Äàâñí áåìá³ ´äð Ýëñòä, "Îéðàò-Àðåíà" ñïîðòèâí êîìïëåêñò, "Òþëüïàí÷èê" áè÷êä¢äèí ãîñóäàðñòâåíí àíñàìáëü á¢ðäñí³ 25 šèëèí ´´íä íåð³äãäñí áàéðèí êîíöåðò áîëâ. Õàëüìã Òàœº÷èí èñêóññòâèí à÷òà ¢¢ëä³÷ Ëþäìèëà Òîëêà÷åâà áîëí Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí à÷òà ê´äë³÷ Åâãåíèé Òîëêà÷åâ àíñàìáëèã òîãòàš, îäà ÷èãí ºàðäš éîâíà. Ýí óò öàãèí ýðãöä áè÷êä¢äèí àíñàìáëèí íåðíü ²ð³ñ³ä áèø ºàçàäûí îðí-íóòãóäò ºàðíà. Ïàðèæ, Ðèì, Ñòàìáóë áîëí íàíü ÷èãí äåëê³í áàëºñäò áèëã-ýðäì³í ¢ç¢ëš, íåð³í òóóðóëñìí. Ëþäìèëà áîëí Åâãåíèé Òîëêà÷åâ áèéñíü ýâð³ öàãòàí íåðíü òåìäãò³ ¢¢ä³ã÷ êîëëåêòèâñèí õàíüä áèèëš éîâñìí. Ýäí áèëãò³ áèè÷íð, õîðåîãðàôìóä, áàãøíð ì´í. 25 šèëèí ýðãöä îëí ꢢêäèã áèèëäã äàñõàä ñóðºñìí. "Òþëüïàí÷èê" àíñàìáëüä îðäã á³³ñí êåñã ꢢêä-ê´â¢ä áèèºèí ýðäì ø¢¢š àâ÷, šèðºë³í çàëºñí áîëäã. Ýííü "Áàìá öåöã" äó-áèèºèí àíñàìáëèí, "¥´ðäíð" áèèºèí òåàòðèí àðòèñòíð, êåñãíü áèèºèí ñòóäü ºàðäíà. Ýäí³ ñóðºóëü÷íð ´ñ³ä-áîñàä, õîðåîãðàôèí ýðäì äàñàä, "Òþëüïàí÷èê" àíñàìáëüä øèí áè ò³â³ä, áàãøíðèííü à÷èíü õ³ð¢ëí³.
"Òþëüïàí÷èê" àíñàìáëèã îí÷òà ´´íë³íü é´ð³õ³ð ýí¢ã êåç³ä ÷èãí ä´œíäã, óðìä ´ãäã ¢¢ðì¢äíü èðâ. Áàéðèí êåðã-¢¢ëäâðò òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ îðëöš, áè÷êä¢äèí àíñàìáëèã áîëí ºàðäà÷íðèã Ëþäìèëà áîëí Ãåííàäèé Òîëêà÷åâèõíèã é´ð³š, ¢ã êåëâ. Òåð ìåò ýâð³ ´´í³í òåìäãëš³õ Ëþäìèëà Ãåííàäüåâíàã é´ð³â.

Õàëüìã Òàœº÷ä òóðèçìèí äîëàí õîíãèí éîâóäò îëí ç¢ñí ñåðãìšò³ êåðã-¢¢ëäâðì¢ä áîëâ. Òåäí äóíä Á.Áàñàíãîâèí íåðò³ Êåëí-óëñèí òåàòðò "Áàìá öåöã" äó-áèèºèí ãîñóäàðñòâåíí àíñàìáëü áåëäñí "Áàäì öåöã" ôîëê-áàëåòèí ïðåìüåð îí÷òà îðìàí ýçëâ. Ýí áàëåò ò¢ð¢í áîëš 2005 šèëä ¢ç¢ëãäñìí, áîëâ îäà ç³ðì ñîëüâð îðóëãäàä, îëíà îíüãò øèí íààäí òóñõàãäâ.

Ýêì ³ìäðë çàëºëà,
Ýëäâ šèðºë àòõóëëà,
Ýí îð÷ëœä äóóëõ
Ýðäì, áèëã ´ãë³…
Áàëàêàí Àëåêñåé
("Ýêì, èíüãì, ꢢêì" ãèäã ø¢ëã³ñ)

