Пандемий біідл-љирєлин цуг халхст эврі нилчін кўргљіні. Терўніс кґлті Ґмн Ўзгин Энткгин єазрт Дрепунг Гоманг хурлд сурєуль сурчасн баєчуд амрлєна дару тииглін йовљ чадсн уга. Болв чигн дарани шўўвртін эдн гертін арднь орљ белдсмн. Шўўврін эвріннь хурлд ґгч болхин тускар эдн Дрепунг Гоманг хурлын ик багшт эрлє бичв.

Мана өвкнр үзг-бичгтә болсн цагас авн өөрд-хальмгин гелңгүд номан хальмг келнд орчулҗ олнд медгдхин төлә эврәһәрн умшдг бәәҗ. «Бурхн Багшин Алтн Сүм» гидг Хальмгин төв хурлд эн хуучн йосн серггдҗәнә. Ода хальмг сүзгтнр Дала-ламд номан эврә келәр умшхар бәәнә.

Дөрвн Өөрдин нег кесгнь – Торһуд мөн. 1604 җилд Торһуда тәәш Хо-Өрлг Эрцс (р. Иртыш) һолын көвәд бәәршлдг билә. 1613 җилд Хо-Өрлг тәәш алвтаһан Зә һолд (р. Урал) нүүҗ ирв. 1628 җилд Торһуд улс Джембойлукийн ноһайчудыг алвт кеҗ авв. 1630 җилд Ноһай Ордыг күнц цөкҗ дииләд, хальмгуд Әәдрхнәс Самара күртл у-өргн һазриг эзләд, эврә нутг болһсн мөн. 17 зууна җилмүдәс авн Хальмг Хаант Улс гидг үүдсн мөн.

Хальмгт гертін кино хілідг улсин то икдв, гиљ МегаФон ТВ гидг оператор кесн то-дигіс медгдв. Эн 2020 љилин тўрўн ґрілд давсн љилин эн кемлі дўњцўлхлі 25 процентд ґсв. Коронавирусас кґлті імтн гертін ик зуудан кґдлдг болад, дікід карантин орулгдснас ишті кинотеатрмуд хаагдсн йовдл – цуг эннь бас эн біідлд нилчін кўргв.

Абаканд Басњга Баатрин нерті Келн-улсин драматическ театр ўкр сарин 9-д гастролян эклхмн. Хальмг театрин наадд Абаканд сойлын болн улсин билг-эрдмин цутхлњгин тііз деер болх гиљ зарлгдљана. Эннь Хакасин сценическ хамгин ик талвњ болљана.
Ўкр сарин 9-д Хакасин імтн «Араш» гидг наадыг хіліхмн. Театральн кесг фестивальд нўр орм эзлљ, хальмг билг-эрдмин кўцімљиг ўзўлсн наадн біірн імтні оньг авлхнь маєд уга.

30 җил хооран Моңһлын хотл балһсн Улан-Баатрт дөрвн ботьта “Моңһл нууцын келкә” гидг дегтр барас һарла. Эн соньн дегтрин түүрвәчнь нертә седкүлч Сумъягин Җамблдорж болна. Моңһл Улс Делкәд юуһарн өмн һарад түрүлсн биләвидн? – гидг кесг сурврмудт “Моңһл нууцын келкә” гидг дегтр ирлцңгү хәрү өгчәнә. С. Җамблдоржин дегтрәс зәрм келврмүдиг шүүҗ авад, мана Таңһчин умшачнрт медхд соньн болх гиҗ хальмг келнд орчулв.

Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерствин өцклдүрк зәңглсәр коронавирус гемәр гемтсн әмтнә то өдр ирвәс икдәд йовна. Министр Кикенә Юрийн келсәр, Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерствин то-дигәр мана таңһчд 8131 күн коронавирусар гемтв. Сүл хонгт дәкәд 90 күн эн хальдврта гемәр гемтснь илдкгдв. Өдгә цагт таңһчин госпитальмудт эмнлһ авчах улсин то икдәд бәәнә, сүл то-дигәр ода 763 күн эмнлһ авчана. Эмнлһнд бәәх улс дунд 19 күн күнд бәәдлд туссн бәәнә.

Тўрўн хойр сар Хальмг Тањєчд болн бўклдін Ірісід сурєульчнрин болн багшнрин тґлі му бишір давв. Школмуд хаагдљахш, холас сурлєнд орлєн ода деерін зуралгдљахш. Эндр ґдр Ірісін сурєулин бўрдіцст тўгљіх эпидемин туст ямаран біідл тогтсна, багшнрин тґлі тірлє кегдљіхин, ЕГЭ-н шўўвр бўрділєні болн пандемийин таалд сурєуль-эрдмин чинрин тускар одахн ґгсн интервьюдан орн-нутгин гегін- герлин министр Сергей Кравцов келљ ґгв.

Ўкр сарин 3-с авн 8 кўртл орн-нутгт Ик этнографическ шўўвр давулгдхмн. Олн-імтн дунд ик тааслт олсн керг-ўўлдвр эн љил онлайн янзар болхмн. Этнографическ шўўвр «Імтн олн – орн-нутг негн» гидг дуудвртаєар кегдні. Олн келн-імтн ни-негн бііхд туслдг керг-ўўлдврин аш Конституцин ґдр, декабрин 12 кўртл диглгдхмн.

Дарук 2021-ч җилд шинҗәнә өөрд-хальмгуд Увш хааг дахад Иҗл мөрнә һатцас хәрү Зүнһар тал һарад йовснас авн 250 җил болхмн. Эн хойр зун тәвн җилин эргцд ямаран чигн зовлң-байр эс үзсн бидн. Тедн Китд орн-нутг дунд бәәнә, бидн Әрәсәд бәәнәвидн. Зугл мана түүк, мана сойл-заңшал, мана амн үгин зөөр – цуг мадна чилшго байн болҗана. Мана өвкнрин цецн ухан, шинҗллһн, мергн, хурц келн амн үгин зөөрт келгдсмн.