Ñ¢ë öàãò ꢢêä óëñ ýâð³ííü ýð¢ë-ìåíäèí á³³äëä èê îíüã ´ãäã áîëäãíü éèð ñ³í. Ýäí ê´äëìøèí õ´´í éîãàí, ôèòíåñèí çàíÿòüñò îäš, öîãö-ìàõìóäàí áàòðóëíà, ýð¢ë-ìåíää òóñòà õîò-õîë èäš, ÷èð³-ç¢ñ³í ñ³³õð¢ëš, áèé³í áàºðóëõàð øóííà. Êåñã ꢢêä óëñ öàã îëàä, áèèºèí çàíÿòüñò îðš, ñåðãìšò³º³ð àìðíà. Ýëñò áàëºñíä á³³äã Áàèðà Õàíååâà òèèì ꢢêä óëñèí íåãíü. Ýí ´ð¢í áîëºí Êîëîíñê áîîäãèã ýðã³ä 㢢í³, ´´ìëºí³ áàññåéíä àêâàøåéïèíãèí çàíÿòüñò îðäã á³³ñìí. Îäàõí Áàèðà "Òàíöû íà áîñó" ãèäã çàíÿòüñ äàâóëäã áîëâ. Áèäí ýí¢íë³ õàðºàä, ÷èê àâã-á³ðöèí òóñêàð ꢢíäâèäí.
- Áè áè÷êí³ñí àâí ñïîðòàð ñîíüìñíàâ, Ê´ò÷íð ñåë³í³ "Ñþðïðèç" àíñàìáëüä áèèëäã áèë³â. Øêîëä ñóð÷àñí öàãòàí âîëåéáîëûí ñåêöä îðàä, øêîëûí íåð õàðñ÷ êåñã ìàðºàñò îðëöëàâ. Õ´´ííü èíñòèòóòûí áîëí êîìïàíÿ íåð õàðñ÷ éîâëàâ. Ýí ñïîðòàð ñïîðòèâí ðàçðÿäòàâ. Òåã³ä ìèíè šèðºëä ñïîðò áîëí áè îíö îðìàí ýçëí³ ãèš êåëš áîëšàíà. Õîéðäã÷ ¢ðì ºàðñíà õ´´í áè íåâ÷ê ìàõ á³ð³ä, ýðê áèø öîãö-ìàõìóäàí áàòðóëàä ýöõ êåðãò³ ãèš ê¢ñë ò³âñí áèë³â. Òåã³ä "Îéðàò-Àðåíà" ãèäã ñïîðòèâí êîìïëåêñò àêâàøåéïèíãèí çàíÿòüä îðäã áîëâ. Ýð¢ë-ìåíää áîëí öîãö-ìàõìóäò òóñòà õîò-õîë äèãëš ýí òóñò ñ¢â-ñåëâã ´ãäã ñïåöèàëèñò Í.Àíäðååâàí ºàðäâðò èäš³õ õîòàí ÷èêë¢â, - ãèš Áàéðòà õóâàëöâ.
Ê´äëìøèí õ´´í ýí "Àðàíçàë" ãèäã ñïîðòèâí êëóáä îäàä, öàãàí òóñòàºàð äàâóëäã áîëâ. Òåíä Áàéðòà ò¢ð¢í áîëš "áîñó" ãèäã òðåíàæåð ¢çâ. BOSU ãèñí ( "both sides use") õîéð òàëêíü îëçëëºí ãèš àíãëü êåëí³ñ îð÷óëãäíà. Ýí òðåíàæåð îëçëñí öàãòàí òåð¢í äååð ñóóš, º³ð³äš áîëõìí. Òåð öàãò ê¢¢í³ ìàõìóäûí öóã áóë÷œãóä áàòðíà, íóðºí ºîîðíà. Ýí¢ã îëçëš áèèëñí öàãò ê¢í ê´ëñ³í ºàðºàä äàðóíü ýöí³, òåã³ä ꢢêä óëñò èèì çàíÿòüñ òóñòà áîëíà. ijê³ä ê´ãšì äàõàä áèèëõä òààñòà.
Á.Õàíååâàí êåëñ³ð, ýí šèëèí ýðãöä áîñó îëçëàä òðåíèðîâêä îäàä, áàññåéíä ´´ì³ä, ÷èê õîò óóäã áîëàä ¢ë¢ àðâ øàõó êèèë ãååâ. Ýí¢í³ ýð¢ë-ìåíäíü áàòðàä, ñåäêëíü ñàíàìðäàä á³³â. Îäàõí òàíüë-¢çëèí ñåëâã³ð ýí ýð¢ë-ìåíäèí êëóá á¢ð䳺³ä, áîñó îëçëš áèèëäã çàíÿòüñ äàâóëäã áîëâ.
- Îëí êåëí-óëñèí áîëí ´äã³ öàãà áè áèèëäã ò´ë³ä³í áè áîñó îëçëš ´â³ðö çàíÿòüñ òîãòàâóâ. Ê¢¢êä óëñ ê´äëìøèí õ´´í äîëàí õîíãò ºóðâ ä³êš èðí³, ýäí ê´ãšìä äàõàä áèèë³ä, ´äðèí ýðãöä ìóóðñàí ìàðòíà. Îäàõí Íàòàëüÿ Áàäìèíîâà "òðàéáë" ãèäã áèèºèí ìàñòåð-êëàññ äàâóëâ, ýíòí ê´ãšìä éîãàí ýâ-àðºàð áèèëëºí áîëšàíà. Ê¢¢êä óëñò çàíÿòü éèð ñîíüí áîëâ,- ãèš Áàèðà êåëâ.
×èê àâã-á³ðö³ð á³³äã, õàðà ñóóš ÷àääãî, ñåäâ³ðò³, øóëóí-øóäðìã áààõí áåð Áàèðà Õàíååâà òàëäàí ꢢêä óëñò ¢ëã¢ð áîëõ ç´âò³ ãèš ñàíãäíà. Ýí áàñ ´äðòíü ê´äëí³, õîéð ¢ð àñðšàõ ýê áîëíà, áîëâ òåð áèéíü ýí öàã îëàä, öîãö-ìàõìóäàí áàòðóëš, ñïîðòàð ñîíüìñíà.

Øååðœ ñåë³í õîëàñ ¢çãäí³, íîºàí ìîää áè÷êí õîòíà õîéð óóëüíöèã êååð¢ëš, ñàëüêíä õàìòõàñàðí øóóãš, ãèè÷íð³í èê óóšìàñ äàéëàä-äóóäñí áîëš ìåäãäí³. Õàëüìã õîòíä, Îðºàõíà ôåðìä, îäà 30 ºàð ´ðê-á¢ë á³³í³. Ñîâåòèí éîñíà šèëì¢äò ýíä 50 ºàð ´ðê-á¢ë áè÷êä¢ä³í ´ñêš, ìàëûí òîîºàí èêä¢ëš òåš³ë³í îëšàñìí. Îäà ÷èãí á³³ðí ³ìòí ËÏÕ òîãòàºàä, ìàëàí ´ñêš³í³, ò³ð³ ò³ðëºíä ê´äëí³. Óäë óãà ýí ê´äëìø ´ñ³ä-´ðãš³ä, ñåë³í³ ýäë-àõó Øååðœä, á¢êëä³í ðàéîíä áîëí òàœº÷ä äåëãðëò àâõ ãèš á³³ðí ³ìòí í³³ëš³í³.

