Ê´ãšì - êåëí-óëñèí ¢íëš áîëøãî èê ç´´ð. Òåð¢ã õàäºëš, ¢é³ñ ¢éä ê¢ðãš éîâõ ê´ãšìèí çåâñã¢ä - äîìáð, òîâøóð, šèœí¢ð, êåœêðã, ñàðàòîâñê ãàðìóëü áîëí íàíü ÷èãí çåâñã¢ä ýí àñõí äóõóöš ñîœñš, ÷èêí³ õóšðàí õàœºàõ òààë îðêåñòð ´ãâ. Õàëüìãóäûã šèðºëèí òóðøàðò äàõš, áàéð-çîâëœãèíü õóâàëöš éîâõ ê´ãšì, ê´ãšìèí çåâñã¢ä, äóó÷íð áîëí ê´ãšì÷íð ìàäíä ýí ´äð áèëã³í íåð³äâ.
Òåð çåâñã¢äèã óðí ºàðàðí êåš, ê´ãèíü îðóëš, ìàíà öàã ê¢ðòë õàäºëš àâ÷ èðñí êåñã ¢éèí áèëãòíðò õàíëòàí ìåä¢ëõ êåðãò³. Öóã òåð çåâñã¢ä, òåð¢ã îëçëš, àéñèíü îðóëäã áèëãòíðèã íåãä¢ëñí îðêåñòð Õàëüìãò ºó÷í šèë õîîðàí á¢ðä³ãäñí áîëäã.
Îí÷òà ýí ´´íä íåð³äñí áàéðèí êîíöåðò íîÿáðü ñàðèí 2-ò áîëâ. ªó÷í šèë õîîðàí òîãòñí êîëëåêòèâ ýí öàãèí òóðøàðò ´ñ³ä ò´ëš³ä, Õàëüìãèí ê´ãšìèí šèðºëä ç´âò³ îðìàí ýçëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷ Ñàâð Êàòàåâèí ºàðäâðò êîëëåêòèâ ê´ãšìèí îìãòà ꢜêë àéñ òàòš êîíöåðòèã ýêëâ. Îëí šèëèí òóðøàðò áèëã³ðí ³ìòèã áàéðëóëšàõ òàœº÷èí à÷òà àðòèñò Ýäóàðä Áóðëàêîâ õàëüìã äóóäûã ´ðãš äóóëñíü èê ñåðãìšò³ áîëâ. Õàëüìã òååãèí õàìãèí ñ³³õí á³³äëèã ¢ç¢ëñí "Õàâðèí äóí" òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Åëåíà Êàäæèåâà ñåäêë àâëš äóóëñíü áàéðòà áîëâ. Áóäæàëîâ Åãîð áîëí Ñàíãèíîâ Õîíãîð õîéð áè÷ñí äóí éèðòìš ñåðš³õ ´âðìšò³ á³³äë³ð, ºîîšñí ýâë¢í ñ³³õí àéñàð öóã ³ìòèã ýí àñõí àâëâ. Ïåòð ×îíêóøîâ áîëí Òà÷èí Àíšà áè÷ñí "Òååãèí òîðºà ꢢêí" ãèäã äóí Åëåíà Êàäæèåâàí áèëãò³ êåâ³ð ´ðãñí àéñèí 䢢ð³í íåã ¢ë¢ ´ðãìšò³ áîëâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí ìèíèñòåðñòâèí íåðí äååð³ñ ìèíèñòðèí äàðóê Ãàëèíà Áàäàåâà íåðò³ êîëëåêòèâèã ´´íë³íü é´ð³â. Êåëí-óëñèí îðêåñòð òàœº÷äàí á³³òõ³ öóã ²ð³ñ³ä íåð ºàðñí êîëëåêòèâ áîëšàõèíü òåìäãë³ä, Ãàëèíà Àëåêñàíäðîâíà Ìîñêâàä, ²³äðõíä, Ñòàâðîïîëüä, Âëàäèêàâêàçä íàíü ÷èãí îëí áàëºñäàð êîíöåðòì¢ä³í ¢ç¢ëñèã, êåñã ôåñòèâàëüä îðëöš, õàëüìã ê´ãšìèã îëíä òåìäãò³ áî뺚 éîâõ îðêåñòðèí à÷-òóñèíü ¢íëš êåëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí óëñèí àðòèñòêèí ´´ä³í íåðí Åëåíà Êàäæèåâàä 碢ëºãäâ. Îðêåñòðèí ê´ãšì÷íð Ä.Çàðàõàåâà, Å. Óáóøèåâà Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Ê¢íäëëºí³ ºàøãóäàð à÷ëãäâ. ¥´ä³í à÷ëâðèã àðòèñòíðò ìèíèñòðèí äàðóê Ãàëèíà Áàäàåâà á³ð¢ëš ´ãâ.
Îðêåñòð òàëäàí ¢¢ä³ã÷ êîëëåêòèâñëà áàò çàëºëäà á³ðš ¢¢ëäí³. Èèã³ä, 15 šèë õîîðàí "Ìèð Êàâêàçó" ãèäã ôåñòèâàëüä Àð ¢çãèí Îñåòèí êîëëåêòèâëà, äóó÷ Ýäóàðä Äàóäîâëà ýäí òàíüëäëà. Òåð öàãàñ àâí êåñã êîíöåðòä, ôåñòèâàëüä ýäí õàðºàä, õàìäàí äóóëàä, ¢ð-èíüã¢ä áîëñìí. Àð ¢çãèí Îñåòèí óëñèí àðòèñò Ýäóàðä Äàóäîâ ¢¢ðì¢äèííü áàéðò îðëöõàð èðâ. Àõ-ä¢ ðåñïóáëèêèí ñîéëûí ìèíèñòåðñòâèí é´ð³ëèí áè÷ã àâ÷ èð³ä, Ýäóàðä Äàóäîâ Ê¢íäëëºí³ ºàøãóäûã îðêåñòðèí äèðåêòîð Äàíàðà Øàëõàíîâàä, õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ Ñàâð Êàòàåâä á³ð¢ëš ´ãâ. Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Äàíàðà Øàëõàíîâàëà õàìäàí ýäí "Ê¢ðãí" ãèäã øîãòà äóóã õàëüìã êåë³ð äóóëñèã çàë íèðãš òîñâ. Òåð ìåò Ýäóàðä Äàóäîâ Ìåðãåí Êèìëà áîëí Äàíàðà Øàëõàíîâàëà îñåòèí äóóã òåäí³ êåë³ðíü äóóëñíü áàñ éèð ñîíüí áîëâ.
