²ð³ñ³í áîëí Êèòäèí ºàðäâð ìàíà õîéð îðí-íóòãèí èíüãëëòèã áàòðóëëºíà, ýêîíîìèêèã äåëãð¢ëëºí³ "Îäèí ïîÿñ - îäèí ïóòü" ãèäã èê êåìš³ò³ ò´ñâ çàðëâ. Ýí ò´ñâ³ñ èøò³ Õàëüìã ãîñóíèâåðñèòåòä íîÿáðèí 14-ñ àâí 17 ê¢ðòë òèèì íåðò³ íàðò-äåëê³í ôîðóì á¢ðä³âãäš äàâóëãäâ. Ýí¢íä Ìîñêâàí íåðò³ âóçìóäûí ÌÃÓ-í, ÌÃÈÌÎ-í, ÐÃÃÓ-í, Ìîñêâàí ïåäàãîãè÷åñê óíèâåðñèòåòèí, Ìëûí Õîâäñê óíèâåðñèòåòèí, Êèòäèí ¥âð Ìëûí óíèâåðñèòåòèí áîëí íàíü ÷èãí âóçìóäûí íîìòíð îðëöš, òîîëâðàðí õóâàëöš, õàìäàí ôèëîëîãèí, êèòä êåë äàñõëºíà ìåòîäèêèí áîëí íàíü ÷èãí ò´ð³ð áè÷äã õàìöó íîìèí êîëëåêòèâ á¢ðä³â, òåð ìåò õîéð îðí-íóòãèí òóóšèã øèíšëëºí³ áàñ íåã õàìöó êîëëåêòèâ òîãòàãäâ ãèš êåëõ êåðãò³.
Ýäí õàìöó êåâ³ð ê´äëš, ²ð³ñ³í íîìèí ñàœãóäûí ãðàíòûí ò´ë³ øèíšëëò³í îðóëõ. Ôîðóìèí ê¢ö³ñí èê áîëí ò¢¢í³ñ íåâ÷ê áຠêåìš³ò³ êåðã-¢¢ëäâðèí, òåäíèã ýí èê õóðã ÿºš õàìöóëñíà, ìàíà òàœº÷ä ýäíä ÿºš òààñãäñíà òóñêàð áèäí òàëäàí âóçìóäàñ èðñí ê¢íäò³ ãèè÷íð³ñ ñóðëàâèäí. Ýäí èèì õ³ð¢ ´ãâ.
Ìëûí Õîâäñê ãîñóíèâåðñèòåòèí íîìò Äæàâõíàí èèãš êåëâ: "Ôîðóìä îðëöñí âóçìóäûí áîëí Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí õîîðíä õàìöó êîëëåêòèâèí òóñê áîîöàí áàòëãäëà. Ìàíà Õîâäñê óíèâåðñèòåòèí íîìòíð ´´ðä óëñèí ëèòåðàòóðèí áè÷ìð áóìáñèí áîëí ýäí³ ñîéëûí ò´ð³ð í´êöëòèí ê´äëìø³í 㢢ä¢ëõ³ð çóðàëšàíà.
Áè áàñ ´´ðä òîõìòà ê¢ìá, Õàëüìã Òàœº÷ä èðñíä³í èê áàéðòà á³³í³â, ìë áîëí ´´ðä êåëí³ êåñã ò´ð øèíšëëºíä áàñ îðëöõâ ãèš èê óðìä àâñí á³³í³â. Õàëüìã ÃÓ-í öóã îþòíð, òåð òîîä ºàçàäûí îðíàñ èðñí áàº÷¢ä öóãòàí íè-íåãí á³³š, ñîéëûí ôåñòèâàëüä ýâð³ííü ñîéëàí, äó-áèèº³í ¢ç¢ëñí éîâäë íàíä èê ãèäã³ð òààñãäâ. Òèèãš íè-íåãí³ð íîìòíð ÷èãí ¢¢ëäõ ç´âò³, áàº÷óä ìàäíä ñ³í ¢ëã¢ð ¢ç¢ëš³í³, "Îäèí ïîÿñ - îäèí ïóòü" ôîðóì áàñ òèèì ê¢öë ò³âš³í³".
Îëüãà Ìàñëîâåö (ÌÃÈÌÎ) áàñ íè-íåãí³ð ¢¢ëääã Õàëüìã ÃÓ-í áàãøíðèí áîëí îþòíðèí êîëëåêòèâ ÿìàðàí ÷èãí êåðãèã ê¢ö³š ÷àäõ ãèš òåìäãë³ä, ºàçàäûí îðíà îþòíð ¢ç¢ëñí ñîéëûí ïðîãðàìì, á¢êëä³í ýäí³ ôåñòèâàëü éèð ñ³í, óðìäòà áîëí òààñòà áîëâ ãèš êåëâ.
“Íàðò-äåëê³í” ôîðóìä íàìàã äóóäñíä áè èê õàíëòàí ´ðãš³í³â.
Õàëüìã ÃÓ-í áîëí íàíü ÷èãí âóçìóäûí ñïåöèàëèñòíðë³ òàíüëäóâ, êèòä êåë äàñõëºíà ìåòîäèêèí õàëõàð õîðøàñí ñîíüí äàìøëòàðí õóâàëöëòàâèäí, òåðíü èê òóñòà áîëâ. Êåí-íåã³í ê¢íäëëºí³, èíòåðíàöèîíàëèçìèí, éîñòà èíüãëëòèí ñ³³õí á³³äëä ôîðóì äàââ. Áàº÷óäûã èíüãëëòèí, íåã-íåãíä³í ä´œ áîëëºíà òààëä ´ñêõë³, ýäí èðã÷ä³í íè-íåãí äåëê³ ´ð㚢ëëºíä íèë÷³í ê¢ðã³ä á³³õ.
Õàìöó íîìèí êîëëåêòèâ òîãòàëºí - òåðòí éèð ñîíüí êåðã, öóã âóçìóäûí äåëãðëòä ýí ò´ñâ ò³âö³í îðóëõíü ëàâòà, òèèì õàìöó êåðã îëõëà éèð òóñòà þìí áîëõ. Øèí òàíüëäñí îëí ¢¢ðì¢ä볺³í áèäí òóñòà êåñã þì ¢¢ä³š ÷àäõâèäí ãèš áàò èöãò³ á³³í³â. Íîì áàñ äèïëîìàòüä öåðãëõ ç´âò³”, -ãèš íîìò êåëâ.
