Хальмг йосар хойр күн харһад таньлдхларн хамгин түрүнд “Кенәхнәвт?” гиҗ сурдмн. Эн сурврин хәрүд эрк биш тохман келх кергтә: нутг, әәмг, әңг, арвн, эк-эцкин нерн, тохмин магтал. Тохман меддг уга әмтиг көгшдүд мааҗад “хәәснә бүркәснә көвүн” гиҗ келдг. Яһад гихлә өвкнрән мартсн күмн ө-шуһуд төөрсн сармгчн (мөчн) мет, уңгнь хагссн модн мет болдг мөн. Эндр мадн “Тохман медий” гидг рубрикт Баһуд гидг тохмин тускар келҗ өгхәр бәәнәвидн. Цааранднь долан хонг болһн нег тохмин тускар бичхмн.

Севастополь балєснд Цугірісін фестиваль – марєана аш диглгдв. «Диво России» гиљ нерідгдсн эн ик марєанд видеопрезентацсин хілівр болв. Туристск фестивальд Хальмг Тањєч чигн орлцв.

Ґдгі цагт хальмг ґрк-бўлмўдт ямр нег ик байрта йовдл (єарсн ґдр, ончта ґґн) болхла, элгн-саднь тењгр хана. Сўл љилмўдт энўг імтн дару-дарунь кўціні. Сґґєір, олн імтн унтљасн цагт, бууєар халєна (выстрел) і болн дегц аєарт хаєрљах олн зўсн петардмуд харљњнад, тачкнад, цугтаєинь серўлљ, тґвкнўн біідл эвдні. Урднь зуг діінд імнісн хаєцсн цергчнрин санлынь тевчід, бууєар зерг хадг (залп) біісмн. Энтн чинрті керг болљана.

Кезәнәһәс нааран манд эврә әрүн йовдлта, санврта әмтиг олн нерн-дуудлһар дуудҗ йовдг бәәҗ. Цуг санврта, үзг-бичг меддг, зурха-эмнлһ кеһәд һарһҗ чаддг әмтиг мана өвкнр олн зүүләр нерлҗ йовдг бәәҗ. Теднә тускар цуг таднд ода медүлхәр бәәнәв. Бурхна номин йос бәрҗ йовҗах улан залата хальмгуд Һурвн Эрдньд ик кезәнәһәс нааран мөргҗ зальврад йовҗана. Һурвн Эрднин негнь – Хуврг эс гиҗ цаһан номин хаалһар йовҗах әрүн йовдлта, санврта әмтн болна.

Пандемий эклсніс авн мана тањєчд 7615 кўн коронавирусар гемтв гиљ Хальмг Тањєчин эрўл-менд харлєна министерств зіњглљіні. Сўл хонгт дікід 80 кўўўнд эн хальдврта гем илдкгдв. Эмчнрин келсір, нурєлљ імтн элгн-садарн, ґрк-бўлірн гемтні. Тегід таднла хамдан медіті улс біідг болхла хойр дам болєамљтаєар бііх кергті, санитарн-эпидемиологическ некврмўдиг кўціх кергті болљана.

Хулд-гўўлгіні – технологическ колледжин улд сар хооран «Байр» гидг мини-пекарнь ўўлдврін эклв. Эн Ірісін Президентин шўўљ авсн грантар «Хальмг Тањєчин дунд шишлњ сурєуль-эрдмин бўрдіцсин єардачнрин хўўв» гидг олна организацин социальн тґсв болљ біідл-љирєлд тохрагдљана. Эн тґсв тањєчин шишлњ сурєуль-эрдмин бўрдіцст бає теткврті улст болн љирєлин кўнд таалд туссн бичкдўдт социальн дґњ кўрглєні туст буйнч секдлин керг делгрўллєні тґлі бўрдігдсмн.

Одахн Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун медлд хальмг кел делгрүллһнә хүүвин сүүр болв. Терүнд хальмг кел босхҗ авлһна, дорас өсч йовх баһ үй төрскн келән дасхиг урмдуллһна, баахн бичәчнриг дөңнлһнә болн нань чигн чинртә төрәр өргн күүндвр болв. Сүүрт орлцачнр секдлин киләсән медүлҗ, эндр бидн төрскн келән хадһлҗ эс авхла маднас талдан күн эн төриг хаһлшго гиҗ темдглсмн.

XVII-ч зун җилмүдин эклцәр Өөрд-хальмгуд Төв Азин һазрас нүүҗ ирәд Иҗл мөрнә көвәд, Көк теңгсин ар үзгт онц бий даасн нутган бәәһүлсмн. Болв тер цагас 50 шаху җил өмн Орсин Цаһан хан Иван Грозный Өөрд-хальмгудын тускар 1556-ч җилд Алтн Ордын нойдас медж авсмн.

Чыпсынак Адыгжы - “Өөрднр” гидг бииһин театрин солист. Эврән Тувад өсч боссн күн болад, 2017-ч җилд Красноярск балһсна сойл болн урлгин колледж төгсәһәд, нутгтан хәрәд, тендән “Саяны” ансамбльд кесгтән көдлҗ. Дарунь Хальмг Таңһчд ирәд, “Өөрднрт” көдлҗ эклсмн.

Ик кезәнәһәс нааран мана өвкнр улан оркмҗ ээм деерән орксн, санвр-шагшавдын йосар бәәдг хувргиг олн зүүл нерәр нерлдг бәәҗ. Тер нердин тоод ордгнь тавн һар цол-нерн. Эн гелңгүдиг нерлх нердин тускар ода таанрт цәәлһәд өгий.