Ìàðò ñàðèí 27-ä ìàíà îðí-íóòãò òåàòðèí íàðò-äåëê³í ¥äð òåìäãëí³. Ýí áàéðëà îëí ³ìòèã áîëí ñàëâðèí ê´äë³÷íðèã òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ é´ð³â. "Òåàòð - áèëã-ýðäìèí íåã ³œãíü áîëñí äååð³í ´ð-´â÷ ñåäêëèí áîëí ¢¢ä³ëòèí óõàí-ñåäêë öóã äåëê³í ò´ë³ òàðõàíà. Îëí ³ìòèã ñîéëëà, òóóšëà òàíüëäóëš, àâúÿñ-á³ðöë³, çàœøàëëà áàò çàëºëäà õàäºëõ àðº ýí ´ãí³. Õàëüìã Òàœº÷èí ñîéëûí šèðºëä òåàòðàëüí èñêóññòâ èê òààñëò îëíà. Òåàòðèí ñåçîí áîëºí øèí íààäàð, òåð¢íä èê áèëãò³º³ð íààäñí øèí ä¢ðì¢ä³ð éèëºðí³. Øèí íààäí áîëºí ñîéëûí šèðºëèí îí÷òà éîâäëä õ¢âðš îëí ³ìòí³ îíüã ýçëí³. Òåã³ä ýíäðê áàéð ºàíöõí òåàòðèí ê´äë³÷íðèí áèø, áîëâ òåäí³ ¢¢ä³ëòèã ¢íëäã êåñã ³ìòí³ ñ³í ´äð áîëšàíà.
Òàœº÷èí òåàòðèí ¢¢ëä³÷íð óõàí-ñåðëèí áîëí øàãøàâäûí ¢íò³ òîîòûã õàäºëëºíä, òàðõàëëºíä áîëí ´ð㚢ëëºíä èê ò³âö³í îðóëšàíà, ¢¢ä³ã÷ ê´äëìø³ðí ìàäíä óðìä ´ãí³, áèëã-ýðäìë³ õàðºñíà õ´â-êèøã áîëí áàéð ¢¢ä³í³", - ãèš É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.
Òåð ìåò òàœº÷èí Óëñèí Õóðàëûí (Ïàðëàìåíòèí) Àõëà÷ Àíàòîëèé Êîçà÷êî áîëí ïðàâèòåëüñòâèí Àõëà÷ Èãîðü Çîòîâ, ²ð³ñ³í Îðí-íóòãèí Õ¢¢âèí äåïóòàòíð Ìàðèíà Ìóêàáåíîâà áîëí Áàòîð Àäó÷èåâ Öóãäåëê³í òåàòðèí ´äðë³ îëí ³ìòèã áîëí ñàëâðèí êîëëåêòèâñèã é´ð³š, øèí ê¢ö³ìš áîëí õ³ë³º³÷íðèí ñåäêë ýçëš éîâòí ãèš é´ð³â.

Ìàðò ñàðèí 27-ä òåàòðèí íàðò-äåëê³í ¥äð òåìäãëãäí³. Òåàòðèí íàðò-äåëê³í èíñòèòóòûí ñåäâ³ð³ð èèì áàéð òåìäãëõ áîëš øèèäãäñìí. ÞÍÅÑÊÎ-í ìåäëä 1948 šèë³ñ íààðàí ýí èíñòèòóò ¢¢ëäš³í³. Îëí ³ìòí áîëí ãîñóäàðñòâñ õîîðíäê çàëºëäàã òåàòðèí èñêóññòâèí ä´œã³ð óëì áàòëõ ê¢öëò³º³ð ýí îðãàíèçàö ¢¢ëäí³. 1961 šèëä ýäí³ íèë÷³ð òåàòðèí øèøëœ ´äð îëíà ëèòä áàòðñìí. Äàðóê 1962 šèë³ñ àâí ýêë³ä ýí ´äð òåìäãëäã áîëâ. Îäà áîëõëà, òåàòðèí ´äðèã 192 îðí-íóòãèí òåàòðìóäûí êîëëåêòèâñ áàéðèí á³³äëä òîñíà.

Áàñœãà Áààòðèí íåðò³ Êåëí-óëñèí äðàìàòè÷åñê òåàòðò "Óëàí Çàëà" ìàðºàíà äèèë³÷íðò "Ìóçà" ãèäã òàœº÷èí ì´ð³ áàéðèí á³³äëä á³ð¢ëš ´ãâ. Ýâð³ííü áèëã-ýðäìä³í ´´ä³í ê¢ö³ìš á³ðñí, îëí äóíä èê òåìäãò³ áîëñí èñêóññòâèí ¢¢ëä³÷íð áîëí ñîéëûí ê´äë³÷íð ýí èê ÷èíðò³ ì´ð³º³ð à÷ëãäâ. Èñêóññòâèí íåðò³ ¢¢ëä³÷íðò, ñîéëûí éè뺳í ñ³í ê´äë³÷íðò, áèëãò³ àðòèñòíðò, äóó÷íðò, áèè÷íðò à÷òà ì´ð³ºèíü Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ Àëåêñåé Îðëîâ á³ð¢ëš ´ãâ.

