Õàëüìãóäûã Ñèâð¢ð òóóëºõèí ´ìí Ïðèþòíà óëóñèí 2-÷ ¡ëä÷í³ ñåë³í³ Ñîâåòä Áàëã õîòí ã躳ä á³³ñí þìí. Ýíòí ´äã³ öàãèí Ïðèþòíà ðàéîíà Íàðòà ñåë³í³ ´´ð-øèäðê ºàçðò áèë³. Îäà áîëõëà òåð õîòí á³³ñí ºàçðèã îëõä ê¢÷ð, øàâð ãåðì¢ä á³³ñèã ìåä¢ëš³õ ´´äì ýíä-òåíä ¢ëäš.

Îäàõí Ýëñòä, "Êàëìûêèÿ" òàœº÷èí 糜ãëëºí³ àãåíòñòâä, Ìîñêâà áàëºñíä ¢¢ëääã îëíà íèèö³ñèí ºàðäà÷íðëà õàðºëò áîëâ. Ýííü "Áóðõíà íîìèí ãåðë" ÌÐÎ-í áîëí "Óëàí Çàëàòà" õàëüìã îëíà íèèö³ñ íåãä¢ëš³õ êëóáèí ºàðäà÷ ×èíãèñ Áåðèêîâ, "Äæàíãàð" ñïîðòèâí êëóáèí ºàðäà÷ Ñàíàí Ìóçðàåâ, "Äæóíãàðèÿ" îëíà íèèö³í³ ºàðäà÷ Ìèøàí Àäüÿí Ýðêòí, àçèàòñê êåëí-óëñèã íåãä¢ëäã íèèö³í³ ºàðäà÷ Âëàäèìèð Î÷èðîâ àõòà òàœº÷èí îëíä 糜ãëëºí³ ýâ-àðºñèí ýë÷íðë³ õàðºš, ýäí³ ñóðâðìóäò õ³ð¢ ´ãâ.

Àëäð Äèèëâðèí ´äðèã ìàíà îðí-íóòãò ´ðê-á¢ë áîëºí òåìäãëí³, ä³³íä îðëöñí ´âêíð³í òîäëš, ñàíëûíü òåâ÷í³. Õàðì ò´ðõä, šèë èðâ³ñ ä³³í³ âåòåðàíìóäûí òîíü áàºðàä éîâíà, òåã³ä ýíäð ìàäí äóíä á³³õ ààâíð-ýýšíðèí à÷-òóñèã ýðê áèø ³ìä äååðíü õ³ð¢ëõ êåðãò³. Äèèëâðèí ´äð óãòš ìàíà òàœº÷ä êåñã êåðã-¢¢ëäâð äàâóëãäâ, âåòåðàíìóäëà õàðºëòñ áîëâ. Ãîðîäîâèêîâñê ðàéîíà ³ìòí³ ñîöèàëüí òåòêâðèí êîìïëåêñí öóòõëœãèí ºàðäà÷ Ëþáîâü Õàâëÿêîâàí êåëñ³ð, ðàéîíä âåòåðàí áîëºíä êèëìš òóñõàãäâ.
- Ìàíà öóòõëœä îäà äååð³í 230 ìåä³ò òåòêâðò á³³í³. Ýäí äóíä Ëåíèíãðàäûí á¢ñëâðò á³³ñí íåã ìåä³ò, ä³³íä îðëöà÷íðèí ä´ðâí áåëâñí áîëí òûëä ê´äëš éîâñí àðâí ä´ðâí ê¢í. Ñ³í ´äð óãòš ìåä³òíðèí ãåðòíü ÿñâð ê庳ä, ºàçà ýðãíäê ºàçðèíü àõóëàä, õîã-áîãàñ öåâðä¢ë³ä, ñàä-ºàðóäòíü öåöã³ ò³ðâèäí,- ãèš Ëþáîâü Õàïóðîâíà êåëâ.

Äàâñí äîëàí õîíãèí áåìá³ ´äðèí àñõí ç´â³ð ñåð¢í áîëâ. Çóã ýí¢ã õàëóëñí íåã ñ³³õí ãèäã éîâäë ó÷ðñí áèë³. Òåð àñõíëà Ï.Î.×îíêóøîâèí íåðò³ áèëã-ýðäìèí êîëëåäæä "Ê´ãšìèí àêàäåìü" ãèñí ñîéëûí ò´ñâèí ãàëà-êîíöåðò áîëâ. Ýí ò´ñâèã Èãîðü Ëàçàðåâèí ñîéë áîëí èñêóññòâ äåëãð¢ëëºí³ ñàœ (ôîíä) á¢ð䳚 äàâóëñìí. ªîë ê¢ñëíü áîëõëà áèëãò³ ê´â¢ä-ꢢêäèã îëàä ä´œíëºí ì´í.
Êåðã-¢¢ëäâðò Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ, Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷èí äàðóê Íèêîëàé Íóðîâ, ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòðèí äàðóê Òàòüÿíà Ïèòêèåâà, òàœº÷èí à÷òà àðòèñò, Ãíåñèíèõí³ íåðò³ ²ð³ñ³í ê´ãšìèí àêàäåìèí áàãø Èãîðü Ëàçàðåâ, êîëëåäæèí áàãøíð, ñîéëûí âåòåðàíìóä, îðëöà÷íðèí ýê-ýöêíð áîëí íàíü ÷èãí îëí óëñ öóãëðöõàâ.
Ò´ñâèí éîâóäò Èãîðü Ëàçàðåâ òàœº÷èí áè÷êä¢äèí ê´ãšìèí áîëí äóíäûí øêîëìóäò ìàñòåð-êëàññìóä äàâóëš, êåñã ñàðèí òóðøàðò áè÷êä¢äë³ áîëí áàº÷óäëà äàìøëòàðí õóâàëöš éîâñìí. Òåã³ä îëí ê´â¢ä-ꢢêä³ñ õàìãèí áèëãò³íü òàœº÷èí õîòë áàëºñíä áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëöõ³â.