Óðí ºàðèí ýðäìèã ì´œêð¢ëš, ìàäíäàí áàõìš áîëñí çóðà÷ Ãàððè Ðîê÷èíñêèé òàœº÷èí óëñèí îìãèíü ´ðãâ. Þíãàä ãèõë³ òàœº÷äàí á³³òõ³, öóã ²ð³ñ³ä, òåð¢í³ ìåš³ ºàòö ÷èãí õàëüìãóä áèëãò³ óëñèíü ¢ç¢ëñí çóðà÷èí ¢¢ëäâð ìåäðëò³ áîëí íîìòà óëñèã Ýëñòä õóðàâ.
Äàâñí äîëàí õîíãò áîëñí íîìèí-äàìøëòûí êîíôåðåíö ÷èíð³ðí ÷èãí, á¢ðä³ìšèí õàëõàðí ÷èãí ñ³í á³³äëä äàââ. Ðåãèîíìóäûí õîîðíäê ÷èíðò³ íîìòíðèí öóãëðàí ´ìí³í ò³âñí ò´ð³í ê¢ö³â. Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåé ø¢¢š àâñí ãðàíòûí íèë÷³ð ýí êîíôåðåíö áîëñìí. Ìóçåéèí äèðåêòîð Èðèíà Ìó÷àåâàí êåëñ³ð, êîíôåðåíö òåìäãëñí öóã ò´ðì¢ä³í õ³ë³º³ä, öààðàíäíü êåõ òîäðõà øèèäâð áàòëš àââ. Ýííü éèð ñ³í. Þíãàä ãèõë³ èê çóóäàí êîíôåðåíö òåîðåòè÷åñê òàòëºòà áîëàä, èëä³í þ êåõèã øèèäš àâõø. Ýí öóãëðàí áîëõëà, ¢ííä³í êåðã-ò´ðèí á³³äëä äàââ.
Êîíôåðåíöèí õîéðäã÷ ´äðë³ ºóðâí ñåêö ê´äëâ. Íåã ñåêöèí ê´äëìøèã Èðèíà Íîâîìëèíîâà ºàðäñí áèë³. Ýí ´äð Èðèíà Àëåêñååâíàí ºàðñí ´äð á³³ñìí. Êåñí ê´äëìøíü ê¢ö³ìšò³ áîëñíü ºàðñí ´äðë³íü õàìãèí ñ³í áåëã áîëâ. Êîíôåðåíöèí íîìèí ñåãë³òð áîëàä, Èðèíà Àëåêñååâíà á¢ðä³ìšèí èê ê´äëìø êåñìí. Èðèíà Íîâîìëèíîâà àøëš êåëñ³ð, óò-òîîäàí 45 ñîœñõâð êåãäâ.
Ä¢ðñë¢ëã÷ èñêóññòâèí ç´´ðèí íèë÷èí òóñêàð, ´äã³ öàãò òåð¢ã ÿìàðàí êåâ³ð äåëãð¢ëš áîëõèí òóñêàð ´ðãí ꢢíäâð áîëâ. Ãàððè Ðîê÷èíñêèéèí ¢¢ä³âðì¢äò ò³âãäñí óë-ñ¢¢ð áîëã÷ ÿíçèí îëí õàëõíü çóðëºíà ýðäìä, òåð òîîä ñêóëüïòóðí ýðäìèí äåëãðëòä ¢ë쳺³í ê¢ðãñí³ òóñêàð áຠáèø êåëãäâ. Ñêóëüïòîðìóä Âëàäèìèð Âàñüêèíà, Íàðí Ýëåäæèåâèí ¢¢ëäâðèí ¢ëã¢ð äååð òåðíü ¢ç¢ëãäâ. Õàëüìã óëñèí àâúÿñ áîëñí òîîò ÿìàðàí êåâ³ð Ãàððè Îëåãîâè÷èí ¢¢ä³âðì¢äò îðìàí îëñíü ÷èãí íîìòíðèí, ìóçåéèí ê´äë³÷íðèí îíüãò òóñâ. Òàìº, ì´ðí³ ä¢ð, ´œãò³ øèð ÿìàðàí îëí ç¢ñ³ð ´âêíð îëçëš éîâñàð àëäð çóðà÷èí ¢¢ä³âðì¢äò á¢òñèíü, òóóšèã çóðà÷ éè뺳í ñ³³í³ð ìåääã á³³ñèíü íîìòíð ñîœñõâðìóäòàí ¢ç¢ëâ.
Ãàððè Ðîê÷èíñêèéèí ¢¢ä³âðì¢äò òîä áè÷ã ÿìàðàí êåâ³ð îðìàí îëñèã ôèëîëîã íîìèí êàíäèäàò Åâãåíèé Áåìáååâ éèð ñîíüíàð ö³³ëºš ¢ç¢ëñèíü öóãëðñí óëñèí îíüãèã ýçëâ. Øàð øàšíà åâ³ëèí êåìš³íä Õàëüìãèí ÁຠĴðâä ñåë³íä ò´ðñí íåðò³ îðñ áè÷³÷ Âåëèìèð Õëåáíèêîâèí áèëãë³í áîëí òåð¢íä ò³âñí áóìá ÿìàðàí ÷èíðò³ áîëšàõèí òóñê øèíšëëòèã Ñàìàðñê êåëí-óëñèí øèíšëëòèí óíèâåðñèòåòèí ïðîôåññîð Ëþáîâü ×åòûðîâà áîëí ßøêóëèí ðàéîíà Õàð Òîëºà ñåë³í³ äóíäûí øêîëûí òóóšèí áàãø ¡ëìš ×åòûðîâ áåëäñìí. Òåð¢ã ¡ëìš ×åòûðîâ öóãëðñí óëñò ñîœñõš ìåä¢ëâ.
Òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí õàëõä êåëí-óëñèí ñîéëûí ç´´ð áîëí ä¢ðñë¢ëã÷ èñêóññòâ ÿìàðàí êåâ³ð îëçëãäšàõèí òóñêàð õîéðäã÷ ñåêöèí éîâóäò ñîíüí ꢢíäâð áîëâ. ªóðâí ñåêöèí ¢¢ëäâðò îðóëãäñí îëí ò´ðì¢ä ìåäðëèí îëí õàëõàð áîëš, Ãàððè Ðîê÷èíñêèéèí ¢¢ä³âðì¢äò îðìàí îëñíü íîìòíðèí, ìóçåéèí ê´äë³÷íðèí, îþòíðèí ñîœñõâðìóä ìåä¢ëâ. Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòèí îþòíð, áຠíàñòà íîìòíð, ìóçåéèí ê´äë³÷íð ñîéëûí ñàœä îðñí ¢¢ä³âðì¢äèã ñ³í ìåääã³í ¢ç¢ëâ.
