Øèäð Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâèí ºàðäâðò òàœº÷ä "Öèôðîâàÿ Êàëìûêèÿ" ãèäã êîììåð÷åñê áèø îðãàíèçàö á¢ðä³ëºí³ ò´ð³ð ñåëâëö³í áîëâ. ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíò Âëàäèìèð Ïóòèí Ôåäåðàëüí Õóðãò êåñí Äóóäâðèí àøò ìàíà îðí-íóòãò 12 ò´ñâ á³³äë-šèðºëä òîõðàãäõìí. Òåäí³ íåãíü öèôðîâîé ýêîíîìèê äåëãð¢ëëºíä íåð³äãäš³í³. Îäà äååð³í "Öèôðîâàÿ ýêîíîìèêà" ãèäã ôåäåðàëüí îðãàíèçàö òîãòàãäñí á³³í³, òåð¢ã Àëåêñàíäð Çîðèí ºàðäâ. Ìàíà òàœº÷ä ðåãèîíàëüí îðãàíèçàö á¢ðä³ëºèã ýí ä´œíâ. Òåð ìåò ýí ò´ñâèã Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ áàñ ä´œíš, ýí ò´ñâ òàœº÷èí ³ìòí³ šèðºëèí òààë ÿñðóëëºíä òóñëõ ãèš òîîëšàíà.
Ñåëâëö³íä îðëöñí òàœº÷èí ýëåêòðîíí ïðàâèòåëüñòâèí äåëãðëòèí çàëëòûí ºàðäà÷ Ê.Ïàòðóøåâ, òàœº÷èí ýêîíîìèêèí ìèíèñòð Ç.Ñàíäæèåâà, ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Í.Ìàíöàåâ, ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Þ.Êèêåíîâ ´äã³ öàãà øèí ýâ-àðºñ áîëí òåõíîëîãèé îëçëëºí ³ìòí³ šèðºëèí òààë ÿñðóëëºíä ÿìð êåâ³ð òóñëõèí òóñêàð õóâàëöâ. Òèèã³ä, ýíäð ìàíà òàœº÷ä ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñèã ñ³í ÷èíðò³ èíòåðíåòàð òåòêëºí³ ò´ð õàºëãäšàíà. Ñåë³í ºàçðò á³³äã ÔÀÏ òàœº÷èí ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñëà çàëºëäà á³ðš, ³ìòíä ò¢ðãí ä´œ ê¢ðãëºí³ òóñò ñåëâëöš ÷àäõ. Ìàíà òàœº÷ä 600 ê´äëìø÷ îðì îðãòåõíèêàð òåòêëºí³ ò´ë³ ôåäåðàëüí ïðîãðàììàð 446 ñàé àðñëœ àâõìí. Óäë óãà òàœº÷èí ýìíëºí³ ó÷ðåæäåíüñò ïàöèåíòèí ýëåêòðîíí êàðòìóä îðóëãäõìí, òåð öàãò ê¢í áîëºí ôåäåðàëüí êëèíèêä îäñí öàãòàí ýð¢ë-ìåíäèí øèíšëëòèí òóñê äîêóìåíòñ³í ¢ç¢ëš ÷àäõ. Ñóðºóëü-ýðäìèí õàëõä áîëõëà ýëåêòðîíí äíåâíèê îëçëëºí îðóëãäõ. Ýê-ýöêíð ¢ðí³ííü òåìäã¢ä, êè÷³ëì¢äèí äèã-äàðà õ³ë³š ÷àäõìí.
ÆÊÕ-í õàëõä "Óìíûé äîì", õààëºä ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³ õàëõä "Áåçîïàñíûé ãîðîä", ýð¢ë-ìåíä õàðëºíä "Òåëåìåäèöèíà" áîëí íàíü ÷èãí ýâ-àðºñ ìàíà òàœº÷ä öèôðîâîé ýêîíîìèê äåëãð¢ëëºíä òóñëš, ³ìòí³ šèðºë ÿñðóëõ ãèš ê¢ë³ãäš³í³.
Ìàíà 糜ã÷

¥öêëä¢ð Õàëüìã Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ ÐÀÍ-à Õàëüìã íîìèí öóòõëœãèí ê´äë³÷íðò áîëí Àðøàí ïîñåëêä ò¢¢ìð³ñ ê´ëò³ ãåð óãà ¢ëäñí óëñò øèí ᢢðèí ò¢ëê¢ðì¢ä á³ð¢ëš ´ãâ.
