Ýí šèëèí äåêàáðü ñàðèí 21-ä Ýëñòä "Îéðàò-Àðåíà" ñïîðòèâí êîìïëåêñèí á³³ðíä "Ïðåðâàííûé âàëüñ" ãèäã õîðåîãðàôè÷åñê íààäí áîëõ. Ýíòí õàëüìã óëñèã öààšëà õàðºóëàä, ê¢¢í³ ºàçðóð òóóãäñíà 75 šèëä íåð³äãäš³í³.
ÐÊ-í èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷ Àðêàäèé Ìàíäæèåâ ýí ñ³í ñåäâ³ð òàòàä, íààäíä (áàëëàäò) ê´ãšì ¢¢ä³ë³. Àðêàäèé Íàìèíîâè÷ ÐÈÀ-ä áîëñí áðèôèíãèí éîâóäò ýí íààäíà ò´ð³ð êåëâ. "Áàº÷óäò, áè÷êä¢äò êåç³í³ áîëñí ìàíà óëñèí ºàøóòà òóóšèã ìåä¢ëõ ñàíàí á³³í³. Ýäíèã ò´ðñêí÷ áîëäãàð ´ñêõ êåðãò³. Òèèãõë³ ýäí ýâð³ ºàçðòàí ê´äë³ä, èê òóñàí ê¢ðãõ",- ãèš áèëãò êåëâ.
Íåð ºàðñí "Áàìá öåöã" ãèäã àíñàìáëü ýí íààä ¢ç¢ëõ. Àíñàìáëèí äèðåêòîð Ò¢ðâ³ Áîñõîìäæèåâèí 糜ãëñ³ð, ýí íààäí ò¢ð¢í áîëš àðâí šèë õîîðàí ò³âãäë³. Íààäíà ºîë ä¢ðì¢ä - ä³³í³ öàãò ñàëñí õîéð ´´ðõí ¢ð-èíüã. Àíñàìáëèí í¢¢ðëã÷ àðòèñòíð Âëàäèìèð Áàìáàðûêîâ áîëí Ìàðèÿ Ìó÷êàåâà êåç³í³ áîëñí éîâäëûã ¢ç¢ëõ. ijí ýêëõë³, ꢢêä-ê´â¢ä, âàëüñàí ê¢öö áèèëëãî ñàëñìí. Êåñã šèëèí òóðøàðò ýäí çîâëœ ýäëâ. Ýí¢í³ òóñêàð áààõí àðòèñòíð êåëöõ³â. Ýäí íààäíä áåëäõä³í ºàøóòà éîâäëûí òóñêàð äàëà ëèòåðàòóð óìøñìí. Òåã³ä äåãòðì¢ä áîëí ìåä³òíðèí êåëâðì¢ä ýäíä ä¢ðì¢ä³í ñ³³í³ð ¢ç¢ëõäíü òóñëš.

ÀËÅÊÑ²Í Êèøãò³

Äåêàáðèí 6-ä òóðèñòè÷åñê ñóáúåêòì¢äèí ê´äëìø÷ ñåëâëö³í áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòåðñòâ ñåëâëö³ã Áàñœãà Áààòðèí íåðò³ Êåëí-óëñèí òåàòðò äàâóëâ. Òóðèçìèí èíôðàñòðóêòóð ÿìàðàí á³³äëä á³³õèí òóñêàð ñåëâëö³íä ꢢíäâð áîëâ. Òåð¢í³ñ íàíü ýí ¢¢ëäâðèã äåëãð¢ëõèí ò´ë³ òóðèñòè÷åñê òóñëìš ê¢ðãëºí³ õàëõ çàêàíä ÿìàðàí øèíðëò îðñíà òóñêàð ñîœñõâð êåãäâ.
Ñ¢ë õîéð šèë èê çóóäàí òóðèçì äåëãð¢ëëºí³ òóñò äèãò³-äàðàòà êåðã-¢¢ëäâðì¢ä ê¢ö³ãäš³í³. Òàœº÷èí ñîéëûí ìèíèñòåðñòâä ýí õàëõ ¢¢ëäâð äààëºãäñíàñ àâí á¢ðä³ìšèí, çàêàíà òóñê êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äèãëãäš, áîëçã- áîëçãàðí ê¢ö³ãäš³í³. Òóðèçì òàœº÷ä á¢ðä³ìšèí äèãò³ á³³äëä³í øèí îðšàíà, ãèš ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õð Ýëüáèêîâ òåìäãëâ. Äàâñí šèëèí òóðøàðò áຠáèø ê´äëìø ýí õàëõàð êåãäâ. Áàéðèí ´äðì¢äë³ çàëºëäàòà òóðèçì äåëãð¢ëëºí³ òóñò, Õàëüìãèí êå-ñ³³õíèã îëí óëñò ìåä¢ëõèí êåðãò êåñã òîîò ê¢ö³ãäâ. Áàéðèí ´äðì¢äë³ áîëí àâúÿñ áîëã÷ ¢¢ëäâðë³ çàëºëäàòà éîâäëìóäò öóòõëœ òåëåêàíàëàñ æóðíàëèñòíðèã ñîíüìñóëñíà àøò í³³ìí òåëåñþæåò Õàëüìãèí òóñêàð ¢ç¢ëãäâ. Ýí ¢¢ëäâðò øóíš îðëöñí ¢¢ëä³÷íð áîëí ºàðäà÷íð òàœº÷èí Òîëºà÷èí áîëí òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Õàíëòûí áè÷ã¢ä³ð à÷ëãäâ. Öåëèíí ðàéîíà àäìèíèñòðàöèí ñîéëûí ³œãèí ºàðäà÷ Àííà Òèìîôååâà, Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåéèí äèðåêòîð Èðèíà Ìó÷àåâà, Êåëí-óëñèí îðêåñòðèí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ Ñàâð Êàòàåâ, "¥´ðäíðèí õîø" ãèäã ýòíîõîøèí ºàðäà÷ Òàòüÿíà Îçàåâà, Þðèé Ñàíãàäæèåâ, Ëþáîâü Óøàíîâà, òîðãîâî-òåõíîëîãè÷åñê êîëëåäæèí äèðåêòîð Ñàíàë Îâøèíîâ, òóðîïåðàòîð Íàäåæäà Íåñòåðåíêî à÷ëãäâ. Ìèíèñòð Ýëüáèêîâ à÷ëâðìóäûã á³ð¢ëš ´ãâ.
