Í.Ïàëüìîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí ìóçåéä Ãàððè Îëåãîâè÷ Ðîê÷èíñêèéèí çóðãóäûí º³³õ¢ë ñåêãäâ. Õàëüìãèí ä¢ðñë¢ëã÷ èñêóññòâèí óëûíü ò³âñí çóðà÷íðèí íåãíü, ²ð³ñ³í óëñèí çóðà÷, Î.Ãîðîäîâèêîâèí íåðò³ Õàëüìãèí Ãîñóäàðñòâåíí ì´ð³í ëàóðåàò, Õàëüìãèí èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷ Ãàððè Ðîê÷èíñêèéèí 95 šèëèí ´´íä º³³õ¢ë íåð³äãäâ.
Êåëí-óëñèí ìóçåéèí áîëí çóðà÷èí ´ðê-á¢ëèí õîîðíä ¢¢ä³ã÷ ñ³í çàëºëäàí òîãòñí á³³í³. Íåðò³ õàëüìã çóðà÷èí º³³õ¢ëì¢ä ìóçåéä òàâí šèë áîëàä, äàœãèí êåãäí³. Ýí¢í³ ´ìí áîëñí º³³õ¢ë 2013 šèëèí îêòÿáðèí 24-ä ²ð³ñ³í óëñèí çóðà÷èí 90 šèëèí ´´íë³ èðëö¢ëš êåãäñí áèë³. ª³³õ¢ë³ñ íàíü íîìèí-äàìøëòûí êîíôåðåíö áîëí "ò´ãðã øèð³í" ñ¢¢ð áîëñíü òîäëãäíà. Ýí ñààìä ÷èãí îêòÿáðü ñàðä íîìèí-äàìøëòûí êîíôåðåíö áîëõìí.
Òàâí šèë áîëàä, Õàëüìãèí íåðò³ ¢ðí³ º³³õ¢ëä 95 šèëèí ´´íèíü òåìäãëš öóãëðš èðâèäí. Çóðà÷èí ñàíëûã ê¢íäë³ä èðñí ìóçåéä îëí óëñ, òåð òîîä çóðà÷íð, èñêóññòâèí áîëí ñîéëûí ¢¢ëä³÷íð, îþòíð áîëí ñóðºóëü÷íð ìóçåéèí çàëä Ãàððè Îëåãîâè÷èí ¢¢ä³âðì¢äèã ä³êí³ñ õ³ë³š, äóðòà çóðãóäûí ´´ð êåñãò³í óõà òóœºàš çîãñšàõèíü ¢çš áîëõìí. Šèðºëèííü òóðøàðò Ãàððè Îëåãîâè÷ Ðîê÷èíñêèé êåñã çóí çóðã çóðñìí. Òåäíèã öóãòàºèíü íåã çàëä áàãòàš áîëñí óãà. Áîëâ ÷èãí ýíä ò³âãäñí çóðã áîëºí Õàëüìãèí òóóšëà, óëñèí àâúÿñìóäëà çàëºëäàòà áîëšàíà. ßìàðàí ò´ðñêí÷ ñåäêëò³ ê¢í á³³ñèíü çóðã áîëºíü ¢ë¢ ¢ã óãàºàð ìåä¢ëí³.
Õàëüìãèí áèëãò³ ¢ðí³ ¢¢ä³âðì¢äèã ä³êí íåã ñåð㳚, îëí ³ìòíäíü ¢ç¢ëš³õ º³³õ¢ëèã òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòðèí äàðóê Íèêîëàé Ñàíäæèåâ é´ð³ëèí ¢ã êåëš ñåêâ. Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ çóðà÷èí ´ðê-á¢ëä, ìóçåéèí ê´äë³÷íðò, èñêóññòâä äóðòà îëí óëñò ýí º³³õ¢ë ñåêëºíë³ é´ð³š, áè÷ñí áè÷ãèã Íèêîëàé Äæàìáóëîâè÷ óìøš ´ã³ä, ìóçåéèí äèðåêòîð Èðèíà Ìó÷àåâàä á³ð¢ëš ´ãâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî íåð ºàðñí çóðà÷èí º³³õ¢ë ñåêëºèã É´ð³ñí áè÷ãèã äåïóòàò Õàëãàåâ îëíä óìøš ´ãâ.
Õàëüìã óëñèí çàœ-àâöàñ, õàëüìã òóóšàñ, ñîéëàñ, àâúÿñìóäàñ çóðà÷èí ¢¢ä³âðì¢ä ýêëö³í àâäã á³³ñèíü çîêúÿë÷èí ꢢêíü, èñêóññòâîâåäåíÿ äîêòîð Ñâåòëàíà Ãàððèåâíà Áàòûðåâà êåëš ´ãâ. Ò´ðñêí êåëí-³ìòí³ííü òóóšèã, ñîéëûã, ê¢ìíè ñîéëä îðóëñí ò³âöèíü ¢ç¢ëõ³ð äàœãèí øóíš éîâñèíü ýâð³ííü ¢ãä³í ñ³í ìåä¢ëâ.
Ãàððè Ðîê÷èíñêèé 1923 šèëä Õàëüìã ÀÑÑÐ-èí Ïðèîçåðí ðàéîíà Àëöûíºóä ñåë³íä ò´ðñìí. Áè÷êíä³í ê´â¢í òåœãñ÷ áîëõàð óõàëšàñìí. Õ´´ííü òåœãðò íèñõ ñåäêë àìð ´ãëãî, íèñëºí³ êåðãèã ýêë³ä äàñ÷àõëàíü õàëüìãóäûã Ñèâð¢ð òóóëºàä, ê¢ñëíü ê¢öëãî ¢ëäñìí. ßìàðàí ÷èãí ýðäì³ð ¢¢ëäâ÷í ê¢ö³ìšò³ ê¢í áîëõ á³³ñíü èë. Áîëâ êåñãíü ê¢¢í³ ñàíñàð áîëõø. Öóã ³ìòíë³ ó÷ðñí çîâëœ ýí¢í³ šèðºëä ÷èãí ñîëüâð îðóëñíü èë áîëšàíà. 1953 šèëä Ãàððè Ðîê÷èíñêèé Àëìà-Àòèíñê õóäîæåñòâåíí ó÷èëèùèã éè뺳í ñ³³í³ð ò´ãñ³ñìí. Õóðö õ³ë³öíü áîëí þ ÷èãí êåš ÷àääã ´´ò³ ºàðíü ìåë çóðà÷èí ýðäìä èðëö³ò³ á³³ñíü òåð ó÷èëèùèí õ´´í ìåäãä³ä á³³â.