Ëîëà Ðàõèìáåêîâà (Ìîñêâàí ëèíãâèñòè÷åñê óíèâåðñèòåò): "Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí á¢ð䳚 äàâóëñí íàðò-äåëê³í ôîðóìä áè èê áàéðòàºàð îðëöëàâ, òàíà òàœº÷ä ò¢ð¢í áîëš èðš³í³â, öóãíü íàíä òààñãäšàíà. "Îäèí ïîÿñ - îäèí ïóòü" ãèäã ò´ñâ õàìãèí ò¢ð¢íä ýêîíîìèêèí áîëí ê´ëãí-ê¢÷í³ ò´ðì¢äò íåð³äãäš³í³.
Òåã³ä ÷èãí êèòä êåë ìåääã ñïåöèàëèñòíð, òåð òîîä îð÷óëà÷íð, ´´ðõí èðã÷ä èê³ð êåðãëãä³ä á³³õ ãèš ñàíšàíàâ. Èðã÷ šèë³ñ àâí ñóðºóëü÷íð ÅÃÝ êèòä êåë³ð ÷èãí ´ã÷ ÷àäõ, ´´ä³í àø á³ðõë³, áèëãò³ áàº÷óä êåñã âóçä, òåð òîîä ìàíà ëèíãâèñòèêèí óíèâåðñèòåòä îðš ÷àäõ. Õàëüìã óíèâåðñèòåò ºàçàäûí îðíä îðñ êåë òàðõàëºàð èê ê´äëìø ê¢ö³š³í³, òåð¢ã áè ´´ä³í³ð ¢íëš³í³â”.
Ñàãëàð Ëåäæèíîâà (ÌÃÓ-í Àçèí áîëí Àôðèêèí îðí-íóòãèí èíñòèòóò): Ýëñòä ìèíè ýëãí-ñàäí á³³í³, òåã³ä íààðàí èðñíä³í èê³ð áàéðëšàíàâ. Óðäíü áè êèòä òóóš äàñõàð ñåäš³ë³â, òåã³ä ÌÃÓ-ä îðëàâ, õ´´ííü êèòä êåë³ð ñîíüìñàä, òåð¢ã îäà îþòíðò äàñõ÷àíàâ. Õàëüìã óíèâåðñèòåòä áîëšàõ îþòíðèí îëèìïèàäàð áè ñîíüìñšàíàâ. Îþòíðò ÿìàðàí äààëºâð ´ãñèíü éîâàä õ³ë³â¢â.
Íåã ôîðóìèí êåìš³íä òèèì êåñã êåðã-¢¢ëäâð á¢ðä³ñíä Õàëüìã ÃÓ-í ºàðäâðò õàíëòàí ´ðãš³í³â. Óíèâåðñèòåòä íè-íåã êîëëåêòèâ ê´äëš³í³, ýäí èê ê´äëìø êåš³í³, ºàçàäûí îðíà âóçìóäëà ´ðã³ð í´êöëòí³, îðñ êåë òàðõàšàíà. Ýäí³ îëí êåðã¢ä ìàäíèã ´âð¢ëâ. Òåã³ä Õàëüìã óíèâåðñèòåòèí ºàðäâðò òîãòàãäšàõ Ìîñêâàí, Õàëüìã Òàœº÷èí, ²ð³ñ³í áîëí Êèòäèí âóçìóäûí íîìòíðèí õàìöó êîëëåêòèâ ´äã³ öàãèí øèíšëëò³í êåš, ýí ê´äëìøèã ´ð㚢ëš, óëì ´´ä³í êåìš³íä ´ðãš ÷àäõ ãèš áàòàð èöš³í³â".
Õàëüìã óíèâåðñèòåò ôîðóìèí êåìš³íä ²ð³ñ³í êåñã ðåãèîíà îþòíð îðëöñí îëèìïèàä áîëí Õàëüìã ÃÓ-í àêòèâèñòíðèí áàë á¢ðä³â. Îëèìïèàäûí äèèë³÷íü Âîëãîãðàäûí ñîöèàëüí-ïåäàãîãè÷åñê óíèâåðñèòåòèí îþòí Êñåíèÿ Ôèëèï÷åíêî áîëâ. Õîéðäã÷ îðìä Òàòüÿíà Áóðîâà ºàðâ, ºóðâäã÷íü Äèíà Ñäîáíîâà áîëâ. Ýäí öóãòàí äèèë³÷ë³ íåã óíèâåðñèòåòä ñóðíà. Ä´ðâäã÷ îðìä õàëüìã ÃÓ-í 3-÷ êóðñèí îþòí Îþíà Áàëòêàåâà ºàðâ.

Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

Õóëºí ñàðèí 27-ä Ê´êò³í Ýëä³í íåðò³ Ýðäíèõí³ äóíäûí øêîëä ê¢÷ò³ ñ³³õí áàéð äàââ. Ýí ñ³³õí ºàçðò ò¢ð¢í øêîë ñåêãäñí³ 100 šèëèí ´´íèí êåðã-¢¢ëäâðò îëí óëñ îðëöâ: øêîë ò´ãñ³ñí óëñ, á³³ðí ìåä³òíð, ýê-ýöêíð áîëí ê¢íäò³ ãèè÷íð.
Ýí îí÷òà ´´í³í äàâóëõèí ´ìí áåëäâðèí èê ê´äëìø êåãäâ: ò¢ð¢í øêîëûí, ä³ê³ä äîëàí áîëí í³³ìí šèë³, äóíäûí øêîëûí òóñê àðõèâèí ìàòåðèàë øèí³ñ äèãëãäš õ³ë³ãäâ. Ýäíèã ìàäíä óðäíü Õàëüìã Òàœº÷èí àðõèâä ê´äëš éîâñí, ìàíà øêîë ÷èë³ñí Á¢¢ð÷èí Ñîôüÿ ýâð³ííü ¢ð ꢢêí³ííü, ìàíà øêîëûí áàãø ê´äëš éîâñí Äàëàí Íàì÷àí Ñâåòëàíàí ñóðâðàð õ³³º³ä îëš ´ãñìí. Ýäí éèð ò´ðñêí÷ ñåäêëò³ óëñ ãèš ìàäí òîîëšàíàâèäí. Öóã ýí ìàòåðèàëûã õàëüìã êåëí³ áàãø Ìàíõàåâà Íèíà Ãàðÿåâíà äèãë³ä áåëäñìí.
