò³í òîäëõâèäí, íåã ¢ë¢ áè÷êä¢äò öóãíü òààñãäâ. Áè÷êä¢äèí ò´ë³ ìàñòåð-êëàññìóä áîëâ, ýäí îëí ç¢ñí êåãäëì¢ä êåš, ìàðºàñò áîëí íààääò îðëöš ñåðãìšò³º³ð àìðâ,- ãèš Íàòàëüÿ Áàäíÿåâíà êåëâ.
Ìàíà òàœº÷ä "ѳí ãèñí ´ðê-á¢ë" ãèäã ìàðºàí ìàé ñàðä áîëñìí. Òåð¢íä íîìèíàö áîëºíä äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢äèí äîêóìåíòñèã Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä îðëöõèí ò´ë³ èëã³ñìí. Ìàðºàíà á¢ð䳺³÷íð òåäí³ñ ×óæàåâèõí³-Ìó÷êàåâèõí³ ´ðê-á¢ëèã ø¢¢š àââ. Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä áåëäâð êåõä ýäí³ ´ðê-á¢ëä Õàëüìã Òàœº÷èí ñîöèàëüí äåëãðëòèí áîëí ê¢÷-ê´ëñí³, ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí ñîéëûí ìèíèñòåðñòâñ ä´œ-òóñàí ê¢ðãñìí. Í. ×óæàåâàí êåëñ³ð, ýäíä öóãòàäíü õàëüìã êîñòþìñ éèëºãäâ, ´ðê-á¢ëèí âèäåîïðåçåíòàö êåõä ä´œ ê¢ðããäâ, òàœº÷èí óëñèí ¢¢ä³ëòèí Öóòõëœãèí õîðåîãðàô ýäíë³ "×è÷ðäã" áè äàñš, ñîíüí ïðîãðàìì áåëäâ. Ìàðºàíä îðëöñí ´ðê-á¢ëì¢ä³ñ çóã ýäí³ áîëí Áàøêèð³ñ, Òûâàºàñ, ßêóòÿñ èðñí ýë÷íð êåëí-óëñèí õóâöàí ´ìñâ ãèš Íàòàëüÿ Áàäíÿåâíà êåëí³, òåã³ä ýäíë³ öóºàð çóðãàí öîêóëõàð ñåäâ. Àëüäàñ ýäí èðñ³ð öóºàð ñîíüìñš, õàëüìã õóâöí éèð êå-ñ³³õí áîëšàõèã ³ìòí òåìäãëâ.
- Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä äèèëâð á³ðñí éîâäë ìàíà ´ðê-á¢ëä èê áàéð ¢¢ä³â. Ìàäíèã òåð¢íä îðëöõä ä´œã³í ê¢ðãñí öóã óëñò áèäí èê õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí. Ýíòí çóã ìàíà ´ðê-á¢ëèí ê¢ö³ìš áèø, ýíòí ìàíà òàœº÷ä á³³äã îëí ¢ðò³ óëñèí äèèëâð áîëšàíà. Èèì ìàðºàñ èê óðìä ´ãí³, òåã³ä òàœº÷èí áîëíó, Öóã³ð³ñ³í áîëíó êåðã-¢¢ëäâðì¢äò, ìàðºàñò øóíìºàºàð îðëöš, õàëüìã óëñèí ñîéë äåëãð¢ëš, ìàíà ´âêíðèí àâúÿñ-çàœøàë ìåä¢ëš éîâòí ãèš öóãòàäíü äóðäšàíàâ. Ýí ìàðºàí ºóðâí šèëä³í äàâóëãäšàíà, ìàíà òàœº÷èí ýë÷íð ýðê áèø äèèë³÷íðèí òîîä îðíà. Àíäðþøêååâèõí³ áîëí Íàðèí-Øàðèíîâèõí³ ´ðê-á¢ëì¢ä óðäíü äèèëâð á³ðñìí, îäà áèäí äèèë³÷íðèí òîîä îðâèäí. Ýí ìàðºàíä äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢ä "ѳí ãèñí ´ðê-á¢ëì¢äèí ê¢íäëëºí³ äåãòð" ãèäã õóðàœºóä îðíà, òåð¢ã äèèë³÷íðò áåëãëí³. Ýêèí ´äð óãòš èèì ìàðºàíä äèèëâð á³ðñíü íàíä õîéð äàì áàéðòà áîëâ, - ãèš Íàòàëüÿ ×óæàåâà êåëâ.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ

Ýí šèë ñîéëûí ìèíèñòåðñòâ áè÷êä¢äèí òóðèçìèã äåëãð¢ëëºí³ êåëí-óëñèí ïðîãðàììèã öààðàíäíü á³³äë-šèðºëä òîõðàš äàâóëšàíà. Ýí êåðã ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí êåëí-óëñèí ñîéëûí ç´´ðèã õàäºëëºíà áîëí áè÷êä¢äò, áàº÷óäò òóóšèí, ñîéëûí õàëõñèã ìåä¢ëëºí³ ò´ë³ êåãäí³.