Ó÷èëèùèã ò´ãñ³ñí öàãàñ àâí áèëãíü ñ³³í³ð èëäš ìåäãäñí áຠíàñòà çóðà÷ ¢¢ä³âðì¢ä³í Êàçàõñòàíä á³³õä³í êåñã º³³õ¢ëä îðëöóëš ¢ç¢ëš éîâñìí.
1961 šèëä Ãàððè Ðîê÷èíñêèé ò´ðñêí ºàçðóðí õ³ðš èðâ. Òåð öàãàñ àâí çóðà÷ Õàëüìãèí ä¢ðñë¢ëã÷ èñêóññòâèã äåëãð¢ëëºíä öóã ìåäðë³í, öàãàí, ÷àäìãàí áîëí áèëã³í íåð³äâ. Çóðëºíà ýâð³ îíö ÿíçàðí, ¢¢ä³ã÷ êåö¢ áèëã³ðí ýí¢í³ çóðãóä òåð äàðóíü ê¢¢í³ îíüãèã àâëíà. Ýí¢í³ çóðñí çóðãóäûã òàëäàí áèëãòíðèí ¢¢ä³âðì¢ä³ñ äàœãèí éèëºðí³. Ðîê÷èíñêèéèí ºàðèí ÿíç òåð äàðóíü ìåäãäí³. Òåã³ä ÷èãí ìàíà çóðà÷íð, ²ð³ñ³í áîëí ºàçàäûí îðíà çóðà÷íð ÷èãí èê áèëãòèí çóðëºíà ÿíçèã ç´âò³ ´´äìä ´ðãš ¢íëí³.
Êåñã àðâàä šèëì¢äèí òóðøàðò çóðà÷ çóðš éîâñí çóðãóä, óò òîîäàí 60 ºàð ¢¢ä³âð, îëí õ³ë³º³÷íðèí îíüãò òóñõàãäšàíà. Ýí ¢¢ä³âðì¢äèí èê çóíü Êåëí-óëñèí ìóçåéèí ê´ðœä õàäºëãäšàíà. dzðì ¢¢ä³âðì¢äíü îíö óëñèí àðõèâ³ñ àâãäñìí. Çóðà÷èí ¢¢ä³âðì¢äèí òóñêàð ìóçåéèí äèðåêòîðèí äàðóê Èðèíà Íîâîìëèíîâà òîäðõàºàð êåëš ´ãâ.
Òàœº÷èí èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷ çóðã áîëºíäàí ò´ðñêí òååãèí á³³äëèã, òååãèí óëñàí, òóóšèí áààòðìóäûã, áèëãò³ óëñàí òîäëóëš ¢ç¢ëñíü ò´ðñêí ºàçðèí ÷àñòð áîëš õ³ë³ãäí³. ª³³õ¢ëä èðš, Õàëüìãèí áèëãò³ ¢ðí³ ¢¢ä³âðì¢äèã ä³êí íåã îíüãàí ´ã÷ õ³ë³º³ä, àã÷ìä áîëâ÷í ꢜêë ÷ååšò³, õóðö óõàòà, áèëãò³ ºàðòà õàëüìã ýðäì÷èí ä´œã³ð ò´ðñêí òóóšèã ñåðã³òí, ìàíà ³ìòí, ìàíà ñîéë ÿìàðàí ê¢÷ò³ áîëí ¢¢ä³ã÷ ÷èäëò³ áîëšàõèíü ìåäš, óðìä àâòí.
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Ñåíòÿáðèí 18-ñ àâí Õàëüìã Òàœº÷ä "Áîëüøèå ãàñòðîëè" ãèäã ôåäåðàëüí ïðîãðàìì ýêë³ä ¢¢ëäš³í³. Ýí èê ãàñòðîëèí êåìš³íä Ýëñò¢ð Òûâà Ðåñïóáëèêèí òåàòð èðâ. Ýäí³ àâ÷ èðñí íààääûí òóñêàð øèäð áîëñí ïðåññ-êîíôåðåíöä êåëãäâ. Òàœº÷èí ñîéëûí áîëí òóðèçìèí ìèíèñòðèí äàðóê Ãàëèíà Áàäàåâà ôåäåðàëüí ïðîãðàììèí òóñêàð êåë³ä, èðñí ãèè÷íðèã é´ð³ëèí ¢ã³ð òîñâ. Êåëí-óëñèí äðàìàòè÷åñê òåàòðèí õóäîæåñòâåíí ºàðäà÷ Áîðèñ Ìàíäæèåâ ðåãèîíìóä õîîðíäê ãàñòðîëèí êåìš³íä ýí šèëèí õàâðàð Õàëüìã òåàòð ºóðâí ðåñïóáëèêä îäàä, íààääàí ¢ç¢ëñí³ òóñêàð êåëâ. Îäà òåð ðåñïóáëèê¢äèí òåàòðìóä Õàëüìãò èðš³í³.
Áàñœãà Áààòðèí íåðò³ Êåëí-óëñèí äðàìàòè÷åñê òåàòðèí ò³³ç äååð Òûâà Ðåñïóáëèêèí Êåëí-óëñèí ê´ãšìèí-äðàìàòè÷åñê òåàòð íààääàí ¢ç¢ëš³í³. Òåàòðèí äèðåêòîð, Òûâà Ðåñïóáëèêèí óëñèí àðòèñò Ñòàíèñëàâ Èðèëü êåëñ³ð, êîëëåêòèâ èê äóðòàºàð ýí ãàñòðîëüä èðâ. Òåàòðèí àðòèñòíð Ýëñò¢ð ñåíòÿáðèí 16-ä Àºøàñ àâòîáóñàð èðñìí. Òûâàºàñ èðñí ãèè÷íðèã Êåëí-óëñèí äðàìàòè÷åñê òåàòðèí êîëëåêòèâ áàéðèí á³³äëä òîñ÷ àââ. Òåàòðèí äèðåêòîð Ãàëèíà Øóðàåâàí êåëñ³ð, õîéð òåàòðèí êîëëåêòèâ Õàëüìãèí ºàçðò 30 šèë õîîðàí èèãš õàðºñí áèë³.