Ò¢ð¢ë³ä Èãîðü Àëåêñàíäðîâè÷ Ýëñò áàëºñíà 9-÷ ìèêðîðàéîíä òîñõãäñí òàâí äàâõð ãåðò îäàä, Õàëüìã íîìèí öóòõëœãèí ê´äë³÷íðèí øèí ᢢð õ³ë³â. Öóòõëœãèí äèðåêòîð Âèêòîðèÿ Êóêàíîâà ôåäåðàëüí ïðîãðàììèí "Íîìòíð" ãèäã ïîäïðîãðàììàð òîñõãäñí ãåðèí òóñêàð êåëš ´ãâ. "Ýí ãåð òîñõëºíä èíñòèòóòûí óðäê äèðåêòîð Íèíà Ãàðÿåâíà Î÷èðîâàí à÷-òóñ á³³í³. Ôåäåðàëüí ïðîãðàììàð éèëºãäñí ì´œã³ð ýí ãåð 2013 šèëä òîñõãäñìí, ýíä 25 ïàòüð á³³í³. 2015 šèëä ýí ãåð ýäëâðò îðóëãäñìí, çóã âåäîìñòâåíí ãåð-ᢢð ýðê áèø á³³äë-šèðºëä áåëí áîëõ ç´âò³ ãèš íîðìàòèâí àêò áàòëãäñíà àøò áèäí ýâð³ îëñí ì´œã³ðí ÿñâðèí ê´äëìø êåõ³ð øèèäâð àâñí áèë³âèäí. Òåã³ä ýí šèë áèäí ò¢ð¢í ºóðâí ïàòüðò ÿñâð êåš ÷àäâèäí. Ýí êåðãò 400 ì蜺í àðñëœ áþäæåòí áèø ñàœãàñ îëçëãäâ. Ýí šèë ä³ê³ä íåã ïàòüðò ÿñâð êåõ³ð çóðàëšàíàâèäí. Ýíäð ìàíà ê´äë³÷íð È.Áîëäûðåâà, Í.Ìóëàåâà áîëí Ö.Ñåëååâà øèí ᢢð³í é´ð³š³í³. Ýí ïðîãðàìì íîìòíðèã ä´œíõèí, áຠíàñòà êàäðìóäûã óðìäóëõèí ò´ë³ áàòëãäñìí", - ãèš Öóòõëœãèí äèðåêòîð õóâàëöâ.
È.Çîòîâ øèí ᢢðò³ áîëñí óëñèí ïàòüðìóä õ³ë³º³ä, ñ³í ê¢ö³ìš áîëí õ´â-êèøã äóðäâ. Íààäê ¢ëäñí ïàòüðìóäò ÿñâð êåš øèí ᢢð³í ê¢ë³š³õ íîìòíðèí ò´ë³ ñ³í òààë òîãòàõèí ò´ë³ ïðàâèòåëüñòâ ä´œã³í ê¢ðãõä³í áåëí á³³í³ ãèš ïðåìüåð-ìèíèñòð êåëâ. Õàðºëòä îðëöñí íîìèí öóòõëœãèí ñîöèàëüí-ýêîíîìè÷åñê øèíšëëòèí ³œãèí ºàðäà÷ Ëþäìèëà Íàìðóåâàí òåìäãëñ³ð, ýí ãåð íîìòíðèí ò´ë³ òîñõãäñí ò¢ð¢í ãåð áîëšàíà, òåã³ä õàìäàí ê´äëš³õ óëñ ¢¢ðì¢äíü ýâð³ ïàòüðòà áîëñíä èê ãèäã³ð áàéðëšàíà. Êåëõä, ýí ãåðò ïàòüð àâñí ê´äë³÷íð ñîöèàëüí í³³ì³äëëºí³ áîîöà áàòëâ, ýäí à÷òà àìðëºíä ºàðñí áèéíü ýíä á³³š ÷àäšàíà. Ïàòüð àâñí óëñ ê¢íäò³ ãèè÷³í õàëüìã ö³-áîîðöãàð òîîºàä, Èãîðü Àëåêñàíäðîâè÷èã ºàðñí ´äðë³íü é´ð³š, é´ð³ë ò³ââ.

