Арвн тавдгч зун җилин эклцәр Цастын орнд (Төвдт) әмдрҗ бәәсн моңһл гелң Зуңква Лам “Бодь мөрин зерг” гидг бурхна номин дегтр зокасмн. Тер цагас авн энүнә сурһальд орсн күмс җил ирвәс икгдәд “Цастын мергдин оран чимг” гиһәд магтад, энүндәд мөргәд, сурһалинь дахад йовдг мөн. Мана өвкнр чигн Зуңква бурхиг ик гидгәр бишрдг бәәсмн. Өдгә цагин хальмгуд хойрдгч бурхн Зуңква гегәниг мартл уга йовцхана.

Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министр Кикенә Юрий шуд залһлдана йовудт коронавирус гемин туст тогтсн бәәдлин тускар ахрар келҗ өгв. Пандемий эклсн цагас авн мана таңһчд 3669 күн COVID-19 гемәр гемтв. Сүл хонгт дәкәд 69 күүнд эн хальдврта гем илдкгдв гиҗ министр зәңглв. Ут тоодан 2479 күн эмнлһ авад эдгв. Ода эмнлһнд бәәдг улсас 12 күн күндәр гемнҗәнә, теднәснь 4 күн ИВЛ аппаратд бәәнә. Таңһчин госпитальмудт 361 күн эмнлһ авчана. Көтчнрә районд - 26, Яшкулин -17, Яшалтан – 16 болн Хар Һазра районд – 14 күн госпитальд бәәнә. Ода деерән таңһчин эмнлһст дәкәд немр 60 орм бәәнә.

Шидр Әрәсән социальн даатхлһна саңгин Хальмг Таңһчар үүлддг региональн әңгд гемтә-шалтгта улсин төлә реабилитацин 316 техническ эв-арһ авч ирв. Эрмдгтә улсиг техническ эв-арһсар тетклһнә кергт 400 миңһн арслң олзлгдв. Эн кегдлмүд шалтгта бичкдүдт болн бөдүн улст керглгдҗәнә. Эднд 117 тайг, түшәд йовдг 12 шишлң эв-арһ, 7 тергн болн күнд гемтә улст эркн кергтә 180 шишлң эв-арһ болн нань чигн кегдлмүд авгдв. Темдглхәс, эн җилин түрүн өрәлд гемтә-шалтгта улст реабилитацин 670 миңһн эв-арһ йилһгдв.

Билгті, эрдмті, цецн ухата улс тууљин экнд йовдмн. Ўлдчн селіні ўндсни гимназин тууљин нег халхд Очр Джогаевна Мукаеван нерн йилєрљ эврі мґрієін олсмн. Ґдгі цагт тањєчин эрдм-сурєульд, сойлд энўні кесн ачин тускар кесг ўгмўд келгдсн бііні. Дунд сурєульд хальмг улсин тґрскн келн, сойл, тууљ болн авъясмуд эврі орм эзлхин кергт Очр Джогаевна оньган тусхаљ, ик кґдлмш келі. Ўлдчні гимназь тедні негнь болљана. Тўрўн хальмг этнопедагог, профессор болљ номт эвріннь тівцін мана сурєулин делгрлтд орулсмн.

Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерств райод хоорндк медицинск төв бүрдәлһнә көдлмшиг цааранднь давулҗана. Тиим нег төв Лаганя района эмнлһнә улд үүлдхмн. Энд ода чинртә төсвс бәәдл-җирһлд тохралһна керг-үүлдврмүд күцәгдҗәнә. Тиигәд, энд түргн медицинск дөң күрглһнә госпиталь, гүлгн гемтә улст амбулаторн дөң күрглһнә болн 2-ч девсңгин травматологическ төвмүд бүрдәлһнә төрмүд хаһлгдҗана.

Приютн селәнд бәәдг психоневрологическ таңһчин диспансерт ясврин көдлмш төгсхдән өөрдҗ йовна. Энд эмнлһн эдлврт орулгдснас авн түрүн болҗ капитальн ясвр кегдҗәнә гиҗ темдглх кергтә. Нидн Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Приютна районд көдлмшин кергәр одсн цагтан эн эмнлһнә көдләчнрлә харһсн билә. Келхд, урднь нег чигн таңһчин һардач тиигәрән одад уга бәәсмн. Тер харһлтын йовудт таңһчин толһач эмнлһнә көдләчнр ямаран таалд көдлҗәхиг болн гемтә улс ямаран таалд эмнлһ авчахиг үзәд, энд ясвр келһнә төриг хаһлх үгән өгсн билә. Терүнә дару Әрәсән правительствин көрңгәс 43 сай арслң йилһгдсмн.

Мана Шарнут селәнд Евдокия Бембеевна Мутеева медәт бәәнә. Энүнә эцк Бадмин Бембә, экнь Цаһан тавн үртә бәәҗ: хойр көвүн, һурвн күүкн. Отхн күүкнь Дуня 1939-ч җилд һарсмн. Төрскән харсгч Алдр дәәнд эцкнь мордад, әмд үлдәд, өрк-бүлән Сиврин һазрт олҗ авна. Дәәнә падрсн һалас һарсн салдс Бемб Алтайск крайин Третьяковск района Барановка колхозд һарудын манач болна. Отхн күүкнь Дуня һурвн класс төгсәчкәд, экләд көдлнә: өвс хадлһнд, тәрә-темс цуглуллһнд болн талдан хар көдлмшт гесән теҗәх кергтә бәәсмн.

«Гер-бүүр болн балһсна кец-таал» гидг келн-улсин төсвин «Балһснд сән кец-таал тогталһн» гидг федеральн көтлврәр Баһ Дөрвд селәнә төвд амрлһна парк бүрдәгдҗәнә. Эн җилин эклцәр селәнә бәәрн улс бийснь сән таал тогтах орм йилһҗ авсн билә. Олн әмтн дууһан өгәд, эн объект тосхлһиг дөңнсмн. Ода энд тосхлтын көдлмш гүргүдән орсн бәәнә. Хулһн сард эн объект эдлврт орулгдҗ байрин таалд секгдхмн гиҗ зуралгдҗана.

Шидр Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерствд социальн чинртә коммерческ биш бүрдәцс дунд болсн марһана аш диглгдв. Терүнд диилвр бәрсн бүрдәцс таңһчин бюджетәс йилһгдҗәх мөңгнәс дем авч, әмтн дунд чик авг-бәрц батруллһна болн олн зүсн гемәс саглуллһна керг-үүлдврмүд күцәлһнд терүг олзлхмн.

Пандемий эклсн цагас авн мана таңһчд коронавирусар 3530 күн гемтсн бәәнә гиҗ өцклдүр Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерств зәңглв. Теднәснь 2468 күн эмнлһ авсна хөөн эдгв. Харм төрхд, сүл цагт нег хонгин туршарт тәвн һар күн эн гемәр гемтснь илдкгднә. Эн то-диг эс баһрҗахнь әмтн тер кевәрн саглуллһна некврмүд эс күцәҗәхиг ил үзүлҗәнә.