Ñòàíèñëàâ Èðèëü Õàëüìã òåàòðèí íààääûã ³ìòí îäà ê¢ðòë ìàðòàä óãàí òóñêàð êåë³ä, ýí èðëºíä³í Òûâàí àðòèñòíð ºóðâí íààä àâ÷ èðñí³ òóñêàð 糜ãëâ. 1935 šèëä ýêëš ¢¢ëäñí òåàòð Âèêòîð Êîê-îîëûí íåðèã 碢í³. Òåàòðò éèñí ¢éèí àðòèñòíð ê´äëš³í³. Ýäí ËÃÈÒÌÈÊ, Ìîñêîâñê Ùåïêèíñê íàíü ÷èãí òåàòðàëüí âóçìóä ò´ãñ³ñí àðòèñòíð. Öàãòàí ýíä íåð òóóðñí Ìàêñèì Ìóíçóê Êàðà-êûñ ãåðãò³º³í, Õ. Êîíãàð, Â.Ìîíãàëüáè, Í. Îëåé-îîë, íàíü ÷èãí áèëãò³ àðòèñòíð ê´äëš éîâñìí. 1958 šèëä êîëëåêòèâ ê´ãšìèí-äðàìàòè÷åñê òåàòð áîëš ¢¢ëääã áîëñìí. 1986 šèëä òåàòð "Ê¢íäëëºí³ Òåìäã" îðäåí³ð à÷ëãäñí áèë³.
Éèðäã÷ šèëì¢äò òåàòðò àõ ðåæèññåð áîëš Àëåêñåé Îîðæàê ê´äëñí³ñ àâí òåàòð øèí äåâñœä ºàð÷, îëí ôåñòèâàëüä íààääàðí íåð ºàð÷, ºàçàäûí îðíä òåìäãò³ áîëâ.
2000 šèëä ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí èíòåëëèãåíöèí Êîíãðåññò òåàòðèã "Òåàòð ãîäà" ãèäã íåð 碢뺳ä, àêàäåìèê Ä. Ëèõà÷åâèí íåðò³ àëòí ìåäàëÿð à÷ëñí áèë³. 2011 šèëä òåàòð "Êåëí-óëñèí" íåð 碢äã áîëâ. Ñîéëûí õàëõàð êåš³õ èê ê´äëìøèã òåìäãë³ä, òåàòðèã 2016 šèëä Òûâà Ðåñïóáëèêèí îðäåí³ð à÷ëñíü èê óðìäòà éîâäë áîëñìí.
Òåã³ä ýíäð ´äð³ñ àâí àõ-ä¢ ðåñïóáëèê³ñ èðñí áèëãòíðèí íààääûã õ³ë³õ òààë ìàäíä ó÷ðšàíà. Òåàòðèí ëèòåðàòóðí ³œãèí ºàðäà÷ Ýðèê Íîðáó êåëñ³ð, ðåïåðòóàð á¢ðä³ëºíä ýäí èê îíüãàí ´ãí³. Šèë áîëºí òåàòð ôåñòèâàëüìóäò îðëöš, áèëã-ýðäì³í òàëäàí ºàçðò ¢ç¢ëí³. Ìëûí òåàòðìóäëà, Õàêàññèí, Òàòàðñòàíà, Áàøêîðòîñòàíà, Áóðÿòèí òåàòðìóäëà çàëºëäà á³ðš, òåð ¢¢ä³ã÷ êîëëåêòèâñëà íåã ôåñòèâàëüìóäò îðëöš éîâíà.
"Ýãèë, ýšèì, ýãèë" ãèäã íààäàð òóâèíöíð ãàñòðîëÿí ýêëš³í³. Ýí íààäí 1998 šèëä Êàçàíüä áîëñí "Íàâðóç" íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëèí ëàóðåàò áîëñìí. 2002 šèëä Èðêóòñêä áîëñí "Ñèáèðñêèé òðàíçèò" ãèäã íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëüä ýí íààäí Ãðàí-ïðè ì´ð³ ø¢¢š àâñìí. "Áåëàÿ âåæà" ã躳ä, Áåëàðóññüò áîëäã íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëüä Àëåêñåé Îîðæàê ò³âñí ýí íààäí õàìãèí ñ³í ãèš òîîëãäñìí. Îäà Õàëüìãèí îëí õ³ë³º³÷íð òóâèíöíðèí ñ³í ãèñí íààäûíü õ³ë³š ÷àäšàíà. Öàã óðàëàí éîâàä, íààäí ò¢ð¢í áîëš ò³âãäñí öàãàñ àâí îäà òåð¢íä ä´ðâäã÷ ¢éèí àðòèñòíð íààäšàíà.
Äàðàíè íåã íààäíü òóóšèí õîë öàãóð ìàäíèã ê¢ðãõìí. "Êòî òû, Ñóáåäåé?" ãèäã íààäí ×蜺ñ õààíà ãåíåðàë Ñóáåäåé áààòðèí òóñêàð êåëš ´ã÷³í³. Òóóšèí íààäûã Òûâà Ðåñïóáëèêèí óëñèí àðòèñò, ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí à÷òà àðòèñò, Ìëûí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷ Àëåêñåé Îîðæàê áåëäš ò³âñìí. 2000 šèëä Óôàä áîëñí íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëüä, 2005 šèëä Óëàí-Óäý áàëºñíä áîëñí íàðò-äåëê³í ôåñòèâàëüä äèèëâð á³ðñí íààäí îäà Ýëñòä ¢ç¢ëãäš³í³.
Ñåíòÿáðèí 20-ä "Ëåãåíäû Ñàÿíñêèõ ãîð" ãèäã íåðò³º³ð òåàòðèí îëí ç¢ñí ÿíç îðóëš áåëäñí êîíöåðòèã òóâèíöíð ¢ç¢ëõìí. Òûâàí êå糜ê ñîéëëà òàíüëäš, ´äã³ öàãò áèëã-ýðäìèíü ÿºš äåëãðš³õèíü êîíöåðòèí éîâóäò ³ìòí ¢çõìí. Êåëí-óëñèí ê´ãšìèí çåâñã¢äèí ³³ºèíü - õîîëàí øàõš äóóëäãèã ñîœñš, òóâèíñê òåàòðèí ñ³í ãèñí íààääûí ç³ðì ³œãèíü ¢çš áîëõìí.