Ñåíòÿáðü ñàðèí 6-ñ àâí 20 ê¢ðòë Õàëüìãò ðèïà õàëõàð øàšíà íîì á³ðš³õ ãåëœã¢ä èðš³í³. Óðäíü Õàëüìãò èðš, íîì õ³³ðëñí Íàìêà Äðèìå ðèíïî÷åí îòõí ê´â¢íü Ëõóíòðóë Äå÷åí Ãüîðìå ðèíïî÷å Íåïàëàñ áîëí Ýíòêãèí ºàçðàñ í³³ìí ãåëœ äàõóëš èðš³í³. Õàëüìãò ðèïà õàëõèí íîìä ø¢òäã ñóðºóëü÷íðèííü ñóðâðàð òåäí òàœº÷ä èðš³í³.
Ñåíòÿáðèí 10-ñ àâí 16 ê¢ðòë Äðóá÷î Õàÿãðèâà áóðõíä íåð³äñí èê ì´ðã¢ë òåäí ºàðäš äàâóëõìí. Õàÿãðèâà áóðõí Àâàëîêèòåøâàðàí - ´ð-´â÷ ñåäêëèí áóðõíà õ¢âëºí³ íåãíü áîëäìí.
Ì´ðã¢ëì¢ä ñåíòÿáðèí 8-ä ýêëš³í³. Ò¢ð¢í ì´ðã¢ëä 10 ÷àñàñ àâí ´ð¢í øàšíà íîìèí ö³³ëºâð, íîìä ø¢òëºí³ çîêàëìóä ³ìòíä çààãäõìí. Ñåíòÿáðèí 9-ä Õàÿãðèâàä íåð³äñí ì´ðã¢ëèã óãòã÷ ö³³ëºâð áîëí øàšíà õàëõèí áåëäâð áîëõìí. Ñåíòÿáðèí 10-ñ àâí 16 ê¢ðòë Äðóá÷î Õàÿãðèâà ãèš íåð³äãäñí ì´ðã¢ëì¢ä áîëõìí. Äàðóê ´äðì¢äòíü øàšíà êåñã éîñðõë ê¢ö³ãäõ ãèš çóðàëãäâ. Òåäí³ òîîä êåðã ê¢ö³ëºíä, ñóðºóëü ñóðëºíä õàðø áîëäã òîîòûã óóðóëëºíà, á³³õò³ áàéí šèðºëä ê¢ðãëºíä òóñëõ íîì õ³³ðëãäõìí.
Äå÷åí ðèíïî÷å äàõóëš èðñí ãåëœã¢äò³º³í Òðîèöêîå ñåë³í³ õóðëä òåð èê ì´ðã¢ëì¢ä³í êåõìí.
Îäà øàšíà ýí êåðã-¢¢ëäâðì¢äò áîëí èê öîëòà Ëõóíòðóë Äå÷åí Ãüîðìå ðèíïî÷åã òîñ÷ àâëºíä èê áåëäâð êåãäš³í³. Õàëüìãàñ íàíü òàëäàí ´´ð ýðãíäê ºàçðàñ ýí ëàìèí ñóðºóëü÷íð èðõ ãèš ê¢ë³ãäš³í³.
ŠÈЪËÈÍ Êåðìí

Àâãóñò ñàðèí 12-13-ä Êèòä îðí-íóòãò ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí "Šàœºð" øèíšëëºí³ íîìèí öóòõëœ Ìë øèíšëëºí³ èíñòèòóòëà õàìäàí "Šàœºð" äóóëâðèí áຠíàñòà øèíšë³÷íðèí I íàðò-äåëê³í çóíè øêîëûã äàâóëâ. Êåðã-¢¢ëäâð ¥âð Ìëûí àâòîíîìí ðàéîíà Ê´ê-Õîò áàëºñíä äàâóëãäâ. ªîë ê¢ñëíü - "Šàœºð" øèíšëëºíä îíüã ´ãëºí áîëí øèí øèíšë³÷íðèã áåëäëºí.