Àðõèâèí áîëí ´äã³ öàãèí øêîëûí šèðºëèí òóñê ìàòåðèàëìóäûã íåãä¢ë³ä, õ³³âðèí êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³º³ä, áàãøíð Áîëäûðåâà Ã.È., Ñåíãëÿåâà Ý.Ñ. áîëí Àâãàíîâà Â.Á. "Ìèíè ò´ðñêí øêîëì" ãèäã ñîíüí ïðåçåíòàö îëíà îíüãò òóñõàš, äàâñí öàãèí éîâäëìóäûã ñåð㳚, êåñãèííü ñåäêëèí ³ðóí ÷èâºñ ê´íä³â, þœãàä ãèõë³ ìàíà øêîëûí òóóšä êåñã ñîíüí, îí÷òà éîâäëìóä ó÷ðëà: "Êëàññàðí öóºàð ò´ðñêí ºàçðòàí ê´äëèé", "Øêîëûí ìèêðîôåðì", "ËÒÎ" ãèäã šèñ³í, "Îðãàíèçàöèÿ ÓÂÏ â ïîëèêóëüòóðíîé ñðåäå" ãèäã ýêñïåðèìåíò, ¡ñòèí ðàéîíä ò¢ð¢í ñåêãäñí êåëí-óëñèí êëàññ áîëí íàíü ÷èãí.
Ìàíà áàéð, çàœøàë áîëñí øêîëûí ëèíåéê îëí ç¢ñí öàãèí áè躳ñ òîãòñí ôëåøìîáàð ýêëâ. Ýí¢ã 5-8 êëàññèí 30 ºàð ꢢêä áèèëæ, öóãëðñí óëñò ìàðòãäñí áຠöàãèí äóðòà áèèºèíü òîäëóëâ. Ýí ôëåøìîá îðñ, ºàçàäûí áîëí õàëüìã óëñèí áè躳ñ òîãòâ. Ê¢÷ò³ ñ³³õí íààäí-áè îëí ꢢêä íåã ê¢í êåâò³ áèèëñèíü õ³ë³ñí óëñò èê áàéð, îìã ¢¢ä³â. "Ýäí ìàíàõíà, Ýðäíèõí³, ꢢêä!", - ãèš ê¢í áîëºí áàõòâ. Ëèíåéêèã ÷àäìã êåâ³ð áàñ ìàíà øêîë ÷èë³ñí óëñ, àíãëü êåëí³ áàãø Óëàíîâà Ë.Í. áîëí ôèçêóëüòóðèí áààõí áàãø Àíãèðîâ À.Â., äàâóëâ. Èðñí óëñèã øêîëûí äèðåêòîð Ëèäæèåâà Ç.Í., Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà áàãø Ìàíõàåâà Í.Ã. áîëí ñåë³í³ àõëà÷ Êàøàåâ Í.Ý. á¢ë³í ¢ãì¢ä³ð òîñâ.
Ôëåøìîá áèèëñí ꢢêä-ê´â¢ä ãèè÷íðèã ºàðàñíü ê´òëš, øêîëûí õîéðäã÷ äàâõðò àâ÷ èðâ. Ýíä øêîëä ê´äëñí òåõïåðñîíàëûí, çàâõîçìóäûí, æîëà÷íðèí, çàì÷íðèí áîëí áàãøíðèí, äåãòðèí ñàíãèí ê´äë³÷íðèí òóñêàð áåëäñí ñîíüí áîëí áàéí ìàòåðèàëìóäëà òàíüëäöõàâ. Èðñí ê¢í áîëºíä áàãøíð ´´íèí òåìäã á³ð¢ëš ´ãâ. Äèðåêòîðèí äàðóê Ìåíêååâà À.Ñ. áåëäñí "Ãàëåðåÿ âûïóñêíèêîâ" ãèäã º³³õ¢ëä ãèè÷íð áèéñ³í, ¢¢ðì¢ä³í ¢çš áàéðëöõàâ, øêîëûí ìóçåéä, Òóóðìšèí çàëä, ñóð÷ éîâñí êàáèíåòì¢äò³í î÷, çóðãàí öîêóëš, ñåäêëíü íåãò áàéðëš, íåãò ãåé¢ðš òàã÷ãðâ.
Ýêëö êëàññèí 30 ꢢêí-ê´â¢í ñ³³õí õàëüìã õóâö ´ìñš, êåëí-óëñèí "×è÷ðäã", "Èøêìäã" áè躳ð ýêëš, ä³ê³ä ýäí¢ð àõ êëàññèí ê´â¢ä "Šàœºðèí" áààòðìóä áîëš ºàð÷ èð³ä, àëäð äóóëâðàí ìàãòâ. Øêîëûí ýêëö òóóšèí òóñêàð áàãøíðèí ò³âñí àõð íààäí îëíä òîäëãäâ.
Çàëä ñóóñí óëñ ´äã³ öàãèí áîëí óðäê æèëì¢äèí õîéð øêîëûí á¢ë³í õàðºëòûí ãåð÷íð áîëöõàâ. ij³í³ ´ìí Ýðäíèõí³ øêîë ò´ãñ³ñí óëñ êåìá ãèõë³, õàðì ò´ðõä, ýíäð ´äð ³ìä-ìåíä á³³õ ö´´êí óëñèí íåðä çààš ÷àäõâèäí. Ýäíü: Áàëàêàåâà Öàãàíñàð Ìóêóêåíîâíà, Áåìáååâ Ãàðÿ, Î÷èðîâ Ãàðÿ Øîêàåâè÷, Ñàðàíãîâ Ýëüäÿ-Ãàðÿ Öåâäåíîâè÷. Ýäí ýð¢ë-ìåíäèí ó÷ðàð ìàíà í³³ðò îðëöš ÷àäñí óãà. Çóã òåäí³ñ áàº, ä³³í³ õ´´í Êàðàêóëüñê äîëàí šèë³ øêîë ÷èë³ñí Ì.Ê.Ñåãèçáàåâèí, È.Ý.Ñåíãëÿåâèí, Ê.Ý.Î÷èðîâàí, È.Ñ.Êàáëóíîâàí êåëñí ¢ãì¢ä õóðñí óëñèí ñåäêëä òîäëãäàä ¢ëäâ.