Ãàëèíà ÕÅÉ×ÈÅÂÀ

Øèäð Êûðãûçñòàíä í¢¢äë óëñèí íàðò-äåëê³í íààää äàâñìí. Áàêòóó-Äîëîíîòó ñåë³íä ãþëåøó - àçåðáàéäæàí êåëí-óëñèí á´ê á³ðëä³í³ ìàðºàí áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷ä ¢¢ëääã ²ð³ñ³í ÔÑÑÏ-í Çàëëòûí ÎÓÏÄÑ-èí çàðºèí ïðèñòàâ Áîðèñ Ìóäæèêîâ ýí ìàðºàíä îðëöš îí÷ðâ. Ýâð³ííü ÷èœí¢ðèí áàãä ìàíà á´ê ºóðâäã÷ îðìä ºàðàä, ê¢ðë ìåäàëÿð à÷ëãäàä, Í¢¢äë óëñèí íàðò-äåëê³í íààääûí ïðèçåð áîëâ.

Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

2018 šèëèí ñåíòÿáðü ñàðèí ýðãöä çàðºèí ïðèñòàâìóäûí ôåäåðàëüí öåðãëëò ýâð³ øèøëœ ñàéòä àëèìåíò íåêš³õ óëñò ñóðâðìóä ´ã÷³í³. Èíòåðíåò³ð äàìšš, ñàéòä îðš, àëèìåíò íåêäãèí òóñê êåðã-¢¢ë ê¢ö³ëºí³ òóñò çàðºèí ïðèñòàâìóäûí ê´äëìøèã ÿñðóëõèí ò´ë³ä ýâð³ííü ñ¢â-ñåëâã³í ´ã÷, óõàí-òîîëâðàí ìåä¢ëš áè÷š áîëõìí.
²ð³ñ³í ÔÑÑÏ ³ìòí³ñ îðñí öóã ñåëâã¢äèã, òîîëâðìóäûã ò´ðò³í àâõìí. ²ìòí³ óõàí-òîîëâðèã øèíšëñí àøàð àëèìåíòèí ì´œãèã íåêš àâëºíà òóñò çàðºèí ïðèñòàâìóäûí ê¢ö³š³õ ¢¢ëäâðèã ÿñðóëëºíà ò´ë³ øèèäâðì¢ä àâãäõ. Òåð ìåò òàœº÷ä ¢¢ëääã ²ð³ñ³í çàðºèí ïðèñòàâìóäûí ôåäåðàëüí öåðãëëòèí øèøëœ ñàéòûí "Îáðàùåíèÿ"/"Îïðîñû ãðàæäàí" ãèäã ³œãä òàœº÷èí öóã ³ìòí 1-³ñ 10 ê¢ðòë áàëëìóä ò³âš, "Õàëüìã Òàœº÷ä ¢¢ëääã ²ð³ñ³í ÔÑÑÏ-í Çàëëòûí ê´äëìøèã ÿºš ¢íëš³í³ò?", "Õàëüìã Òàœº÷ä ¢¢ëääã ²ð³ñ³í ÔÑÑÏ-í Çàëëòûí øàœºà òóñëìš ê¢ðãëºí³ ÷èíðèã ÿºš ¢íëš³í³ò?" ãèñí ñóðâðìóäò õ³ð¢ ´ã÷ ÷àäõìí.

Ýëñò áàëºñíà çàðºèí ïðèñòàâìóäûí 1-÷ òîéãòà ³œãèí ê´äë³÷íð ´ðò³ ê¢¢í³ ïàòüðèíü á³ð³íä àââ. Äàðóíü òåð¢ãèíü òàœº÷ä ¢¢ëääã Ðîñèìóùåñòâèí òåððèòîðèàëüí çàëëòàð äàìšš õóëäñìí. Àøòíü àºóºàðí 74,6 ä´ðâëší ìåòð òîãòàšàõ ïàòüðíü 1 215 895 àðñëœãàð õóëäãäâ. Òåìäãëõä, ýí šèëèí í³³ìí ñàðèí ýðãöä 1 186 ì蜺í àðñëœ ê¢ð÷³ñí íåã ïàòüð õóëäãäâ. ijê³ä áîëõëà 38 ñàé àðñëœ ì´œãí³ 24 ïàòüðèã ´ð³í íåê÷³ñí áàíêñò ´ããäâ.

Áóðõí Áàãøèí Àëòí ñ¢ìä ñåíòÿáðèí 15-ñ àâí 19 ê¢ðòë òàíòðè÷åñê ì´ðã¢ëì¢ä áîëõìí. Õàëüìãèí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷å áîëí Åëî ðèíïî÷å ºàðäš äàâóëäã øàšíà ýí éîñðõëìóäûã Õàëüìãò šèë áîëºí êåëºí ñ³í àâúÿñ áîëâ.
Ò¢ð¢í áîëš èèì ì´ðã¢ëì¢ä Õàëüìãò 2004 šèëä áîëëà. Òèèãõä Õàëüìãèí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷åí ¢ðâð³ð òàœº÷ä Ãüþäìåä õóðëûí ãåëœã¢ä èðñí áèë³. Éèðèíä³í èèì èê ì´ðã¢ëì¢ä šèëä íåã êåãäí³. Òàœº÷ä øàšíà ýí éîñðõë íîìàð öàãíü õ³ë³š êåãäí³.
Øàšíä ø¢òäã óëñ òåð ì´ðã¢ëì¢äò îðëöš, õààëºàí ñåêš, öàãèí éîâóäò ìåäìš³í óãàºàð áèéä³í øèœã³š àâñí õàšºð, ìó òîîòàñ áèé³í öåâðä¢ëš àâõ àðºòà áîëšàíà. ßíäãðóá, äæèíñåã, òàíãðàê, êàíãñî áîëí òîðãúÿê ãèš òåð øàšíà éîñðõëìóä íåð³äãäí³.
Ñåíòÿáðèí 15-ä ´ð¢í 9 ÷àñëà ÿíäãðóá ãèäã éîñðõë ýêëõìí. Ò¢ð¢í ì´ðã¢ë 11.30 ìèíóò ê¢ðòë áîëõìí. Ì´ðã¢ëèí õîéðäã÷ ³œãíü ¢äèí õ´´í 13.00 ýêë³ä, 15.00 ò´ãñõ. Ýí ì´ðã¢ëèã êåç³í³ñ àâí õóðëìóäò êåš éîâñíü òåìäãò³. Õóó÷íà öàãà ýí àâúÿñèã ò´âäèí õóðëûí ãåëœã¢ä õàäºëàä, ýíäð ê¢ðòë îëí óëñèã òåð¢íä îðëöóëš éîâíà. Îäà ýí éîñðõë Öóòõëœ õóðëä êåãääã áîëâ. Àìóëœ-ìåíä á³³äë äóðäã÷, áàéí šèðºë äåëäã÷ ýí ì´ðã¢ëä èðñí óëñ áàéí áîëõä òóñëäã øèøëœ íîìòà ñàâ àâ÷ èðí³. Òåð¢ã³í ýðò³ñíü ñåíòÿáðèí 14-ä õóðëä àâ÷ èðš ¢çòí.