"Šàœºð" øèíšëëºí³ çóíè øêîëä êåñã îðí-íóòãèí îþòíð, ìàãèñòðàíòìóä áîëí àñïèðàíòìóä îðëöâ. Øêîëûí ê´äëìøèí ò¢ð¢í ´äðò íåðò³ áàãøíð ëåêöñàí óìøàä, íîìèí øèíšëëòèí õàëõàð ê¢ö³š³õ ê´äëìøèí òóñêàð êåëš ´ãâ. Òåäí äóíä ßïîíÿ àìí óðí ¢ãèí ç´´ðèã øèíšëëºí³ Íèèö³í³ äèðåêòîð, ßïîíÿ "×èáà" ãèäã óíèâåðñèòåòèí ïðîôåññîð Îãèõàðà Øèíêî, "Õàìã ìëûí ñîéëûí ´â" ãèäã íàðò-äåëê³í íîìèí øèíšëëºí³ öóòõëœãèí äèðåêòîð, ôèëîëîã íîìèí äîêòîð, Õàëüìã ãîñóäàðñòâåíí óíèâåðñèòåòèí ïðîôåññîð Åâäîêèÿ Õàáóíîâà, ìë÷íðèí íàðò-äåëê³í Íèèö³í³ ïðåçèäåíò, íîìèí äîêòîð, Ýòâ¸ø Ëîðàíäûí íåðò³ Âåíãðèí óíèâåðñèòåòèí ïðîôåññîð Áèðòàëàí Àãíåø, Šàœºð øèíšëëºí³ öóòõëœãèí ºàðäà÷, íîìèí äîêòîð, ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí ïðîôåññîð Òàÿ, Ìëûí ãîñóäàðñòâåíí óíèâåðñèòåòèí áîëí Ìëûí ãîñóäàðñòâåíí ïåäàãîãè÷åñê óíèâåðñèòåòèí ýë÷íð.
Äàðóê ´äðò Êèòäèí, Ìëûí áîëí ²ð³ñ³í áຠíàñòà íîìòíð "Šàœºð" äóóëâðèã øèíšëëºí³ õàëõàð ê¢ö³ñí ê´äëìøèííü òóñêàð õóâàëöâ. Ýâð³ ê´äëìøò³í íîìòíðèí øèí ¢éèí ýë÷íð òåêñòîëîãèí áîëí îð÷óëëºíà, øèíšëëºí³ øèí àðºñèí áîëí òàëäàí ÷èãí ò´ðì¢ä õàºëš, õ³³âðèí ¢¢ëäâð ê¢ö³â.
"Šàœºð" øèíšëëºí³ çóíè øêîëä Ìë áîëí Êèòä îðí-íóòãèí 13 âóçèí ýë÷íð îðëöâ. Óò òîîäàí 60 ê¢í, òåäí äóíä õàëüìã àñïèðàíòíð ÷èãí.
"Çóíûí øêîëûí ê´äëìø ´´ä³í ÷èíðò³ áîëš ºàðâ. ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí ºàðºñí øèèäâð³ð, èèì êåðã-¢¢ëäâð õîéð šèëä íåã ä³êš äàâóëãääã áîëõìí. Õàëüìãèí áຠíàñòà íîìòíð ýí¢íä øóíìºàºàð îðëöõìí ãèš èòêš³í³âèäí", - ãèš "Šàœºð" øèíšëëºí³ çóíè øêîëä îðëöà÷ Ìåðãåí Áîñõîìäæèåâ òåìäãëâ.
ÀËÅÊÑ²Í Ñàíš

Ýí šèë ìàíà òàœº÷èí ñóðºóëü÷íð Ìîñêâà áàëºñíä êåñã öàãòàí á¢ðä³ãäš³õ "Ò´ðñêí" ("Îòå÷åñòâî") ãèäã ìàðºàíä îðëöñìí. Ýäí ýâð³ííü ø蜚ëëºí³ ê´äëìø³í ¢çóëš, êåñí îëí òîîòûí òóñêàð òîäðõàºàð êåëš ´ãâ.
Ìàíà íåìð ñóðºóëèí ó÷ðåæäåíü "Áè÷êä¢äèí áîëí óéí íàñòíðèí òóðèçìèí áîëí ºàçð-óñàí ìåäëºí³ òàíº÷èí öóòõëœ" êåñã šèëèí òóðøàðò ñóðºóëü÷íðèí øèíšëëòñèã ºàðäàä, ꢢêäò ä´œã³í ê¢ðã³ä, šèë áîëºí "Áè÷êí Ò´ðñêì" - ãèäã êîíôåðåíö äàâóëàä, ñ³³í³ð áè÷ñí áîëí ò¢ð¢í îðì ýçëñí ê´äëìøèíü ²ð³ñ³í ìàðºàíä îðóëíàâèäí. Ýí šèë Ìîñêâàä áîëšàõ ìàðºàíä 33 øèíšëëò éîâóëãäëà. Òåäí äóíäàñ 21 ñóðºóëü÷ ¢ðâð àâëà, àðâí ꢢêä ìàíà îðí-íóòãèí õîòë áàëºñíä îäëà, ê¢í áîëºí áè÷ñí ò´ð³ðí îðëöëà.