Òåã³ä ÷èãí äååð êåëãäñí ò´ñâèã á³³äë-šèðºëä òîõðàš, Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòåðñòâ ìàíà ñåë³íä ¢¢ëääã ñîéëûí Ãåðèã ïóò¸âêàð à÷ëñìí. Ýí ¢ðâð³ð ìàíà ꢢêä-ê´â¢ä íàðò äåëê³ä õàìãèí ñ³³õí áàëºñäûí íåãíü áîëäã Ñàíêò-Ïåòåðáóðã º³³õš ÷àäâ. Àëäð ϸòð õààíà ç³ðëã³ð òîñõñí àð õîòë áàëºñí Åâðîïèí áàëºñä äóíä îí÷òà îðìàí ýçë³ä, ìàíà Ò´ðñêí³ êååðìš áîëäã ì´í. Òåã³ä ýí çóóëü÷ëëºí ìàíà áè÷êä¢äò ñ³í áåëã áîëš ºàðâ.
Ê¢¢êä-ê´â¢ä "Ìîñêâà" ãèäã ñ³³õí ãèè÷ë¢ðò êåñã ´äðò³í á³³ðøëš, Ñàíêò-Ïåòåðáóðã áàëºñíà ¢çìšò³ îëí ºàçð ¢çöõ³â. Áè÷êä¢ä Ýðìèòàæä îäàä, àëäð çóðà÷íðèí ¢¢ä³âðì¢äèã º³³õâ, Èñàêèåâñê áîëí Êàçàíñê õóðëä áîëí Ãîñóäàðñòâåíí Îðñ ìóçåéä ÷èãí îäâ. Ìàðèèíñê òåàòðò ýäí íààä õ³ë³â. Áè÷êä¢äò öóãíü òààñãäâ. ¡çñí-ñîœññí þìí ìàíà ¢ðäèí ñàíëä ¢ðãëšä³í îí÷òà îðì ýçëõ.
Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õ.Ýëüáèêîâä, êóðàòîð À.Áîâàåâàä, ñåë³í³ ñîéëûí Ãåðèí äèðåêòîð Ñ.Ëèäæèåâàä áîëí áè÷êä¢äèã òîñàä àâñí Ë.Ýí÷ååâàä ìàíà ¢ðä ýí ñ³³õí áàëºñ ¢çš ÷àäñíä èê ãèäã õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí. Êèøãòí áàò áîëòõà, ê´äëìøòí óðàëàí éîâòõà!
Èíšèí Ëèšèí íåðò³
Åðãåíèíñê äóíäûí øêîëûí
5-÷ êëàññèí ñóðºóëü÷íðèí ýê-ýöêíð

Šèë áîëºí íîÿáðü ñàðèí 15-ä Õàëüìã áàðèí ñ³í ´äð áîëíà. Õàëüìã áàðèí ´äð 2002 šèë³ñ àâí òåìäãëãäí³. Áàéðèí ó÷ðíü: 1917-ã÷ šèëèí íîÿáðü ñàðèí 15-ä íåð òóóðñí íîìò, îëíà ¢¢ëä³÷ Î÷ðà Íîìòûí á¢ðä³ñí "¥´ðäèí 糜ã" ãèäã íåð³äëºò³ õàëüìã ò¢ð¢í ãàçåòèí íåãäã÷ òîéã ºàðñìí.