Òèèì ñàâ óãà óëñ òåð¢ã Öóòõëœ õóðëä àâ÷ ÷àäšàíà. Íîìä îðóëñíà õ´´í òåð ñàâèã ãåðò³í íåã àãëº ºàçðò õàäºëõìí áîëšàíà.
ßíäãðóá ì´ðã¢ëèí éîâóäò ãåëœã¢ä äååäñ îëí áóðõäàñ íîì óìøš, ³ìòíä õ´â-êèøã, áàéí šèðºë çàÿòõà, ãèš ñóðš íîì óìøíà. âí ó÷ð-óòõòà, õ³ë³õä éèð ñ³³õí ýí éîñðõëûí ê¢÷íü éèð èê. Èèì ì´ðã¢ëä îðñí óëñèí õààëºíü ñåêãäš, êåš³õ êåðãíü óðàëàí éîâíà.
Ñåíòÿáðèí 16-ä äæèíñåã ãèäã, òàëäàíàð êåëõë³ ºàë ò³³š óò íàñ 碢õä òóñëäã, ì´ðã¢ë êåãäõìí. Øàšíà íîìä ø¢òš ãåã³ðëòèí õààëºàð ç¢òêš éîâõ óëñèí õààëºä òîðâð áè÷³ ºàðòõà, õàšºð éîâäë ó÷ðñíà óðøãèíü áàºðóëõ, ìó ñàíàíàñ ãåòëõä òóñëòõà ãèš ýí éîñðõë ê¢ö³ãäí³. Õàðø éîâäëàñ ñàãëóëã÷ ì´ðã¢ë ñ³³íè îðíä òóññí óëñèí øèí ò´ðëºíü ñ³í áîëõä áàñ òóñëíà. Íåã ¢ë¢ çåòêðë³ õàðºàä, ýñ ãèš ýäãøãî ãåì³ñ ê´ëò³ ´œãðñí óëñèí, áîîðëàä ¢êñí óëñèí øèí ò´ðëºíü ÷èê áîëõä ì´ðã¢ë òóñëíà.
Ñåíòÿáðèí 18-ä òîðãúÿê ãèäã øàšíà éîñðõëä ³ìòí îðëöš ÷àäõìí. Ýí ì´ðã¢ë õîé𠳜ã³ð ´ð¢í³ñ àâí ¢ä ê¢ðòë áîëí ¢äèí õ´´í êåãäõìí. Éèðòìšèí àþëàñ ³ìòèã õàðñš àâõèí ò´ë³, ì´ðã¢ëèí éîâóäò ºàë ò³³ãäš, šèëèí òóðøàðò ê¢í áîëºí ìåäìš³í óãàºàð áèéä³í íààëäóëš àâñí öóã ìó òîîòàñí õ´´ºõ, òåð ºàëä ìó òîîòûã øàòàš óãà êåõ àðºòà áîëíà.
Ñåíòÿáðèí 19-ä ³ìòí òàíãðàê êàíãñî ãèäã øàšíà éîñðõëä îðëöš ÷àäšàíà. Ì´ðã¢ëèí éîâóäò Áóðõí Áàãøèí íîìèã õàðš õàäºëš éîâõ öóã áóðõäò, ñ³ê¢ñíä äóóäâð êåãäš, òåäíä íåð³äñí íîì óìøãäíà. Ýí ì´ðã¢ë áàñ õîé𠳜ã³ð áîëõìí.
Èèã³ä òîãòñí ñ³í àâúÿñàð íàìðèí ò¢ð¢í ñàðëà øàšíà íîìä ø¢òäã óëñò èê ì´ðã¢ëì¢äò îðëöš ñ³í òààë ó÷ðšàíà. Òèèã÷ê³ä øàšíà éîñðõëûã ´´ä³í öîëòà áîëí ã¢í ìåäðëò³ õîéð ðèíïî÷å ºàðäš äàâóëõíü íåã ¢ë¢ åâ³ëò³ áîëšàíà.
ÓØÊÀÍÀ Ñóâñí

Ñåíòÿáðü ñàð òåàòðò äóðòà óëñò éèð ñ³í êåì áîëšàíà. Ìàíà òàœº÷ä êåñã òåàòð ãàñòðîëüä èðš³õ³ñ èøò³ îëí íààä õ³ë³š, äóðòà àðòèñòíðèí áèëãèíü ¢íëõ òààë ó÷ðšàíà. Ñåðãåé Áåçðóêîâ òîëºàëšàõ Ìîñêîâñê ãóáåðíñê òåàòð èðš³õèí òóñêàð ³ìòí èê ýðò³ñíü ìåäë³. Ãàñòðîëü ýêëòë äîëàí õîíã ¢ëäñí öàãëà áèëåò àâõàð îäõëà áèëåòì¢äèã óðäàñíü ³ìòí õóëäàä àâ÷êñí áîëš ºàðâ.
Òåàòðèí òóñêàð ö´í ¢ã áè÷õìí. Ìîñêîâñê îáëàñòüä á³³õ õîéð òåàòðèã íèèë¢ëñí³ àøò ýí òåàòð 2013 šèëä ýêëš ¢¢ëäñìí. Òåàòðèã ²ð³ñ³í à÷òà àðòèñò Ñåðãåé Áåçðóêîâ òîëºàëšàíà. Òàâí šèëèí òóðøàðò ýíä àðòèñòíðèí áèëãò³ áàã òîãòâ, ñîíüí ðåïåðòóàð ÷èãí á¢ðäâ. Òåàòðèí êîëëåêòèâ äåëê³í áîëí îðñ êëàññè÷åñê íààää áåëäš ò³âí³. ¥äã³ öàãà ò´ðò íåð³äñí íààääíü ÷èãí ýâð³ õ³ë³º³÷íð³í îëíà. Îëí óëñò öóãòàä ñîíüí áîëõ ò´ðì¢äèã íààäíäàí òåàòð îíüãàí òóñõàíà. Ýâð³ ¢¢ëäâðò³í òåàòð íåðò³ òàëäàí êåñã àðòèñòíðèã áîëí ðåæèññåðì¢äèã îðëöóëíà. Ýí òåàòðèí ä³êí íåã îí÷íü ÿìð íåã ó÷ðàð ýð¢ë-ìåíäíü òàòó óëñò ÷èãí íààä õ³ë³õä ýâò³ áîëòõà ã躳ä, ýäí ç´â³ð èê ê´äëìø êåâ. Í¢äí³ õàðàíü òàòó óëñò íààäûã ñ³³í³ð ¢ç¢ëõ³ð øèøëœ ñòåíä ýäí óãëš ò³ââ. Àðòèñòíð Èðèíà Áåçðóêîâà, Åëåíà Õàáàðîâà, Àííà Öàíã í¢äí³ õàðàíü òàòó óëñò ö³³ëºâð ´ãäã êóðñìóäò ñóðºóëü äàñàä, îäà íààäíà éîâóäò òèèì ö³³ëºâð ´ãí³.