Îðêåñòðèã äàõš, îëí šèë ê¢ö³ìšäíü ç´âò³ ò³âö³í îðóëš éîâõ Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Òàòüÿíà Áóðëàêîâà îðñ êåëí-óëñèí äó äóóëš, öóãëðñí óëñèí ñåäêëèíü áàéðëóëâ.
Îðêåñòðèí ò¢ð¢í õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷, ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí à÷òà àðòèñò Âëàäèìèð Êàðïåíêîí èê à÷-òóñíü ýí ´äð áàñ òåìäãëãäâ. Îäà Ñòàâðîïîëüñê ôèëàðìîíÿ "Ñëîáîäà" ãèäã àíñàìáëèí îðêåñòðèã ºàðäšàõ Âëàäèìèð Âëàäèìèðîâè÷ êîëëåêòèâàí àâ÷ èðš, áàéðò îðëöóëâ. Êåñã ê´ãšìèã õàëüìã îðêåñòðëà ýäí íààäâ. Áèéñíü áàñ îðñ áîëí êëàññè÷åñê ê´ãšì òàòš, ³ìòíä áàéð áåëãëâ. Ýëñòèí áîëí Õàëüìãèí àðõèåïèñêîï Þñòèíèàí îðêåñòðèí áàéðèã ¢íí ñåäêë³ñí ¢íë³ä, óëì èê ê¢ö³ìš äóðäâ. Óëñèí èíüãëëòä êîëëåêòèâèí îðóëšàõ ò³âöèã òåìäãë³ä, àðõèåïèñêîï Âëàäèìèð Êàðïåíêîä, Äàíàðà Øàëõàíîâàä îðñ øàšíà à÷ëâðìóä á³ð¢ëš ´ãâ.
Êåëí-óëñèí îðêåñòðèí êîëëåêòèâèã ´´íë³íü Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí Àõëà÷èí äàðóê Íèêîëàé Íóðîâ é´ð³º³ä, Âëàäèìèð Êàðïåíêîä Óëñèí Õóðàëûí Õàíëòûí áè÷ã á³ð¢ëš ´ãâ. Ýëñò áàëºñíà õóðãèí äåïóòàò Íàòàëüÿ Êóðåïèíà òàœº÷èí óëñèí àðòèñòê Åëåíà Êàäæèåâàä "Ýëñò áàëºñíä à÷-òóñ ê¢ðãñí ò´ë³" ãèäã òåìäã³ð à÷ëâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷ Èâàí Áàñàíãîâ îðêåñòðèí ¢¢ëäâðèí ÷èíðèã òåìäãë³ä, šèë èðâ³ñ ýðäìíü ´ñ³ä, ñ¢ë öàãò îðêåñòð Ñàâð Êàòàåâèí ºàðäâðò "Áóðõí-øàšíä ê´ãšìèí áåëã" ãèäã èê ÷èíðò³ ò´ñâ ê¢ö³º³ä, òàœº÷ä ê´ãšìèí äåëãðëòä ç´âò³ ò³âö³í îðóëšàõèíü òåìäãëâ. "Áàìá öåöã" ãîñóäàðñòâåíí àêàäåìè÷åñê àíñàìáëèí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ Âàëåðèé Ýðäíèåâ êîëëåêòèâèã ´´íë³íü á¢ë³í³ð é´ð³â.
Ñ¢ë òàâí šèë êîëëåêòèâèí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ áîëí äèðèæåð áîëš Ñàâð Êàòàåâ ¢¢ëäš³í³. Êåëí- óëñèííü ê´ãšìèã ³ð¢í³ð õàäºëš, îëíä ê¢ðãš éîâíà. Óëñèí ê´ãšìèí óë äååð øèí ¢¢ä³âðì¢äèã "Óëàí çàëà" ì´ð³í ëàóðåàò ¢¢ä³š³í³. Äàâñí šèë ýí¢í³ ºàðºñí "Áóìáèí îðí" ãèäã ê´ãšìèí íààäí èê òààñëò îëñìí. Ýí àñõí òåð ¢¢ä³âðèíü íåã ³œãèíü îðêåñòð áîëí Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñò Êóòëàí Ìóêóáåíîâ ê¢ö³ñíü ê´ãšìèí õàëõàð óðàëàí øèí èøêäë êåãäš³õèíü ¢ç¢ëâ. À÷òà àðòèñòíð Ýäóàðä Áóðëàêîâ áîëí Êóòëàí Ìóêóáåíîâ õîéð õàìäàí õàëüìã äóä äóóëñíü éèð ñåðãìšò³ áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí óëñèí àðòèñò Àðñëàí Øîâãóðîâ öóãëðñí óëñèã äîìáðèí àéñìóäàð áàéðëóëâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Äàíàðà Øàëõàíîâà äóóëñí "Ñàðèí ñàðóë" ãèäã äóí îëíà òààñëò îëâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñò Ìåðãåí Êèì áîëí Àð ¢çãèí Îñåòèí óëñèí àðòèñò Ýäóàðä Äàóäîâ õàìäàí äóóëñí èòàëüÿíñê äóí ³ìòíä òààñãäš, íèðãñí àëüõ òàøëºàð òîñãäâ.
Îðêåñòðèí ´´íèí êîíöåðò éîñòà èê áàéðèí á³³äëä äàââ. Òóóšèííü òóðøàðò ýíä ê´äëš éîâñí öóã óëñèí íåðä çààãäâ, öóãòàºèíü ê¢íäë³ä, ê¢í áîëºíà òóñêàð á¢ë³í ¢ãì¢ä êåëãäâ. "Ê¢í àõòà, äåâë çàõòà" ãèñí ¢ëã¢ð³ð êîëëåêòèâä ¢éíðèí çàëºëäàí áàòðšàõèã ýííü ìåä¢ëš³í³. ijê³ä áîëõëà ýíòí éîñòà èíüãëëòèí êîíöåðò áîëâ. Ýíäðê äåëê³ä öàãèã äàõš, îëí ç¢ñí ê´ãšì äóíä õàëüìã ê´ãšì³í ç´âò³ êåâ³ð ¢ç¢ëš³õ êîëëåêòèâ ÷èê õààëºàð óðàëàí ç´ðš éîâõèíü òåðíü ¢ç¢ëš³í³. Õààëºíü îíüäèí öàºàí áîëòõà!