²ð³ñ³í ìàðºàí ºóðâí ³œã³ð õóâàãäàä á¢ðä³ãäí³. Ò¢ð¢í ³œãä Ýëñòèí ¹4 òîéãòà øêîëûí 9-÷ êëàññèí ñóðºóëü÷ Àíãåëèíà Ãóâóðîâà, Öåëèíí ðàéîíà Õàð-Áóëãèí øêîëàñ Êîêñóíîâà Èëÿíà (8-÷ êëàññ) îðëöñìí. Ýí ꢢêä ýâð³ííü ê¢ö³ñí øèíšëëò³í äèãò³-äàðàòàºàð ã¢í ìåäðë³í ¢ç¢ëš ö³³ëºš ÷àäâ. Ýäí îëí ñåêöä, íîìèíàöä îðëöš, äèïëîìàíòûí áîëí ëàóðåàòûí öîë 碢öõ³â. Ýí ꢢêä "Á³³ðí óëñ" ("Çåìëÿêè"), "²ð³ñ³í òóóšèí Íåêðîïîëü" ("Èñòîðè÷åñêèé íåêðîïîëü Ðîññèè") ãèäã ñåêöä îðëöëà. ªàðäà÷íü áîëš Ýëüâèðà Êàðëîâíà Ãóâóðîâà éîâëà.
Õîéðäã÷ ³œãäíü Ìîñêâà áàëºñóð 5 ñóðºóëü÷ äóóäóëãäëà. Òåäí äóíäàñ ºóðâí ê¢í îðëöš ÷àäâ. Ñàðïàí ðàéîíà Ý. Ò. Äåëèêîâèí íåðò³ Ñàðïàí øêîëûí 11-÷ êëàññèí ñóðºóëü÷ Àðíàåâà Ìèëàíà îðëöëà. Ìàðºàíà àøàð ´´ä³í îðìä ºàðàä, ꢢêí äèïëîìàíòûí áîëí ëàóðåàò öîë 碢â.

Ýí šèë ìàíà îðí-íóòãò äàâóëãäšàõ Âîëîíòåðèí šèëèí áîëí "Äîáðîâîëüöû - äåòÿì" ãèäã Öóã³ð³ñ³í VII àêöèí éîâóäò äàâñí äîëàí õîíãò òàœº÷èí ³ìòí³ ñîöèàëüí òåòêâðèí êîìïëåêñí öóòõëœãèí (ÊÖÑÎÍ) áè÷êä¢äò áîëí ´ðê-á¢ëì¢äò ñîöèàëüí ä´œ ê¢ðãëºí³ ³œãä "Ìåíä, øêîë!" ãèäã êåðã-¢¢ëäâð áîëâ. Šèðºëèí ê¢íä òààëä òóññí áè÷êä¢äèã ä´œíëºí³ ñàœãèí ñåäâ³ð³ð "Äîáðîâîëüöû - äåòÿì" ãèäã êåðã-¢¢ëäâð ìàíà îðí-íóòãò àïðåëü ñàðèí 20-ñ àâí ñåíòÿáðü ñàðèí 15 ê¢ðòë äàâóëãäšàíà. Ìàíà òàœº÷ šèë áîëºí ýí ñàœãèí áóéí÷ ñåäêëèí êåðã-¢¢ëäâðì¢äò øóíìºàºàð îðëöíà.