Êåí ÷èãí ê¢í èðš ÷àäõ èèì òåàòð á¢ðä³ñí ò´ë³ä³í Ñåðãåé Áåçðóêîâ áîëí òåàòðèí êîëëåêòèâ Åëåíà Ìóõèíàí íåðò³ êåëí-óëñèí ì´ð³ ø¢¢š àâñìí. Êåñã òåàòðàëüí ôåñòèâàëüä îðëöàä, ýí êîëëåêòèâ îëíä òåìäãò³ áîëñìí. Îäà Ñåðãåé Áåçðóêîâèí òåàòð "Áîëüøèå ãàñòðîëè" ãèäã ôåäåðàëüí ïðîãðàììàð ìàíà òàœº÷ä íààäàí ¢ç¢ëš³í³.
Ýëä³ íåãíü "Ñêàìåéêà" ãèš íåð³äãäí³. Õàâðèí íåã àñõàð ïàðêä ñêàìåéêèí ´´ð ê´â¢í ꢢêí õîéð õàðºíà. ¡ã³ñ ¢ã ºàðàä, ýäí òàíüëäâ. Òèèã³ä ýí íààäíà ¢¢ëäâð ýêëí³. Ïàðêä ñêàìåéê äååð õàðºñí çàëó ãåðãí õîéð íåã àñõíà êåìä šèðºëèí öóã õààëºàí ñåðã³í³. ¡íí áîëí õóäë òîîò, äóðí áîëí äóðãî áîëëºí - öóãíü ýí íààäíä õîîðíäàí çàëºëäš ³ìòí³ îíüã àâëíà. Ãåíòêí ó÷ðñí õàðºëòûí àøíü ÿìàðàí áîëñèíü ìåäõèí ò´ë³ ýí òåàòðèí íààäíä îäõ êåðãò³. Íààäí ò¢ð¢í áîëš 2015 šèëèí ìàðòûí 20-ä ò³âãäñí á³³š. Àëåêñàíäð Ãåëüìàíà ïüåñàð ýí íààäûã Äìèòðèé Äþæåâ ðåæèññåð áîëš ò³âñìí. Àðòèñòíð Àíòîí áîëí Åëåíà Õàáàðîâèõí íààäíä ä¢ðì¢äèã á¢ð䳚³í³.
Áè÷êí õ³ë³º³÷íðò òåàòð "Ìàëåíüêàÿ êîëäóíüÿ" ãèäã íààäûã àâ÷ èðš. Õàëüìãàºàð òåð¢ãèíü áè÷êí á´ ãèš íåð³äš áîëõìí. Šèãò³ þìí áè÷êí á´ 127-òà. Àêàä þìí ýñèé? Øóëìñèí òîîºàð òåðíü íàñí áèø áîëäãš. Á´ òåã³ä áè÷êí ê¢í áîëšàíà. Ñîíüí îëí õ¢âðëòñèã ¢ç¢ëš³õ íààäí òóóëèí äåëê³ä áè÷êä¢äèã îðóëíà.
ŠÈкËÈÍ Êåðìí

Òàœº÷èí òîñõëòûí, ê´ëãí-ê¢÷í³ áîëí õààëºèí ýäë-àõóí ìèíèñòåðñòâ ñîöèàëüí ïðîãðàììñ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò ëüãîòí áàãèí óëñèã ãåð-ᢢð³ð òåòêš³í³. 2018 šèëä Ò´ðñê³í õàðñã÷ Àëäð ä³³í³ éèñí âåòåðàíä ãåð-ᢢð õóëäš àâëºíà ò´ë³ ä´œöë ì´œãí éè뺚 ´ããäâ. Ýäí äóíä ä³³íä îðëöñí íåã ê¢í áîëí ä³³íä îðëöà÷íðèí áåëâñí ¢ëäñí í³³ìí ꢢêä ê¢í. Ýäíä éè뺚 ´ãñí³ äåìèí ì´œãí³ êåìš³í óò òîîäàí 9 199,724 ì蜺í àðñëœ òîãòàšàíà, òåð òîîä ôåäåðàëüí áþäæåò³ñ - 3 866,544 ì蜺í àðñëœ, òàœº÷èí áþäæåò³ñ - 5 333,18 ì蜺í àðñëœ.
Òàœº÷ä 2005 šèë ê¢ðòë òîîä àâãäàä, ᢢð³ð òåòêãäõ ç´â á³³õ 338 ê¢í ÷ååð¢äò òåìäãëãäñí á³³í³. Ýííü ýðìäãò³ óëñ áîëí ãåìò³-øàëòãòà áè÷êä¢äò³ ´ðê-á¢ëì¢ä. "2018 šèëä áîëí 2019-2020 šèëì¢äèí çóðàëñí êåìä ôåäåðàëüí áþäæåòèí òóñêàð" ãèäã Ôåäåðàëüí çàêàíàñ èøò³ 2018 šèëä ýðìäãò³ óëñèã áîëí ãåìò³ ¢ðäò³ ´ðê-á¢ëì¢äèã ãåð-ᢢð³ð òåòêëºí³ êåðãò óò òîîäàí 6 842,9 ì蜺í àðñëœ éèëºãäš³í³ Òåã³ä 2018 šèëä ýí ëüãîòí áàãèí 13 ꢢíä äåìèí ì´œãí éè뺚 ´ããäõìí. Îäà äååð³í ýäí³ñ ä´ðâí ýðìäãò³ ê¢í 2 020,860 ì蜺í àðñëœãà ì´œã³ð ïàòüð õóëäš àââ. Íààäêñíü îäà áèéäíü òààñòà ãåð-ᢢð õ³³š³í³.