Òóðèçì äåëãð¢ëëºí îëí-ç¢ñí ÿíçòà ê´äëìø. Òåð¢í³ íåã ³œãíü Õàëüìãò èðš³õ óëñò ñóâåíèðì¢ä áîëí ýíä³ñ áåëã ãèš àâ÷ õ³ðõ òîîòûã áåëäëºí áîëšàíà. Òåã³ä õàëüìã óëñèí êåç³íê óðí ºàðèí ýðäìèã ä´œíõèí ò´ë³ äàâñí šèëä òàœº÷èí Òîëºà÷ ñóáñèäü ´ãõ øèèäâð àâñí áèë³. Ýí õàëõàð ¢¢ëäš³õ àðºëà÷íðò ýííü éèð ñ³í ä´œ áîëâ. Àðºëà÷ Åêàòåðèíà Àäüÿåâà ꢢêò³º³í ñóâåíèðì¢ä áåëäëºí³ òóñò êåðãò³ ýä-òàâð õóëäš àâëºíä 250 ì蜺í àðñëœ àâñí, òåð¢ã³í ÿºš îëçëñíà òóñêàð êåëš ´ãâ. Õ´´í³ íîîñíàñ, àðñíàñ, íàíü ÷èãí òîîòàñ õàëüìã êåãäëì¢ä êåš, òàœº÷ä áîëñí öóã èê êåðã-¢¢ëäâðò îðëöš õóëäñíà òóñêàð, õàëüìã êåãäëì¢ä òóðèñòíðò èê³ð òààñãääãèí òóñêàð êåëãäâ. Ýâð³ ºàðàð þì êåí³ ãèñí àìð êåðã áèø. Òèèã³ä, Áàìá öåöãèí áàéðëà êåñí òîîòàí íåãõí ´äðèí äóíä ýäí õóëäñìí. Òåã³ä ýí ¢¢ëäâð³í äåëãð¢ëõ³ð á³³õ³í ìåä¢ëâ.
Õàëüìã êåëí-óëñèí ê´ãšìèí çåâñã¢ä êåëºíä ñóáñèäü àâñí Ä. Ãîðÿåâ òåð¢ã³í òóñòà êåâ³ð îëçëàä, êåñã çåâñã ê庳ä, òåð òîîä éî÷í ãèäã çåâñã êåñìí. Òåð çåâñãèã àéñëóëš, ²³äðõí³ êîíñåðâàòîðèí îþòí Âèêòîðèÿ Êèòàåâà ê´ãšì òàòâ. Êåëõ³ñ, ýí ñåëâëö³ã Öóã³ð³ñ³í òóðèñòñê äóóíà ìàðºàíä îí÷ðñí äóó÷ äóóºàí äóóëš ´ãâ. Òèèã³ä, äóóíà, óðí-ºàðèí ýðäìèí, íàíü ÷èãí òîîòûí ä´œã³ð Õàëüìã Òàœº÷àí îëí óëñò ìåä¢ëõ êåðãò³íü, ýí òóñò ç´â³ð èøêäë êåãäš³õíü öóã ýííü ¢ç¢ëš³í³.
"Àäûê-ñòðàíà Áóìáà" ãèäã òóðèñòè÷åñê ò´ñâ ê¢ö³ëº³ð êåñí ê´äëìøèí òóñêàð àðºëà÷ Áàäìà Ìóøêàåâ êåëš ´ãâ. ÑÏÊ "Ïåðâîìàéñêèé", "Õàð ºàçð" ãèäã çàïîâåäíèê áîëí íàíü ÷èãí ýäë-àõóñëà áîëí îðãàíèçàöñëà í´êöš ¢¢ëä³ä, ä´ðâí ç¢ñí õàëõàð òóðèçì ñåë³íä³í äåëãð¢ëš³õèí òóñêàð ýí îëíä ìåä¢ëš êåëâ.
Ýëñòèí çàõä òîñãäšàõ ýòíîãèè÷ë¢ðèí òóñêàð àðºëà÷ Þ.Àóýð ìåä¢ëâ. Ä´ðâí èøê³ ãåð³ñ áîëí àäìèíèñòðàòèâí íåã èøê³ ãåð³ñ òîãòšàõ ãèè÷ë¢ðò õàëüìãóäûí óðäê öàãà á³³äëèí ´â³ðöèã ¢ç¢ëõ ñàíàòà êåãäñìí. Ýíä êåç³íê àâüÿñ áîëñí èøê³ ãåð áîëí òåð¢íä ´äã³ öàãèí öóã íåêâðì¢äò èðëöš³õ òààë òîãòšàíà, ãèš òåð ñîœñõâ. Ò´ðñí ºàçðòàí á³³š ê´äë³ä, ýâð³ ºàçðàí äåëãð¢ëõ ñàíàòà óëñò èèì ñóáñèäü éèð ñ³í ä´œ áîëšàíà ãèš Þëèÿ Âëàäèìèðîâíà èòê¢ëš êåëâ.
Ñåëâëö³íä öóãëðñí àðºëà÷íðò, òóðèçìèí õàëõàð ¢¢ëäš³õ ñóáúåêòì¢äò àëâíà õàëõàð ÿìàðàí ëüãîòìóä ´ããäš³õèí, òåð¢ãèíü ÿºš îëçëõèí òóñêàð ö³³ëºâð ´ããäâ.
Ìèíèñòð Ýëüáèêîâèí êåëñ³ð, ïðàâèòåëüñòâèí õ³ë³âðò òóðèñòñê èíäóñòðèéä ¢¢ëäš³õ ñóáúåêòì¢äò ýëåêòðîê¢÷èã îëçëëºíä ºàðºñí ì´œãí³ ç³ðì õ¢âèíü äàœöàëºíà òóñê ò´ñâèã ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòåðñòâ îðóëš ´ãâ. Ýí ÷èíðò³ ò´ñâ òàœº÷èí Òîëºà÷èí äààëºâðàð ê¢ö³ãäñìí. Á³³öèí-êîììóíàëüí, þñòèöèí ìèíèñòåðñòâä ýí ò´ñâ õ³ë³ãäâ, èðëöœã¢ íàíü ÷èãí âåäîìñòâñèí îíüãò ÷èãí òóñõàãäâ.
Èðõ 2019 šèëä îëí êåðã-¢¢ëäâð êåõ³ð òåìäãëš³í³. Áàéðèí ´äðì¢äë³ çàëºëäàòà, àâúÿñ áîëñí ôåñòèâàëüìóä êåñí äååð³í íàíü ÷èãí òîîò êåõ ñàíàí á³³í³. Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) ñ¢¢ðò áþäæåò õîéðäã÷ óìøëºíäàí äèãëãäõë³, òóðèçìèí òóñò ÿìàðàí ì´œãí éèëºãäš³õíü ìåäãäõ. Òåð öàãò èðã÷ ¢¢ëäâðèí òîäðõà çóðà öóãòàä ê¢ðãš ìåä¢ëãäõ. Ñîíüí íåã êåðã-¢¢ëäâðèí òóñêàð êåëãäâ. "Áàìá öåöã" ôåñòèâàëèí ´äðì¢äò òóóšèí ðåêîíñòðóêö ãèº³ä ¢çìšò³ èê íààäí ¢ç¢ëãäõìí. ²ð³ñ³í áàëºñäàñ ä³³í³-ñïîðòèâí ä´ðâí êëóáèí îðëöà÷íð èð³ä, ìàíà õàëõàñ äæóíãàðñê õààíà öàãà á³³ð á³ðëä³í ¢ç¢ëãäõ ãèš çóðàëãäšàíà.