ÊÖÑÎÍ ºàðäà÷èí äàðóê Ñâåòëàíà Õèíååâàí êåëñ³ð, áè÷êä¢äò áîëí ´ðê-á¢ëì¢äò ñîöèàëüí ä´œ ê¢ðãëºí³ ³œãèí ê´äë³÷íð òàœº÷èí ïðåäïðèÿòü-îðãàíèçàöñò, àðºëà÷íðò áè÷ã áè÷³ä, áຠòåòêâðò³ áîëí îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ëì¢äò àñðãäšàõ ꢢêä-ê´â¢äò øêîëä êåðãò³ ýä-òàâð õóëäš àâõä ä´œ áîëõèã ñóðâ. Ýí šèë ýí ³œãèí õ³ë³âðò á³³äã ´ðê-á¢ëì¢ä³ñ 18 ꢢêí-ê´â¢í øêîëä îðšàíà. Öóãòàºèíü øêîëä áåëäõèí êåðãò êåñã óëñ îðëöâ ãèš êåëõ êåðãò³. Êåñã îðãàíèçàö-ïðåäïðèÿòü áóéí÷ ñåäêëèí êåðã-¢¢ëäâðò îðëöš, šèë áîëºí äåì³í ê¢ðãí³. Òåäí äóíä Õàëüìã Òàœº÷èí Äååä çàðº, Ìèíþñòèí áîëí çàðºèí ïðèñòàâìóäûí Õàëüìã Òàœº÷àð ¢¢ëääã çàëëòñ, Ñáåðáàíê, àëâíà öåðãëëò, ÐÑÒ, Ì´øêëëºí³ êîìèòåò, Ðîñòåëåêîì, ÐÒÏÖ áîëí íàíü ÷èãí âåäîìñòâñ, àðºëà÷íð Ñ.Ìàìîíîâ, Ñ.Òóíåøåâ, Î.Áàäìà-Õàëãàåâà àõòà áຠòåòêâðò³ ´ðê-á¢ëì¢äò àðº-÷èäë³ðí ä´œ áîëíà. ¡ëã¢ðíü, "ÌÑÏ" ôèðìèí ºàðäà÷ Ñ.Ìàìîíîâ øêîëä îðšàõ áè÷êä¢äò áàøìã éè뺚 ´ãâ. Ýí šèë ÷èãí ýí öåðãëëòñèí áîëí âåäîìñòâñèí êîëëåêòèâñ ì´œã öóãëóëš, øêîëä îðšàõ áè÷êä¢äèã õóâöëâ, êàíöåëÿðñê ýä-òàâð õóëäš àââ. Ýäí öóºàð èð³ä, áè÷êä¢äò áåëã á³ð¢ëš ´ã÷, øêîëä ñ³³í³ð ñóð÷, ´ëç³ò³ ¢ðä áîëš ´ñõèã äóðäâ. Ê¢¢êä-ê´â¢ä øèí õóâö-õóíð, áàøìã, ñïîðòèâí êîñòþì, ðþêçàê, êàíöåëÿðñê ýä-òàâð ýäíä õóëäš àâñíä áàéðëàä, öàºàí ñåäêëò³ óëñò õàíëòàí ´ðãâ. Áè÷êä¢ä ø¢ëã¢ä ÷ååš³ð óìøàä, øîãòà äààëºâðìóä ê¢ö³º³ä, áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëâ.

Øèäð òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí ñ¢¢ðèí çàëä "Àãðîáèçíåñ Õàëüìã Òàœº÷èí ñåë³í³ äåëãðëòä" ãèäã ò´ð³ð ðåãèîíàëüí êîíôåðåíö áîëâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâð "Àðºëà÷íðèã ä´œíëºí³ öóòõëœ" ãèäã ó÷ðåæäåíÿ áîëí òàœº÷èí ýêîíîìèêèí ìèíèñòåðñòâèí ñåäâ³ð³ð á¢ðä³ãäâ. Áàñ òåð ìåò ýí êîíôåðåíö äàâóëëºíä "Ïðåâåíòèâíàÿ ìåäèöèíà" ãèäã ê´äëìø÷ áàãèí, ²ð³ñ³í à÷òà ýì÷íðèí Êåëí-óëñèí íèèö³í³ ýë÷íð îðëöš, òàœº÷èí àðºëà÷íðëà äàìøëòàðí õóâàëöâ.

Àâãóñòûí 27-ä Ï. ×îíêóøîâèí íåðò³ èñêóññòâèí êîëëåäæä ñóðºóëèí øèí šèëèã óãòã÷ êîíôåðåíö áîëâ. Òåð¢íä ñîéëûí áîëí èñêóññòâèí õàëõàð ¢¢ëäš³õ ñóðºóëèí çàâåäåíüñèí ºàðäà÷íð áîëí áàãøíð öóãëðš èðâ. Ðàéîäûí ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öñèí áîëí áè÷êä¢äèí èñêóññòâèí øêîëìóäûí ýë÷íð àâãóñòîâñê ýí êîíôåðåíöä èðâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî, òàíº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õð Ýëüáèêîâ, ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòðèí äàðóê Ãåðìàí Ñàíäæàðûêîâ êîíôåðåíöèí ê´äëìøò îðëöâ.