Çåð-çåâ îëçëš, ä³³íè ö¢¢ã³íä îðëöš, òîãòóí á³³äë òåòêñí âåòåðàíìóä áîëí èíâàëèäì¢ä, ´œãðñí âåòåðàíìóäûí áîëí èíâàëèäì¢äèí ´ðê-á¢ëì¢äèí ÷ååð¢äò 149 ê¢í òåìäãëãäñí á³³í³. 2018 šèëä ýí ëüãîòí áàãèí óëñèã ãåð-ᢢð³ð òåòêëºí³ êåðãò óò òóðøòàí 6 548,5 ì蜺í àðñëœ éèëºãäñìí. Òåã³ä ýí šèë ýâð³ ÷ååð¢ä³í ê¢ë³š³õ óëñàñ 12 ê¢í ãåð-ᢢð³ð òåòêãäõ. Ñåíòÿáðü ñàðèí íåã øèíä êåãäñí òî-äèã³ð, ä³³íè ö¢¢ãëä³íä îðëöš, ýâèí á³³äë òåòêñí 3 âåòåðàí 1 537,542 ì蜺í àðñëœãà ä´œöë ì´œã³ð ãåð-ᢢð³ð òåòêãäâ.

Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Ïðèþòíà ðàéîíà îëí ç¢ñí âåäîìñòâñ õîîðíäàí í´êöš õàìöó ¢¢ëäí³. Øèäð ðàéîíà öóã âåäîìñòâñèí ýë÷íð îðëöëºòàºàð "Ìîáèëüí áðèãàä" Ïåñ÷àíûé ïîñåëêä îäâ. Öóòõëœ ñåë³í³ñ óóšìä á³³õ ñåë³äèí ³ìòíä ñîöèàëüí òóñëìš ê¢ðãõ³ð, á³³äë-šèðºëèí ê¢íä á³³äëä òóññí ³ìòí³ í³ðí ñîöèàëüí ò´ðì¢äèíü ò¢ðãí êåâ³ð õàºëõ ê¢ñë ýäí 碢ñìí.
"Ìîáèëüí áðèãàä" ãèäã êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ëºí³ éîâóäò ä´ðâí ´íð ´ðê-á¢ëèí, ýðìäãò³ áè÷êä¢äò³, ê¢íä á³³äëä òóññí á¢ëì¢äèí ãåðì¢äò îäñí áîëäã. ¥ðê-á¢ë áîëºíä îíüã òóñõàãäš, ïðîôèëàêòè÷åñê ê´äëìø ê¢ö³ãäâ. Îëí ç¢ñí ýðäìèí ñïåöèàëèñòíð ç´â-éîñíà õàëõàð, òåð ìåò ïñèõîëîãè÷åñê áîëí ïåäàãîãè÷åñê ä´œ ê¢ðãâ. ßìàðàí ñîöèàëüí ä´œ àâ÷ áîëõèí, ñîöèàëüí òåòêâðèí áîëí ç´â³í õàðñëºíà òóñêàð ö³³ëºâð ´ããäâ. Òåð ìåò ñîöèàëüí òóñëìš àâõèí ò´ë³ êåðãò³ äîêóìåíòñ öóãëóëš, äèãëš, ýðëº áè÷õäíü í´êä áîëâ, ´ðê-á¢ëì¢äèí ãåð-ᢢðèí áîëí á³³öèí êåö-òààëûíü øèíšëâ.
Ïðèþòíà ðàéîíà ³ìòí³ ñîöèàëüí õàðñëòûí Öóòõëœãèí ñïåöèàëèñòíð á³³ðí óëñò ýäíèã ñîíüìñóëšàõ êåñã ò´ð³ð ö³³ëºâð ´ãâ, øêîëä ñóðäã ꢢêäèã õàëóí õîòàð òåòêëºí³ ò´ë³ ñàð áîëºí ì´œã àâõèí ò´ë³ êåðãò³ öààñèíü áåëäõäíü àðâí ºóðâí ´ðê-á¢ëä ä´œ áîëâ. Øàœºà ñîöèàëüí ä´œ áîëí ñîöèàëüí ñòèïåíäü àâõèí ò´ë³ êåðãò³ öààñèíü õîéð á¢ëä áåëäš ´ãâ. Öààšëà õàðºñí èðãíì¢äò ñîöèàëüí ä´œ ê¢ðãëºí³ ýâ-àðº îëçëõèí òóñê öààñ õîéð ìåä³ò³ ꢢíä ´ãñìí.
²ìòèã ê´äëìø³ð òåòêëºí³ Öóòõëœãèí ñïåöèàëèñòíð Ïåñ÷àíûé ñåë³í³ äóíäûí øêîëûí àõ êëàññìóäûí ñóðºóëü÷íðò èðã÷ ýðäì ø¢¢š àâëºíà òóñò òóñëìš ê¢ðãâ. Ýäí "Îðèåíòèð" ãèäã êîìïüþòåðí ïðîãðàìì îëçëàä, ÿìàðàí ýðäì èðëö³ò³ ýäíä áîëõèí ò´ð³ð òåñòèðîâàíü ê庳ä, ýäíä ä´œ áîëâ. Ïåñ÷àíûé ñåë³í³ ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öä ýñ ê´äëš³õ ýðìäãò³ óëñèã ê´äëìø³ð òåòêõ àðº õ³³â.
Ïðèþòíà ðàéîíà âåäîìñòâñèí ñïåöèàëèñòíð "Ìîáèëüí áðèãàäò" îðëöš, öóòõëœ ñåë³í³ñ óóšìä á³³õ Ïåñ÷àíûé ñåë³í³ 33 ꢢíä òóñëìš ê¢ðãâ. Á³³ðí óëñ ãåðò³ñí ºàðàä, õîëàãøàí éîâëãî ýâð³ííü êåðã-ò´ð³í õàºëõ àðºòà áîëâ.
ÌÀÍŠÈÍ Ìàðãàðèòà

Ýð¢ë á³³ëºí³ ¥äðò íåð³äãä³ä "Õàëüìã ¢íí" ãàçåòèí ðåäàêöä "ò´ãðã øèð³í" ñ¢¢ð áîëâ. Òåð¢íä òàœº÷èí íàðêîëîãè÷åñê äèñïàíñåðèí àõ ýì÷èí ¢¢ë öàã çóóð äààšàõ Ìàðèíà Õîõëîâà, "Ñóëäà" ãèäã øèøëœ ìåäèöèíñê ä´œ ê¢ðãºëí³ öóòõëœãèí ìåäïðîôèëàêòèêèí ³œãèí ºàðäà÷ Ãàëèíà Î÷èðîâà áîëí ýì÷ Åâãåíèÿ Ïîíîìàðåâà, æóðíàëèñòíð îðëöâ. Õàðºëòûã "Õàëüìã ¢íí" ãàçåòèí àõ ðåäàêòîð Ìåíêå Êîíååâ í¢ð ¢ã³ð ñåêâ.
