1771-ч љилд ґґрд-хальмгин ик зунь Увш-хааг дахад урдк ґвкнриннь єазр темцв. Тер цагас авн ґґрд-хальмг улс іњглід хойр зуун љилин туршт Ірісід болн Китд онц-онцар біісмн. Ґдгі цагин шинљінгин ґґрд хальмгудын урн-зокъял ґргн болн байн. Зуг иљлин хальмгуд энўні тускар далаєар медхш. Эдні олн дуудт, домгудт иљлин тускар келгдљ йовна. Йирдгч љилмўдт єазадын ордудас: Америкіс, Францас, Китдіс, Моњєлас болн нань чигн ґвкнриннь єазрт ирдг болсмн.

Менд йовнт, манахс
Кґгљмин белг

«Каспий» УПДОР ФКУ-н көдләчнр таңһчар давҗ һардг федеральн хаалһст көдлмш кеҗәнә. Энтн Яшкуль селәнә өөр «Әәдрхн-Элст-Сарпуль» Р-216 гидг көлгн-күчнә федеральн хаалһд йовһн әмтн һатллһна 4 ормин кец-таалынь ясрулсмн. Дәкәд болхла «Каспий» Р-22 гидг көлгнә хаалһд Ергенинский селәнә өөр-шидр йовһн улс һатллһна һазриг ясҗ шинрүлсн болдг.

Эрт цагин хуучн авъяс-заңшал өдр болһн сергәҗ йовх йоста улс болҗанавидн, эс гиҗ мадн, хальмгуд, өдгә цагин эркәс давх арһ-чидл уга болхмн. Улан залтнрин авг-бәрцин таслш-салш уга нег кесгнь – бурхна номин йослл юмн. Цуг мана байрта өдрмүд чигн шаҗна үүл-йовдлла бат холвата болдг. Иим буйн иктә цагин негнь – Үрс сар болна. Эн җил ямаран дашката-җаңһрта болв чигн, Үрс сарла нег тууҗин йовдл һарч ирв.

Кўн дґњгір біідг гиљ хальмг ўлгўрт келгддгір, коронавирус гем учрад нірн біідл тогтсн цагт љирєлин кўнд таалд туссн улст олн імтн буйнч седклісн дґњ кўргснь ил ўзўлв. Тер мет эн хальдврта гемір гемтсн улсиг эдгіљ авхар ўнн-чик седклтієір госпитальд кґдлљ йовх эрўл-менд харлєна кґдлічнриг цуєар дґњнљ, эднд шўлгўд болн дуд нерідљ бўлін ўгірн урмдулљахнь темдгті. Эмчнр, медсестрас болн нань талдан кґдлічнр хойр долан хонгтан госпитальд кґдлљ, эвріннь ґрк-бўлісн салв. Єазаран єарлго гемті улсла хамдан бііх эмчнрт эвріннь эрўл-мендин біідлин тускар бас мартлго, тедніс хальдшгон тґлі саглх кергті. Дікід эднд хотан ясљ цогц-махмудан батрулх кергті.

Техник шинрўлгдљіні
Єазрин услврин тускар

Алдр Диилврин 75 җилин өөнин өмн өргнд Хальмг телеүзлин соңсхврт Яшкулин района Олинг селәнә өөр-шидр салдсин түңгрцг олҗ авсна тускар келгдлә. Тер зәңг седклим үүмүлв. Яшкулин һазрт болсн дәәллдәнд мини наһц Түгмүт Буратаев орлцсн билә. Түгмүт Коткаевич Буратаев 1923 җилд Орһахна әәмгт төрсмн. 1930-ч җилмүдт эк-эцкнь күүкдән өскҗ-босхҗ, гер деерән цөөкн мал бәрҗ асрдг билә. Бурат эцкнь сән тохма, довтлгч мөртә бәәҗ. Тер мөриг арднь орҗ сәәнәр хәләх кергтә бәәсмн. Бурат эцкнь урн күн билә, арс идәлҗ, эд-бод кеҗ, ю чигн уйдг бәәсмн.

Нерті эмч Башанкан Бадмин ґркбўл коронавирус гемір гемтсн улс эмнлє авчах П.Жемчуевин нерті тањєчин эмнлєнд ИВЛ-аппаратмуд белглв. Темдглхіс, эдні ґрк-бўл эрўл-менд харлєнла бат залєлдата, юњгад гихлі эцкнь хирург, экнь провизор болљ олн љилдін кґдлљ йовх улс болна. Тегід кўнд гемті улст эн аппарат эркн чинрті болљахиг эдн сіінір медні.

Хґрн љил хооран Ірісін Президентин зірлгіс ишті мана орн-нутгт социальн кґдлічин Ґдр зарлгдв. Медіті, гемті-шалтгта, єанцарн біідг улст дґњ кўргљ, теднд сін таал тогтаљ арднь орљ сіінір хіліљ килмљін тусхадг социальн кґдлічнрин ач-тус темдглхин тґлі эн сін ґдр батлгдсмн. Социальн кґдлічнрин керг олнд туста болн кергті болљахнь лавта. Нег ўлў ода коронавирус геміс кґлті імтн єазаран єарч чадлго гертін сууљах цагла эдн медітнрт хот-хоолынь болн кергті эминь хулдљ ґгч дґњгін кўргљіні.

Цуг нарт-делкід коронавирус гем тархагдад, экономикд му нилчін кўргв. Эн хальдврта геміс кґлті кесг предприять-заводмуд ўўлдврін зогсаєад, олз-ору уга ўлдв. Болв орн-нутгин экономикин делгрлтин тґлі, імтиг кергті эдл-уушар теткхин тґлі предприятьмўд эвріннь ўўлдврін эклх зґвті. Селіні эдл-ахуст болдг дааврта кемиг эн геміс ишті хооран сааљ болшго, тегід Хальмг Тањєчд тірі тірлєні, олна малас тґл авлєна, хґд кирєлєні болн нань чигн керг-ўўлдврмўд дигті-даратаєар давулгдљана.