Îíüãàí ´ã÷, áîëºàìæòàºàð ýðäíèõí ê¢íäò³ ãèè÷íðèí é´ð³ëèí ¢ãì¢ä ñîœñöõàâ. Ýðäì-ñóðºóëèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Ìàíöàåâ Í.Ã. îí÷òà ´´íèí ÷èíðèíü òåìäãëš, áàãøíðò Ê¢íäëëºí³ ºàøãóä á³ð¢ëš ´ãâ, øêîëä "Ôîðä" àâòîìîáèëü áåëãëš³õèã çàðëâ. Öóãòàí áàéðëš àëüõ òàøëäâ. ÀÞÐÌÎ-í Àõëà÷ Þ.Ñ.Î÷èðîâ Ýðäíèõí³ øêîëûí 100 šèëèí ´´íë³ öóãòàºèíü é´ð³º³ä, áàãøíðò ¢íò³ áåëã¢ä áîëí Ê¢íäëëºí³ ºàøãóä á³ð¢ëš ´ãñí äååð³í øêîëûí øèð³ëœä (ñòîëîâä) ºóðâí ïëàñòèêîâ òåðç ò³âš ´ãõâèäí ãèš êåëâ. Ñåäêëèí õàëóí é´ð³ëèí ¢ãì¢ä³í Ýðäíèõí³ øêîëûí ê´äë³÷íðò, á³³ðí óëñò, ñóðºóëü÷íðò ýðäì-ñóðºóëèí ³œãèí ºàðäà÷ Ýðäíèåâà Òàòüÿíà Ñàíæàðûêîâíà íåð³äâ, øêîëûí æîëà÷ À.Â. Õàðàåâèã áîëí òåõíè÷åñê ê´äë³÷ Ì. À. Àíæèåâàã áàñ Ê¢íäëëºí³ ºàøãàð à÷ëâ.
Øêîëä ê´äëš éîâñí äèðåêòîðìóäò Àíãåëèíà Ñåðãååâíà Ìåíêååâà õàíëòûí ¢ãì¢ä³í íåð³äš êåëñíü éèð ñ³í áîëâ. Þœãàä ãèõë³ ê¢¢í³ êåñèã ìåäëºí - öåöí³ òåìäã. Õ´ð ºàð šèëä çàâó÷, äèðåêòîð, áîëš ê´äëš éîâñí Òàòüÿíà Áîêòàåâíà Õàðàåâàí òóñê ¢ãì¢ä ñåäêëäíü ê¢ð÷, òààñëò îëâ, òåð þœãàä ãèõë³ Òàòüÿíà Áîêòàåâíàã îëí ñóðºóëü÷íü, ¢¢ðì¢äíü éèð ê¢íäëí³. Ýí ºàðäà÷ õ´ðí šèë õîîðàí øêîëûí íàéí šèë³ ´´í òåìäãëñèã òîäëàä, óðäíü äèðåêòîð ê´äëš éîâñí Ìàõìóäîâ Ñ.Ñ., Äàëàåâ Í.Á.,Èðòåëåóîâ Ð.Ã., Öåäååâ Í.Ý-Ã., Ìàíäæèåâ Ã.Á., Òîìàíîâ Ï.À., Ïåòüêèåâ Ê.Á., Êàøàåâ Í.Ý., Ëèäæèåâ Ä.Ì. - öóã ýäí³ íåðä êåëš, äèðåêòîð ê¢¢í³ äààâðòà ê´äëìøèã àéòà êåâ³ð ê¢ö³š éîâñèíü òåìäãëâ.
¥´íèí áàéðèã òîâ÷ëš, ìàäíäàí ýœêð, ò´ðñêí÷ ñåäêëò³ ê¢í, áàãø, "Ò´ðñêí øêîëì" ãèäã àêöèí ºàðäà÷ Óëàíîâà Ë.Í. ýðäíèõí³ øêîë ÷èë³ñí öóã óëñò õàíëòàí ´ðãš, òåäí³ öóãëóëñí ì´œã³ð àêòîâ çàëûí ò´ë³ 55 òîõàâ÷òà ñàíäë, 3 ïëàñòèêîâ òåðç, 70000 àðñëœãà ê´ãšìèí îáîðóäîâàíü, øêîëûí íåãäã÷ äàâõðò ´äã³ öàãèí ¢¢äí õóëäš àâãäâ ãèš çàðëâ.
Øêîëûí äèðåêòîð Ëèäæèåâà Ç.Í. ñóðºóëü÷íðò, ä³ê³ä îíö õàíëòàí "Ýðäíèåâñêèé" ÑÏÊ-í ºàðäà÷ È.Ñ. Ìàíõàåâä ´ðãâ, þœãàä ãèõë³ ýäí øêîëûí õîéðäã÷, ºóðâäã÷ äàâõðò äåëãñí ëèíîëåóì õóëäæ àâ÷ áåëãëâ. Õ´´ííü öóã ãèè÷íðèí òîîâð, àø ñ¢¢ëäíü áàéðèí ôåéåðâåðê áîëâ. Òèèãš îí÷òà ´´íèí í³ð-íààäí öóã óëñò òîäëãäàä á³³õíü ëàâòà

Çîÿ ËÈÄÆÈÅÂÀ,
¡ñòèí ðàéîíà Ýðäíèõí³
äóíäûí øêîëûí äèðåêòîð

Îäàõí Ìîñêâà áàëºñíä "Àáèëèìïèêñ-2018" ãèäã Êåëí-óëñèí IV ÷åìïèîíàò áîëâ. Òåð¢íä ìàíà îðí-íóòãèí 83 ñóáúåêò³ñ ê¢ñäóíäóð ì蜺í ê¢í îðëöâ, çóðºàí çó øàõó âîëîíòåð òåð¢ã äàâóëëºíä ä´œ áîëâ. Ãåìò³-øàëòãòà óëñ çàì÷èí, ïàðèêìàõåðèí, êîìïüþòåðí ïðîãðàìèðîâàíÿ, ðîáîòîòåõíèêèí, ïñèõîëîãèí, àâòîìåõàíèêèí, ºàœíà÷èí áîëí ôëîðèñòèêèí ýðäìèí õàëõàð áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëâ. Òàœº÷èí ñîöèàëüí äåëãðëòèí, ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ê´äëìø³ð òåòêëºí³ ìèíèñòåðñòâèí áàðèí öåðãëëòèí 糜ãëñ³ð, Õàëüìã Òàœº÷àñ ýí ìàðºàíä àðâí ê¢í îðëöâ, öóºàð ýäí ðåãèîíàëüí ìàðºàíà äèèë³÷íð áîëíà. Õàëüìãèí äåëåãàöèã òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí ìèíèñòðèí äàðóê Ãåðìàí Ñàíäæàðûêîâ áîëí ñîöèàëüí äåëãðëòèí ìèíèñòðèí äàðóê Ýëüçà Íàõàòèíîâà ºàðäâ.