Òóðèçì äåëãð¢ëš³õ ñóáúåêòì¢äò öààðàíäàí ÷èãí ì´œãí³ äåì ê¢ðããäõìí. Ãèè÷ë¢ðì¢äèí êëàññèôèêàöä îðëöëºíä áåëäëºí³, òóðèçì äåëãð¢ëëºíä êåðãò³ ºîëëã÷ òîîòûã õóëäš àâëºíà êåðãò, íàíü ÷èãí õàëõàð ä´œ áîëõ òààë òîãòàãäšàíà. Òóðèçìèã öóã õàëõàðíü äåëãð¢ëõä òåðíü òóñëõ ç´âò³.
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Èèì íåðò³ âèäåîðîëèê ðåæèññåð áîëí ñöåíàðèñò Ýëëà Ìàíæååâà áåëäñìí. "Ôåäåðàöèÿ" ãèäã íåðò³º³ð êåãäñí 4-÷ Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä òåð¢ã³í îðóëàä, õàëüìã ðåæèññåð íåã íîìèíàöä ñ³í ãèñí³ òîîä îðâ. "Áðåíä ðåãèîíà" ãèäã íîìèíàöä Ýëëà Ìàíæååâà áåëäñí âèäåîðîëèê òèèã³ä ò¢ð¢í îðì ýçëâ.
ijê³ä áîëõëà Ìîñêâàä 8-÷ òåëåâèçèîíí ìàðºàíà àø äèãëãäâ. Ìàðºàí "Îðí-íóòã" ãèš íåð³äãäí³. Òåð¢íä "Õàìäàí" òàœº÷èí òåëåêàíàë "Åäà êî÷åâíèêà" ãèäã ôèëüì ¢ç¢ë³ä, ìàðºàíà àøëã÷ äåâñœä îðëöõ ç´â àââ. Ìàðºàíà æþðèí àõëà÷, òåëåðàäèîí õàëõèí Êåëí-óëñèí àññîöèàöèí ïðåçèäåíò Ý.Ñàãàëàåâ ºàðàí ò³âñí äèïëîì Äàíàðà Áåìáèíîâàä á³ð¢ëš ´ããäâ.

ŠÈЪËÈÍ Êåðìí

Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåéä šèëèí òóðøàðò êåñã º³³õ¢ë ¢ç¢ëãäâ. 2018 šèëèã íàðò-äåëê³í ÷èíðò³ º³³õ¢ë á¢ð䳺³ä, ìóçåéèí ê´äë³÷íð øèí šèëä îðšàíà. Äåêàáðèí 4-ä ìóçåéä Êàçàõñòàí Ðåñïóáëèêèí Àòûðàóññê îáëàñòèí òóóšèí-êðàåâåä÷åñê ìóçåéèí º³³õ¢ë ñåêãäš³í³. "Óëñèí óðí ºàðèí ýðäì - êåëí-óëñèí ç´´ð" ãèš òåð íåð³äãäš³í³.
ª³³õ¢ëä èðñí óëñ õàñã ³ìòí ÿìàðàí õóâö ´ìñäã á³³ñèíü, á³³öä³í ÿìàðàí ´ëã-ýä îëçëš éîâñèíü ¢çâ. ijê³ä áîëõëà öåðã³ çåð-çåâíü ÿìàðàí á³³ñèã ¢çš áîëõìí áèë³. Óðí ýðäì÷íðèí ªàðàð êåãäñí êååð¢ë îëí ç¢ñí á³³ñèã, êåëí-óëñèí çååã³ð òåðíü êååð¢ëãäñèã õ³ë³õä éèð òààñòà áèë³. Íîîñ ýýð÷ êåñí îëí òîîò ÷èãí îíüã àâëíà. Õàñãóäûí ñîéëíü, óðí ºàðèí ýðäìíü êåñã çóí šèë³ñ àâí ýêëö³í àâñèíü ¢çš áîëõìí.
ª³³õ¢ë ñåêëºí³ êåðã-¢¢ëäâðò Àòûðàóññê îáëàñòèí òóóšèí-êðàåâåä÷åñê ìóçåéèí äèðåêòîð Ðàøèäà Õàðèïîâà, Àòûðàóññê èíüãëëòèí ãåðèí àðòèñòíð áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëâ. Ãèè÷íðèã òîñ÷, Õàëüìãò ¢¢ëääã "Æåðëåñòåð" õàñãèí ñîéëûí öóòõëœãèí ýë÷íð îðëöâ. Õàëüìã Òàœº÷ áîëí Êàçàõñòàí õîîðíäê ñîéëûí çàëºëäà áàòëëºíä º³³õ¢ë ä´œ áîëõíü ìàºä óãà.

Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåéä šèëèí òóðøàðò êåñã º³³õ¢ë ¢ç¢ëãäâ. 2018 šèëèã íàðò-äåëê³í ÷èíðò³ º³³õ¢ë á¢ð䳺³ä, ìóçåéèí ê´äë³÷íð øèí šèëä îðšàíà. Äåêàáðèí 4-ä ìóçåéä Êàçàõñòàí Ðåñïóáëèêèí Àòûðàóññê îáëàñòèí òóóšèí-êðàåâåä÷åñê ìóçåéèí º³³õ¢ë ñåêãäš³í³. "Óëñèí óðí ºàðèí ýðäì - êåëí-óëñèí ç´´ð" ãèš òåð íåð³äãäš³í³.
ª³³õ¢ëä èðñí óëñ õàñã ³ìòí ÿìàðàí õóâö ´ìñäã á³³ñèíü, á³³öä³í ÿìàðàí ´ëã-ýä îëçëš éîâñèíü ¢çâ. ijê³ä áîëõëà öåðã³ çåð-çåâíü ÿìàðàí á³³ñèã ¢çš áîëõìí áèë³. Óðí ýðäì÷íðèí ªàðàð êåãäñí êååð¢ë îëí ç¢ñí á³³ñèã, êåëí-óëñèí çååã³ð òåðíü êååð¢ëãäñèã õ³ë³õä éèð òààñòà áèë³. Íîîñ ýýð÷ êåñí îëí òîîò ÷èãí îíüã àâëíà. Õàñãóäûí ñîéëíü, óðí ºàðèí ýðäìíü êåñã çóí šèë³ñ àâí ýêëö³í àâñèíü ¢çš áîëõìí.
ª³³õ¢ë ñåêëºí³ êåðã-¢¢ëäâðò Àòûðàóññê îáëàñòèí òóóšèí-êðàåâåä÷åñê ìóçåéèí äèðåêòîð Ðàøèäà Õàðèïîâà, Àòûðàóññê èíüãëëòèí ãåðèí àðòèñòíð áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëâ. Ãèè÷íðèã òîñ÷, Õàëüìãò ¢¢ëääã "Æåðëåñòåð" õàñãèí ñîéëûí öóòõëœãèí ýë÷íð îðëöâ. Õàëüìã Òàœº÷ áîëí Êàçàõñòàí õîîðíäê ñîéëûí çàëºëäà áàòëëºíä º³³õ¢ë ä´œ áîëõíü ìàºä óãà.