Õóäîæåñòâåíí ñóðºóëü-ýðäìèí áà÷ì ÷èíðò³ ò´ðì¢ä³ð êîíôåðåíöä ´ðãí ꢢíäâð áîëâ. Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õð Ýëüáèêîâ èëäêë êåâ. 2019-2022 šèëì¢äò "Ñîéë" ãèäã Êåëí-óëñèí ïðîãðàìì ²ð³ñ³í êåìš³íä ê¢ö³ãäš³õ³ñ èøò³ áèëã-ýðäìèí ñïåöèàëèñòíð áåëäëºí³, áèëãò³ áè÷êä¢äèã ä´œíëëºí³, èèì êàäðìóä áåëääã ó÷ðåæäåíüñèí ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê ê´ðœãèã áàòðóëëºíà òóñêàð, ýí òóñò òîäðõà çóðà áàòëš àâ÷ ¢¢ëäëºí³ ò´ðò ìèíèñòð îíüãàí òóñõàâ. ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíò áîëí îðí-íóòãèí ºàðäâð ´ñ÷ éîâõ áè÷êä¢äò öóã õàëõèí ñóðºìšèã, íåã ¢ë¢ øàãøàâäûí ñóðºìš ´ãëºèã ºîë ò´ðì¢äèí òîîä îðóëñíü ñîéëûí ó÷ðåæäåíüñèí, íåã ¢ë¢ áèëã-ýðäìèí õàëõàð ñóðºóëü äàñõ÷àõ áàãøíðèí áîëí ñïåöèàëèñòíðèí äààâðèíü êåñã õîëâàíä ´ñš³í³.
Îëí äåë㢠ñóðºóëü ´ãñí äååð³í áèëã-ýðäìèí õàëõàð ¢¢ëäš³õ ñóðºóëèí çàâåäåíüñ ýðäìèí õàëõàð ê¢öö ñ³í áåëäâð ´ãõä³í öóã õàëõàðí øóíõ ç´âò³ áîëšàíà. Èñêóññòâèí áè÷êä¢äèí øêîëìóä áèëã-ýðäìèí õàëõàð ñóðºóëü äàñõëºíà ò¢ð¢í äåâñœíü áîëšàíà. Òåð ó÷ðàð ýí òóñò ê´äëìøèã öàãèí íåêâðë³ èðëö¢ëš, øèí êåìš³íä ºà𺚠¢¢ëäëºíä òóñëõ òîîòûí òóñêàð ꢢíäâðò îðëöñí ñïåöèàëèñòíð òîîëâðàðí õóâàëöâ. ßøêóëèí ðàéîíà á¢ðä³öèí òîëºà÷èí äàðóê Ãàëèíà Øèíèíîâà, Ãîðîäîâèêîâñê áè÷êä¢äèí èñêóññòâèí øêîëûí äèðåêòîð Òàòüÿíà Æóðáà, Èê Öàðœ ñåë³í³ áè÷êä¢äèí èñêóññòâèí øêîëûí äèðåêòîð Ìàðèÿ Äàëòàåâà, Ýëñòèí èñêóññòâèí êîëëåäæèí áàãøíð Íàòàëüÿ Êóù, Îëüãà Ëåäíèêîâà ꢢíäãäñí ò´ð³ð ýâð³ õ³ë³ö³í ìåä¢ëš, ýðê áèø ê¢ö³ãäõ ò´ðì¢äèã çààš êåëâ. Õ³ë³ãäñí ò´ð³ð èñêóññòâèí øêîëìóäûã öààðàíäíü äåëãð¢ëëºí¢ð çàëãäñí èðëöœã¢ øèèäâð áàòëš àâãäâ.
Ñóðºóëèí øèí šèëë³ öóãëðñí áàãøíðèã ¢íí ñåäêë³ñí é´ð³º³ä, èñêóññòâèí øêîëìóäûí ñóðºóëü-ýðäìèí õàëõèíü äåëãð¢ëëºíä, ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê ê´ðœãèíü áàòëëºíä, êàäðìóä áåëäš, òåäíèã ê´äëìøèí îðìäíü áàòëëºíä òóñëõ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä ê¢ö³ëºíä ä´œ áîëõàí Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî èòê¢ëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷èí ê¢íäò³ íåð 碢ñí Ñòåëëà Ìóõòàðîâàä áîëí Ãàëèíà Ïîëÿêîâàä à÷ëâðèíü Àíàòîëèé Âàñèëüåâè÷ á³ð¢ëš ´ãâ. Ýëñò áàëºñíà áè÷êä¢äèí èñêóññòâèí íåãäã÷ òîéãòà øêîë ²ð³ñ³í ýí õàëõèí ñ³í ãèñí 50 øêîëûí òîîä îðâ. Øêîëûí äèðåêòîð Ãåðåëüòà Öåäåíîâàä òåð èòêë öààñí áàéðèí á³³äëä á³ð¢ëš ´ããäâ.