Õàëüìã îëí óëñèí ø¢ëã÷ Íóóðà Âëàäèìèð ò´ðñí ºàçðòàí íåð³äñí ¢¢ä³âðò³í:
Íàðòà äåëê³í ýðäíü äóíäàñ
Íàíä Áóºó õîòí ¢íò³.
Àºàðíü, ê´ãšì ìåò äóóäíà.
Àðøàëí, ´ð÷ì ìóóºàñ óóäíà.
Áóºó ç¢ðêèì áàòàð á¢ñë³ä,
Áóëãíü ³ìä ñóäöàð öîêíà.
Ò´ðñêí³ ¢í𠢜ã³ð äàìšàä,
Ò´ðõ³ð³ ìèíè öóñíä ¢ëäë³,- ãèš³í³.

Íîìò Íèíà Î÷èðîâàí ´´íä íåð³äñí ãóìàíèòàðí íîìèí
äåëãðëòèí ò´ð³ð áîëñí óìøëºíàñ
Ìàðò ñàðèí 2-ò Ýëñòä, ïðàâèòåëüñòâèí Ãåðèí ñ¢¢ðèí çàëä Õàëüìã Òàœº÷èí íîìèí à÷òà ¢¢ëä³÷ Íèíà Î÷èðîâàí îí÷òà ´´íä íåð³äñí íîìèí óìøëºí áîëâ. "²ð³ñ³í ¥ìí ¢çãèí ðåãèîíìóäò ãóìàíèòàðí íîìèí ´äã³ öàãèí á³³äë" ãèäã ´ðãí ò´ð³ð ýí áîëñìí. Èê õóðãèã òàœº÷èí ñóðºóëü-ýðäìèí áîëí íîìèí ìèíèñòð Íèêîëàé Ìàíöàåâ ºàðäš Íèíà Ãàðÿåâíàä íåð³äñí òàœº÷èí Òîëºà÷èí É´ð³ëèí áè÷ã óìøâ. Ìàíà òàœº÷èí àêàäåìè÷åñê íîì äåëãð¢ëëºíä îðóëñí èê ò³âöèíü òåìäãëš áàò ýð¢ë-ìåíä ýäëš á³³òí ãèš Àëåêñåé Îðëîâèí É´ð³ëèí áè÷ãò êåëãäš³í³.

Šèë áîëºí èèì êîíöåðò Ï. ×îíêóøîâèí íåðò³ Ýëñòèí èñêóññòâèí êîëëåäæä áîëíà. Öàãòàí ñóðºóëèí ýí çàâåäåíü ò´ãñ³º³ä, îäà ê´ãšìèí àõ ñóðºóëü èíñòèòóòìóäò, êîíñåðâàòîðüìóäò äàñ÷àõ áàº÷óä ¢âëèí àìðëºíä èðõë³ðí ò´ðñêí êîëëåäæä èðš, òîîöàíà êîíöåðò ¢ç¢ëí³.

Òàœº÷ä òåìäãò³ çóðã öîêà÷ Ãàðÿ Ëèäæèåâ ýí šèë ÷èãí "Ïåðâîçäàííàÿ Ðîññèÿ-2018" ãèäã º³³õ¢ëä îðëöšàíà. Çóðãóäûí ýí ôåñòèâàëüä öóã îðí-íóòãàñ íåðò³ îëí çóðã÷íð îðëöíà. Òàâäã÷ êåìä³í áîëšàõ ýí èê êåðã-¢¢ëäâð ñ³í àâúÿñò òîõðšàíà. Áèëãò³ çóðã÷íðèí çóðãóäò ìàíà èê ²ð³ñ³í áóëœ áîëºíàñ öîêš àâãäñí çóðãóä ¢ç¢ëãäí³. Êàì÷àòêàñ àâí Êàëèíèíãðàä ê¢ðòë á³³õ ºàçðèí èê àºóä á³³ðøëäã îëí àœ - àºðóñä, šèâðòíð áîëí íàíü ÷èãí òîîò ¢ç¢ëãäñí á³³í³. ª³³õ¢ëä ò³âãäñí çóðãóäûã õ³ë³õë³, îðí-íóòãàð çóóëü÷ëº êåñí áîëíà÷. Òåä¢ ä¢œã³ ñ³³õí îëí ºàçð ìàíà èê ò´ðñêíä á³³í³.

Ôåâðàëü ñàðä Õàëüìã óëñèí áè÷³÷ Áàëàêàí Àëåêñåéèí éèðí šèë³ ´´í òåìäãëãäš³í³. Íåðò³ áè÷³÷ îëí ò¢¢ê, ðîìàí áîëí êåëâð áè÷ñí äååð³í äðàìàòóðãèéèí õàëõàð øóíìºà êåâ³ð ¢¢ëääã áèë³. Áè÷³÷èí êåñã íààäûã Êåëí-óëñèí äðàìàòè÷åñê òåàòðèí ò³³ç äååð ò³âñìí.