Õàëüìãèí ãîñóäàðñòâåíí ñèìôîíè÷åñê îðêåñòðèí 25 šèëèí ´´í øèäð ´ðã³ð òåìäãëãäâ. Êëàññè÷åñê ê´ãšìë³ îëí óëñèã òàíüëäóëäã êîëëåêòèâèã òàœº÷èí ºàðäà÷íð, ê´ãšìä äóðòà îëí ³ìòí ¢íí ñåäêë³ñí é´ð³â. Áèëã-ýðäìèí ´´ä³í ê¢ö³ìšèíü òåìäãë³ä, äàâñí öàãèí äîòð ê´ãšìä äóðòà îëí õ³ë³º³÷íðèã ´ñêñí, áèëãò³ ê´ãšì÷íðèí ñåëã³í ´ñ÷ óðàëàí èøêäë êåãäñèíü ´´ä³í ¢íëñí Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâèí é´ð³ëèí áè÷ãèã óìøš ´ã³ä, òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õð Ýëüáèêîâ ñèìôîíè÷åñê îðêåñòðò öèôðîâîé ïèàíèíî áåëãëš³õ ïàñïîðò á³ð¢ëš ´ãâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ À. Êîçà÷êîí é´ð³ëèí áè÷ãèã äåïóòàò Áóëãàí Àíãèðîâà óìøš îëíä ñîœñõâ.
¥´íèí áàéðèí êîíöåðòèã "Êàðìåí- ñþèòà" ãèäã Æ. Áèçåí - Ð. Ùåäðèíà ¢¢ä³âðèã éèð ñ³³í³ð ê¢ö³â. Ìàíà îðêåñòðèã é´ð³õ³ð èðñí Àñòðàõàíñê êàìåðí îðêåñòðëà, Âîëãîãðàäñê ãîñóäàðñòâåíí ôèëàðìîíÿ óäàðí ê´ãšìèí áàãèí àðòèñòíðëà õàìäàí ê´ãšìèã òàòâ. Áèëãò³ ê´ãšì÷íð õàìöó ñ³³í³ð ¢¢ëäš, ê´ãšìèã ´â³ðö ñ³³í³ð ã¢í ó÷ð-óòõèíü ìåä¢ëš, áèëãò³ êåâ³ð ê¢ö³š, îëí ñîœñà÷íðèí èê òààñëò îëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷ Ìåðãí Íàñòèíîâèí ºàðäâðò îðêåñòð èñïàíñê ò´ð³ð áè÷ãäñí ê´ãšìä õàëüìã ò¢ðãí àâöèã, òååãèí ñàëüêíà ø¢ð¢ò³ ñ³³õíèã îðóëš, Ð. Ùåäðèíà àéñèã óëì ÿíçëóëš òàòàä, íèðãñí àëüõ òàøëº îëâ.
²³äðõí³ ôèëàðìîíÿ äèðåêòîð Âàëåíòèíà ×åðíÿêîâà êîëëåêòèâèã ´´íë³íü é´ð³º³ä, îëí šèë ¢¢ä³ã÷ çàëºëäà á³ðš, ôåñòèâàëüìóäò õàìäàí îðëöš, íåã-íåã³í ä´œíš ¢¢ëäš³õèí òóñêàð êåëš, áåëã³í íåð³äâ. ²ð³ñ³í êîìïîçèòîðìóäûí Íèèö³í³ íåðí äååð³ñ Êîíñòàíòèí Ãóçåíêî îðêåñòðèí ´´íèã òåìäãëš, ê´ãšì÷íðò ê¢ö³ìš äóðäš Õàëüìãèí áîëí ²³äðõí³ ê´ãšì÷íðèã çà뺚àõ õàìöó ¢¢ëäâðèã ´´ä³í ¢íë³ä, ê´ãšìèí äåëãðëòä õàëüìã ê´ãšì÷íð îðóëšàõ ò³âöèíü ¢íëâ. Àðêàäèé Ìàíäæèåâèí "Êàëìû÷êà" ãèäã îïåð áèëãò³ ¢¢ä³âð áîëñíà òóñêàð ²ð³ñ³í êîìïîçèòîðìóäûí Íèèö³í³ ñ¢¢ðò ýí êåëâ.
Áàéðèí êîíöåðòèí õîéðäã÷ ³œãíü ç´â³ð øóóãàòà áîëí øîãòà áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷èí ì´ð³í ëàóðåàò Ýâåëèíà Ëèäæèåâà "Ôèàëêà Ìîíìàðòðà" ãèäã îïåðåòòàñ Íèíîí äóóã ñ³³õí ´ðãš äóóëâ.Ðèìñêèé-Êîðñàêîâèí "Ñàäêî"îïåðàñ Âàðÿæñê ãèè÷èí àðèéèã äóóëñí Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñò Èãîðü Ëàçàðåâèã ³ìòí àëüõ òàøš òîñâ. Õàëüìã óëñèí áè÷³÷ Êàëÿí Ñàíšèí ¢ã³ð áîëí ê´ãšì³ð ò´ðñí "Ê¢ðãí" ãèäã øîãòà äóóã Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Àííà Î÷êàåâà ñåðãìšò³ êåâ³ð äóóëš, èê òààñëò îëâ. "Ïðîùàé Ðèì" ãèäã äó äóóëñí ²ð³ñ³í à÷òà àðòèñòê Íàäåæäà Áàðãàåâàã öóãëðñí óëñ èê á¢ë³í³ð òîñš, äóóëñí äóóºèíü òààñš ñîœñâ.
Íåðò³ äóó÷ Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷èí ëàóðåàò Þëèÿ ßøêóëîâà Èìðå Êàëüìàíà "Ñèëüâà" îïåðàñ Ñèëüâàí àðèéèã éèð êå êåâ³ð ÿíçëóëš, ´´ä³í ´ðãš äóóëñíü éèð ´ðãìšò³ áîëâ. Äóóíà õààëºä ýêë³ä îðšàõäàí ýí îðêåñòðèã äàõš ò³³ç äååð ºàðñí áàº÷óä, îäà íåðò³ äóó÷íð áîëâ. Ò¢ð¢í èøêäë³í êåñí îðêåñòðèã ìàðòëãî ´´íë³íü é´ð³õ³ð èð³ä, Þëèÿ ßøêóëîâà áîëí Èãîðü Ëàçàðåâ õàìäàí äóóëàä, êëàññè÷åñê ê´ãšì äåëãð¢ëëºíä ç´âò³ ò³âö³í îðóëšàõàí ¢ç¢ëâ. Â. Ìîöàðòèí îïåðàñ Äîí Æóàíà áîëí Öåðëèíàí àðèéèã ýäí äóóëâ.
À. Öåáåêîâèí íåðò³ Ãîñóäàðñòâåíí õîð îðêåñòðèã ´´íë³íü é´ð³â. Õîéð êîëëåêòèâèí äóóíà áîëí ê´ãšìèí õàìöó ¢¢ëäâðèã Ìåðãí Íàñòèíîâ áîëí Îëüãà Ñåðäþêîâà ñåëš çàëâ.