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ
È.Ìóçðàåâàí öîêñí çóðã

"Åñëè çíàåøü î ïðîâåäåíèè Îãíåííîé ïóäæè ðÿäîì ñ ìåñòîì, ãäå òû æèâåøü, îáÿçàòåëüíî ïîñåòè ýòîò îáðÿä. Ýòî è êðàñî÷íî, è èíòåðåñíî, è ÷ðåçâû÷àéíî ïîëåçíî, åñëè, êîíå÷íî, õîòü íåìíîãî âåðèøü â êàðìó", - òàê íàïóòñòâîâàë ìåíÿ îäèí äîáðûé òîâàðèù, óçíàâ, ÷òî â ï. Öàãàí-Íóð Îêòÿáðüñêîãî ðàéîíà ñîñòîèòñÿ ðèòóàë "Äæèíñåã". Îáðÿä ïðîâîäèòñÿ äëÿ î÷èùåíèÿ îò êàðìè÷åñêèõ ïðåïÿòñòâèé, õðîíè÷åñêèõ áîëåçíåé, ïîð÷è, îí ñîñòîÿëñÿ â òðåòüåé äåêàäå ìèíóâøåãî îêòÿáðÿ.

Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí îþòíð îëí ç¢ñí ýðäì³í äàñàä, ëåêöä áîëí ñåìèíàðìóäò îäñí, óëì èê øóíëòòàíü íîìèí øèíšëëò³í ê¢ö³ñí äååð³í, äóóëäã-áèèëäã, øîãëäã áèëã-ýðäì³í õóðöäóëš ÊÂÍ-ä, áðåéí-ðèíãä áîëí ñåðãìšò³-øóóãàòà êåñã íàíü ÷èãí êåðã-¢¢ëäâðò îðëöíà.
Íåãäã÷ êóðñèí îþòíð áîëõëà áàñ óíèâåðñèòåòä ñóðºóëüä îðñíà éîâäëä íåð³äñí øîãòà-íààäòà îëíà ¢¢ëäâðò îðëöš áèëã-ýðäì³í îäàõí ¢ç¢ëâ. Øèøëœ ñïåöèàëèñòíð øóíëòòà îþòíðèã ýí í³ð-íààäíä áåëäâ, òåã³ä áàº÷óä èê äóðòàºàð ýí àñõíàä îðëöâ. Ýäí ò³³ç äååð ºàðõ ´äðèí ´ìí îëí ç¢ñí þì êåâ: ïëàêàòìóä çóðâ, êåðãò³ ê´ãšì îëš àââ, äó-áè躳í äàñâ, ñ³³õí êîñòþìàí áåëäâ. Òåã³ä ÷èãí öóã ôàêóëüòåòì¢äèí íåãäã÷ êóðñèí îþòíðèí øîó ä´ðâí ÷àñòàí áîëâ. Öóã îþòíð ýäí³ áèëã-ýðäìèíü õ³ë³õ³ð ñåäš³ñìí, òåã³ä óíèâåðñèòåòèí çàë áàºäàä ýäí Ïåòð ×îíêóøîâèí íåðò³ èñêóññòâèí êîëëåäæèí êîíöåðòí çàëä öóãëðâ, òèèì áîëâ ÷èãí öóãòàäûíü ñóóõ ç³ ê¢ðòñí óãà.
Ýí èê êåðã-¢¢ëäâðèí ê¢íäò³ ãèè÷íðíü Õàëüìã ÃÓ-í ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ, ñïîðòûí áîëí áàº÷óäûí ïîëèòèêèèí ìèíèñòð Äîðš Øèêååâ, íåðò³ êîìïîçèòîð Ïåòð ×îíêóøîâèí íåðò³ èñêóññòâèí êîëëåäæèí äèðåêòîð Ëþáîâü Ãîðÿåâà áîëâ. Æþðèí õàíüä Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Ãèëÿí Áåìáååâà, ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòåðñòâèí ³œãèí àõ ñïåöèàëèñò, Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Íàòàëüÿ Ãàäàíîâà, òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) äåïóòàò Àðñëàí Ýðäíååâ, Õàëüìã ÃÓ-í "Áóìáèí îðí" àíñàìáëèí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ Äåëüãèðà Öåðåíîâà, óíèâåðñèòåòèí îþòíðèí ïðîôêîìèí àõëà÷ Èëÿíà Þñóðîâà, " ÊÂÍ-³ àõ ëèãèí "Ç¢¢äí³ áàëºñí" ("Ãîðîä ñíîâ") ãèäã êîìàíäûí êàïèòàí Ñåðãåé Áþð÷èåâ îðâ. Æþðèí ê´äëìøèã óíèâåðñèòåòèí ÊÂÍ-³ "Óðäêñíü" ("Ïðåæíèå") ãèäã êîìàíäûí êàïèòàí Åëüàìàí Öèêîâ ºàðäâ.
Õàëüìã ÃÓ-í "Àëòí" ãèäã õîðåîãðàôè÷åñê ñòóäèéèí 4-5-òà áè÷êä¢äèí "Ìàøåíüêà" áè躳ð ýí êåðã-¢¢ëäâð ýêëâ. Óíèâåðñèòåòèí áàº÷óäûí ïîëèòèêèí ³œã íåãäã÷ êóðñèí ãàëà-êîíöåðò áåëäëºíä öóã ýâ-àðºàí îëçëš ä´œ áîëâ. Ýäíä "Ç¢¢äí³ áàëºñí" êîìàíäûí áîëí æþðèí ãåø¢ä, äåêàíìóä, àðòèñòíð áàñ äåì³í ê¢ðãâ. Êîíöåðòèí ´ìí öóã 10 êîìàíä íåãäã÷ êóðñèí îþòíà àíäºàðàí ´ãâ, òèèãš ýäí ¢¢ðì¢ä볺³í õàìäàí óíèâåðñèòåòèí õàíüä îðâ. Öóã ôàêóëüòåòì¢äèí êîìàíäñ ýí àñõíà ò´ë³ ñ³³í³ð áåëäš èðñí ¢¢ðì¢äèííü áîëí ãèè÷íðèí ñåäêëèíü ñåð㳚, øîãòà-èí³äò³ îëí ç¢ñí þì ¢ç¢ëš, áèèëäã-äóóëäã ÷èãí áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëš ÷àäâ. Òèèã÷ê³ä ýäí ÑÍÃ-í áîëí òàëäàí îðí-íóòãóäàñ èðñí îþòíðèí êåëí-óëñèí äó-áè ¢ç¢ëâ, òåðíü éèð êååðìšò³ áîëí ñåäêë àâëã÷ þìí áîëâ.