Îäà öàãèí šèðºëèí öóã õàëõñò ñóðºóëü-ýðäìèí, ñóðºìšèí ò´ðì¢ä³ñ àâí øàãøàâäûí ñóðºìš ê¢ðòë òóóšèí áîëí šèðºëèí êè÷³ë ìåò ìàäíà í¢äíä ¢çãäš, óõà 碢ëºí³.
²ð³ñ³í õóäîæåñòâèí àêàäåìèí ºîëëã÷ ñïåöèàëèñò Íàäåæäà Êàðãîïîëîâà êîíôåðåíöèí ´´ä³í á¢ðä³ìšèã ¢íë³ä, èðã÷ä³í áîëõ êîíôåðåíöèã Öóã³ð³ñ³í êåìš³íä êåñíü ñ³í áîëõ ãèñí òîîëâðàí ìåä¢ëâ. ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí à÷òà çóðà÷ Ãàððè Ðîê÷èíñêèéèí ¢¢ä³âðì¢äèã òàœº÷ä èê áè÷êí óãà ìåääãèã, ìåäñí äååð³í òåð çóðãóäòíü á³³õ ã¢í óõàí-òîîëâðèã ìåäš àâõàð øóíšàõèíü ¢çñ³í Íàäåæäà Àëåêñàíäðîâíà òåìäãëâ. Ãàððè Ðîê÷èíñêèé õàëüìã ºàçðèííü òóóšèã ¢ç¢ëñí äååð³í ²ð³ñ³í òóóšëà, óðí ¢ãë³ çàëºëäàòà êåñã ò´ð áîëí éîâäëìóä òîäëóëñíü Öóã³ð³ñ³í êåìš³íä íîìèí êîíôåðåíö êåõ òààë ´ã÷³í³, ãèš Êàðãîïîëîâà òåìäãëâ.
Èñêóññòâîâåäåíÿ äîêòîð Ñâåòëàíà Ãàððèåâíà Áàòûðåâà ìóçåéèí ê´äë³÷íðèí öàãèí íåêâðë³ èðëö³ò³ ñåäâ³ðò³ ê´äëìøèíü ´´ä³í ¢íëš, õàíëòàí ´ðãâ. Òàœº÷èí ñîéëûí ìèíèñòåðñòâèí ñïåöèàëèñò Ãåðëÿ Íóðîâà ðåãèîíìóäûí õîîðíäê çàëºëäàíä èê ò³âö³í îðóëñí êîíôåðåíöèí ÷èíðèíü òåìäãëâ. Õàëüìã óëñèí õ³³ðò³ šèíäìíü áîëšàõ "Šàœºðèí" áîëí øàð øàšíà ò´ðèã ¢¢ä³âðì¢äò³í ¢ç¢ëš, õàëüìã èñêóññòâä îþíè ÷èíðò³ áîëí ´â³ðö òèèì ÿíçèã äåëãð¢ëñí Ãàððè Ðîê÷èíñêèéèí šèðºëä "Ýðäíü" ãèäã ¢ã éèð îí÷òà áîëí ç¢ðêíäíü ´´ðõí õàëóí á³³ñèã ç´´ð áîëñí çóðãóäíü, àâàëüíü Ýðäíü ãèäã õ³³ðò³ íåðò³ á³³ñíü ìåä¢ëš³í³ ãèñí óõàòà ¢ã³ð êîíôåðåíöèí ê´äëìøèã Õàëüìã óëñèí çóðà÷ Ñòåïàí Áîòèåâ àøëâ.
Èèã³ä áèëãò³ çóðà÷èí ¢¢ä³âðì¢ä öàãèã õîëâš, ´âêíðèã ´äã³ öàãà ¢éë³ çàëºëäóëšàõèíü êîíôåðåíö ¢ç¢ëâ.

Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Òàœº÷èí ñîöèàëüí äåëãðëòèí, ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ³ìòèã ê´äëìø³ð òåòêëºí³ ìèíèñòåðñòâèí 糜ãëñ³ð, êåìð šèë ò´ãñòë îðãàíèçàö ê¢÷-ê´ëñí³ òààëûíü øèíšëš øèøëœ ¢íëëºèã ýñ êåõë³, áຠãèñíü 50 ì蜺í àðñëœãà, èê ãèñíü 80 ì蜺í àðñëœãà ÿëä óíºàõìí.
Ýí¢í³ñ íàíü 2019 šèëä îðãàíèçàöèí ºàðäâð ýâð³ííü ê´äë³÷íðò ê¢÷-ê´ëñí³ ê¢íä òààëä ê´äëñí³ ò´ë³äíü ì´œãí³ ºàðóºèíü ´ã÷ ÷àäøãî, þœãàä ãèõë³ òåð ì´œãèã øèøëœ ¢íëëº êåñí³ àøàð ´ãäìí. Ê¢÷-ê´ëñí³ òààëûí øèøëœ ¢íëëºèã ýñ êåõë³, îðãàíèçàö ê´äë³÷íðò ê¢íä òààëä ê´äëñí³ ò´ë³ ´ãñí ì´œãí³ñ àëâèã áàºðóëš, õ³ð¢ ì´œãí³ õ¢âèíü àâ÷ ÷àäøãî. Ê´äë³÷èí ê¢÷-ê´ëñí³ áîîöàíä îðãàíèçàöèí ºàðäà÷ ê¢÷-ê´ëñí³ òààëûíü çààõ ç´âò³, òåð¢ãèíü áîëõëà çóã øèøëœ ¢íëëºí³ àøàð èòê¢ëš áîëõìí. Êåìð èèì ç´â-éîñ ýâäñí éîâäëìóä èëäêãäõë³, ÿëûí êåìš³í 80 ì蜺 ºàð àðñëœä ê¢ðõìí. Àøòíü îðãàíèçàöèí ºàðäà÷èã øèøëœ ¢íëëºèã ýðê áèø êåëã¢ëõ.

Êåìð òàœº÷èí ³ìòíä ýëåêòðîê¢÷íë³ çàëºëäàòà ÿìð íåã ò´ð ó÷ðõëà, òåð¢í³ òóñêàð îíëàéí øóä êåâ³ð ýëåêòðîê¢÷³ð òåòêš³õ îðãàíèçàöä 糜ãëš áîëõìí. 2018 šèëèí ñåíòÿáðü ñàðàñ àâí "ÌÐÑÊ Þãà" ÏÀÎ òåòêš³õ ºàçðìóäò, òåð òîîä Õàëüìã Òàœº÷ä, Ðîñòîâñê, ²³äðõí³, Àºøèí îáëàñòüìóäò "Ðîññåòè" êîìïàíÿ "Ñâåòëàÿ ñòðàíà" ãèäã ïîðòàë ê´äëìø³í ýêëâ.
