Москвад Диилврин музейд мартын 13-д Хальмгин автономин 100 љилин ґґнд нерідсн єііхўл секгдсн билі. Коронавирус гемин пандемий эклхин ґмн эклљ кґдлсн єііхўлд імтн оларн ирљ чадсн уга. Ода эн єііхўлиг августын 31 кўртл ўзўлх шиидвр авгдсмн. Тиигід орн-нутгин хотл балєснд бііх улс болн ирсн гиичнр соньн эн єііхўллі бўкл сарин туршарт таньлдљ чадљана.

Тґрскін харсгч Алдр дііні тускар хальмг утх зокъялд шўлгўдин, тўўкліні дґњгір олн ўўдівр бичгдсмн. Шўлгўдт эн тґр яєљ ўзўлгдсинь бидн тўрўн илдклдін бичлівидн. Эндр діінд бийснь орлцсн бичічнрин зірм ўўдіврмўдин тускар ахрар тодлулљанавидн. Тґрскін харслєна тґр хальмгин урн ўгин ўўдіврмўдт йириндін єол орм эзлљісмн. Тууль-тўўкмўдт, «Љањєр» дуулврт тґрскн єазран харслєн, баатрмудан магтлєн йириндін ик чинртієір, шагшавдын сурємљин учртаєар орман олсмн. Эннь тегід љирєлин ўлгўр болљ мана уханд батрсмн.

Төрскн келән хадһлхмн, энүг ик баһ уга цугтан эрк биш дасҗ, өвкнрәс үлдсн зөөрән цааранднь делгрүлх кергтә гиҗ бидн келнәвидн. Болв ода деерән ик сольвр үзгдҗәхш. Эн туст төрскн келнә багшнрин тоолвр ямаран гиҗ хәләй.

Ачта амрлєнд єарсн болв чигн кесг улс цааранднь кґдлні. Тегід эдні кґдлљіх єазраснь эрк биш пенсионн даатхлєна системд сар болєн даатхлєна мґњг орулгдна. Терўг учртан авч пенсионн сањ љил болєн август сарин 1-д кґдлљіх кўўні пенсин кемљіг шиніс тоолљ єарєна. Эн љил пенсиг шиніс тоолсн цагтан 2019 љилд орулгдсн даатхлєна мґњгинь учртан авхмн. Мана тањєчд 20 мињє єар кўн пенсьтан немр мґњг авхмн гиљ ПФР-ин региональн іњгин барин цергллт зіњглљіні.

Маднла хоша бііх Іідрхні мўљд дотркнь цаєан тарвс урєагдсна тускар олнд медўлв. Йириндін бидн дотркнь улан імтіхн тарвс идід дассн імтн болљанавидн. Дотркнь цаєан тарвс Іідрхні селекционн-экні ўўлдврт урєалгдва гиљ компаня директор Артем Соколов зіњглсні тускар «Интерфакс» агентств соњсхљана.

Коронавирус геміс хґрљ імтиг терўніс саглхин тґлі Яшкулин районд хамцу бригад бўрдігдљ селідір бўртклєні керг-ўўлдврмўд давулљана. Одахн района эмнлєні фельдшер Кенжебан Гульфара, медсестра Увшин Байрта, тўргн туслмљ кўрглєні станцин эмч Ольдан Алексей болн фельдшер Насона Дорљ, лаборант Зингалин Светлана, Хулхт селіні муниципальн бўрдіцин толєач Науна Галина болн дотр-дундын кергўдин кґдліч Джахлян Артур хамцу бригадын ханьд тиим керг-ўўлдвр давулв.

Давсн долан хонгт мана тањєчур Ірісін эрўл-менд харлєна министерствин «Фтизиопульмонологийин болн хальдврта гемин медицинск шинљллтин Келн-улсин тґв» гидг федеральн бўрдіцин мергљлтнр ирсн билі. Амбулаторн-консультативн іњгин єардач Константин Глебов болн хальдврта гем шинљлдг эмч Антон Ходаков біірн эмчнрлі дамшлтарн хувалцљ, тањєчин эмнлєсин ўўлдврлі таньлдљ, гемті улст дґњ кўргв. Москва балєснас ирсн эмчнр шишлњ медицинск дґњ кўрглєні Тґвин улд болн П.Жемчуевин нерті тањєчин эмнлєні улд ўўлдљідг госпитальмудт, садв геміс хґрлєні диспансерт одв.

Шидр Б.Городовиковин нерті Хальмг ик сурєульд одахн барас єарсн «Дольган» гидг сурєулин дґњцлин презентац болв. Эн дґњцлиг хальмг келні, моњєл болн алтай кел шинљллєні кафедрин єардач Муушан Владимирин єардврт тўўрвічнрин баг барт белдв. Терўнд бичкдўдин садт бає, дунд, ах болн сурєульд орхд белдвр кељіх багмудын бичкдўдт нааддын кичілмўд давуллєна конспектмўд орв. Сурєулин дґњцл тањєчин бичкдўдин садт хальмг кел даслєна кґтлврлі ирлцљ тогтагдсмн. Энўг «Б.Городовиковин нерті Хальмг ик сурєулин делгрлтин кґтлвр» гидг тґсвин медлд барлв. Энтн Хальмг ик сурєулин хальмг келні институтын, тањєчин сурєуль-эрдмин министерствин болн РАН-а хальмг номин Тґвин кґдлічнрин хамцу ўўлдврин тўрўн девсњ болљана. Ректоратын шиидврір тањєчин бичкдўдин сад болєн, келн-улсин, балєсна болн райодын дегрмўдин сањгуд эн дґњцлір ґњгір теткгдхмн.

Хальмг Тањєчин эрўл-менд харлєна министр Юрий Кикеновин келсір, імтн сагллєна керг-ўўлдврмўд эс кўціљіхіс ишті гемті улсин то баєрљахш. Ґґрхн улс дунд коронавирусар гемтсн кўн уга болад эдн кеніс гем хальдсинь келљ чадхш. Тегід олн імтн цуглрдг єазрт эс гиљ олна кґлгн-кўчнд эдн саглєна некврмўд эс кўцісні ашт гемнснь маєд уга гиљ министр келв. Урљ ґдр ґрўєір болсн шуд эфирт Юрий Викторович сўл то-диг зааљ, санитарн некврмўд кўціљ цуєар саг біітн гиљ дікід нег імтнд дуудвр кев.

Шидр Хальмг Тањєчин эрўл-менд харлєна бўрдіцст 11 шишлњ кґлгн-кўчні тўлкўр бірўлљ ґггдв. Хальмг Тањєчин правительствин Ахлачин негдгч дарук Бадмин Боова болн тањєчин эрўл-менд харлєна министр Кикені Юрий эмнлєні бўрдіцсин ах эмчнриг байрта йовдлла йґріљ, шин кґлгн-кўчн імтнд тўргн болн чинрті дґњ кўрглєнд туслхиг темдглв. Шишлњ кґлгн мана орн-нутгт коронавирус геміс хґрлєні зўўцўлгч хўўвин президиумин селвлцінд Ірісін правительствин Ахлач ґгсн даалєврар йилєгдв. Орн-нутгин эмнлєні бўрдіцсин санитарн кґлгн-кўч шинрўллєні кґтлврір эн тґр хаєлгдв.