Ïåäàãîãè÷åñê ñóðºóëèí áîëí áèîëîãèí ôàêóëüòåòèí îþòíð ïðîãðàììàí ¢ç¢ëõèííü ´ìí (òåðíü õàìãèí óò áîëâ) æþðèí àõëà÷ Åëüàìàí Öèêîâèã ò³³ç¢ð äóóäàä, õàñã "áåøáàðìàêàð" òîîºàä, íà-öààäêèíü ö³³ëº³ä, æþðèí ãåø¢ä êåíä îíö îíüãàí, îíö òààñìšàí ´ãäãèíü êåë³ä, òåäí³ ôàêóëüòåòèí òóñêàð áè÷³ ìàðòòí ã躳ä, ¢íò³ ñ¢â-ñåëâã³í ´ã³ä, æþðèí ºàðäà÷èã éîâóëâ. Òåð óðäàñíü îíö òààë áèéä³í òîãòàõ ñàíàí òóñòà ýñ ãèš òóñ óãà áîëñíü õ´´ííü ìåäãäâ.
Ïåäàãîãè÷åñê ôàêóëüòåòèí îþòíð ò³³ç äååð ºàðñí ò¢ð¢í êåì³ñ àâí áèé³í ÷àäìãàð ¢ç¢ëâ, ýäí àðòèñòíð ÷èãí áîëš ÷àääãàí çàë 䢢ðãñí îþòíðò áîëí òàëäàí ãèè÷íðò ìåä¢ëâ. Áîëâ ýäí³ ïðîãðàììä ³ìòíä òîäëãääã, “õàäàñí” ìåò õàòõàä á³³äã ºîë þìí óãà áèë³. Òèèì “õàäàñèã” çàëâðèí áîëí ç´âèí ôàêóëüòåòèí íåãäã÷ êóðñò èðñí øóíìºà áàº÷óä îëš àââ. Ýäí êåñãò³í íåðò³ äóó÷ Ýðâåíà Îðãàåâàã õ³³º³ä á³³â, àøòíü îëš àââ, Ýðâåíà ýäíä íàì íåã äó äóóëõä ä´œ áîëâ. Éèðä³í ýäí ´äã³ öàãèí áè ñ³³í³ð áèèëäã³í ¢ç¢ëâ.
Ñåë³í³ ýäë-àõóí (àãðàðí) ôàêóëüòåòèí í³ð-íààäí áàñ òîäëãäâ, õàëüìã êåë³í ìóóºàð ìåäí³âèäí ãèš êåëâ, áîëâ õàëüìã ôèëîëîãèí èíñòèòóòûí îþòíð òåäí³ñ íàì ìóóºàð ò´ðñêí êåë³ð êåëí³, òåã³ä ýäí³ ýíä¢ã ìàðòš ÷èãí áîëõìí ãèš øîãëâ. ijê³ä ýäí ëèõòåíøòåéí³ áè áèèëâ, áîëâ òåðíü ìåë êèðãèç óëñèí áè áèë³ áîëâ, àøòíü òåð¢ã Êèðãèçÿñ èðñí îþòíð áèèëñíü ìåäãäâ.
Òåã³ä ýíä îëìºà êåëò³, ¢ãò³-ꢢðò³, øîãòà-íààäòà îþòíð ñóð÷àõèíü æþðè ÷èãí, ãèè÷íð ÷èãí ìåäâ, àøòíü ñåë³í³ ýäë-àõóí ôàêóëüòåòèí ïðîãðàìì íåãäã÷ îðì ýçëâ. Õîéðäã÷ îðìä äóíäûí ïðîôåññèîíàëüí ñóðºóëèí ôàêóëüòåòèí îþòíð ºàðâ. ªóðâäã÷ àøò ãóìàíèòàðí ôàêóëüòåòèí îþòíð ê¢ðâ.
"Õàëüìã óíèâåðñèòåò - íåã èê ´ðê-á¢ë ãèš êåñã îþòíð ýâð³ííü èê í³ð-íààäíà éîâóäò êåëâ, òåðíü éèð ñ³í. Òèèãš íåã ´ðê-á¢ë ìåò õàìöó êåâ³ð íåã-íåã³í ä´œíš á³³õ êåðãò³",- ãèš öóã ôàêóëüòåòèí ñîíüí ïðîãðàììñèã àøëš Õàëüìã ÃÓ-í ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ êåëâ. Öóã ïðèçåðìóä áîëí äèèë³÷íð äèïëîìàð áîëí ì´œãí³ ì´ð³ñ³ð à÷ëãäâ. Îþòíðèí ´ðê-á¢ëä îðëºíà í³ð èê òóñòà áîëí ñîíüí, ñåäêë àâëã÷ þìí áîëâ. Òèèì êåðã-¢¢ëäâðèã óëì îëàð á¢ðä³õ êåðãò³, òèèãõë³ øîãòà, áèëãò³ îþòíð ýâð³ííü ñóðºóëüäàí ÷èãí ñ³í àø ¢ç¢ëõ.
“Õàëüìã êåë êåí ñ³³í³ð ìåäí³” ãèñí ìàðºàã õàëüìã âóçèí îþòíð äóíä á¢ðä³õë³ áàñ ñ³í áîëõ, õàëüìãàºàð êåëñí òåäí³ øîãíü, àõð íààäíü ³ìòíä ñîíüí áîëõíü ëàâòà. Îäà äååð³í áîëõëà çóã ïåäàãîãè÷åñê ñóðºóëèí áîëí áèîëîãèí ôàêóëüòåòèí êîìàíä õàëüìãàºàð íåã äó äóóëâ. Õàëüìã êåëí³ ìàðºàíä ÷èãí ýäí éîñòàºàð îí÷ðõ ãèš êåëš áîëšàíà.

Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

Øèäð À.Ì.Àìð-Ñàíàíà íåðò³ Êåëí-Óëñèí áèáëèîòåêä Õàëüìãèí îëí-³ìòí³ ø¢ëã÷, ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷ Ñàœºšèí Áîñÿí 100 šèëèí ´´íèã óãòš, á¢ðä³ãäõ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí ò´ð³ð áðèôèíã áîëâ. Êåðã-¢¢ëäâðò òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòðèí äàðóêñ Íèêîëàé Ñàíäæèåâ, Ãàëèíà Áàäàåâà, Êåëí-óëñèí áèáëèîòåêèí ºàðäà÷èí äàðóê Èðèíà Äåíçèíîâà, "Òååãèí" ãåðë" æóðíàëûí ðåäàêòîð Äàíàðà Áàñàíãîâà, ÊàëìÃÓ-í íîìèí áèáëèîòåêèí çàëà÷ Íàäåæäà Êàíøàåâà, Áîñÿ Ñàíãàäæèåâàí ꢢêäíü îðëöâ.