²ìòíä ò¢ðãí êåâ³ð ýëåêòðîê¢÷³ð òåòêäã îðãàíèçàöëà çàëºëäà á³ðõ à𺠴ãõ ê¢ñëò³º³ð "Ñâåòëàÿ ñòðàíà" ïîðòàë òîãòàãäñí áîëäã. Ýí øèí ýâ-àðº îëçëš, ýäë³÷íð ýâð³ííü ò´ðèí òóñêàð, øàì óíòðñí áîëíó, ýëåêòðîê¢÷í³ îáðóäîâàíü ýâäðñí áîëíó, òåð¢í³ òóñêàð 糜ãëš ÷àäõìí. Êåìðš³í ³³ìøãò³ áà÷ì á³³äë òîãòõëà, áà÷ì öåðãëëòèí òåëåôîíà 112, 101 òîéãóäàð šèœí¢ëõ êåðãò³.
Ïîðòàëä èëã³ñí 糜ã "Ðîññåòè" ÏÀÎ-í 碢ö¢ëëºí³ íåãäñí öåðãëëò¢ð òóñíà. Öààðàíäíü ³ìòí³ èëã³ñí 糜ãèã øóä êåâò³í êîìïàíÿ ñïåöèàëèñòíðò ê¢ðãš ìåä¢ëí³. dzœã èëã³ñí³ õ´´í í³³ìí õîíã äàâàä õ³ð¢ºèíü èëã³õìí. Ò´ð ýðêš³í óãà õàºëãäõìí, ýñ ãèš òåð¢ã õàºëëºíà áîëçã òåìäãëõìí.

Ýí šèë ²³äðõí³ îáëàñòèí Ëèìàíñê ðàéîíà õóðë àðâí òàâí šèëèí ´´í³í òåìäãëâ. Òåð ó÷ðàð Ýíòêã îðí-íóòãò á³³äã Äðåïóíã Ãîìàíã êèèäèí ãåëœã¢ä èðš, êåñã ì´ðã¢ë äàâóëš, ìàíäë áîñõñí áèë³.
Ëèìàíñê õóðë - ²³äðõí³ îáëàñòüä ¢¢ëääã ºàíöõí õóðë. Ýí¢í³ òîñõëò ðàéîíä á³³äã õàëüìãóäûí ñåäâ³ð³ð áîëí ðåãèîíà ºàðäâðèí ä´œã³ð ýêëñìí. Çóðºàí šèëèí òóðøàðò Ëèìàíä áîëí õàì-õîøà ñåë³äò á³³äã îëí óëñ õóðë áîñõëºíä í´êä áîëëà. Èê-áຠóãà ðàéîíà îëí ³ìòí áîëí òàëäàí ÷èãí ºàçðèí óëñ ³ð¢í êåðãò äåì³í ê¢ðã³ä òîñõëòûí ê´äëìøò îðëöñìí.
Õàëüìã óëñèã öààšëà õàðºóëàä Ñèâð¢ð òóóñíà šèðí šèëä íåð³äš 2003 šèëä áîñõñí õóðëûã áàéðèí á³³äëä ñåêñí áèë³. Êèèòí Ñèâðò õîðñí óëñèí ñàíëûã òåâ÷š õóðëûí ´´ð ìåìîðèàëüí ÷îëó ò³âñí áèë³.
Òåð öàãàñ íààðàí àðâí òàâí šèë áîëâ. Ëèìàí ñåë³í³ óëñèã ýí îí÷òà ´´íë³ é´ð³õèí ò´ë³ Ýíòêã îðí-íóòãèí Äðåïóíã Ãîìàíã õóðëàñ ýë÷íð èðñìí. Ãåëœã¢ä îêòÿáðü ñàðèí 3-àñ àâí Î÷ðâàíèí ìàíäë ýêë³ä áîñõâ. ¥äð áîëºí ì´ðã¢ë ê庳ä, íîì óìøëà, Ëèìàíñê ðàéîíà ñåë³ä³ð éîâš ëåêöñ óìøâ. Îêòÿáðü ñàðèí 5-ä Ëèìàíä ²ð³ñ³ä áîëí ÑÍÃ-ä Äàëà ëàìèí ãåã³í³ ç´âò³ ýë÷, Õàëüìã Òàœº÷èí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷å áàðàëõš èðâ. Òåíä øàší ëàì Èòêëèí òóñêàð áîëí áóðõäò ò³êë ´ðãëºí³ òóñêàð íîì ö³³ëºâ. "Ýí ºàçðò õàÿ íåã èðí³â, çóã èðõë³ðí äàœãèí áàéðòà á³³í³â. Ýíäð èèì îëí óëñ ýíä öóãëðñíü éèð îí÷òà éîâäë. Òàäí ýí ìàíäë ¢çš, ýëñèíü àâ÷, ñóäðìóä ñîœññíü éèð ñ³í. Òåã³ä èèì éîâäë ó÷ðñèíü ¢ç³ä áàéðëšàíàâ", - ãèš øàší ëàì é´ð³ëèí ¢ãä³í êåëñìí. Øàší ëàìèí êåëñ³ð, óäë óãà Ëèìàíñê õóðëä Ýëñò³ñ êåñã áåëã àâ÷ èðõìí. Òåð òîîä ªàíšóðèí áîëí Äàíšóðèí á¢êë õóðàœºó ÷èãí.
"Õóðë ñåêñí ´äð îäà ê¢ðòë ìèíè ñàíëä á³³í³. Òåð ´äð ò¢ð¢í öàñí îðñí áèë³. ѳ³õí, èê àðõàéã öàñí ýðãíäêèã öàºàëºàä õó÷ñí áèë³. Èðñí öóã îëí ³ìòí ñ³í éîð ã躳ä áàéðëñìí. Õóðëûã ò¢ð¢ë³ä Ëóóçœ ëàì õ³ë³äã á³³ñìí. Ëóóçœ-áàãø áóðõí áîëâ ÷èãí, ýí¢í³ êåðã çîãñëãî äåëãðí³. Òåð öàãàñ àâí àðâí òàâí šèë áîëàä, ìàíà õóðë óëì ñ³³õðš", - ãèš Ëèìàíñê ðàéîíà á³³ðí ê¢í Çîÿ Ìàíäæèåâà êåëâ. Çîÿ Ìàíäæèåâà áîëõëà õóðë ñåêñí êåìë³ öîêš àâñí êåñã ñ³³õí çóðãóä õàäºëíà. Ýí çóðãóäûã áàéðèí ´äðë³ àâ÷ èð³ä, îëí ³ìòíä ¢ç¢ëš, òóóš áîëñí ´äðèã òîäëóëâ.
Ì´ðã¢ëèí õ´´í ãèè÷íð Ëèìàíà ñîéëûí Ãåðò îäàä, êîíöåðò õ³ë³öõ³â. Öóãëðñí óëñèã ðàéîíà òîëºà÷ ßêîâ Ôèíüêîâ áîëí Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòð Õîíãîð Ýëüáèêîâ é´ð³â. Ýëñò³ñ áîëí Ëàãàíÿñ èðñí àðòèñòíð, á³³ðí áèëãòíð ÷èãí ýðäì-áèëã³ðí áàéðëóëâ.