Êåëí-óëñèí îðêåñòð äîìáðèí àéñàðí ¢¢ðì¢ä³í é´ð³â. Äàðóíü ñèìôîíè÷åñê îðêåñòð øîãëàä, îðñ óëñèí ê´ãšì òàòâ. Êåëí-óëñèí îðêåñòð òåäí³ñ ¢ëäëãî òåð àéñèíü äîìáðò îðóëš, çàëûí øóóãàòà òààñëò îëâ. ijêí³ñ ê´ãšì õàëüìã õààëºäàí îðâ. Îäà õàëüìã àéñìóäûã õîéð îðêåñòð òàòâ. Ýííü èê ñåðãìš ¢¢ä³â. Êåëí-óëñèí îðêåñòðèí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ Ñàâð Êàòàåâ ê´ãšì÷íðèã é´ð³š êåëâ.
Õàëüìãèí ñèìôîíè÷åñê îðêåñòðèí òóóšíü 1991 šèë³ñ àâí ýêëí³. Òèèãõä Íàäåæäà Íóðêàåâà Ýëñòèí ê´ãšìèí ó÷èëèùèí îþòíðèã áຠíàñòà ê´ãšì÷íðèã íåã êîëëåêòèâä õàìöóëàä, êàìåðí îðêåñòð á¢ðä³ë³. Šèë ýðã³ä, êîëëåêòèâ Ãîñóäàðñòâåíí îðêåñòðèí íåð 碢º³ä, îëí šèëèí òóðøàðò ñîœñà÷íðèã áàéðëóëš éîâëà. 2003 šèëèí ÿíâàðèí 20-ä Àðêàäèé Ìàíäæèåâèí ñåäâ³ð³ð òàœº÷ä Ãîñóäàðñòâåíí ñèìôîíè÷åñê îðêåñòð òîãòàãäñìí. Îðêåñòð á¢ðäñí öàãàñ àâí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ áîëí àõ äèðèæåð áîëš Ìåðãí Íàñòèíîâ ¢¢ëäš³í³.
Îðêåñòðèí ðåïåðòóàðò äåëê³í áîëí îðñ ê´ãšìèí êëàññèêèí 500 ºàð ¢¢ä³âð îðšàíà. Êëàññè÷åñê ¢¢ä³âðì¢äë³ çåðãäíü êîëëåêòèâ ýñòðàäí-ñèìôîíè÷åñê áîëí ýñòðàäí-äæàçîâ ÿíçèí ê´ãšì òàòíà.Íåðò³ êîìïîçèòîðìóäëà, äèðèæåðì¢äë³ áîëí äóó÷íðëà îðêåñòð í´êöš ¢¢ëäí³. "Õàëüìãèí ê´ãšìèí íàìð", "Ïåíòàòîíèêà" áîëí íàíü ÷èãí ôåñòèâàëüìóäò îðëöš éîâíà. Ê´ãšìèí èê êåìš³ò³ áîëí îëí ç¢ñí ÿíçòà ¢¢ä³âðì¢äèã òîðêåñòðèí ê´ãšì÷íð ê¢ö³í³."Ðèòà", "Àëåêî", "Áàáèé áóíò" áîëí íàíü ÷èãí. ¥´íèí 2018 šèëä Ê. Ìîë÷àíîâèí "À çîðè çäåñü òèõèå" áîëí À. Ìàíäæèåâèí "Êàëìû÷êà" îïåðì¢äèã îðêåñòð áåëäš ò³ââ.
Ýíäð ñèìôîíè÷åñê îðêåñòð àõ ¢éèí áîëí áຠíàñòà àðòèñòíðèã íåãä¢ëš³õ áèëãò³ êîëëåêòèâ áîëšàíà. Îëí šèë îðêåñòðò ê´äëš éîâõ Þðèé Êîëãàòèí, Ñåðãåé Ñóááîòèí, Áààòð Ýðäíååâ Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Ê¢íäëëºí³ ºàøãóäàð à÷ëãäâ. Ïðàâèòåëüñòâèí Õàíëòûí áè÷ã Àëåêñàíäð Êà÷àåâä áîëí Àëåêñàíäð Êîðîëåâä á³ð¢ëš ´ããäâ.
Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòðèí äàðóê Íèêîëàé Ñàíäæèåâ îðêåñòðèí ýêëö òóóšèíü òîäëàä, ýí öàãèí äîòð êîëëåêòèâ ´ñ÷ áàòðñèíü òåìäãë³ä, àðòèñòíðò ñîéëûí ê´äë³÷íðèí ²ð³ñ³í ïðîôñîþçìóäûí Ê¢íäëëºí³ ºàøãóä á³ð¢ëš ´ãâ.
Ñèìôîíè÷åñê îðêåñòðèí àðòèñòíðèã ´´íë³íü Õàëüìã Ãîñóäàðñòâåíí ôèëàðìîíÿ ãåíåðàëüí äèðåêòîð Àðêàäèé Ìàíäæèåâ ¢íí ñåäêë³ñí é´ð³â.
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Ýí šèë ìàíà îðí-íóòãò âîëîíòåðìóäûí šèë çàðëãäñí áèë³. Šèëèí òóðøàðò îëí ç¢ñí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä áîëí ìàðºàñ äàâóëãäâ, âîëîíòåðñê šèñ³ äåëãð¢ëëºíä èê îíüã ´ããäâ. Òèèã³ä îäàõí âîëîíòåðìóäûí ñ³í ãèñí äàìøëò éè뺚 àâëºíà áîëí òàðõàëºíà "ѳí êåðã¢äèí ðåãèîí" ãèäã Öóã³ð³ñ³í ìàðºàí çàðëãäñí áèë³. Øèäð Ìîñêâàä ýí ìàðºàíà àø äèãëãä³ä, òåð¢íä äèèëâð á³ðñí ýë÷íðèã à÷ëâ. Äèèë³÷íðèí äóíä ìàíà òàœº÷ á³³õíü éèð áàéðòà áîëâ. ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí àäìèíèñòðàöèí ºàðäà÷èí äàðóê Ñåðãåé Êèðèåíêî Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷èí äàðóê Á.Áàäìàåâä 2053300 àðñëœãà ñåðòèôèêàò á³ð¢ëš ´ãâ.
Ýí ì´œãí 2019 šèëä ìàíà òàœº÷ä âîëîíòåðñê šèñ³ äåëãð¢ëëºíä îëçëãäõìí.Òåìäãëõ³ñ, ìàíà òàœº÷èí äàìøëò ñ³í ãèñí ãèš òîîëãäñíü õàðà áèø. Þœãàä ãèõë³ áàº÷óäûí ò´ðì¢äò ìàíà òàœº÷ä èê îíüã ´ããäí³, áèëãò³ áîëí ñåäâ³ðò³ áຠ¢éä öóã õàëõèí ä´œ ê¢ðããäí³. Ýí ìàðºàíä "Âîëîíòåðìóä-ìåäèê¢ä", "Äèèëâðèí âîëîíòåðìóä" ãèäã Öóã³ð³ñ³í âîëîíòåðñê šèñ³í³ ðåãèîíàëüí ³œã¢äèí, "Õàìäàí" ãèäã áè÷êä¢äèí àññîöèàöèí áîëí "Þíàðìèÿ" îðãàíèçàöèí ñóðºóëèí ïðîãðàììñ áîëí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä ¢ç¢ëãäñí áèë³.