Íèêîëàé Ñàíäæèåâ êåðã-¢¢ëäâðèã ºàðäš, Ñàœºšèí Áîñÿ Õàëüìãèí ꢢêä óëñèí äóíäàñ ò¢ð¢í ø¢ëã÷, ò¢¢ê÷ áîëí îð÷óëà÷ áèë³ ãèš òåìäãëâ. Ýí¢í³ ýöêíü íåð ºàðñí šàœºð÷ Ì´œêíàñíà Áàäì á³³ñìí. Òåã³ä Áîñÿ Áàäìàåâíà áè÷êí³ñí àâí ´âêíðèííü àìí óðí ¢ãèí ç´´ðò, óðí ¢ãä ñåäêë³í òóñõàäã áèë³. Ýí¢í³ ¢¢ä³âðì¢äíü íàì òàœº÷ä áèø òàœº÷èí ìåš³ ºàòö îëíä òåìäãò³ á³³ñí áîëäã. Þœãàä ãèõë³ ø¢ëã¢äíü îëí êåëí-óëñèí êåëíä îð÷óëãäñìí. Áîñÿ Ñàíãàäæèåâàí áè÷ñí ¢¢ä³âðì¢ä³ð Õàëüìã êåëí-óëñèí òåàòðò êåñã íààää ò³âñí áîëäã. Áèëãò³ ø¢ëã÷, áè÷³÷ îð÷óëâðèí ê´äëìøò ÷èãí èê îíüãàí òóñõàºàä, À.Ïóøêèí³, Ì.Ëåðìîíòîâèí, Í.Íåêðàñîâèí áîëí íàíü ÷èãí ø¢ëã÷íðèí çîêúÿëìóä õàëüìã êåëíä îð÷óëñìí.
Áðèôèíãèí éîâóäò Ñàœºšèí Áîñÿí ꢢêäíü Íàäåæäà Áàñàíãîâíà áîëí Òàòüÿíà Áàñàíãîâíà òîäëâðìóäàðí õóâàëöâ. Ýí šèë ø¢ëã÷èí 100 šèëèí ´´íä êåñã äåãòð áàðàñ ºàðñìí. Ê¢¢êäíü áîëí à÷íð-çååíðíü áàðàñ ºàðºñí ç³ðì äåãòðì¢äèí òóñêàð êåëš ´ãâ.
Íîÿáðü ñàðä Ñàœºšèí Áîñÿí ò´ðš ºàðñíà 100 šèëèí ´´íä íåð³äš êåñã êåðã-¢¢ëäâðì¢ä á¢ðä³ãäõìí. Ýííü "ò´ãðã øèð³í" ñ¢¢ðì¢ä, íîìèí êîíôåðåíöñ, ê´ãšìèí áîëí ø¢ëãë³í³ àñõí, ëèòåðàòóðí àñõí, ñàíëûí àñõí áîëí íàíü ÷èãí. ªîëëã÷ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä Êåëí-óëñèí áèáëèîòåêä äàâõìí. Òåð ìåò Í.Í.Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåé, Êåëí-óëñèí áèáëèîòåê, ÊàëìÃÓ-í íîìèí áèáëèîòåê õàìöó êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëõìí.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Òàœº÷ä ¢¢ëääã ÔÑÑÏ-í Çàëëòûí çàðºèí ïðèñòàâìóä øèäð ýâð³ííü ýðäìèííü ñ³í ´äðò íåð³äš, äîíîðèí àêöä îðëöâ. 50 ê¢í ýí àêöä îðëöš, 20 ºàð ëèòð öóñ ýäí ´ãñìí. Õàëüìãèí çàðºèí ïðèñòàâìóä äîíîðèí àêöñò îðëöäãíü ýíòí ñ³í àâúÿñò òîõðâ. 2015 šèë³ñ àâí "Õàëüìã Òàœº÷èí öóñíà Öóòõëœ" ãèäã áþäæåòí ó÷ðåæäåíüëà õàìäàí èèì õàìöó êåðã-¢¢ëäâðì¢ä á¢ðä³ãäí³. Òåð¢í³ñ íààðàí çàðºèí ïðèñòàâìóä 100 ºàð ëèòð öóñàí ´ã÷, îëí ê¢¢í³ ýð¢ë-ìåíäèíü ÿñðóëëºíä ä´œ-òóñàí ê¢ðãñí áîëäã.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Îäàõí òàœº÷ä ¢¢ëääã ÓÔÑÑÏ-í çàðºèí ïðèñòàâìóä ÃÈÁÄÄ-í ê´äë³÷íðë³ õàìäàí äàðàíè ðåéä á¢ð䳚 äàâóëâ. Õàìöó êåðã-¢¢ëäâðèí éîâóäò ê´ëãí-ê¢÷èã çàëš éîâñí ³ìòí äóíä ´ðò³ óëñ ÷èãí õàðºâ. Òåã³ä ðåéäèí àøàð ´ðò³ óëñèí 13 ê´ëãí á³ð³íä àâãäâ. Òåð ´äð óäàí öàãèí ýðãöä àëèìåíòèí ì´œã³í ´ãäãî á³³ñí ê¢í èëäêãäâ. Ýí¢í³ ´ðí 250 ì蜺 øàõó àðñëœ òîãòàšàñìí. Òåã³ä ìàøèºèíü áóëàš àâõ ã躳ä ýí òåð äàðóíü ì´œã îëàä, ´ð³í ê¢öö äàœöà÷êâ.