ÌÀÍŠÈÍ Ñàíë

Íàìð ã¢ðã¢ä³í îðàä, íàðí äóëàëäãàí óóðàä, õóð äàðó-äàðóíü îðàä, ºàçà éîñíäàí êèèòðâ. Äóëàëëºíà êåì ýêë³ä óãà, òåã³ä îëí äàâõð ãåðì¢äèí ïàòüðìóäò, áè÷êä¢äèí ñàäìóäò, øêîëìóäò, ó÷ðåæäåíüñò ñåð¢í. Àðº óãà, äóëàí õóâö ´ìñ³ä êèèòèã òåñõ êåðãò³ áîëíà.
ªàçà ýêë³ä êèèòðõë³, áè÷êä¢ä, á´ä¢í óëñ ÷èãí öàðöàä ãåìòí³. ¡âë ýêëõë³, ãðèïï ãåì èê³ð ò¢ãí³. Éèðèíä³í šèë áîëºí íàìðàð òàœº÷ä ïîëèêëèíèêñò ³ìòèã ãðèïï³ñ ãåòë¢ëõèí ò´ë³ ýìèí ò³ðëº êåí³. Ò³ðëº ýñ êåõë³, ãðèïï õàëüäõ ³³ìøã á³³í³. Ãðèïï³ð ê¢íä³ð ãåìòõë³, ê¢¢í³ ýð¢ë-ìåíäíü ç´â³ð ìóóðíà.
Òåã³ä ÷èãí ãðèïï³ñ ãåòëõèí ò´ë³ óðäàñíü ýìèí ò³ðëº êåõ êåðãò³. Õàìãèí ò¢ð¢íä ãðèïï³ð ãåìòõ ³³ìøã ó÷ðõ áàãä îðäã ³ìòíä: ñîöèàëüí òåòêâðèí ó÷ðåæäåíüñò á³³äã ê´ãøäò, øèêðèí ãåìò³, öóñ 㢢ëãí³ ñèñòåìèí ãåìò³, ç¢ðêí³, êè àâëºíà îðãàíìóäûí, á´´ðíü áîëí îîøãíü ãåìò³ óëñò ýìèí ò³ðëº êåí³. Òåð ìåò äàðó-äàðóíü ãåìíäã óëñò, áè÷êä¢äèí ñàäò îðäã áîëí ´í÷í ꢢêäèí ãåðì¢äò á³³äã áè÷êä¢äò, øêîëä îðäã ñóðºóëü÷íðò, ìåäèöèíñê ê´äë³÷íðò, òóñëìš ê¢ðãëºí³, ê´ëãí-ê¢÷í³ õàëõä ê´äëäã óëñ, ñóðºóëèí çàâåäåíüñèí ê´äë³÷íð áàñ ýí áàãä îðíà.
Õàëüìã Òàœº÷ä ¢¢ëääã Ðîñïîòðåáíàäçîðèí çàëëòûí 糜ãëñ³ð, á´ä¢í óëñèã ãðèïï³ñ ñàãëóëõ "Ñîâèãðèïï" ãèäã âàêöèí³ 30 600 äîç òàœº÷ä á³³í³. Áè÷êä¢äèã ýí õàëüâðòà ãåì³ñ ãåòë¢ëõèí ò´ë³ä "Óëüòðèêñ" ãèäã âàêöèí³ 28 832 äîç áåëäñí áîëäã. Îêòÿáðü ñàðèí ýêëö³ð êåñí òî-äèã³ð, óò òîîäàí 51 885 ꢢíä ãðèïï³ñ ãåòë¢ëõ ýìèí ò³ðëº êåãäâ, òåð òîîä 29 664 á´ä¢í ꢢíä áîëí 22 221 áè÷êíä.
Ãðèïï ãåì ò¢ãëºí³ êåì ýêëõ³ñ óðä ñàãëš, ýìèí ò³ðëº êåòí ãèñí ñåëâã òàœº÷ä ¢¢ëääã Ðîñïîòðåáíàäçîðèí çàëëò îëí ³ìòíä ´ã÷³í³.

Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Ýëñòèí 12-÷ òîéãòà øêîëä "Óëàí çàëàòà õàëüìãóä" ãèäã íåðò³ àìí ¢ãèí ç´´ðèí áîëí áèèºèí (õîðåîãðàôèí) áàã òàœº÷äàí áîëí îðí-íóòãòàí íåð³í òóóðóëš, ê¢ö³ìš á³ðš ¢¢ëäš³í³. Ýí¢í³ òóñêàð ñóðºìšèí ê´äëìø³ð øêîëûí äèðåêòîðèí äàðóê Àíòîíèíà Õå÷èåâíà Áîñõàìäæèåâà áîëí áèèºèí áàãä îðäã ꢢêä-ê´â¢ä, õîðåîãðàô Âëàäèìèð Âèêòîðîâè÷ Áàìáàðûêîâ æóðíàëèñòíðò òîäðõàºàð êåëš ´ãâ.
Îäàõí ýäí Öóã³ð³ñ³í "Îðëåíîê" ëàãåðüò áîëñí ìàíà îðí-íóòãèí êåëí-óëñèí êåñã ñîéëûí ôåñòèâàëüä äèèëâð á³ðâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâð áîëšàõ 7 šèëèí ýðãöä Õàð òåœãñèí ê´â³ä 56 ðåãèîíà àðâòíð áîëí áè÷êä¢ä àìð÷ ñîéëûí ç´´ð³í ¢ç¢ëâ, ýäí 40 ò´ñâèí ïðîãðàììä îðëöâ. Òèèì ñîéëûí ôåñòèâàëèã ×åëÿáèíñê áàëºñíà "Ä´œ áîëëºí" ("Ñîäåéñòâèå") ãèäã àâòîíîìí ó÷ðåæäåíü ¢¢ä³š á¢ðä³ñìí, òåð¢ã "Îðëåíîê" ëàãåðüò ¢ç¢ëñìí.
Òåð ò´ñâ³ñ èøò³ êåñã ðåãèîíà ꢢêä-ê´â¢ä íåã-íåãí³ííü äó-áèèºèíü äàñš àâàä, òåð¢ã ò³³ç äååð ¢ç¢ëí³. Ýëñòèí "Óëàí çàëàòà õàëüìãóä" áèèºèí áàã ìàíà òàœº÷ä ¡ð Ñàð ÿºš êåäãèí òóñê êîìïîçèö³í ¢ç¢ëâ. Çóíà öàãèã õàëüìãóä ÿºš òîñäãèíü ìåä¢ëš öóã ãèè÷íðèã õàëüìã ö³³º³ð áîëí áîîðöãàð òîîâ. Ôåñòèâàëèí àøàð çóã äèèë³÷èã éè뺚 àâíà, 1-÷; 3-÷ îðì ýíä óãà.
