Маңһдур, хулһн сарин 5-д мана орн-нутгин цуг багшнр эврә күндтә эрдмин өдрән темдглх. Сән өдрән эдн сән таалд темдглҗәнә. Ут урштан таңһчин 47 сурһульд бат ясвр кегдсн бәәнә, тиим кевәр цуг сурһульчнрин 60 процентнь сән таалд сурчана.

Багшнрин сән Өдр өөрдҗ йовна. Багшин көдлмш гиснтн дааврта болсн деерән йир неквртә. Багш шинкн сурһулин мөр алхҗ орснаснь авн күүкд-көвүдиг бичдг, умшдг, тоолдг дасхна, бичкдүдин заң-бәрцинь, ухан-тоолвринь дахч, сүв-селвгәрн, болһамҗта үгәрн нөкд болдг. Күүкд-көвүд сурһулян чиләтлнь багш эк мет өскәд, һаринь һанзһд, көлинь дөрәд күргҗ, җирһлин ик хаалһднь орулдг мөн.

Эврә цагтан Лагань балһсна 3-ч тойгта дунд сурһуль төгсәсн Катыша Басң Н.И.Пироговин нертә Әрәсән келн-улсин шинҗллһнә эмнлһнә күрәлңд бичкдүдин эмчин эрдмәр сурһуль сурсмн. Дарунь орн-нутгин нертә төвд, Москва балһсна Морозовск бичкдүдин эмнлһнд нүднә гемин халхар медрлән гүүдүлсн болдг. Сурсн эрдмәрн Москвад көдлҗәһәд, 2022 җилд эврә таңһчдан хәрҗ ирсмн.

Күүкд хальмг келән мартҗана гиҗ бидн ода келнәвидн. Тер төриг хаһлхин төлә кесг эв-арһ бәәнә. Тер тоод сурһулин театр мөн. Бичкдүд болн арвтнр нааднд хальмгар келәд, келән ясрулҗ, шин үгмүд дасад, төрскн келәр күүнднә. Тиим эв-арһиг сурһульмудт өргнәр олзлҗ болҗана, орс болн талдан келн-улсин кел түүнә дөңгәр дасч болҗана гиҗ Әрәсән гегән-герлин Министерств чигн селвг өгчәнә.

Элст балһсн соньн олн керг-үүлдврмүдин хотл болҗахинь «Манджиев Фест» гидг театрин наадм медүлҗәнә. Басңга Баатрин нертә Келн-улсин театрт хулһн сарин 2-ас авн соньн наадм көдлмшән эклв.

Иим нертә һәәхүл Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд секгдв. Энткгин нертә зурач Васудео Каматха эврәннь үүдәврмүдән Элстд авч ирҗ үзүлҗәнә. Соньн эн һәәхүлин үүдәврмүд бурхн-шаҗна үүлдәчнрин нарт-делкән ик хургт босхгдсн төрмүдлә ирлцҗ, хәләһәчнрин оньг авлҗана.

Одахн Элстд поштын һоллгч әңгин герин эрс деер таңһчин залһлдана халхин делгрлтд ик тәвцән орулсн Хальмгин улсин эдл-ахун ачта көдләч Бембин Александрт санлын самбр секгдв.

Пүрвә болн басң өдрмүдт шар шаҗна нарт-делкән ик хургин көдлмш цаарандан болв. Терүнә йовудт соньн харһлтс, «төгрг ширәс», сүүрмүд болв, тер мет чинртә бооцас батлгдв.

Cән авъяст тохрсар хулһн сарин 1-д цуг нарт-делкәд медәтнрин Өдр темдглнә. Эн сән өдриг мана орн-нутгт 1992 җиләс авн темдглдг болв, эн өдр бидн мана аав-ээҗнрин ач-тус хәрүлҗ, белгән нерәдҗ, тедндән золһҗ однавидн. Әрәсән селән-балһсн болһнд медәтнрт нерәдгдсн керг-үүлдврмүд болна, күч-көлсч бүрдәцст хамдан көдлҗ йовсн ах үүрмүдән дуудҗ харһлтс бүрдәгднә.

Һаха сарин 27-д, шар шаҗна хург болҗасн хойрдгч өдрлә Хальмг ик сурһульд «Шар шаҗна сойл – утх-зокъял, билг-эрдм, архитектур» гидг нертә сүүр болв. Түүнә көдлмшиг Санкт- Петербургин ик сурһулин профессор Анатолий Алексеев-Апраксин һардв. Эн күүндврт кесг номтнр, орн-нутгудын элчллтсин элчнр орлцҗ соньн илдкл кев. Тер тоод Шри Ланка орн-нутгин элчллтин селвгч Пубудини Михирави Диссанаяки шажна кезәңк хурлмудын, тедн кезә тосхгдсинь болн теднә архитектурин тускар келҗ өгәд, дигтә цәәлһв. Шри-Ланка хамгин түрүнд Бурхн-багшин ном делгрҗәсн орн-нутгудын негнь болҗана, тенд архитектурин кесг бумбс, кезәңк хурлмуд бәәнә гиҗ селвгч келв. Хальмг Таңһчла кесг халхин нөкцлт делгрүлхәр эдн белн бәәнә.