Ýëñòèí 2-÷ òîéãòà çàðºèí ó÷àñòêèí ýâö¢ëºí³ çàðº÷ ¢ðíä³í àñðóëûí ì´œãèã ýñ ´ã÷³õ çàëóã óãîëîâí äààâðëà õàðºóëëºíà òóñê øèèäâð ºàðºâ. Óðäíü 2008 šèëèí îêòÿáðü ñàðä áàòëãäñí çàðºèí øèèäâð³ñ èøò³ ýí çàëó ñàð áîëºí šàëâèí áîëí íàíü ÷èãí îëñí ì´œãí³ ä´ðâí³ íåã õ¢âèíü ꢢêí³ííü òåš³ëèí ò´ë³ ´ãõ ç´âò³ á³³ñìí. Áîëâ àëèìåíòèí ì´œãèã ´ãõ ç´âò³º³í ìåäñí áèéíü ¢ðíä³í àñðóëûí 촜㠴ãäãî á³³š, òåð ò´ë³ä àäìèíèñòðàòèâí äààâðëà õàðºóëãäñìí. Òåð áèéíü ÷èêðëãî, ꢢêíä³í ä´œ áîëëãî á³³â. Àëèìåíòèí ì´œãèã ´ãõ³ñí çóëàä á³³õë³, óãîëîâí äààâðëà õàðºóëõèí òóñêàð çàðºèí ïðèñòàâ êåñã ä³êš ýí¢ã ñàãëóëñìí. Áîëâ ç´â-éîñíà õàëõèí ýë÷èí êåëñèã ýí ó÷ðòàí àâñí óãà. Òåã³ä àøòíü ýí¢ã óãîëîâí äààâðëà õàðºóëñíü òåð. Ýíäð ´äð ýí¢í³ àëèìåíòèí ´ðí 1 ñàé ºàð àðñëœ òîãòàšàíà. Çàðºèí øèèäâð³ð ýí íåã šèëä³í ê¢÷³ð ÷èêëëºí³ ê´äëìøò éîâõìí, òåð ìåò ñàð áîëºí ê´ëñí³ ì´œãí³ñ 10 ïðîöåíòèíü á³ðš àâàä, øàœä îðóëãäõìí.

Îêòÿáðü ñàðèí ÷èëã÷³ð Ìîñêâà áàëºñíä "¥ðê-á¢ë îëí êåëí óëñòà ²ð³ñ³ä" ãèäã ò´ñâèí ìåäëä "Âåðà. Íàäåæäà. Ëþáîâü" ãèäã ´ðê-á¢ëì¢äèí X íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëü áîëâ. Òåð¢íä ìàíà èê îðí-íóòãèí 40 ðåãèîíà ýë÷íð îðëöš, áèëã-ýðäì³í, êåëí-óëñèííü ñîéë, àâúÿñ õàäºëš éîâõàí ¢ç¢ëâ. Áèëãò³, ñåäâ³ðò³, îëíà á³³äë-šèðºëä øóíìºàºàð îðëöäã îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ëì¢ä, ´í÷í áè÷êä¢ä, ãåìò³-øàëòãòà ꢢêä-ê´â¢ä ýí ôåñòèâàëüä îðëöñìí. Õàëüìã Òàœº÷àñ ýí ôåñòèâàëüä Õàð ªàçðà ðàéîíà Êîìñîìîëüñê ïîñåëêä á³³äã Ñâåòëàíà Áóëäóðóíîâà çå ê´â¢ò³º³í Ãàëñàí Ëèäæèãîðÿåâëà, îðëöàä, äèèë³÷íðèí Äèïëîìàð à÷ëãäâ.
- Ýí ôåñòèâàëü á¢ðä³ãä³ä, àðâí šèë áîëâ. Òåã³ä ýí šèëì¢äèí ýðãöä äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢äò ¢ðâð êåãäñí áèë³. Ìàíà ꢢêí Èðèíà Àëåêñàíäð àâàëüòàºàí Ëèäæèãîðÿåâèõí³ áîëí Áóëäóðóíîâèõí³ ´ðê-á¢ëì¢äèí íåð õàðñ÷, 2012 šèëä ²ð³ñ³í áîëí 2014 šèëä íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëüä äèèëâð á³ðñí áèë³. ªóíäë ò´ðõä, ýäí šèë õîîðàí õààëºä çåòêðò³ éîâäëëà õàðºàä ³ìí³ñí õàºöâ. Ôåñòèâàëèí á¢ð䳺³÷íð Ãàëñàí ê´â¢íäíü ¢ðâð êåõë³, áèäí ýê-ýöêèííü ñàíë òåâ÷š, òåð¢íä îðëöõàð îäâèäí. Ãàëñàí "Äèèë³÷èí îäí" ãèäã òåìäã³ð à÷ëãäâ. Çå ê´â¢í ýâð³ííü äèèëâð³í ýê ýöê õîéðòàí íåð³äâ,- ãèš ýýšíü Ñâåòëàíà Êèòÿåâíà õóâàëöâ.
Ôåñòèâàëèí éîâóäò ´ðê-á¢ëì¢äèí ºàðèí êåãäëì¢äèí º³³õ¢ë, ê´ãšìèí àñõí, äóóíà ìàðàôîí, êîíöåðò, áèëã-ýðäìèí ìàðºàí áîëâ. ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí Ñîâåòèí, Îðí-íóòãèí Õ¢¢âèí äåïóòàòíð, áóðõí-øàšíà áîëí îëíà îðãàíèçàöñèí ýë÷íð, íåðò³ àðòèñòíð, "Ãîëîñ. Äåòè" ìàðºàíà äèèë³÷ Äàíèëà Ïëóæíèêîâ áîëí íàíü ÷èãí óëñ ôåñòèâàëèí ê¢íäò³ ãèè÷íð áîëâ. Îðí-íóòãèí êåñã ºàçðàñ èðñí ýë÷íðèí ò´ë³ ñîíüí ïðîãðàìì òîãòàãäñìí, ýäí òåïëîõîäàð Ìîñêâà ºîëàð óñ÷, Çàïàøíûéèí öèðêä îäàä, õîòë áàëºñ º³³õ³ä öàãàí ñåðãìšò³º³ð äàâóëâ. Ñ.Áóëäóðóíîâàí êåëñ³ð, óðäíü ýí ìàðºàíä îðëöš éîâñí ´ðê-á¢ëì¢ä Èðèíà áîëí Àëåêñàíäð Ëèäæèãîðÿåâèõí³ òóñêàð á¢ë³í³ð òîäëš, ñàíëûíü òåâ÷â. Îðåíáóðãñê, Ïåíçåíñê îáëàñòüñàñ, Êàðà÷àåâî-×åðêåññ³ñ, Äàãåñòàíàñ èðñí ´ðê-á¢ëì¢ä ýäíë³ õàìäàí ôåñòèâàëüä îðëöš éîâñìí, ýíäð ´äð ê¢ðòë ýäí õîîðíäàí áàò çàëºëäà á³ðí³. Ãàëñàí ê´â¢í ýí ôåñòèâàëüä îðëöõàð èðñíä ýäí áàéðëàä, ê´â¢ã á¢ë³í³ð ä´œíâ.