Òåìäãëõ³ñ, ìàíà ýë÷íð Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä ê¢ö³ìšò³º³ð îðëöàä, òàœº÷èííü íåðèã äóóäóëâ. Òèèã³ä, "Ýêëö êëàññìóäûí áàãø" ãèäã ìàðºàíä Âàëåíòèíà Åâãåäåíîâà Ãîðîäîâèêîâñê ðàéîíàñ áîëí "Ìåäèöèíñê áîëí ñîöèàëüí õ³ë³âð" ãèäã íîìèíàöä Öåëèíí ðàéîíà áîëüíèöä ê´äëäã Áààòð Òþëþìäæèåâ 3-÷ îðì ýçëâ. Êåëõä, Áààòð Àëåêñååâè÷ä Ïîäìîñêîâüåí íåã ìåäèöèíñê öóòõëœä äàìøëò õîðøàõ ¢ðâð êåãäâ. Òåð ìåò ìàíà êîìàíäûí ãåø¢í Ñâåòëàíà Öåäåíîâàä ìàðºàíà ñïîíñîðìóä ñåðòèôèêàò áîëí ¢íò³ áåëã á³ð¢ëš ´ãâ.
²ð³ñ³í ãîñóäàðñòâåíí ñîöèàëüí óíèâåðñèòåòèí ðåêòîð, ìàíà îðí-íóòãò "Àáèëèìïèêñ" šèñ³í³ í¢¢ðë³÷ Íàòàëüÿ Ïî÷èíîê ìàðºàíä äèèëâð á³ðñí óëñò à÷ëâðìóäûíü á³ð¢ëš ´ã³ä, IV ÷åìïèîíàòä îðëöà÷íðèã áåëäñí öóã óëñò õàíëòàí ´ðãâ. "Õàìãèí ò¢ð¢íä ãåìò³-øàëòãòà áè÷êä¢äèí ýê-ýöêíðò õàíëòàí ´ðãš³í³â, áè÷êä¢ä áèëã-ýðäì³í äåëãð¢ëš, îëíà êåðã¢äò îðëöõèí ò´ë³ òàäí öóã àðº-÷èäë³í áîëí êèëìš³í òóñõàíàò",- ãèš Í.Ïî÷èíîê êåëâ.
×åìïèîíàòûí éîâóäò èíêëþçèâí ñóðºóëü-ýðäìèí äåëãðëòèí ò´ð³ð íîìèí-äàìøëòûí êîíôåðåíö áîëâ. Òåð¢íä ãåìò³-øàëòãòà óëñò ýðäì äàñõëºíà, ýäíèã ê´äëìø³ð òåòêëºí³ ÷èíðò³ ò´ðì¢ä áîñõãäâ.
ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ
ÇÓÐÃÒ: Õàëüìã Òàœº÷èí ýë÷íð "Àáèëèìïèêñ" ìàðºàíä

Øèäð Ìîñêâà áàëºñíä çàðºèí ìåäèê¢äèí Öóã³ð³ñ³í VIII ñúåçä áîëâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâð ìàíà îðí-íóòãò çàðºèí ìåäèöèíñê öåðãëëòèí 100 šèëèí ´´íä íåð³äãäâ. "XX-XXI çóí šèëì¢äò ²ð³ñ³í çàðºèí ìåäèöèíñê íîìèí ê¢ö³ìš" ãèš íåð³äãäñí ñúåçää öåðãëëòèí ¢¢ëäâðèí àø äèãëãäš, çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèí ÷èíðò³ ò´ðì¢ä õ³ë³ãäâ.
Ñúåçää îðëöà÷íð öåðãëëòèí ¢¢ëäâðèí, çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèã ê¢ö³ëºèã øèíð¢ëëºí³ ò´ðì¢ä³ð èëäêë êåâ. ²ð³ñ³í áîëí ºàçàäûí îðí-íóòãóäûí í¢¢ðëã÷ ñïåöèàëèñòíð äàìøëòàðí õóâàëöâ. Ñúåçäèí ê´äëìøò çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèí ó÷ðåæäåíüñèí, ìåäèöèíñê âóçìóäûí çàðºèí ìåäèöèí³ êàôåäðìóäûí íîìòíð, ç´â-éîñíà îðãàíìóäûí ýë÷íð îðëöàä, õ³ë³ãäñí ò´ðì¢ä³ð óõàí-òîîëâðàðí õóâàëöš, ê¢ö³š³õ ê´äëìøèííü òóñêàð êåëš ´ãâ. Õàëüìã Òàœº÷àñ ñúåçäèí ê´äëìøò çàðºèí-ìåäèöèíñê øèíšëëòèí áþðîí ºàðäà÷ Âèêòîðèÿ Áîãàåâà îðëöâ.
Áàðò áåëäñíü ÄÎΊÀÍ Íàòàëüÿ

Äàâñí äîëàí õîíãò òàœº÷èí ýì÷íð "Ýð¢ë-ìåíä õàðëºíä òåëåìåäèöèí îëçëëºí" ãèäã ò´ð³ð äèñòàíöèîíí ýâ-àðºàð ìåðãšëò³í ´´äë¢ëâ. Ýí êåðã-¢¢ëäâðèã ²ð³ñ³í ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí ïðîôèëàêòè÷åñê ìåäèöèí³ êåëí-óëñèí ìåäèöèíñê øèíšëëºí³ Öóòõëœ á¢ð䳚 äàâóëâ.
Ï.Æåì÷óåâèí íåðò³ òàœº÷èí áîëüíèöèí óëä áîëñí êåðã-¢¢ëäâðò 110 ýì÷ îðëöâ. Ýäí òåëåìåäèöèí³ òåõíîëîãèé îëçëëºíà, íàðò-äåëê³í áîëí ôåäåðàëüí êåìš³íä ìåäèöèíñê ä´œ ê¢ðãëºèã íîðìàòèâí-ç´âèí êåìš³íä äèãëëºí³ áîëí íàíü ÷èãí ò´ðì¢ä³ð ìåðãšëò³í ´´äë¢ëâ.
Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Þðèé Êèêåíîâèí òåìäãëñ³ð, 2019 šèëä "Ðîñòåëåêîì" ÏÀÎ òàœº÷ä á³³äã ôåëüäøåðñê áîëí ôåëüäøåðñê-àêóøåðñê ïóíêòñò îïòèêî-âîëîêîíí çàëºëäà îðóëõìí. Ýí šèëèí ÷èëã÷ ê¢ðòë áîëõëà ýì÷íðèí àìáóëàòîðüò áîëí îëíà äàìøëòûí ýì÷íðèí îôèñì¢ä ñ³í ÷èíðò³ èíòåðíåòàð òåòêãäõìí. Òåã³ä òåëåìåäèöèí³ ýâ-àðºñ îëçëëºíà ÷èíð ´´äëõíü ìàºä óãà.

Îäàõí Ìîñêâà áàëºñíä ìåäèöèí³ òóóš øèíšë³÷íðèí ²ð³ñ³í íèèö³í³ (ÐÎÈÌ) XV ñúåçä áîëâ. Òåð¢íä ²ð³ñ³í, ÑØÀ-í, Ëàòâèí áîëí Óêðàèíà ýë÷íð îðëöâ. ²ð³ñ³í ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòð Â.Ñêâîðöîâàí èëã³ñí é´ð³ëèí áè÷ãèã ýí¢í³ äàðóê Î.Ñàëàãàé ñúåçää îðëöà÷íðò óìøàä, ìåäèöèí³ òóóš øèíšë³÷íðèí ¢¢ëäâð ÷èíðò³ áîëí îëíä êåðãò³ áîëšàõèã òåìäãëâ.
2017-2018 šèëì¢äò íèèö³í³ ¢¢ëäâðèí áîëí êåñí ê´äëìøèí àø äèãëãäâ. ÐÎÈÌ-èí àõëà÷ ïðîôåññîð Ê.Ïàøêîâèí êåëñ³ð, îäà Öóã³ð³ñ³í ìåäèöèíñê ìóçåéì¢äèí ðååñòðò 185 ìóçåé á³³í³, 2014 šèëä ýäí³ òî 150 òîãòàšàëà. Òåã³ä ìåäèöèí³ ìóçåéì¢äèí òî áè÷êí-áè÷êí³ð ´ñ÷³õíü òåìäãëãäš³í³. Ýííü Î.Ñàëàãàéèí ºàðäšàõ ìåäèöèíñê ìóçåéì¢äèí äåëãðëòèí Öóòõëœãèí áîëí ñîâåòèí ¢¢ëäâðèí ê¢ö³ìš áîëšàíà.
Ýí šèë Ñå÷åíîâèí íåðò³ ìåäèöèíñê óíèâåðñèòåòä ìåäèöèí³ òóóšèí äèññåðòàöèîíí ñîâåò ¢¢ëäâð³í ýêëâ ãèš ñúåçää òåìäãëãäâ. ÐÎÈÌ ðåãèîíìóäò ìåäèöèí³ òóóšèí ìóçåéì¢äèí ¢¢ëäâðèã äåëãð¢ëõ ñåäâ³ð òàòâ, òåð¢ã öóºàð ä´œíš, ýí òóñò ê´äëìø³í øóíìºàäóëõàð øèèäâ. Ñúåçäèí ê´äëìøò Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòåðñòâèí îëíà Ñîâåòèí àõëà÷, ÐÎÈÌ-èí Õàëüìã ðåãèîíàëüí ³œãèí ºàðäà÷ Àëåêñàíäð Áîëòûðîâ îðëöâ.

Øèäð Õàëüìã Òàœº÷èí ýð¢ë-ìåíä õàðëºíà ìèíèñòðèí äàðóê Õîíãîð Ìóòüÿíîâ ßøàëòàí ðàéîíä ê´äëìø÷ êåðã³ð îäâ. Òåíä äààâðòà ºàðäà÷ ýí ´äðì¢äò 90 šèëèí ´´í³í òåìäãëñí ê¢÷-ê´ëñí³ âåòåðàí Åâäîêèÿ Áîíäàðåíêîëà õàðºàä, ²ð³ñ³í Ïðåçèäåíò Â.Ïóòèí èëã³ñí É´ð³ëèí áè÷ã á³ð¢ëš ´ãâ.
Åâäîêèÿ Íèêîëàåâíà Èâàíî-Ôðàíêîâñê îáëàñòèí Áîãîðîä÷àíñê ðàéîíà Ñòàðóíÿ ñåë³íä ò´ðš ºàðñìí. Àðâí ä´ðâò³º³ñí àâí ýí á³³ðí êîëõîçä ê¢÷-ê´ëñí³ õààëºàí ýêëñìí. Õàëüìã ºàçðò 1963 šèë³ñ àâí á³³í³, ýäí³ ´ðê-á¢ë Ñîëåíîå ñåë³íä èðš á³³ðøëñìí. Ýíä ýí Ëåíèíà íåðò³ êîëõîçèí ¢ñí³ ýä-òàâðèí ôåðìä ê´äëš éîâñìí. Å.Áîíäàðåíêî õîéð ¢ðò³, òàâí à÷-çååò³ áîëí õîéð šè÷ò³.
Îí÷òà ´´íë³íü é´ð³º³ä, áåëã á³ð¢ëš à÷-òóñèíü òåìäãëñíä âåòåðàí ðàéîíà áîëí òàœº÷èí ºàðäâðò õàíëòàí ´ðãš, õàëüìã ºàçð ýí¢íä ò´ðñêí áîëñèã òåìäãëâ.

Òàœº÷èí õîòë áàëºñí Ýëñòä 10 îëí äàâõð ãåðèí õàøà-õààöèí á³³äëèíü ÿñðóëëºíà ê´äëìø ò´ãñâ. "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ éîâóäò îëí äàâõð ãåðì¢äèí ýðãíäê ºàçðèíü ÿñš øèíð¢ëâ. Ãåðì¢äèí õàøàäíü áè÷êä¢äèí òàëâœ, ñïîðòèâí òàëâœ, ê´ëãí-ê¢÷ çîãñàäã ó-´ðãí áàãòàìšòà á³³ðí, òåð ìåò àìðëºíà îðì ÷èãí òîñõãäš áåëí áîëâ. Áè÷êä¢äèí òàëâœãèí ýðãíä š´´ëí äåâñêð äåëãñìí. Ãåðì¢ä ãåðë ´ãäã ïàíðàð òåòêãäâ, ïîäúåçä áîëºíà ´´ð øèí ñêàìåéêñ, õîã-áîã õàéõèí ò´ë³ óðíñ ò³âãäš. Òåð ìåò ãåðì¢ä òàë îðäã õààëºñ áîëí òðîòóàðìóä ÿñãäš øèíð¢ëãäâ. Òèèã³ä "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ÷èíðò³ ò´ñâ ê¢ö³ëºí³ íèë÷³ð Ýëñòèí îëí äàâõð ãåðì¢äèí ýðãíäê á³³äëíü øèíðš ñ³³õðš³í³.