Ìàíà òàœº÷èí óéí íàñòà áèè÷íð 2 ä³êš äèèë³÷èí ´´ä³í íåð 碢â: 2014-÷ áîëí 2018-÷ šèëì¢äò. Òåðíü ýäí³ ñ³í áåëäâðèí áîëí ìåðãšëòèí, øóíëòòà á³³äëèí òóñêàð ãåð÷ëš³í³. Õàëüìã áàãèí ãåø¢ä ôåñòèâàëèí éîâóäò áîëñí êåñã ìàðºàíä îðëöš, äèèëâð á³ðš äèïëîìàð à÷ëãäâ.
Òåð ìåò õàìãèí ñ³í äåëåãàöèí íåð õàëüìã ꢢêä-ê´â¢ä 碢â, ýäíä Íàðíà òåìäã -èíüãëëòèí òåìäã áîëí äèèë³÷èí ´´ä³í íåðèíü èòê¢ëš³õ îíö äèïëîì á³ð¢ëš ´ããäâ. Íàðíà àðäê õàëõàñ "Îðë¸íêä" ýäíë³ á³³ñí øèí ¢¢ðì¢äíü ýâð³ííü îëí é´ð³ë³í áè÷š Õàëüìãèí ýë÷íðò õ´â-êèøã äóðäâ.
Íåã ´äðíü õàëüìã ñîéëûí áîëí õîò-õîîëûí ´äð áîëâ. Õîò óóäã õîðàä 12-÷ øêîëûí àðâòíð õàëüìã ö³³ò³, õàäãòà áîëí é´ð³ëò³ ºóðâí ïëàêàò çóðàä, òåð¢ã îðñ êåëíä îð÷óëš. Òåð ¢ãèã äàñàä ëàãåðüò àìð÷àñí öóã êåëí-óëñèí áè÷êä¢ä áîëí àðâòíð "Àðøàí áîëòõà!" ãèš õàëüìãàºàð êåëäã áîëâ.
Õàëüìã øàºà áîëí "í³ðí øèíš" ãèäã íààää òàëäàí ðåãèîíà ꢢêäò èê³ð òààñãäâ. Òåð òîîä ×åëÿáèíñêèí àðâòíð îëí êåëí-óëñèí íààä íåã èê àâäðòàí öóãëóëšàíà, òåð òîîä "í³ðí øèíš" á³³í³. Òåäí³ ¢ç¢ëäã êåëí-óëñèí íààäíä îäà "í³ðí øèíš" ºîë îðì ýçëš³í³, õàëüìã íààä ¢ç¢ë³ä, ×åëÿáèíñêèí ýë÷íð îðí-íóòãèí íààäíà ÷åìïèîíàòûí äèèë³÷íð áîëš.
Ìàíà õàëüìã ꢢêä ÷èãí ýâð³ ò´ñâ³í á¢ð䳚, ñîíüí äåãòðì¢äèã øèí ¢¢ðì¢ä õîîðíä õóâàäã áîëâ. Áè÷êä¢äèí áàãä ýäí "Çîëóøêà" áîëí Ìàðê Òâåíà äåãòðì¢ä, àðâòíðèí áàãä "Ìåðòâûå äóøè", "Ìöûðè" ïîýìñèã ò¢ã³š. Òèèì ò´ñâ³ð êåñã àðâòíð ñîíüìñš.
Òèèãš îëí ç¢ñí ìàðºàíä îðëöš êåñã äèïëîì, áóºó (áðàñëåò) àðâòíð àââ. Äèèëâð á³ðñí õàëüìã ꢢêä òàëäàí ðåãèîíà áóºó àâñí äèèë³÷íðë³ àõíð-䢢íð áîëàä, íåã-íåãí³ííü ò´ë³ äààâðàí šèðºëèííü òóðøàðò 碢õ áîëàä ñ³³í³ð ¢¢ðëí³. Áèèºèí ìàðºàíä ìàíà ꢢêäò šèðâ õàéñíà õ´´í ìàœºä áè ê¢ðòâ, ìàœºä áè÷êä¢ä õàëüìã áè áèèëõ ç´âò³ áîëâ. Ýëñòèí ýë÷íð òåäí òàë ãèè÷ä îäàä ÿºš õàëüìã áè áèèëäãèã ¢ç¢ëâ, òåäí³ñ ìàœºä áèèºèí ýâ-àðºèíü äàñš àââ. Òåã³ä õàëüìã àâðòíðèí áèèëñí ìàœºä áè éèð ´´ä³í³ð ¢íëãäâ.
Éèðä³í õàëüìã áè öóãòàäíü òààñãäâ, öóãòàí äàðóê ôåñòèâàëüä ìàíà ´âêíðèí ñ³³õí áè äàñàä àâ÷ èðõ³ð ñåäš³í³. Öóã ðåãèîíà áè÷êí àðòèñòíð áèëã-ýðäì³í ãàëà-êîíöåðòä ¢ç¢ëâ, òåðíü õàëüìã áèëãòíðò áàñ éèð èê³ð òààñãäâ.
Íåã ìàðºàíä ýäí Õàëüìã Òàœº÷èí òóñêàð êåëš ´ãâ, õàëüìã áè ¢ç¢ë³ä, òåð¢ã òàëäàí ðåãèîíà àðòèñòíðò äàñõõ äààëºâð ´ããäâ. 12-÷ øêîëûí ýë÷íð õàëüìã áèèºèí ýëåìåíòèã çàðÿäêèí éîâóäò ¢ç¢ëš òàëäàí ꢢêäò äàñõâ.
Ôðàíöàñ èðñí "¥ðê-á¢ë" ãèäã îëíà îðãàíèçàöèí ýë÷íðò õàëüìã äåëåãàö áàñ òààñãäâ, ÿºñí ´ê³ð ÷èð³-ç¢ñò³ ꢢêä-ê´â¢äâ, êîñòþìíü, êåëí-óëñèí õóâöíü ÿìàðàí îí÷òà áîëšàõìá ãèš ´âð³ä, ìàíà àðâòíðèí øóíëòûã áàñ ´´ä³í³ð ¢íëâ. Äàðóê æèëä ýäí Ôðàíöàñ áàñ äàëà ꢢêä³í àâ÷ èðõ³ð á³³í³.
Òèèì èê òóñòà, í³ð-íààäòà ñåëã³íä Ýëñòèí óéí íàñòà àðòèñòíð îðëöš, òàëäàí êåëí-óëñàñ êåñã òîîòûã äàñâ, õàëüìã áè躳í áîëí àâúÿñàí ¢ç¢ëâ. Òèèì îëíä òóñòà, ò´ðñêí ñóðºìšèã ´ð㚢ëëºí³ ê´äëìøèã Ýëñòèí 12-÷ òîéãòà øêîëä ê¢ö³š³í³, òåäí³ñ òàëäàí øêîëìóä äàìøëò àâõëà óëì îëçòà-òóñòà áîëõ á³³ñìí.
Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

Äàâñí äîëàí õîíãèí ÷èëã÷³ð Ï.Æåì÷óåâèí íåðò³ òàœº÷èí áîëüíèöä ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí à÷òà ýì÷, Õàëüìã Òàœº÷èí ê¢íäò³ èðãí, ìåäèöèíñê íîìèí êàíäèäàò Ìèõàèë Èãíàòüåâè÷ Ýðåíöåíîâèí ñàíëä íåð³ä³ä ìåìîðèàëüí ñàìáð ñåêâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâðò íåðò³ ýì÷èí ýëãí-ñàäí, ýí¢íë³ îëí šèëä³í ê´äëš éîâñí ¢¢ðì¢äíü áîëí ñóðºóëü÷íðíü îðëöâ.
Ñàíëûí õóðãèã Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí Îëíà ñîâåòèí àõëà÷ Àëåêñàíäð Áîëòûðîâ ñåê³ä, Ìèõàèë Èãíàòüåâè÷èí šèðºëèí áîëí ¢¢ëäâðèí õààëºèí òóñêàð êåëš ´ãâ. Ì.Ýðåíöåíîâ îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ëä ºàðñìí. Àðâí íåãí ¢ðí³ñ òàâäã÷ ¢ðí á³³ñí Ìèõàèë îð ºàíöàðí ¢ëäñìí, íààäêñíü Ñèâðèí ê¢÷ð-ê¢íä çîâëœãèã äààš ºàðñí óãà. Öààšëà õàðºñí õàëüìã óëñ òåð öàãò äååä ñóðºóëüä ñóðõ ç´â óãà á³³ñìí, áîëâ òåð áèéíü Ì.Ýðåíöåíîâ 1955 šèëä Íîâîñèáèðñê áàëºñíà ìåäèöèíñê èíñòèòóòä îðâ. Ê¢÷-ê´ëñí³ õààëºàí áààõí ýì÷ òàœº÷èí áîëüíèöä ýêë³ä, àíåñòåçèîëîã áîëš ê´äëñìí. Òåìäãëõ³ñ, Ìèõàèë Èãíàòüåâè÷ òàœº÷èí áîëüíèöä ò³âí ºóðâí šèëä³í ¢íí-÷èê ñåäêëò³º³ð ê´äë³ä, êåñã ê¢¢í³ ³ì àâðš, òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëñí ê¢í áîëšàíà. Ýí šèëì¢äèí ýðãöä ýí àðâí çóðºàí ì蜺í øàõó ìåñëëº êåš, ýâð³ííü îíö ýâ-àðºàð ³ìòèã ýìí¢ëäã á³³ñìí. Ì.Ýðåíöåíîâèí à÷-òóñàð ä´÷í šèë õîîðàí òàœº÷èí áîëüíèöä óðîëîãè÷åñê ³œã ñåêãäñìí. ¥´ä³í ìåðãšëòò³, áàéí äàìøëòòà ýì÷ îëíà ¢¢ëäâðò øóíìºàºàð îðëöñìí, íîìèí õàëõàð ÷èãí øèíšëëòèí ê´äëìø³ð ñîíüìñš õ´ð øàõó ñòàòüÿ áàðëñìí. Óðîëîãè÷åñê îëí ç¢ñí ãåì³ð ãåìòëºíä óóäã óñíà ÷èíð õàðøëòàí ê¢ðãäãèã ìåä³ä, ýí òàœº÷èí "Óóäã óñí" ãèäã ïðîãðàìì òîãòàëºíä èê ò³âö³í îðóëñìí. Ìèõàèë Ýðåíöåíîâ ÷èê õ³ë³öò³, ºîîäàí ñàíñàí êåëäã, îëíà ò´ðò îðëöš, îíüäèí òàëäàí óëñò ä´œ áîëõàð ç¢òêäã ê¢í á³³ñìí, òåã³ä ÷èãí ýí áîëüíèöèí êîìñîìîëüñê îðãàíèçàöèí ñåãë³òð³ð áîëí ïðîôñîþçí îðãàíèçàöèí àõëà÷àð ¢¢ëäš éîâñìí.
Õàìäàí ê´äëš éîâñí áîëí Ì.Ýðåíöåíîâèí ºàðäâðò ê¢÷-ê´ëñí³ õààëºàí ýêëñí Â.Ñàðàíãîâ, Ý.Ëàäüÿíîâ, Á.×óæàåâ, Á.Äîðäæèåâà, Â.Øîâóíîâ, Í.Øàðàïîâ, Ê.ßøêóëîâ àõòà àõ ¢¢ðèí òóñê òîäëâðìóäàðí õóâàëöš, á¢ë³í³ð ýí¢í³ òóñêàð êåëš, êåñã òóóš òîäëâ. Ìèõàèë Èãíàòüåâè÷ øîãòà-íààäòà, öàºàí ñåäêëò³ ê¢í á³³ñèã ýäí îíö òåìäãë³ä, ñ¢â-ñåëâã³í ´ã÷, áຠíàñòà ýì÷íðò áàãø áîëš ä´œ áîëñèã ýäí çààâ. "Ýñ ìåäãäñí þìèã ñóðõàñí áè÷³ ³³òí, ãåìò³ ꢢíä êèëìš³í òóñõàš, öàºàí ñåäêë³ñí ä´œ áîëòí",- ãèñí ñåëâã ´ãäã áèë³ ãèš ýäí õóâàëöâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) äåïóòàò Âëàäèëåí Áàëäàøèíîâ ïàðëàìåíòèí Àõëà÷ À.Êîçà÷êîí èëã³ñí áè÷ã óìøàä, áàñ òîäëâðàðí õóâàëöâ.
Ìèõàèë Èãíàòüåâè÷èí àâàëüíü Íàäåæäà Ëèäæèåâíà ´ðê-á¢ëèí íåðí äååð³ñ õàíëòàí ´ðãš, ñàíëûí ñàìáð óãëš ò³âõ ñåäâ³ð òàòñí À.Áîëòûðîâä, òàœº÷èí áîëüíèöèí ê´äë³÷íðò á¢ë³í ¢ã³í íåð³äâ. Àâàëèííü íåðèã ³ð¢í³ð õàäºëš, ýí¢í³ à÷-òóñèã ´´ä³í³ð ¢íëš, õ³ð¢ëõ ñàíà 碢º³ä, ýí ñàìáð áîëüíèöèí ýðñò íåðò³ ýì÷ Èâàí Êîíêàåâèí ´´ð ´ëãñíü õàðà áèø ãèš Íàäåæäà Ëèäæèåâíà òåìäãëâ. Ýí õîéð ê¢í òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíä èê ò³âö³í îðóëñí óëñ áîëšàíà, òåã³ä ýí ñàìáðìóäûã ¢çñí óëñ, íåã ¢ë¢ áàº÷óä, ýäí³ íåðä òîäëàä, ýäí³ šèðºë³ðíü ñîíüìñõíü ëàâòà.

ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ
È.Ìóçðàåâàí öîêñí çóðã

Îêòÿáðèí 5-ä õóëä-㢢ëã³í³ òåõíîëîãè÷åñê êîëëåäæä áàãøíðèí íàðò-äåëê³í ñ³í ´äðò íåð³äñí áàéðèí õóðã áîëâ. Òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷èí äàðóê Áîîâà Áàäìàåâ Ýëñòèí áîëí ðàéîäûí áàãøíðèã é´ð³š, òåäíä òàœº÷èí Òîëºà÷èí É´ð³ëèí áè÷ã óìøš ´ãâ. Áàãøíð õàìãèí äààâðòà ê´äëìø ê¢ö³š, äîðàñ ´ñš éîâõ ¢éíðèã ñóðºìšëíà, òåäíä áàò ìåäðë ´ãí³, ìàíà òàœº÷èí èðã÷ òåäí³ ºàðò ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.
Òåð ìåò òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷èí É´ð³ëèí áè÷ãèã äåïóòàò Î÷èð Õàëãàåâ óìøâ. Öààðàíäíü àõ ôåäåðàëüí èíñïåêòîð Àëåêñàíäð Áåëÿåâ, òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâ áàãøíðèã é´ð³š, ýäíä ê¢ö³ìš äóðäâ. Âåòåðàíìóä áàº÷óäëà õóâàëöš, òåäíä ñóðºìšèí ê´äëìøèã óëì ñ³³í³ð ê¢ö³ëºíä êåñã ñåëâã³í ´ãí³. Òåð ñåëâãèã âåòåðàíìóäûí òîäëâðàñ ÷èãí àâ÷ áîëšàíà. Ñóðºóëü-ýðäìèí õàëõä èê òóñ ê¢ðãñí ò´ë³äíü êåñã âåòåðàíìóäûí ê¢÷-ê´ëñí ðåãèîíà êåìš³íä ´´ä³í³ð ¢íëãäâ, ýäíä ìåäàëüìóä á³ð¢ëš ´ããäâ. Îäà âåòåðàíìóäûí òîäëâðèí õóðàœºó öóãëóëãäšàíà, òåíä ñóðºìšèí òóñê ñîíüí êåñã òîîò, òåäí³ óõàí-òîîëâðèã, øêîëä ê¢ö³ñí ¢¢ëäâðèí òóñê øèíšëëò óìøš áîëõìí, òåðíü áຠíàñòà áàãøíðèí ò´ë³ èê ñîíüí áîëõíü ëàâòà.
Õàìãèí ò¢ð¢íä øêîë Ò´ðñêíä³í èòêëò³ èðãíèã, ñ³í àâã-á³ðöò³ ꢢã ñóðºìšëõ ç´âò³, ìåäðëíü áîëõëà ýðê áèø èð³ä á³³õ. Òèèì çîêàëàð ²ð³ñ³í øêîë îíüäèí ºàðäâð êåí³. Ìåä³ò³ áàãøíð óëì èê òóñàí øêîëä, áຠíàñòà áàãøíðò ê¢ðãòõ³ ãèº³ä ²ð³ñ³í ÐÒÐÑ ïðåäïðèÿòèí "ÐÒÏÖ ÐÊ" ôèëèàëûí äèðåêòîð Àðñëàí Ñàêñûêîâ ïåäàãîãè÷åñê ê¢÷-ê´ëñí³ âåòåðàí Âàñèëèé Õàðäàåâè÷ Áîäæàåâä ¢íò³ áåëã á³ð¢ëš ´ãâ.
Áàéðèí õóðãèí éîâóäò êåñãòíü "Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà áàãø" ãèäã ´´ä³í íåðí 碢ëºãäâ, òåð òîîä Ýëñòèí 3-÷ òîéãòà øêîëûí ôèçè÷åñê êóëüòóðèí áàãø Ëþáîâü Àëåêñååâíà Ñîêèðêèíà, Ãîðîäîâèêîâñê áàëºñíà 1-÷ òîéãòà øêîëûí ýñâèí áàãø Íàòàëüÿ Âëàäèìèðîâíà Áóðèíîâà, Ê´ò÷íð³ ðàéîíà Òóãòíà äóíäûí øêîëûí îðñ êåëí³ áàãø Åêàòåðèíà Óòíàñóíîâíà Íàéìèíîâà, Ýëñòèí 4-÷ òîéãòà øêîëûí ôèçèêèí áàãø Àëåêñàíäð Áîðèñîâè÷ Øàðàïîâ áîëí êåñã íàíü ÷èãí áàãøíðò ê¢íäò³ íåðí³ èòêë öààñí áîëí òåìäã á³ð¢ëâ.
²ð³ñ³í Ïðåçèäåíòèí ì´ð³º³ð ßøêóëèí îëí ïðîôèëüò³ ãèìíàçèí áèîëîãèí áàãø Åâãåíèÿ Àëåêñàíäðîâíà Ñàìòàíîâà à÷ëãäâ. Òåð ìåò Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷èí ì´ð³º³ð Ýëñòèí ýòíîñîéëûí ãèìíàçèí õàëüìã êåëí³ áàãø Îëüãà Ãåííàäüåâíà Öåðåí - Óáóøèåâà, Ñàðïàí ðàéîíà Øàðíóòîâñê äóíäûí øêîëûí äèðåêòîð Êëàðà Óëþìäæèåâíà Äîðäæèåâà, Ýëñòèí 3-÷ òîéãòà øêîëûí ýêëö êëàññèí áàãø Íåëëè Âëàäèìèðîâíà Ìèðîíîâà, Ýëñòèí îðñ êåëí-óëñèí ãèìíàçèí ýñâèí áàãø Êàìèëëà Ñåðãååâíà Óáóøàåâà, Ýëñòèí 4-÷ òîéãòà øêîëûí ýêëö êëàññèí áàãø Ñâåòëàíà Áàäìà-Ãàðÿåâíà Äæîäæèíà áîëí êåñã íàíü ÷èãí áàãøíð à÷ëãäâ.
Òåð ìåò òàœº÷ä îäà öóã øêîëìóäûã çàëºëäóëšàõ ýëåêòðîíí ïðîãðàìì òîãòàãäñíà òóñêàð ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòåðñòâèí ÖÎÊÎ-í ºàðäà÷ Ýðäíü Áàðèíîâ òîäðõàºàð êåëš ´ãâ, ýí ïðîãðàìì áàãøèã òîîöàíà áîëí íàíü ÷èãí íåìð ê´äëìø³ñ ñóëäõõ, óëì ¢¢ä³ã÷ êåâ³ð ê´äëõ, ìåðãšëò³í ´´äë¢ëõ à𺠴ãõìí.
Áàéðèí õóðãèí éîâóäò òàœº÷èí íåðò³ äóó÷íð Òàòüÿíà Áóçûëåâà, Ìåðãåí Êèì áîëí áè÷êä¢äèí àíñàìáëèí àðòèñòíð áèëã-ýðäì³ðí áàéðëóëâ.
Ò¡ÐÂ²Í ªóíà