- Ëèäæèãîðÿåâèõí áîëí Áóëäóðóíîâèõí óœã-òîõìàðí õàðàõóñìóä áîëíà, òåã³ä áèäí ´âêíðèííü òóã º³³õ¢ëä ¢ç¢ë³ä, óœã-òîõìèííü òóóšèí òóñêàð êåëš ´ãâèäí. Ê¢¢êí ê¢ðãí õîéð ôåñòèâàëüä îðëöñí öàãòàí Ëèäæèãîðÿåâèõí³ šóðì òîãòàºàä, çóðºàí ¢éèí òóñêàð êåëš ´ãñí áèë³. Áèëã-ýðäìèí ìàðºàíä Ãàëñàí õàëüìã êåë³ð é´ð³ë ò³ââ, áè óò äó äóóëàä, øàâàø êåë³ä, õàëüìã óëñèí ´â³ðö ñîéëëà òàíüëäóëóâèäí. Êåëõä, Í.Áàóìàíà íåðò³ ÌÃÒÓ-í êîíöåðòí çàëä áîëñí ôåñòèâàëüä ìàíà íåã ºàçðà óëñ öóãëðš, ìàäíèã ä´œíñíü ìàäíä èê îìã ´ãâ. ijê³ä ìàíà ýëãí-ñàäí áîëí ¢ð-èíüã¢ä Ñòåëëà Ìóõòàðîâà, Íàòàëüÿ Ãàáóíîâà, Êåðìåí Áîêòàíîâà áîëí Çàíäà Áàðàøåâà ìàäíëà ò³³ç äåð ºàð÷ ìàäíä èê ãèäã³ð ä´œ áîëñíä áèäí ç¢ðêíè õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí. Ýí ôåñòèâàëèí äèðåêòîð Èðèíà Áîãà÷åâàä áèäí Õàð ªàçðà ÐÌÎ-í Ê¢íäëëºí³ ºàøã á³ð¢ëš ´ãõë³, ýí ìàäíèã äàõàä õàëüìã áè áèèëñíü áàéðòà áîëâ,- ãèš Ñâåòëàíà Êèòÿåâíà êåëâ.
Ê¢í ä´œã³ð á³³äã ãèäã³ð, ýí ôåñòèâàëüä îðëöõä Áóëäóðóíîâèõí³ ´ðê-á¢ëä ä´œ áîëñí öóã óëñò ýäí õàíëòàí ´ðãš³í³. Õàìãèí ò¢ð¢íä ýäí Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâä, ²ð³ñ³í Îðí-íóòãèí Õ¢¢âèí äåïóòàò Ìàðèíà Ìóêàáåíîâàä, Õàð ªàçðà ÐÌÎ-í òîëºà÷ Âàëåðèé Áàäìàåâä áîëí òàœº÷èí ñîöèàëüí äåëãðëòèí, ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ê´äëìø³ð òåòêëºí³ ìèíèñòåðñòâä èê õàíëòàí ´ðãš, ê¢ö³ìš äóðäšàíà. Ñ.Áóëäóðóíîâàí êåëñ³ð, Ãàëñàí ò¢ð¢í áîëš ñàìîëåòàð íèñâ, ïàðîõîäàð óñ÷â, ìåòðîºàð éîââ. ªóíòà ê´â¢íä öóãíü ýðê áèø íàñí-šèðºëèííü òóðøàðò ìàðòãäøãî éîâäë áîëš òîäëãäâ. Ýí äèèëâð Ãàëñàíä èê óðìä ´ãòõ³ ãèš áèäí äóðäšàíàâèäí.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ
ÇÓÐÃÒ: ôåñòèâàëüä îðëöñí êåì

Ýëñòèí çàëâðèí êîìïàíüñ ýëåêòðîê¢÷³ð òåòêäã "ÌÐÑÊ Þãà" ÏÀÎ-í Õàëüìã ôèëèàëä óò òîîäàí 111 ñàé ºàð àðñëœ ´ðò³ áîëšàíà. Äààâð óãà çàëâðèí êîìïàíüñ ³ìòí³ñ ýëåêòðîê¢÷í³ ì´œãèíü àâ÷êàä, òåð ì´œãèã öààðàíäíü ýëåêòðîê¢÷³ð òåòêäã îðãàíèçàöóð éîâóëõèí îðìä áèéä³í õàâòõëàä ýâð³ííü îëçàí êåí³. "Êîììóíàëüíèê" çàëâðèí êîìïàíü õàìãèí èê ´ðò³. Ýí¢í³ ´ðí 30,8 ñàé ºàð àðñëœ òîãòàšàíà. Òåð ìåò ´ðò³ îðãàíèçàöñèí òîîä èèì çàëâðèí êîìïàíüñ éîâíà: "Ïðåñòèæ" - 29,4 ñàé àðñëœ, "Ñîþç" - 18,8 ñàé àðñëœ, "Ðåñïóáëèêàíñêàÿ ÓÊ" - 11,1 ñàé ºàð àðñëœ, "Êâàðòàë" - 4,7 ñàé àðñëœ, "Íàø äîì" - 4,3 ñàé àðñëœ, "Âîñòîê ñåðâèñ" - 3,4 ñàé àðñëœ, "Ãîðîäñêàÿ óïðàâëÿþùàÿ êîìïàíèÿ" - 1,7 ñàé àðñëœ, "Öåíòð" - 1,5 ñàé àðñëœ, "Ëèäåð" - 1,4 ñàé àðñëœ, "Óïðàâëÿþùàÿ êîìïàíèÿ ¹3" - 1 ñàé ºàð àðñëœ.
"Äàëà ´ð êåñí çàëâðèí êîìïàíüñèí òóñò ìàäí ê´äëìø êåš³í³âèäí. ¥ð³í íåêš, çàðºä ýðëº îðóëšàíàâèäí. Çàðºä ýðëº îðóëõèí ´ìí ýí ò´ðèã õàºëõ àðº õ³³í³âèäí. ¥ðí³ ò´ðèã ýâöëä³ä õàºëõàð ñåäí³âèäí, áîëâ ´ðò³ êîìïàíüñ òåð êåâ³ðí ´ð³í ´ãõ³ñ çóëàä á³³í³. Ýííü õ´´òíä³í ìó íèë÷³í ê¢ðãõèí òóñêàð òàñ óõàëšàõø. Èðã÷ä³í ýí çàëâðèí êîìïàíüñ èê ÿëä óíàä, ëèöåíç³í ÷èãí ãååõ ³³ìøã á³³í³", - ãèš "ÌÐÑÊ Þãà ÏÀÎ-í ãåíåðàëüí äèðåêòîð Áîðèñ Ýáçååâ òåìäãëâ.