Ðåãèîíìóäûí äàìøëòûã áîëí á³³ðí óëñèã âîëîíòåðñê šèñ³º³ð ñîíüìñóëõèí òóñò ê¢ö³ãäš³õ ê´äëìø øèíšëš, ðåãèîíàëüí ê¢ö³ã÷ éîñíà îðãàíìóäûí áîëí îëíà îðãàíèçàöñèí õîîðíä á³³õ í´êöëòë³ òàíüëäš, äàìøëò õîðøàõä ýí ìàðºàí òóñëâ. "ѳí êåðã¢äèí ðåãèîí" ãèäã Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä 58 ñóáúåêò îðëöâ, ýäí³ñ 26 ýë÷ äèèë³÷íðèí òîîä îðâ. Óò òîîäàí ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ 200 ñàé àðñëœ âîëîíòåðñê šèñ³ äåëãð¢ëëºíä éèëºãäâ. Ýí ìàðºàã ²ð³ñ³í áàº÷óäûí êåðã-ò´ðèí àãåíòñòâ “Ðîñïàòðèîò” ãèäã öóòõëœãèí ä´œã³ð äàâóëâ.

ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ
ÇÓÐÃÒ: Õàëüìãèí
äåëåãàö

Îäàõí Ýëñòä, ïðàâèòåëüñòâèí êîíôåðåíö-çàëä, áàëºñíà ýðãíäê á³³äë ÿñðóëëºíà ò´ðì¢ä õàºëëºíà ðåãèîíàëüí öóòõëœãóä òîãòàëºíà òóñò äèçàéíà óõàí-òîîëâðèí ñòðàòåãè÷åñê ñåññü äàââ. "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò òàœº÷ä èèì Öóòõëœ ñåêëºí³ ò´ð èê ÷èíð 碢š³í³. Èèì Öóòõëœ ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öñò äèçàéí-ò´ñâñ óõàëš áåëäëºíä, òåõíè÷åñê ê¢öë òîãòàëºíä í´êä áîëõìí, òåð ìåò ýêñïåðòí íèèö³ã îðëöóëš, ìåòîäè÷åñê ä´œ ê¢ðãõìí. Ýêñïåðòì¢äèí íèèö³íä áèëãò³ àðõèòåêòîðìóäûã, äèçàéíåðì¢äèã, ïðîåêòèðîâùèê¢äèã, òåð ìåò øóíìºà áàº÷óäûã öóãëóëš õàìöóëõ ñàíàòà.
Ýí ñòðàòåãè÷åñê ñåññèã òàœº÷èí æèëèùí-êîììóíàëüí ýäë-àõóí áîëí ýíåðãåòèêèí ìèíèñòåðñòâ ºàðäš äàâóëâ. Êåðã-¢¢ëäâðò Õàëüìãèí àðõèòåêòîðìóä áîëí ïðîåêòèðîâùèê¢ä, 2019 šèëä áàëºñíà òààëìšòà á³³äë òîãòàëºíà ïðîãðàììä îðëöõ ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öñ, ýí õàëõèí ýêñïåðòì¢ä áîëí ýí ç´ð¢ëëòèí ôàêóëüòåòì¢äèí îþòíð îðëöñìí.
Êåðã-¢¢ëäâðèã òàœº÷èí ÆÊÕ-í áîëí ýíåðãåòèêèí ìèíèñòð Íåëëè Òêà÷åâà ºàðäš äàâóëâ. Íåëëè Àíàòîëüåâíà í¢ð ¢ã êåëâ. 2017 šèë³ñ àâí "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâ ²ð³ñ³ä, òåð ìåò Õàëüìã Òàœº÷ä, ýêë³ä ê¢ö³ãäš³í³. Ìàíà òàœº÷ä ýí ò´ñâä ºóðâí áàëºñí, õ´ðí äîëàí ìóíèöèïàëüí á¢ðä³ö, òåð äîòð ðàéîäûí öóòõëœ ñåë³ä áîëí ì蜺í ê¢í á³³õ ñåë³ä ÷èãí îðëöõ àðºòà áîëšàíà. 2017 šèëä ýí ò´ñâä Ýëñò áàëºñí, Èê Áóóðëà áîëí ßøàëòàí ÐÌÎ-ñ îðëöñí áîëäã. Ýí šèë Ýëñòä, Ëàãàíüä, Ãîðîäîâèêîâñêä, Èê Áóóðëä, Ïðèþòíä áîëí ßøàëòàä ýí ò´ñâ ê¢ö³ãäâ. Äàðóê šèëä Ýëñòä áîëí ýí ÐÌÎ-ñò ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò ýðãíäê ºàçð ÿñðóëëºíà ê´äëìø öààðàíäíü äàâóëãäõ. Òåð ìåò ä³ê³ä ÷èãí òàëäàí ÐÌÎ-ñ ýí ïðîãðàììä îðõìí. Êåëõä, èðõ šèëä ¡ñòèí ðàéîíà Öàºàí Àìí ïîñåëêä ýí ò´ñâä îðëöõ.
Êåìð ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ éèëºãäš³õ ì´œãí³ êåìš³ºèíü èêä¢ëñí áîëõëà, šèë áîëºí ìóíèöèïàëüí á¢ðä³ö áîëºíä îëí óëñ õóðš àìðëºíà 7-8 ÷èãí îðìèí á³³äëèã ÿñðóëš áîëõìí áèë³. Òåã³ä ÷èãí éèëºãäš³õ ì´œãí³ êèðö³º³ð, îëí óëñ àìðäã 2-3 îðìèã šèëä ÿñ÷ áîëíà.
ßìàðàí ºàçðò ÿñðóëëºíà ê´äëìø êåõèã ³ìòí ýâð³í ø¢¢š àâíà. Òåã³ä áàëºñäûí áîëí ñåë³äèí ³ìòí óðäàñíü ýí ò´ð³ð êåñí ñóœºëºíà êåðã-¢¢ëäâðò îðëöš, ÿìð íåã ºàçðèí ò´ë³ äóóºàí ´ãí³. Òåð ìåò ÿñðóëëºíà ê´äëìøèí äèçàéí-ò´ñâèã îëíà îíüãò òóñõàíà. ²ìòí áàñ äèçàéí-ò´ñâèí òóñò óõàí-òîîëâðàí ìåä¢ëí³. Îëí äàâõð ãåðì¢äò á³³äã ³ìòí ýâð³ õàøà-õààöèí ýðãíä ÿìàðàí ç¢ñí-碢ë ê´äëìø êåõèí òóñò áèéñíü øèèäâð àâíà. ijê³ä áîëõëà ãåðì¢äèí ýðãíäê ºàçðèã ÿñðóëëºíà ê´äëìøò ÷èãí îðëöíà. Òåã³ä ÷èãí ïðîãðàìì ê¢ö³ñí öóã áàëºñäò áîëí ñåë³äò ³ìòí ýí ò´ñâèã á³³äë-šèðºëä òîõðàëºíà êåðãò øóíìºàºàð îðëöâ ãèš ýí òåìäãëâ.