Ýí ñ³í ´äðò íåð³äãäñí îëí ç¢ñí êåðã-¢¢ëäâð šèë áîëºí äàâóëãäíà. Òåð òîîä Õàëüìã ãîñóäàðñòâåíí óíèâåðñèòåòä õàðºëòñ áîëíà. "Æóðíàëèñòèêà" ³œãä ñóð÷àõ îþòíð òàœº÷èí áàðèí äåëãðëòä ò³âö³í îðóëñí ñîéëûí ¢¢ëä³÷íðë³ áîëí îëíä 糜ãëëºí³ ýâ-àðºñèí âåòåðàíìóäëà õàðºàä ꢢíäí³. Óðäíü îþòíð íåðò³ ëèòåðàòóðîâåä, ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷, ²ð³ñ³í æóðíàëèñòíðèí Íèèö³í³ áîëí áè÷³÷íðèí Íèèö³í³ ãåø¢í Äîðšèí Äàíàðàëà, áàðèí áîëí ýëåêòðîíí îëíä 糜ãëëºí³ ýâ-àðºñèí âåòåðàí, ÑÑÑÐ-èí áîëí ÐÔ-í æóðíàëèñòíðèí Íèèö³í³ ãåø¢í Áîîâàí Âëàäèìèðëà áîëí òàâí Îëèìïèéñê íààäíà òóñêàð 糜ãëš áè÷ñí íåðò³ æóðíàëèñò Êîëäàí Áàäìëà òàíüëäñí áèë³. Ýí šèë áîëõëà îþòíð îëí šèëèí òóðøò òàœº÷èí òèïîãðàôü òîëºàëñí Âÿ÷åñëàâ Ñòîÿíîâëà õàðºâ.
Õàðºëòûí ýêëö³ð Õàëüìã ôèëîëîãèí áîëí äîðä ¢çã øèíšëëºí³ èíñòèòóòûí äèðåêòîðèí ¢¢ëèã öàã çóóð äààšàõ Ëèšèí Ìèíãèÿí áîëí õàëüìã ëèòåðàòóðèí áîëí æóðíàëèñòèêèí êàôåäðèí àõëà÷èí ¢¢ëèã öàã çóóð äààšàõ Ðàèñà Äÿêèåâà ãèè÷ä á¢ë³í ¢ã êåëâ. "Èèì õàðºëòñèí éîâóäò ãèè÷íð ýâð³ ê´äëìøèííü áîëí á³³äë-šèðºëèííü òóñêàð êåë³ä, äàìøëòàðí õóâàëöíà, òåã³ä ñîœññíü èðã÷ æóðíàëèñòíðò îëçòà-òóñòà áîëõíü ëàâòà", - ãèš Ëèšèí Ìèíãèÿí òåìäãëâ.
Ò¢ð¢ë³ä Âÿ÷åñëàâ Ñòîÿíîâ áàº÷óäò áèéèííü òóñêàð àõðàð êåëš ´ãâ. Äàðóíü ꢢíäâð ýêëâ. Îþòíð ´äã³ öàãèí æóðíàëèñòèêèí ò´ð³ð ñóðâðìóä ´ãâ, áàðèí êåðãèí, ðåãèîíàëüí îëíä 糜ãëëºí³ ýâ-àðºñèí äåëãðëòèí áîëí íàíü ÷èãí ò´ð³ð ñîíüìñâ. Õàðºëòûí ÷èëã÷³ð âåòåðàí áàº÷óäûã é´ð³º³ä, ÈÊÔèÂ-í õàëüìã ëèòåðàòóðèí áîëí æóðíàëèñòèêèí êàôåäðò áåëã¢ä á³ð¢ëš ´ãâ. Õàðºëòä èðñíäíü õàíëòàí ´ðã³ä, Ðàèñà Äÿêèåâà Âÿ÷åñëàâ Àëåêñàíäðîâè÷ä öåöã¢ä áîëí áåëã á³ð¢ëš ´ãâ. Îþòíð ê¢íäò³ ãèè÷ë³ çóðãàí öîêóëâ.

Êàðèíà ÊÀØÊÀÐÎÂÀ,
ÈÊÔèÂ-í 2-ã÷ êóðñèí îþòí
Çóðã öîêñíü: ÈÊÔèÂ-í 4-ã÷ êóðñèí îþòí Äèàëëî Éåòòè