Íàéäã÷ šèëì¢äèí ÷èëã÷. Áàðèí Ãåðèí ºóðâäã÷ äàâõðò á³³ðøëš³õ "Õàëüìã ¢íí³" ðåäàêöä îðì öàöó öàöãòà èê àëü÷óð ê´äð÷êñí áàëäðèí á³³äëò³ ´ê³ð ÷èð³-ç¢ñò³ äóíäûí íàñòà ꢢêä ꢢíë³ õàðºšàíàâ. Ìåíäèíü ñóðàä, èèã³ð³í èðš éîâõ ó÷ðàí êåëõë³, ýí öåâð õàëüìã êåë³ð õ³ð¢ ´ãñíü íàíä íåâ÷ê ´âðìšò³ áîëâ. Áèéíü áàëäð áîëíà, õàëüìãàºàð ÿºñí ñ³³í³ð êåëäìá ãèš äîòðàí óõàëñàí îäà ê¢ðòë òîäëíàâ.

Šèë áîëºí ìàíà îðí-íóòãò Â.È.Âåðíàäñêèéèí íåðò³ íåïðàâèòåëüñòâåíí ñàœ "Ê´ê õàâð" ãèäã Öóã³ð³ñ³í ñóááîòíèê á¢ðä³í³. Îðí-íóòãèí öóã ðåãèîíìóä ýí êåðã-¢¢ëäâðò øóíìºàºàð îðëöíà. Ìàíà òàœº÷èí ³ìòí ÷èãí ýí îëíà êåðãò îðëöš, éèðòìš õàðëºíà õàëõàð ýâð³ ò³âö³í îðóëíà. Îäàõí ìàíà õîòë áàëºñíä òàœº÷èí éèðòìš áîëí ýðãíäê á³³äë õàðëºíà ìèíèñòåðñòâ áîëí Ýëñò áàëºñíà àäìèíèñòðàö ñóááîòíèê á¢ðä³â. Ýí ñóááîòíèê Öóã³ð³ñ³í àêö ê¢ö³ëºí³ éîâóäò äàââ.

Óäëãî, ñåíòÿáðèí ñàðèí 29-ä, òàœº÷èí óëñèí ¢¢ä³ëòèí Ãåðèí óë äååð "100 šèë õîîðàí á³³ñí õàëüìã ê´â¢í áîëí ꢢêí³ íåã ´äð" ãèäã êåëí-óëñèí õîîðíäê ôåñòèâàëü áîëõ. Ýí êåðã-¢¢ëäâð òàœº÷ä á³³äã îëí êåëí-óëñèí ýë÷íðèí õîîðíäê õ³ðëö³í³ çàëºëäàã, èíüãëëòèã áàòðóëëºíä íèë÷³í ê¢ðãõìí.

Øèäð "Áàëºñíä ñ³í êåö-òààëòà á³³äë òîãòàëºí" ãèäã ýðêí ÷èíðò³ ò´ñâ ê¢ö³ëºèã òåòêëºí³ òàœº÷èí âåäîìñòâñèí õîîðíäê êîìèññèí äàðàíè ñ¢¢ð áîëñí áèë³. Ýí ÷èíðò³ ò´ñâ òàœº÷èí ìóíèöèïàëüí á¢ðä³öñò ê¢ö³ëºí³ éîâóäûí òóñêàð ꢢíäâð áîëâ. Ýí êîñìèññèí õàíüä îëíà íèèö³ñèí ýë÷íð îðíà. Òåã³ä ÷èãí ñ¢¢ðò îðëöñí ²ð³ñ³í ꢢêä óëñèí íèèö³í³ Õàëüìã ³œãèí ºàðäà÷ Ëèäèÿ Ëåáåäåâà Ýëñòèí á³³äëèí, êåö-òààëûí òóñêàð ò´ð áîñõñí áèë³. Ýí¢í³ êåëñ³ð, ´ð¢í ýðò áàëºñíà öóòõëœãàð éîâõëà, ³³õ òîîò ¢çš áîëõìí.

¥öêëä¢ð Ýëñòä îí÷òà, áàéðòà éîâäë ó÷ðâ, ´í÷³ð ´ññí áàº÷óä øèí òîñõñí ãåðò ïàòüð àââ. Áàëºñíà 1-÷ ìèêðîðàéîíä ´í÷í ꢢêäèí ÷ååð¢äò òåìäãëãäñí óëñèí ò´ë³ òîñõãäñí 60 ïàòüðòà îëí äàâõð ãåð ê¢öö ýäëâðò îðóëãäâ. Ýí¢ã õîéð äåâñœã³ð òîñõñìí. Ýêí àâãòàí ãåðèí õîéð ïîäúåçää òîñõëºíà ê´äëìøèã ò´ãñ³º³ä, ýí õàâðàð ò¢ð¢í ä´÷í ïàòüð áåë ê庳ä, ³ìòí øèí ïàòüðò îðñí áîëäã. Õîéðäã÷ äåâñœä ñ¢ë ïîäúåçää òîñõëò äóóñàä, ä³ê³ä õ´ðí ê¢í øèí ïàòüðò îðõ áîëâ.

