Ленар хам-хоша біідг «Чонын кевтр» гидг хотнур адєљ йовна, тенд ээљнь бііні. Тиигірін нег чигн автобус йовдгог эн медні. Ээљдін золєхар єарад йовљахлань экнь: «Кґвўн минь, электричкас бун, хотнур йовх кґлг хі, эс гиљ біірн імтиг дахад йов. Єанцарн бичі йов. Хаалє ямаран болхнь меддг арє уга. Сўл љилмўдт тер єазрар чонмуд элвг гиљ соњслав», – гиљ Ленариг саглулсн билі.

Зуни амрлһна кем нег агчм кевтә давҗ, сурһулин шин җил эклтл өрәл сар үлдв. Эн өдрмүдт Элст балһсна базрт болн лавкст эк-эцкнр күүкдтән сурһульднь кергтә эд-тавр болн хувц-хунр хулдҗ авчахиг үзҗ болхмн. Әрәсән сурһуль-эрдмин министр Сергей Кравцовин зәңглсәр, сурһулин җил урдк кевәрн авъяст тохрсар һаха сарин 1-д эклхмн, зуг бичкдүдин әәмшг уга бәәдл тетклһнә болн санитарн некврмүд күцәлһнә төрмүдт ик оньг өггдхмн.

Өцклдүр өрүн кесн то-дигәр, пандемий эклсн цагас авн мана таңһчд коронавирус гемәр 3413 күн гемтснь темдглгдв. Теднәснь 2457 күн эмнлһ авсна хөөн эдгв. Эн гем түрүн болҗ мана таңһчд илдкгдснә цагт гемтә улсин то арвн-хөрн, зун күүнд күрхлә бидн зөвәр әәмшгтәһәр терүнә тускар умшдг биләвидн. Ода болхла эн то һурвн миңһнәс үлү болв. Намрин-үвлин кемд эн то кесг холванд икдх гисн әәмшг бәәнә. Эннь әмтн саглуллһна керг-үүлдврмүд эс күцәҗәхәс иштә учрҗана.

Хальмг Таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министерствин зәңглсәр, эн җилин эклцәс авн техническ эв-арһсиг көлсллһнд өглһнә пунктсин туслмҗиг 227 күн олзлв. Ут тоодан 344 техническ эв-арһ әмтнд йилһҗ өггдв.
Шидр Үстин района әмтнә социальн теткврин комплексн төв (КЦСОН) реабилитацин техническ кегдлмүдәр теткгдв. Эднд «Демографь» гидг келн-улсин төсвин «Ах үй» гидг региональн төсвәр 24 шин кегдл йилһгдв.

Шидр Әрәсән социальн даатхлһна саңгин Хальмг Таңһчар үүлддг региональн әңгд көдлмштән шав авсн Семена Евгенийд шишлң көлгн-күчнә түлкүр бәрүлҗ өггдв. Семена Евгений бийнь Целинн районас. Эн цөөкн җил хооран көдлмшин кергәр йовҗ йовад хаалһд Воронежск мүҗд зеткрлә харһв, тенд энүнд түрүн медицинск дөң күргсмн. Хөөннь Евгений таңһчин эмнлһнд кесгтән бәәв, месллһнә хөөн энүнд реаблитац керглгдв. Кесг сармудт эмнлһ авсн бийнь эн күцц эдгсн уга.

Шидр «Хальмгин сән гисн эд-тавр» гидг таңһчин марһана аш диглгдв. Эн марһан хальмг арһлачнрин эд-таврин болн хот-хоолын чинр өөдлүлхин, теднә тускар олн әмтн медхин төлә зарлгдсмн. Марһан арвн һурвн номинацар давулгдв. Болв бәәрн арһлачнр нурһлҗ «Хот-хол», «Сурһуль-эрдмин болн спортын халхар күргҗәх туслмҗ» болн «Промышленн эд-тавр» гидг номинацст шунмһаһар орлцв. Марһана ашар бод мал өскдг болн махна зүүтә хот-хол кедг Хар Һазра «Первомайский» эдл-аху, өгрсн шаврар кегдлмүд кеҗ һарһдг арһлач Мария Кнурева болн негдсн багмудын спортивн белдврин таңһчин төв дииләчнр болв.

«Хар Єазр» гидг нерті заповедникд тўрўн Визит-тґв секгдв. Терўні тускар ТАСС-н седкўлчнрт заповедникин директор Увшан Баатр келљ ґгв. Зуульчллєн делгрўллєнд ик килмљ єарєад, заповедникин кґдлічнр кґдлмшин олн янз олзлљ кґдлні. Цагин неквриг тоот авч, шин тоотыг ўўлдвртін олзлхар шунна. Тиигід Визит-тґв секх шиидвр тґрсмн. Озерный гидг біірнд тернь секгдв. Нааран ирсн улсиг хальмг ишкі гер тосна.

Сўл љилмўдт зуульч улс мана тањєчур олар ирдг болв. Учрнь юундв гихлі хальмг теегт тедниг соньмсулдг тоотс зґвір немгдв. Љил ирвіс Хальмг Тањєчин хотл балєсн оњдарад, наадк орн-нутгин балєсдла ідл биш болад, келн-улсин ончарн йилєрід бііні. Тањєчин райод чигн бас урдк біідлін соляд улм бає-саєар хальмг келн-улсин ґвірцті болљана. Ташр ода мана тањєчин тускар орн-нутгин олнд зіњгллєні эв-арєс дару-дарунь бичід, соњсхвран кеєід, хальмг тег зуульч улсин тґлі Ірісін йир соньн гисн регионд сольгдљахнь маєд уга гиљ зіњглљіні.

«Йөрәлин экн – тосн, харалын экн – цусн» гиҗ эрт урд цагас авн мана улан залатнр келнә. Хальмг көгшд цуг сән юмиг йөрәдг авг-бәрцтә болчкад, харал келхд ик дурго. Зуг, зәрм-зәрмдән ик му һарһсн күүг харадг чигн бәәнә. Тер харалыг, күүнд хальдад ирхләнь, «хар келн» гиҗ дууддг.

Ик эрт урд цагас авн мана өвкнр эргндк һазр-делкәг шинҗлҗ үзәд, хойр-һурвн зүүлд салһҗ йовдг бәәҗ. Тер хуучн үзлнь ода күртл олн хальмгудын чееҗ-седклд хадһлгдад бәәһә. Хальмг көгшдин келсн үгд тернь зәрм-зәрмдән һарч ирнә. Бурхн багшин ном-шаҗн өөрд-хальмгудын нутгт делгрәд уга бәәтл бөөһин шүтлһ олн әмтнә ухан-седкл эзлҗ, кецү-берк әмдрл-җирһлд түшг-тулг болҗ, хамг мууһас зәәлүләд, күрх сәәнд күргдг арһ бәәҗ. Тер бөөһин шүтлһин үзлд һазр-делкән һурвн орн бәәнә.