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Ò´ðñêí÷ ñåäêë ê¢í áîëºíä êåðãò³, ìàíà Èê Áóóðëà ðàéîíä á³³äã öóã êåëí óëñ á³³ñí ºàçðòàí, õàëüìã éèðòìšä, ýíä õàìäàí á³³äã òàíüë-¢çëä³í, îëí êåëí-³ìòíä³í äóðòà, öóã òåð òîîòûã ýâð³ ãèš òîîëíà. Îäà òàëäàí îáëàñòüä, êðàéä á³³äã áîëâ ÷èãí, Èê Áóóðë ãèõë³ òåäí³ ç¢ðêí áóëüãëàä, ñåäêëíü áàéð-áàõìšàð 䢢ðí³, òåã³ä ìàäíàñ îäà õîë á³³â ÷èãí äàðó-äàðóíü ýíä á³³äã óëñèã, ò´ðñêí ñå볺³í, ¢¢ðì¢ä³í òîäëíà, àðº ó÷ðõëà ýðê áèø Èê Áóóðëä èðí³. Òåð¢í³ òóñêàð áè íåâ÷ê õ´´ííü áàñ êåëí³â.

Óðš ´äð Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâèí ºàðäâðò àíòèòåððîðèñòè÷åñê êîìèññèí áîëí îïåðàòèâí øòàáèí õàìöó ñåëâëö³í áîëâ. Òåð¢íä Ìåäðëèí ´äð, òàœº÷èí ïàðëàìåíòèí äåïóòàòíðèí ñóœºâð áîëí íàðò-äåëê³í îþòíð äóíä áîêñàð áîëõ ÷åìïèîíàò äèãò³-äàðàòàºàð äàâóëãäõèí ò´ë³ áåëäâðèí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëëºíà ò´ð õ³ë³ãäâ.
Òàœº÷èí ñóðºóëèí çàâåäåíüñò, ñóœºâðèí ó÷àñòêóäò áîëí ìàðºàí áîëõ ñïîðòèâí îáúåêòñò ³³ìøã óãà á³³äë òåòêõèí ò´ë³ äàâóëãäšàõ á¢ðòêëºí³ êåðã-¢¢ëäâðì¢äèí òóñêàð Õàëüìã Òàœº÷àð ¢¢ëääã ÓÔÑÁ-í ºàðäà÷ Ï.Áóëêèí, ÌÂÄ-í ìèíèñòð À.Ìèøàãèí, òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Í.Ìàíöàåâ, Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷ Î.Íîõàøêèåâ, ñïîðòûí áîëí áàº÷óäûí ïîëèòèêèí ìèíèñòð Ä.Øèêååâ òîäðõà 糜ãëëº êåâ. Äààâðòà ºàðäà÷íðèí êåëñ³ð, öóã ýí êåðã-¢¢ëäâðì¢ä äàâóëãäõèí êåìä ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí ýðê áèø ê¢ö³ãäõ, ñóðºóëèí çàâåäåíüñò, ñóœºâðèí ó÷àñòêóäò áîëí ñïîðòèâí îáúåêòñò äîòð-äóíäûí êåðã¢äèí ê´äë³÷íð îëí ³ìòí³ á³³äë-šèðºë õàðõ. Áîëâ îäà äååð³í ýí ó÷ðåæäåíüñò á³³äã îáîðóäîâàíü ´äã³ öàãà íåêâðë³ èðëöš³õø, ñóðºóëèí çàâåäåíüñò ê´äë³÷íð áèéñíü äèã-äàðà õàðíà.
Õ³ë³ãäñí ò´ð³ð ñåëâëö³íä îðëöà÷íð óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöñíà õ´´í À.Îðëîâ öóã ýí ó÷ðåæäåíüñò ³³ìøã óãà á³³äë òåòêëºí³, ò¢¢ìð³ñ ñàãëóëëºíà îáîðóäîâàíèã ÿñëºíà ò´ðèã àõð öàãèí áîëçãò õàºëõ êåðãò³ ãèâ, 2019 šèëèí òàœº÷èí áþäæåòä ñóðºóëèí çàâåäåíüñò øèøëœ õàðóëûí ó÷ðåæäåíüñ ê´äëõèí ò´ðèã õàºëëºíä êåðãò³ ì´œã áàòëš àâõ êåðãò³ ãèš òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâä äààëºâð ´ãâ.
Ìàíà 糜ã÷