Øèäð "Êàëìûêèÿ" ðåñïóáëèêàíñê 糜ãëëºí³ àãåíòñòâä òàœº÷èí òîñõëòûí, ê´ëãí-ê¢÷í³ áîëí õààëºèí ýäë-àõóí ìèíèñòð Êèðèëë Áîòîâëà áîëí ýí¢í³ äàðóê Þðèé Îëüçååâëà õàðºëò áîëâ. Ýäí òàœº÷ "Àçèìóò" àâèàêîìïàíüëà í´êöš ¢¢ëäõèí òóñêàð 糜ãëš, òàœº÷èí îëíä 糜ãëëºí³ ýâ-àðºñèí æóðíàëèñòíðèí ñóðâðìóäò õ³ð¢ ´ãâ. Èþíü ñàðèí 1-³ñ àâí ýí êîìïàíü Ýëñò³ñ Ìîñêâà, Ðîñòîâ-íà-Äîíó, Ñî÷è áàëºñä òàë ðåéñì¢ä ê¢ö³õìí. Ýíäð áèëåòì¢ä õóëäšàíà.

Šèë èðâ³ñ ³³ìøãò³ ä³í õîëäàä éîâíà. Äîðàñ ´ñ÷ éîâõ ìàíà õàëüìã áàº÷óä ìåäš àâòõà ã躳ä ýí áè÷ã áè÷š³í³â.
Øèäð Ýëñòä áè íåã äåãòð õóëäš àâóâ. 110-÷ ÎÊÊÄ-í òóñêàð áè÷ñíü - Âàñèëèé Õîìóòíèêîâèí à÷íü - Õð Õîìóòíèêîâ. Äåãòð óìøõëàðí, áè ÷êíäê öàãò ó÷ðñí éîâäë òîäëãäâ. Íåã ä³êš ìèíè íàºöõíð Äàâàí Ìàíš, Áîîâàí ¥´ë³, Îêíà Ï¢ðâ³, Áîîâàí Ìàíš íåã òàíüäãî çàëóã äàõóëàä àâ÷ èðâ. Ýýš òåœê³í óãà áàéðòà, àäºí-øèäºí õîò áîëºõàð øóëóäàä îäâ. Òåð çàëó ìèíè íàºöõ Èìð³ò³ õàìäàí íåã âçâîäò ä³³ëš éîâš. Õàðì ò´ðõä, íåð-óñèíü òîäëñí óãàâ. Òåð çàëó ìèíè íàºöõëà àœäºàðëš: êåìð íåãíü ä³³í³ ê´ëä ³ìí³ñí õàºöõëà, ýêèíü îëš àâàä ºàøóòà 糜ã ê¢ðã³ä êåëõ áîëš. Ìèíè íàºöõòà, Èìð³ò³, íåã øèíåë³í äîðàí äåëã³ä, íåã³ðíü õó÷àä óíòäã, àõ-ä¢ ìåò íåã-íåãíä³í ä´œ áîëš éîâš. "Íåìøíð, áîìá, òîâèí ñóì ³ðâëëãî áîìáäàä, õàºàä, ´äðò³í Òåœ ºîë ºàòëõàð ñåä³ä, ä³âð³ä á³³äã áèë³. ijâðš éîâñí íåìøèã çîãñàòí ãèñí çàêâð ´ãäâ.Ê´â¢íòí ´ìíì ÷àøêàí ´ðã÷êñí íåìøèí òàíê òàë äîâòëš éîâíà. Òîâèí ñóìí õàºðàä, óñí äåâð³ä áóñëàä, òåœãð ºàçð õîéð íåãäñí áîëâ.Íåâ÷ê òîãòíõëà, Èìð³ ì´ðò³-ñ´ðò³º³í óãà. Òîâèí ñóìí òóññí ºàçðèí ´´ã¢ð äîâòëàä äàâõëà - þìí óãà," - ãèš çàëó êåëõë³,ìàíà ýýš èòêñí óãà. "Ê´â¢äì èðõ", - ãèâ.

Áè÷êä¢äèí äåëê³ ýâð³ íóóâ÷òà, ýâð³ ´â³ðöò³. Òåð¢ã øèíšëš ìåäõèí ò´ë³ ñàðóë áèëã, ó ´ðãí ñåäêë êåðãò³. Áè÷êíä³í ýäí ÿìàðàí ´ê³ð, ñîœñâð÷ áîëíà, ýê-ýöêä³í èê áàéð ¢¢ä³í³.