Ýëñòä ýðãíäê ºàçð øèíð¢ëëºí³ ê´äëìø ýí šèëèí çóíè öàãàñ àâí ýêëñí áèë³. Îëí äàâõð ãåðì¢äèí ³ìòí ïðîãðàììä îðëöõèí ò´ë³ ýð뺳í îðóëñí áîëäã. Ýäí áèéñíü ýäí³ ãåðì¢äèí õàøà-õààöä ç¢ñí 碢ë ê´äëìø êåëºèã ýâð³ ñàíàºàðí ø¢¢š àâñí áèë³.
Ýí šèë îëí ³ìòí àëüä, ÿìàðàí ºàçðèí ýðãíäê á³³äëèã ÿñðóëõèí ò´ð³ð ꢢíäâð êåš, ýâð³ óõàí-òîîëâðàí ìåä¢ëš, äóóºàí ´ãñí³ àøàð ýí ïðîãðàììä óò òîîäàí 19 îáúåêòèã îðóëñìí, ýííü 12 îëí äàâõð ãåðèí õàøà-õààöèí, îëí óëñ àìðëºíà 6 ºàçðèí áîëí 1 ïàðêèí á³³äë ÿñš øèíð¢ëõ ç´âò³ áîëñìí.
Ìàðãàðèòà ÀÐÇÀÅÂÀ

Õàëüìãò îëí äàâõð ãåðì¢äèí êàïèòàëüí ÿñâðèí ïðîãðàìì éîâóäòàºàð á³³äë-šèðºëä òîõðàãäšàíà. 2018 šèëä òàœº÷ä êàïèòàëüí ÿñâðèí ïðîãðàììèí çóðàëà èðëö³ò³º³ð óò òóðøòàí 21 ãåð ÿñãäõ éîñòà. Ýí ´äðì¢äò òàœº÷ä îëí äàâõð ãåðì¢äèã øèíð¢ëëºí³ ê´äëìø ò´ãñ÷³í³. Õàëüìãò îäà äååð³í 16 îëí äàâõð ãåðèã ÿñš áåë êåñìí, ýííü Ýëñò, Ãîðîäîâèêîâñê áîëí Ëàãàíü áàëºñäûí, Êîìñîìîëüñê ïîñåëêèí ãåðì¢äò. ijê³ä áîëõëà Ýëñò áîëí Ëàãàíü áàëºñäò õîéð îáúåêòèí ÿñâðèí ê´äëìøèã äóóñàä, óäëãî ýäëâðò îðóëõìí. Ýëñòä ä³ê³ä íåã ãåðèí îðàºèíü ÿñš äóóñ÷àíà.
ßñâðèí ïðîãðàììèí éîâóäò òîñõëòûí îðãàíèçàöñ öóã êåðãò³ ê´äëìøèã êåš³í³. Ãåðì¢äèí õóó÷ðñí äååâðèã öóöëàä, ´äã³ öàãèí íåêâðë³ èðëöš³õ øèí ìàòåðèàë îëçëš, îðàºèíü øèíð¢ëš ñîëüšàíà.
Äàðóê 2019 šèëä òàœº÷ä 23 îëí äàâõð ãåðèí îðàºèíü êàïèòàëüí êåâ³ð ÿñõàð çóðàëšàíà, òåð òîîä Ýëñò áàëºñíä - 19 ãåð, ßøêóëü ïîñåëêä - 2 ãåð, òåð ìåò Òðîèöêîå ñåë³íä áîëí Êîìñîìîëüñê ïîñåëêä. Õàëüìã Òàœº÷ä êàïèòàëüí ÿñâðèí ïðîãðàìì ýêë³ä ¢¢ëäñí³ñ àâí, ýííü 2014-2017 šèëì¢äèí ýðãöä óò òîîäàí 74 îëí äàâõð ãåðèí êàïèòàëüí ÿñâð êåãäñí áîëäã. Òåã³ä òàœº÷ä 6 ì蜺 ºàð ê¢í á³³öèí òààëàí ÿñðóëñìí.

Øèäð Ìîñêâà áàëºñíä "2018 šèëèí ñ³í ãèñí ´ðê-á¢ë" ãèäã Öóã³ð³ñ³í ìàðºàí ò´ãñâ. Ýâð³ííü ðåãèîíäàí äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢ä òåð¢íä îðëöš, "Áààõí ´ðê-á¢ë", "Îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ë", "¥âêíðèííü àâúÿñ õàäºëšàõ ´ðê-á¢ë", "Ñåë³í ºàçðò á³³äã ´ðê-á¢ë" áîëí "²ð³ñ³í àëòí ´ðê-á¢ë" ãèäã íîìèíàöñò õîîðíäàí ä´ðëäâ. Óò òîîäàí ýí šèë ìàðºàíä 329 ´ðê-á¢ëèí äîêóìåíòñ îðóëãäâ, òåäí³ñíü 85-íü ø¢¢š àâàä, ôèíàëä îðëöõ ç´â ´ããäñìí. Òåäí³ òîîä Ýëñò áàëºñíä á³³äã òàâí ¢ðò³ Íàòàëüÿ ×óæàåâàí áîëí Ýäóàðä Ìó÷êàåâèí ´ðê-á¢ë áèë³. Íîÿáðü ñàðèí 23-ä ìàðºàíà àø äèãëãäš, ýäí³ ´ðê-á¢ë "Îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ë" ãèäã íîìèíàöä äèèëâð á³ðñí³ òóñê áàéðòà 糜ã èðâ.