Äàðóíü Èê-Áóóðëà ÐÌÎ-í òîëºà÷èí ¢¢ëèã äàâ çóóð äààšàõ Âÿ÷åñëàâ Ìàñëîâ, Ïðèþòíà ÑÌÎ-í òîëºà÷ Àëåêñàíäð Ïîëîíñêèé "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ àøèí òóñê ïðåçåíòàö ¢ç¢ëâ. Òåð ìåò Öàºàí Àìí ñåë³í³ ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öèí òîëºà÷ Ýäóàðä Êóòóðîâ 2019 šèëä ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò êåõ ê´äëìøèí çóðàí òóñêàð 糜ãëâ.
Êåðã-¢¢ëäâðèí éîâóäò "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààë òîãòàëºí" ãèäã ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ ò´ð³ð ´ðãí ꢢíäâð áîëâ. Õàëüìãèí àðõèòåêòîðìóä ꢢíäâðò îðëöš, ýí òóñò ýâð³ óõàí-òîîëâðàí ìåä¢ëâ.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Óðš ´äð Ýëñòä òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí ñ¢¢ðèí èê çàëä ²ð³ñ³í Êîíñòèòóö áàòëš àâñíà 25 šèëèí áîëí ê¢¢í³ ç´âèí îëíà äåêëàðàöèí 70 šèëèí ´´íä íåð³äãäñí áàéðèí õóðã áîëâ. Òåð¢í³ éîâóäò èðãíì¢äèí ç´â õàðñëºíà ò´ð³ð êîíôåðåíö äàâóëãäâ. Áàéðèí êåðã-¢¢ëäâðò Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ, òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷èí íåãäã÷ äàðóê Ñàãëàð Áàêèíîâà, ÞÔÎ-ä ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí ê¢öö ç´âò³ ýë÷ëòèí àïïàðàòûí ôåäåðàëüí èíñïåêòîð Áîðèñ Êîðîòêîâ, òàœº÷ä èðãíì¢äèí, àðºëà÷íðèí áîëí áè÷êä¢äèí ç´â õàðñëºíà, ç´â-éîñ õàðëºíà îðãàíìóäûí áîëí îëíà îðãàíèçàöñèí ýë÷íð îðëöâ.
Òàœº÷èí ïðåìüåð-ìèíèñòð êåðã-¢¢ëäâðèã í¢ð ¢ã³ð ñåê³ä, ìàíà îðí-íóòãèí ºîëëã÷ çàêàí áàòëãäñíà 25 šèëèí ´´íë³ öóãòàºèíü é´ð³â. Êîíñòèòóö áàòëš àâãäñíà òóóšèí òóñêàð àõðàð êåëš ´ã³ä, ýí šèëì¢äèí ýðãöä ê¢¢í³ ç´â õàðñëºíà õàëõàð ê¢ö³ãäš³õ ê´äëìøèí òóñêàð Èãîðü Àëåêñàíäðîâè÷ îíö êåëâ. Òàœº÷èí ïàðëàìåíòèí âèöå-ñïèêåð Ñ.Áàêèíîâà çàêà ¢¢ä³ã÷ îðãàíà ¢¢ëäâðèí òóñêàð õóâàëöàä, ìàíà òàœº÷ä 1994 šèëä Òååãèí Éîñíà Áè÷ã áàòëãäâ ãèâ. Òåð öàãàñ àâí ìàíà òàœº÷èí ºîë çàêàíä á³³ðí ïàðëàìåíòèí äåïóòàòíð 20 ñîëüâð îðóëâ. Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàë (Ïàðëàìåíò) ìàíà çàêà ¢¢ä³ã÷ éîñíà îðãàí áîëíà, ýí šèë çóðºàäã÷ õóðàëòûí ñóœºâð áîëâ. 1994 šèë³ñ àâí Õàëüìã ïàðëàìåíòèí äåïóòàòíð 1699 çàêà ¢¢ä³š ºàðºâ, ôåäåðàëüí çàêàäò ñîëüâð îðóëëºíà òóñê 37 ò´ñâ áåëäâ. Òåìäãëõ³ñ, íåã çàêàíà ñåäâ³ð Îðí-íóòãèí Õ¢¢âä ä´œíëò îëš áàòëãäñìí. Á.Êîðîòêîâ áàéðèí êåðã-¢¢ëäâðò îðëöà÷íðèã áàñ Êîíñòèòóöèí ´´íë³ é´ð³º³ä, öóãòàäíü ê¢ö³ìš äóðäâ.
Òàœº÷èí ³ìòí³ ç´â õàðñëºíà ç´âò³ ýë÷ Å.Åìåëüÿíåíêî ¢¢ëäâðèííü òóñêàð êåëâ. Òèèã³ä, ýí šèëèí àðâí ñàðèí ýðãöä òàœº÷èí ³ìòí³ñ 300 øàõó ýðëº îðš èðâ, íóðºëš ýäí ñîöèàëüí õàðñëòûí áîëí æèëèùí-êîììóíàëüí òåòêâðèí õàëõèí ò´ðì¢ä áîñõâ. ²ð³ñ³í Êîíñòèòóöèí 25 šèëèí ´´íä íåð³ä³ä èðãí³ ç´â õàðñëºíà ýë÷ëòèí àïïàðàò îëíà á³³äë-šèðºëä øóíìºàºàð îðëöšàõ óëñò Ê¢íäëëºí³ ºàøã á³ð¢ëš ´ãâ. Òåð ìåò 14 íàñ ê¢ðñí áè÷êä¢ä ýí ´äð ïàñïîðò àââ, ýäíèã Èãîðü Çîòîâ îí÷òà éîâäëëà é´ð³â. Äàðóíü êîíôåðåíöèí ê´äëìø ýêëâ. Òåð¢íä ê¢¢í³ ç´â õàðñëºíà ò´ð³ð ´ðãí ꢢíäâð áîëâ.

Ìàíà 糜ã÷

Äåíü Ãåðîåâ Îòå÷åñòâà â 2018 ãîäó îòìå÷àåòñÿ 9 äåêàáðÿ, â âîñêðåñåíüå. Ýòîò äåíü - ãîñóäàðñòâåííûé ïðàçäíèê. Îí óñòàíîâëåí â ñîîòâåòñòâèè ñ Ôåäåðàëüíûì çàêîíîì Ðîññèéñêîé Ôåäåðàöèè ¹ 22-ÔÇ îò 28 ôåâðàëÿ 2007 ãîäà "Î âíåñåíèè èçìåíåíèÿ â ñòàòüþ 1-1 Ôåäåðàëüíîãî çàêîíà "Î äíÿõ âîèíñêîé ñëàâû è ïàìÿòíûõ äàòàõ Ðîññèè".
Íî ýòîò äåíü íå ÿâëÿåòñÿ îôèöèàëüíûì âûõîäíûì.