Ñåíòÿáðü ñàðä Ýëñò áàëºñíà 18-÷ òîéãòà äóíäûí øêîëä ñîíüí îëí êåðã-¢¢ëäâð áîëâ. Õàëüìã óëñèí ãåã³ð¢ë³÷, ꢜêë íîìò Çàÿ-Ïàíäèòàí íîìèí èê ¢¢ëäâðò íåð³äñí àðâí õîíãà èê ê´äëìø á¢ðä³ìšèí ñ³í òààëä äàâóëãäâ. Ò´ðñêí÷ ñåäêë 碢ëºíä èê ÷èíðò³ àðâí õîíãà êåðã-¢¢ëäâðèí àøèíü äèãëñí õàðºëò ñóðºóëü÷íðò òîäëãäõíü ìàºä óãà. Øêîëûí ñóðºóëü÷íð õàëüìã êåë äåëãð¢ëëºí³ Öóòõëœãèí ºàðäà÷, æóðíàëèñò áîëí áè÷³÷ Àðñëàí Ñàíäæèåâëà õàðºâ.

Õàëüìã Òàœº÷èí à÷òà àðòèñòê Òàòüÿíà Êîæèåâàã ìåääãî óëñ ìàíà òàœº÷ä óãà. Òåàòðò äóðòà óëñ íåã ¢ë¢ ýí áèëãò³ àðòèñòêèí íààäí áîëºíä äóòàëãî èðš, ñ³³õí ýðäìèíü îíüãàí ´ã÷ õ³ë³í³. Áèëãèí îëí õàëõàðí îëí äóíä ê¢íäëëº îëñí àðòèñòê èòêìæò³ ä¢ð á¢ðä³äãèíü òåàòðèí øàëºà÷íð, èñêóññòâèí ¢¢ëä³÷íð ÷èãí òåìäãëí³. Òàëäàí îëí àðòèñòíðàñ éèëºðõë³ðí Òàòüÿíà øîãòà ä¢ðì¢äèã éèð ñ³³í³ð, ñåäêë àâëì ´â³ðö³ð á¢ðä³äãíü áàñ íåã ñ³í îí÷íü áîëšàíà.

Îäàõí ìàíà òàœº÷ä Õàëüìãèí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷åí ¢ðâð³ð ê¢íäò³ ãåâø Ëõàêäîð èðñí áèë³. Ýí áóääèéñê ôèëîñîôèí äîêòîð 16 šèëèí òóðøàðò Áîãä ãåã³í XIV-÷ Äàëà ëàìèí îð÷óëà÷ áîëš ¢¢ëäë³, òåð¢í³ "Ïóòü ê ñâîáîäå", "Èñêóññòâî æèòü è óìèðàòü â ìèðå", "Ïðîáóæäåíèå óìà è ïðîñâåòëåíèå ñåðäöà", "Ñòóïåíè ìåäèòàöèè" ãèäã äåãòðì¢äèã áàðàñ ºàðºõäíü òóñëëà. Ê¢íäò³ ãåâø Ëõàêäîð Áîãä ãåã³í Äàëà ëàìëà õàìäàí êåñã ä³êš ìàíà òàœº÷ä çàëðš èðë³. Ýí 2005 šèë³ñ àâí ò´âäèí ê´äëìøèí áîëí àðõèâì¢äèí Áèáëèîòåê (Ýíòêã îðí-íóòã, Äõàðàìñàëà áàëºñí) òîëºàëšàíà. Ýí Áèáëèîòåê - Ò´âäèí óëñèí øàð øàšíà ç´´ð õàäºëäã õàìãèí èê íîìèí áîëí øèíšëëºí³ öóòõëœ.

Ýëñò ¢¢ä³ä 152 šèë ê¢öâ. Òåã³ä äàâñí áåìá³ ´äð ýëñòèõí ò´ðñêí áàëºñíàííü ¥äðèã ´ðãìšò³º³ð, áàéðòà-áàõìšòàºàð òåìäãëâ. Ìàíà õîòë áàëºñíà áàéðò îðëöõàð îðí-íóòãèí êåñã áóëœãóäàñ ãèè÷íð èðâ. Ýí šèë Ýëñò áàëºñíà ¥äð òåìäãëëºí³ áàéðèí ïðîãðàìì éèð ´ðãí áîëí ñîíüí áîëâ ãèš òåìäãëõ êåðãò³. ¥ð¢º³ð áàëºñíà 3-÷ ìèêðîðàéîíä ñåë³í³ ýäë-àõóí ÿàðì ýêëâ. Òàœº÷èí ðàéîäàñ àðºëà÷íð áîëí ôåðìåðì¢ä ìàõ, ò³ð³-òåìñ, çåð-çåìø, ìàõíà áîëí ¢ñí³ ç¢¢ò³ õîò-õîë, íàíü ÷èãí ýäë-óóø êèìä³ð õóëäâ.

Æóðíàëèñòíðèí íàðò-äåëê³í êîíôåðåíöèí õîéðäã÷ ñåêöä êåëí-óëñèí õîîðíäê õ³ðëö³í³ òóñêàð êåëâ. Ýí¢í³ ê´äëìøèã Õàëüìã ÃÓ-í ïðîôåññîð Ðàèñà Áàòíàñóíîâà áîëí êåëí-óëñèí õîîðíäê æóðíàëèñòèêèí ãèëüäèí àõëà÷ Ìàðãàðèòà Ëÿíãå ºàðäâ. Öóã æóðíàëèñòíðèã õàëüìã ºàçðò èðñíë³, Ýëñòä êîíôåðåíöä îðëöšàñíëà Ðàèñà Áàòíàñóíîâíà é´ð³â. "¥´ðäèí 糜ã" ãàçåòèí á¢ð䳺³÷ Î÷ðà Íîìò Ñàíêò-Ïåòåðáóðãèí óíèâåðñèòåòä ñóð÷àñìí, ýíäð ìàíà òàë Ñàíêò-Ïåòåðáóðãàñ èðñí ãèè÷íð ñåêöèí ñ¢¢ðò îðëöšàíà.