Ñóðºóëèí šèë ò´ãñõä³í ´´ðäš éîâíà, óäë óãà çóíè àìðëºíà êåì ýêëõ. Ñóðºóëü÷íð ñåðãìšò³º³ð àìðàä, öîãö-ìàõìóäàí áàòðóëõèí ò´ë³ èê ýðò³ñíü áåëäâð ýêëâ ãèš êåëõ êåðãò³. Îäàõí òàœº÷èí ïðàâèòåëüñòâèí ïðåçèäèóìèí ñ¢¢ðò áè÷êä¢äèí çóíè àìðëºíà êåì á¢ðä³ëºí³ ò´ð³ð ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâ òîîöàºàí ´ãñí áèë³. Ìèíèñòðèí êåëñ³ð, øêîëìóäûí óëä ëàãåðüì¢ä ¢¢ëäõìí, çóðºàí ðàéîíà ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öèí ëàãåðüì¢ä ñåêãäõìí. Àâúÿñò òîõðñàð ñóðºóëÿí ñ³³í³ð ñóðäã, îëíà á³³äë-šèðºëä øóíìºàºàð îðëöäã, áèëã-ýðäì³ðí ê¢ö³ìš á³ðñí ꢢêä-ê´â¢ä "Îðëåíîê" áîëí "Àðòåê" ãèäã íåðò³ öóòõëœãóäò àìðõìí.

ßøêóëü ñåë³íä šèðí šèëä³í á³³äã ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ä³³í³ âåòåðàí Ãàëèíà Õóëõà÷èåâíà Ëèäæèåâà óäë óãà 100 íàñ íàñëõ, îäàõí áîëõëà 97 šèëèí ´´í³í ýëãí-ñàäòàºàí à÷íð-šè÷íðò³º³í, çååí÷ðò³º³í, ꢢêä-ê´â¢äò³º³í òåìäãëâ. Çó íàñëš éîâõ óëñ ìàíà òàœº÷ä éèð õîâð. ߺàä ãèõë³ ýí ¢éèí óëñ êåñã ò¢ð¢-ç¢ä¢ äààºàä ºàðñìí, òåð òîîä 1941-1945 šèëì¢äèí Ò´ðñê³í õàðñã÷ Àëäð ä³³í³, ¥ðê-á¢ë áîëºí - ýöê³í, ê´â¢º³í, íàºöõàí, àâºàí, à÷-çå庳í òåð ä³³íë³ ãååâ.

"¥´ðä ò¢ìí" èê í³ð-íààäûã áèäí öóãòàí èê ãèäã³ð ê¢ë³š³ë³âèäí, òåð¢í³ òóñêàð öóãòàí êåëš³ë³. Ìàé ñàðèí 12-ò îëíà èê áàéð ýêëâ. Òåð ´äð ´ð¢í 9 ÷àñëà Áóðõí-Áàãøèí Àëòí ñ¢ìä "¥´ðä ò¢ìí" ôåñòèâàëüä îðëöõàð Êèòä³ñ, Ìëàñ, Áóðÿòÿñ áîëí Òûâàºàñ èðñí ê¢íäò³ ãèè÷íð ªóðâí Ýðäíüä öåöã¢ä áåëãëºí³ øàšíà àâúÿñ ê¢ö³ëºíä îðëöâ. Ê¢íäò³ ãèè÷íðë³ õàìäàí ²ð³ñ³í Îðí-íóòãèí Õ¢¢âèí äåïóòàò Ìàðèíà Ìóêàáåíîâà èðâ. Òàœº÷èí øàší ëàì Òýëî Òóëêó Ðèíïî÷åí é´ð³ëèí áè÷ãèã óìøš ´ãâ. Ò´ðòí ê¢ö³ìšò³ áîëòõà. Ýâð³ áèëã-ýðäì³í òàðõàš, õàëüìã ºàçðò ´ðã³ð ¢ç¢ëš, èíüãëëòèã áîëí àõ-ä¢ õ³ðëö³ã áàòðóëš éîâòí ãèš øàší ëàìèí é´ð³ëä êåëãäš³í³.
Áåëã ´ãëºí³ øàšíà àâüÿñèí àõð íîì óìøñíà õ´´œ ãèè÷íð öåöã¢ä³í áóðõäûí ´ìí ò³ââ. ijê³ä ýäí öóãòàí ïðàâèòåëüñòâèí ãåð òàë éîââ. Ýíä ñ¢¢ðèí çàëä íàðò äåëê³í íîìèí êîíôåðåíö ýêëâ. "¥äã³ öàãèí ñîöèîñîéëûí áîëí ñóðºóëü-ýðäìèí àºóä ²ð³ñ³í õàëüìãóäûí áîëí ºàçàäûí îðíà ´´ðä óëñèí àâúÿñëã÷ ç´´ð: õàìöó áîëí ýòíîñ áîëºíà øèøëœ òîîò" ãèš ýí íåð³äãäš³ñìí.