Ýëñòèí ýëåêòðîê¢÷ îëçëäã ýäë³÷íðèí ´ðí óò òîîäàí 440,4 ñàé ºàð àðñëœ òîãòàšàíà. Òåð ´ðò³ ýäë³÷íðèí òîîä áàëºñíà ³ìòí, êîììóíàëüí ïðåäïðèÿòüì¢ä, áþäæåòí îðãàíèçàöñ éîâíà. Îëí äàâõð ãåðì¢äèí ³ìòí ýâð³ííü çàëâðèí êîìïàíÿ ¢¢ëäâðòíü îíüãàí òóñõàš, ´ðí á³³õ óãàºèíü ìåäš àâ÷, ÿìàðàí ó÷ðàð ´ðí á³³õèíü ñîíüìñòí ãèñí ñåëâã ýíåðãåòèê¢ä ´ã÷³í³.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Íîÿáðèí 4-ä ìàíà öóã îðí-íóòã îëí óëñèí íèèöëòèí ¥äðèã ´ðã³ð òåìäãëâ.
Îðí-íóòãèí áàëºñäàð, ðåãèîíìóäàð èê í³ð-íààäí, ìèòèíã¢ä áîëâ, ìóçåéì¢ä áîëí çóðãóäûí ãàëåðåéì¢ä ýí ´äð ñ´´íè äóóñí ê´äëš, ³ìòíä ²ð³ñ³í òóóšèí áîëí ñîéëûí òóñêàð òîäðõàºàð êåëš ´ãâ. Õàëüìã Òàœº÷ä ÷èãí ýí ´äðèã áàñ ´ðã³ð òåìäãëâ, öóã ðàéîäàð ³ìòí îëíà êåðã-¢¢ëäâðò, º³³õ¢ëä, ñïîðòûí ìàðºàíä îðëöâ. Ýëñòèí ºîëëã÷ òàëâœä èê êîíöåðò áîëâ. Òåð¢í³ ´ìí èðñí îëí ³ìòèã òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ é´ð³š, ´ðê-á¢ë áîëºí ìàíà òàœº÷ä êèøã³í ýäëš, šè𺚠ᳳòõ³ ãèš äóðäâ. Ìàíà òàœº÷ä îëí êåëí-óëñ íåã-íåã³í ê¢íäëš, ñîéëàí, àâúÿñàí, êåë³í äåëãð¢ëš á³³í³, òèèì êåâ³ð áèäí òàëäàí ðåãèîíìóäò ñ³í ¢ëã¢ð ¢ç¢ëš³í³âèäí, ꢢêäò³í ñ³í ñóðºìš ´ã÷, òàëäàí óëñëà ýâèí³ð á³³òí ãèš ñåëâã ´ãí³âèäí ãèš ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ êåëâ.
Òåð ìåò òàœº÷èí îðñ ÷îíšèí ýë÷ ýöê Àíàòîëèé èê áàéðèí ´äðë³ ³ìòèã é´ð³š, ýíäð ´äð öóãòàí Áóðõíà Êàçàíñê Ýêèí ø¢ò³í³ ´äðèã ÷èãí ´ðã³ð òåìäãëš³í³, ãèâ.
Áóðõí-Áàãøèí Àëòí ñ¢ìèí ýë÷ Éîíòýí ëàì øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷åí é´ð³ë óìøš, öóã óëñò ñ³í-ñ³³õí šèðºë ýäëš á³³òí ãèš äóðäâ. ²ð³ñ³ä á³³ñ³ðí áàõìš êåòí, öóã êåëí-óëñëà íè-íåãí á³³òí, ãèš øàší ëàì äóðäâ.
Ìóñóëüìàíìóäûí øàšíà çàëëòûí àõëà÷èí íåðí äååð³ñ òåð¢í³ í´êä Àñëóäèí Êàëàáåãîâ é´ð³š, áèäí öóãòàí íåã-´ðê-á¢ë áîëš Õàëüìã Òàœº÷ä á³³í³âèäí, èðã÷ä³í ÷èãí ýâèí, òîãòóðòà á³³äëèã õàäºëš, ìàíà ¢ðäò ÷èê ñóðºìš ´ã÷, òàœº÷àí äåëãð¢ëš éîâèé ãèâ.
Öààðàíäíü ò³³ç äååð ðàéîäûí àíñàìáëüìóä ºàðëäàä á³³â. Ýäí öóãòàí êåëí-óëñèí èíüãëëòèí òàœº÷èí ôåñòèâàëüä îðëöšàíà. ßøêóëèí ðàéîíà àðòèñòíð "Šîìáàí ªîîäà" äó äóóëš, õàëüìã, êîðåé áîëí íàíü ÷èãí êåëí-óëñèí áè áèèëš ³ìòèã áàéðëóëâ.
"Àçåðáàéäæàí êåëí - óëñèí êîíãðåññ" ãèäã îëíà îðãàíèçàöèí ãåø¢ä - áè÷êä¢ä áîëí á´ä¢í óëñ áè áèèëš îëíà îíüã àâëâ. Òåð ìåò Ãîðîäîâèêîâñê ðàéîíàñ èðñí ò¢ðã-ìåñõåòèíöíðèí àíñàìáëü ýäí³ êåëí-óëñèí õ¢ðìèí òóñê íààä ¢ç¢ë³ä, ò´ðñêí êåë³ð äó äóóëàä, áè áèèë³ä, éîñòà àðòèñòíð áîëš áèé³í ìåä¢ëâ. Ýäí³ èê çóíü áîëõëà öóãòàí àðâòíð, øêîëä ñóðäã ýñ ãèš ýêë³ä ê´äëš³õ áàº÷óä, òèèì áîëâ ÷èãí ò´ðñêí êåë³í ñ³³í³ð ìåääã³í, àâúÿñòàí èòêëò³º³í ¢ç¢ëâ. Ìàíà àðâòíðò áîëí áàº÷óäò ýí òóñò òåäí³ñ íàì ¢ëã¢ð àâ÷ áîëšàíà.
Áàñ ýí ´äð êåñã ìàðºàí áîëâ, òåð¢íä îðëöñí óëñ ì´ð³º³ð à÷ëãäâ, ìóçåéèí º³³õ¢ë, õóëä-㢢ëã³í³ ïàëàòêñ ýí ´äð ê´äëâ, Ïóøêèí³ íåðò³ ñêâåðò ø¢ëã óìøäã óëñèí ìàðºàí áîëâ, ýíä äåãòðì¢äèí º³³õ¢ë ÷èãí á¢ðä³ãäâ.

Ò¡ÐÂ²Í ªóíà