Ýí àìðëºíà ´äðì¢äò ýäí Ìîñêâà áàëºñíàñ õ³ðš èðâ, òåã³ä áèäí ìàðºàíà òóñê òîäëâðàðí õóâàëöõèã ñóðâèäí. Àéòà, Ñàøà, Àëàí, Âèòàëèíà áîëí Áàäíÿ ò¢ð¢í áîëš Ìîñêâà îðâ. Îòõí Áàäíÿ ê´â¢í àðâí ñàðòà, áè÷êí áîëâ ÷èãí ýí õîë õààëºèã ñ³³í³ð äààºàä, ãåì óãà öóºàð õ³ðš èðâ. Ìàðºàíà á¢ð䳺³÷íð ñîíüí ïðîãðàìì áåëäš, Ìîñêâà áàëºñàð ýêñêóðñü á¢ðä³â, áàéðèí õóðãò íåðò³ àðòèñòíð îðëöâ.
- Áèäí "Êîñìîñ" ãèè÷ë¢ðò á³³º³ä, òåíä êîíöåðòí çàëä áàéðèí êåðã-¢¢ëäâðì¢äò îðëöâèäí. "Îëí ¢ðò³ ´ðê-á¢ë" ãèäã íîìèíàöä äàëí ºàð ´ðê-á¢ë îðëöâ, òåäí äóíä äèèëâð á³ðñíü ìàäíä èê áàéð-áàõìš ¢¢ä³â. Ýí ìàðºàã ²ð³ñ³í ê¢÷-ê´ëñí³ áîëí ñîöèàëüí õàðñëòûí ìèíèñòåðñòâ šèðºëèí ê¢íä òààëä òóññí áè÷êä¢äèã ä´œíëºí³ ñàœëà õàìäàí á¢ð䳚 äàâóëíà. Ìàðºàí ´´ä³í êåìš³íä äàâóëãäâ, áèäí Ìîñêâàä äàâóëñí ´äðì¢äèã êåñãò³í òîäëõâèäí, íåã ¢ë¢ áè÷êä¢äò öóãíü òààñãäâ. Áè÷êä¢äèí ò´ë³ ìàñòåð-êëàññìóä áîëâ, ýäí îëí ç¢ñí êåãäëì¢ä êåš, ìàðºàñò áîëí íààääò îðëöš ñåðãìšò³º³ð àìðâ,- ãèš Íàòàëüÿ Áàäíÿåâíà êåëâ.
Ìàíà òàœº÷ä "ѳí ãèñí ´ðê-á¢ë" ãèäã ìàðºàí ìàé ñàðä áîëñìí. Òåð¢íä íîìèíàö áîëºíä äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢äèí äîêóìåíòñèã Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä îðëöõèí ò´ë³ èëã³ñìí. Ìàðºàíà á¢ð䳺³÷íð òåäí³ñ ×óæàåâèõí³-Ìó÷êàåâèõí³ ´ðê-á¢ëèã ø¢¢š àââ. Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä áåëäâð êåõä ýäí³ ´ðê-á¢ëä Õàëüìã Òàœº÷èí ñîöèàëüí äåëãðëòèí áîëí ê¢÷-ê´ëñí³, ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí ñîéëûí ìèíèñòåðñòâñ ä´œ-òóñàí ê¢ðãñìí. Í. ×óæàåâàí êåëñ³ð, ýäíä öóãòàäíü õàëüìã êîñòþìñ éèëºãäâ, ´ðê-á¢ëèí âèäåîïðåçåíòàö êåõä ä´œ ê¢ðããäâ, òàœº÷èí óëñèí ¢¢ä³ëòèí Öóòõëœãèí õîðåîãðàô ýäíë³ "×è÷ðäã" áè äàñš, ñîíüí ïðîãðàìì áåëäâ. Ìàðºàíä îðëöñí ´ðê-á¢ëì¢ä³ñ çóã ýäí³ áîëí Áàøêèð³ñ, Òûâàºàñ, ßêóòÿñ èðñí ýë÷íð êåëí-óëñèí õóâöàí ´ìñâ ãèš Íàòàëüÿ Áàäíÿåâíà êåëí³, òåã³ä ýäíë³ öóºàð çóðãàí öîêóëõàð ñåäâ. Àëüäàñ ýäí èðñ³ð öóºàð ñîíüìñš, õàëüìã õóâöí éèð êå-ñ³³õí áîëšàõèã ³ìòí òåìäãëâ.
- Öóã³ð³ñ³í ìàðºàíä äèèëâð á³ðñí éîâäë ìàíà ´ðê-á¢ëä èê áàéð ¢¢ä³â. Ìàäíèã òåð¢íä îðëöõä ä´œã³í ê¢ðãñí öóã óëñò áèäí èê õàíëòàí ´ðãš³í³âèäí. Ýíòí çóã ìàíà ´ðê-á¢ëèí ê¢ö³ìš áèø, ýíòí ìàíà òàœº÷ä á³³äã îëí ¢ðò³ óëñèí äèèëâð áîëšàíà. Èèì ìàðºàñ èê óðìä ´ãí³, òåã³ä òàœº÷èí áîëíó, Öóã³ð³ñ³í áîëíó êåðã-¢¢ëäâðì¢äò, ìàðºàñò øóíìºàºàð îðëöš, õàëüìã óëñèí ñîéë äåëãð¢ëš, ìàíà ´âêíðèí àâúÿñ-çàœøàë ìåä¢ëš éîâòí ãèš öóãòàäíü äóðäšàíàâ. Ýí ìàðºàí ºóðâí šèëä³í äàâóëãäšàíà, ìàíà òàœº÷èí ýë÷íð ýðê áèø äèèë³÷íðèí òîîä îðíà. Àíäðþøêååâèõí³ áîëí Íàðèí-Øàðèíîâèõí³ ´ðê-á¢ëì¢ä óðäíü äèèëâð á³ðñìí, îäà áèäí äèèë³÷íðèí òîîä îðâèäí. Ýí ìàðºàíä äèèëâð á³ðñí ´ðê-á¢ëì¢ä "ѳí ãèñí ´ðê-á¢ëì¢äèí ê¢íäëëºí³ äåãòð" ãèäã õóðàœºóä îðíà, òåð¢ã äèèë³÷íðò áåëãëí³. Ýêèí ´äð óãòš èèì ìàðºàíä äèèëâð á³ðñíü íàíä õîéð äàì áàéðòà áîëâ, - ãèš Íàòàëüÿ ×óæàåâà êåëâ.

Íàòàëüÿ ÄÀÂÀÅÂÀ