Ì.Õîõëîâàí 糜ãëñ³ð, ñ¢ë êåñí òî-äèã³ð äèñïàíñåðèí òîîä 2351 ê¢í á³³í³, òåäí³ òîîä íàñíè äèãò ê¢ð³ä óãà 6 áè÷êä¢ä áîëí 333 ꢢêä ê¢í. Õ³ðíü, ñ¢ë šèëì¢äò ìàíà òàœº÷ä íàðêîëîãè÷åñê äèñïàíñåðèí òîîä îðñí óëñèí òî áàºðšàõíü òåìäãëãäš³í³. ßøêóëèí áîëí Ïðèþòíà ðàéîäûí óëñ ³ðê-÷àºð èê³ð ýäëäãíü èëäêãäâ ãèš Ìàðèíà Àíàòîëüåâíà êåëâ. Ýí šèëèí ò¢ð¢í ´ð³ëä ñòàöèîíàðò 210 ê¢í ýìíëº àââ. Òàœº÷èí íàðêîëîãè÷åñê äèñïàíñåðò ýìíëº àâñí óëñèí ò´ë³ ýí šèë ðåàáèëèòàöèí ïàëàò ñåêãäâ. Õààëºèí õàðóëûí ê´äë³÷íð ýí šèë 394 ꢢã ìåäèöèíñê øèíšëëòä îðóëâ, òåäí äóíäàñ 83 ê¢í ñîãòóºàð ê´ëãí-ê¢÷³í çàëš éîâñíü èëäêãäâ. Íàñíè äèãò ê¢ð³ä óãà áè÷êä¢äèã ýì÷íðèí øèíšëëòä îðóëõèí ò´ë³ ýäí³ ýê-ýöêíðèí ç´â êåðãò³ áîëíà. Ýí šèë çóã òàâí ê¢í øèíšëëòä îðñìí.
Ìàíà îðí-íóòãò 2017 šèëä ³ìòí äóíä 43 ïðîöåíòíü ³ðê óóäãî á³³ñí áîëõëà, ´äã³ öàãò çóã 0,6 ïðîöåíò òîãòàíà ãèš Ãàëèíà Î÷èðîâà ꢢíäâðò îðëöš êåëâ. Ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà íàðò-äåëê³í îðãàíèçàöèí òîîëâðàð ²ð³ñ³ ³ðê óóäã îðí-íóòãóäûí òîîä îðíà. Ê¢¢êä óëñ áîëí áè÷êä¢ä ³ðê, ïèèâ óóõäàí äóðëäãíü ³³ìøãò³ áîëšàíà. Íåã ¢ë¢ ñààòà ꢢêä óëñ ò³ìê òàòäã, ³ðê óóäã áîëõëà, ýäí³ ¢ðíü èðã÷ä³í áàñ ìó äàñëòä äóðòà áîëõíü ëàâòà. Òåã³ä ³ìòí äóíä ÷èê àâã-á³ðö áàòðóëëºíà, ñïîðòàð ñîíüìñóëëºíà õàëõä ê´äëìøèã øóíìºàäóëõ êåðãò³. Äîðàñ ´ñ÷ éîâõ áàº÷óä ñïîðòûí, ñîéëûí õàëõàð ê¢ö³ìš àâñí ꢢêä-ê´â¢ä³ñ ¢ëã¢ð àâ÷, öîãö-ìàõìóäàí áàòðóëš, áèëã-ýðäì³í äåëãð¢ëš ¢¢ëäõ ç´âò³ ãèš Ãàëèíà Íèêîëàåâíà óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöâ.
- Ìàíà ³œãèí ê´äë³÷íð òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí ó÷ðåæäåíüñèí îþòíðëà áîëí ñóðºóëü÷íðëà äàðóíü õàðºš, ÷èê àâã-á³ðöèí ò´ð³ð ꢢíäâð òîãòàíà. À.Àìð-Ñàíàíà íåðò³ Êåëí-óëñèí áèáëèîòåêëà, Ò.Õàõëûíîâàí íåðò³ ìåäèöèíñê êîëëåäæëà, Á.Ãîðîäîâèêîâèí íåðò³ ÊàëìÃÓ-ëà, òàœº÷èí ñïîðòûí áîëí áàº÷óäûí ïîëèòèêèí ìèíèñòåðñòâë³ áàò çàëºëäà á³ðš ¢¢ëäí³âèäí. ÊàëìÃÓ-í íîìèí áèáëèîòåêä ýð¢ë-ìåíäèí êëóá ¢¢ëäí³, ìåäèöèíñê ó÷ðåæäåíüñèí óëä áàñ èèì íåãäëòñ áîëí êëóáìóä á³³í³. Ýí šèë áèäí Ýëñòä á³³äã ÑÏÎ-í ó÷ðåæäåíüñèí îáùåæèòüì¢äò îäàä, áàº÷óäëà îëí ç¢ñí êåðã-¢¢ëäâð äàâóëâèäí,- ãèš Ã.Î÷èðîâà êåëâ.
Ýì÷ Åâãåíèÿ Ïîíîìàðåâàí êåëñ³ð, ñ¢ë öàãò áàº÷óä ñïîðòàð áîëí ÷èê àâã-á³ðö³ð ñîíüìñš, ò³ìê òàòëºí áîëí ³ðê óóëºí ýäíä šèðºëäíü ê¢ö³ìš á³ðõä õàðø ê¢ðãõèã ìåäš³õíü áàéðòà. Ñ¢ë öàãò áàëºñíà ìèêðîðàéîäò ñïîðòèâí ñîîðóæåíüñ áîëí ñòàäèîíìóä ñåêãäâ, òåíä áàº÷óä îëàð öóãëðíà. Îëèìïèéñê íààääò äèèëâð á³ðñí Àëèíà Ìàêàðåíêî áîëí Ìèíãèÿí Ñåìåíîâ áàº÷óäò ¢ëã¢ð áîëíà, ꢢêä-ê´â¢ä áàñ èèì èê ê¢ö³ìšä ê¢ðõ³ð ç¢òêí³ ãèš Åâãåíèÿ Èâàíîâíà òåìäãëâ.
Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ
È.Ìóçðàåâàí öîêñí çóðã