Ñêëîíÿåì ãîëîâû ïåðåä Ãåðîÿìè.  ýòîò ïðàçäíèê äàâàéòå åùå ðàç âñïîìíèì ïàòðèîòîâ Ðîäèíû, äîáëåñòíûõ çàùèòíèêîâ, êîòîðûå ïðîÿâèëè ìóæåñòâî è ãåðîèçì, îõðàíÿÿ ãðàíèöû ãîñóäàðñòâà. Çíàìåíàòåëüíàÿ äàòà ñîåäèíèëà â ñåáå ãåðîè÷åñêèå ïîäâèãè ðîññèéñêèõ Âîîðóæåííûõ ñèë ñ ìîìåíòà âîçíèêíîâåíèÿ àðìèè è ïî ñåãîäíÿøíèé äåíü. Ðîññèÿ - íåïîáåäèìîå ãîñóäàðñòâî, êîòîðîå ïîìíèò ñâîèõ ãåðîåâ è ãîðäèòñÿ èìè. Ïðàçäíîâàíèå ïîäîáíûõ äàò ïîêàçûâàåò ïîäðàñòàþùåìó ïîêîëåíèþ, ÷òî ñòðàíà âûñòîÿëà â áîÿõ áëàãîäàðÿ ñàìîîòâåðæåííîñòè è äîáëåñòè ìóæåñòâåííûõ ðîññèÿí.
Ïðàçäíè÷íûé äåíü áûë óñòàíîâëåí äåïóòàòàìè Ãîñäóìû. Ïðàçäíîâàíèå Äíÿ ãåîðãèåâñêèõ êàâàëåðîâ íà ãîñóäàðñòâåííîì óðîâíå ñïîñîáñòâóåò îòâàæíîìó ñëóæåíèþ Îò÷èçíå è âîñïèòàíèþ ïàòðèîòèçìà ó ìîëîäåæè.
Ó ýòîé çíàìåíàòåëüíîé äëÿ ðîññèÿí äàòû ñëàâíàÿ è áîãàòàÿ èñòîðèÿ.  1769 ãîäó Åêàòåðèíîé II áûëî ó÷ðåæäåíî çíàêîâîå îòëè÷èå, îðäåí Ñâÿòîãî Ãåîðãèÿ Ïîáåäîíîñöà. Âàæíûì ñòàòóñîì íàãðàæäàëèñü çàùèòíèêè Îò÷èçíû, ïðîÿâèâøèå îñîáûé ãåðîèçì è ìóæåñòâî. Íàãðàäà èìåëà ÷åòûðå ñòåïåíè îòëè÷èÿ. Ì. Êóòóçîâ, Ì. Áàðêëàé-äå-Òîëëè áûëè îðäåíîíîñöàìè âñåõ ÷åòûðåõ ñòóïåíåé îòëè÷èé. Ïî÷åòíîé íàãðàäîé èìïåðàòðèöà íàãðàäèëà è ñàìó ñåáÿ.
Íàäî ñêàçàòü òàêæå íåñêîëüêî ñëîâ î ïàìÿòíûõ ñîáûòèÿõ, ñâÿçàííûõ ñ ïðàçäíèêîì. Ñ 1769 ïî 1917 ãîä â Ðîññèè îòìå÷àëè Äåíü ïàìÿòè Ñâÿòîãî Ãåîðãèÿ. È ëèøü â 2000 ãîäó ñîñòîÿëîñü âîçðîæäåíèå ñòàòóñà âûñøåé íàãðàäû Ãåîðãèåâñêîìó êðåñòó. Ê ýòîé âûñîêîé íàãðàäå ïðåäñòàâëÿþòñÿ ïðåäñòàâèòåëè ñòàðøåãî è ìëàäøåãî îôèöåðñêîãî ñîñòàâà.
×òî êàñàåòñÿ âíåøíåãî âèäà íàãðàäû, òî âèçóàëüíî îðäåí ïîëíîñòüþ ñîâïàäàåò ñ òåì âàðèàíòîì íàãðàäû, êîòîðûé áûë ïðè Åêàòåðèíå. Çíàê îòëè÷èÿ íå ïðåäóñìàòðèâàåò ïåðñîíàëüíóþ ïåíñèþ, è âñå ñòåïåíè âûäàþòñÿ ïîýòàïíî.
 ïðàçäíè÷íûé äåíü â Êàëìûêèè, êàê è ïî âñåé ñòðàíå, â ó÷åáíûõ çàâåäåíèÿõ ïðîéäóò óðîêè ÷åñòè è ñëàâû, ïðàçäíè÷íûå ëèíåéêè. Ïîèìåííî áóäóò íàçâàíû èìåíà Ãåðîåâ. Óðîæåíöû íàøåé ðåñïóáëèêè õðàáðî âîåâàëè íà âñåõ ôðîíòàõ Âåëèêîé Îòå÷åñòâåííîé âîéíû, àêòèâíî ó÷àñòâîâàëè â ïàðòèçàíñêîì äâèæåíèè. Çà áîåâûå çàñëóãè îêîëî 4-õ òûñÿ÷ âîèíîâ èç Êàëìûêèè áûëè íàãðàæäåíû îðäåíàìè è ìåäàëÿìè. Ïðîÿâèâøèå èñêëþ÷èòåëüíîå ìóæåñòâî è ãåðîèçì áûëè óäîñòîåíû çâàíèÿ Ãåðîÿ Ñîâåòñêîãî Ñîþçà: Ý.Áàäìàåâ, Á. Áàñàíîâ, Í. Áàòàøåâ, Í. Âîðîáüåâ, È. Ãåðìàøåâ, Î. Ãîðîäîâèêîâ, Á.Ãîðîäîâèêîâ, Ý. Äåëèêîâ, Ê. Æèãóëüñêèé, È. Çèãóíåíêî, Ñ. Êðûíèí, Ã. Ëàçàðåâ, À. Ëîïàòèí, Ë. Ìàíäæèåâ, Â. Ìåðãàñîâ, À. Ìåòÿøêèí, Ô. Ïîïîâ, Í. Ñàíæèðîâ, Ý. Ñåëüãèêîâ, Ï.Òóð÷åíêî, Á. Õå÷èåâ, Í. Õðàïîâ.
Óæå â ïîñëåâîåííîå âðåìÿ çà ìóæåñòâî è ãåðîèçì ïðè èñïîëíåíèè âîèíñêîãî äîëãà çâàíèå Ãåðîÿ Ñîâåòñêîãî Ñîþçà ïðèñâîåíî Â. Î÷èðîâó, à çâàíèå Ãåðîÿ Ðîññèè - Á. Ãèíäååâó, Ì.-Ê. Ãàéèðõàíîâó, Í. Áàèðîâó (ïîñìåðòíî), Ã. Ëÿ÷èíó (ïîñìåðòíî), Â. Çàóäîâó (ïîñìåðòíî).
Íèçêèé ïîêëîí âàì, Ãåðîè! Âàøè ïîäâèãè âî èìÿ Ðîññèè íàâñåãäà îñòàíóòñÿ â ñåðäöàõ ñîîòå÷åñòâåííèêîâ.
Ñ Äíåì Ãåðîåâ Îòå÷åñòâà, óâàæàåìûå ÷èòàòåëè!
×èíãèç ÁÀÄÌÀÅÂ