Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун седвәрәр Приютна района Приютное селәнд сойлын Герин ул деер Олна дөңнлтин штаб секгдв. Келхәс, шаңһа көтлврин йовудт мана таңһчд эн һурвдгч штаб болв. Тер мет орн-нутгин муниципалитетмүдт секгдҗәдг штабмуд дунд мана таңһчд нүүрләчнрин тоод орв. Урднь Хальмгт ирлцңгү штабмуд Элст болн Лагань балһсдт секгдәд, өдгә цагт болхла тенд олн зүсн чинртә харһлтс болн талдан керг-үүлдврмүд давулгдна.

Төрскән харсачин җилд Хальмг Таңһчд ончта нег йовдл болв. Дәәнә җилмүдт Хальмгин һазриг немш фашистнрәс сулдхлһнд зөргтәһәр дәәлдәд, башкир күүкн Зайтуна Альбаева әмнәсн хаһцсмн. Зөргтә күүкнә санлд нерәдсн керг-үүлдврмүд таңһчд ноха сарин 8-д болн 9-д болв.

Эн өдрмүдт мана таңһчд Энткг орн-нутгин делегац ирәд, һаха сард Элстд болх Шар шаҗна нарт-делкән чуулһ угтад, чинртә төрмүдәр болҗадг харһлтст орлцв. Чуулһна йовудт 50 һар олн зүсн керг-үүлдвр давулхар зуралгдҗана. Тер дунд Бурхн Багшин цогцин әрүн тоот Энткгәс Хальмг Таңһчд авч ирхинь күләгдҗәнә. Мел эн төрәр шидр мана таңһчин һардвр болн Энткгин залврин гешүдлә хамдан ирлцңгү селвлцә давулв.

Цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнр залу-зөрмгин, төрскнч седклин үлгүр болҗ, «Җаңһр» алдр дуулврин баатрмуд мет ааһ цусан асхҗ, хортнла сүл әмсхл күртл дәәлдҗ йовна. Хамдан дәәлдҗ йовх үүрмүдтән итклтә түшг болҗ, бийиннь тускар ухаллго эдн өмәрән зөрҗ, ардасн талдан цергчнриг дахулна. Баахн цергч Бүүрчин Җаңһр (зургт) цергә керг-үүлдврт орлцҗ йовх нег һазра дәәчнр дунд зөвтә орман эзлҗ, залу-зөрмгәрн ик бахмҗ үүдәнә.

Шидр П.Жемчуевин нертә таңһчин эмнлһнә улд эндокринологическ төв секгдв. Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, таңһчин залврин Ахлачин дарук – таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министр Өлзәтин Марина, таңһчин эрүл-менд харлһна министр Саран Булат төвин секлһнд орлцад, цуснднь шикрин кемҗән өөдлсн улст эмнлһн энд кехин төлә ямаран кергсл углҗ тәвгдсиг хәләһәд, эмчнрлә күүндв.

Көтчнр селәнд бәәдг олн үртә эк Аманкан Өлзәт хөрн җил хооран оютн бәәсн цагтан сул цаган тустаһар давулхар шиидәд, «Медрл» төвд үс кирһәчин эрдм дасч авсмн. Сурһулян төгсәснә хөөн эн Көтчнрә районд Сбербанкд, әмтнә социальн харслтын цергллтд, сойлын Герт көдлҗ йовсмн. Һурвн үртә болад, эн күүкдиннь сурһмҗд һол оньг тусхахин төлә сул диг-дарата көдлмш хәәхәр седв. Дәкәд отхн көвүнә эрүл-менд батруллһнд онц оньг кергтә бәәсмн, тегәд өрүн эртәс авн асхн күртл көдлҗ чадшго болв. Тиигәд эн эврә керг бүтәх шиидвр авсмн.

Ноха сарин 7-д Хальмг ик сурһульд бакалавриатын болн специалитетин бюджетин йирин кевәр болн холас сурдг әңгд таңһчин болн орн-нутгин 8 округин регионмудын сурһульмудын төгсәһәчнриг оруллһн төгсв. Энүнә тускар хальмг вузин һардач Салан Бадм, түүнә дарук Натра Баира таңһчин седкүлчнрт келҗ өгв.
- Йирин болн холас сурлһна әңгүдт оруллһна үүлдвр нег болзгт болв, тернь абитуриентнриг оруллһна шин зокалын неквр болҗана, эн җил тиим кесг зокал орулгдла гиҗ онц келх кергтә. Тиим көдлмш дигтә-даратаһар күцәгдҗәнә. Эврәннь үрдтән Хальмг сурһульд сур гисн селвг өгсн эк-эцкнрт, ээҗ-аавнрт, тиим седкл зүүсн арвтнрт ханлтан өргҗәнәв. Тер мет орулҗ авлһна комиссьт эн җил һоллгч цуг көдлмшиг мана оютнр күцәлә, түрүн болҗ эднә даавр тиим ик кевәр өслә. Тер мет седкүлчнр сурһулин җилин эргцд мана үүлдврин тускар бичҗ ода орулҗ авлһна керг-үүлдврт чигн эдн шунлттаһар орлцҗана, гиҗ Бадм Катинович темдглв.
Эн җил орн-нутгин шаңһа хазнас Хальмг ик сурһулин төлә 1199 орм йилһгдлә, тер тоод бакалавриатын болн специалитетин төлә 914 орм, магистратурин төлә - 171, аспирантурин төлә - 12, СПО-н төлә - 85, һазадын орна иргнә төлә сурһуль-эрдмин министерствин квотар 17 орм йилһгдлә. Йирин кевәр болн холас сурдг бакалавриатын болн специалитетин әңгүдт ут турштан 10044 эрлһн 3256 күүнәс орҗ ирв, давсн җилин үзмҗәс тернь хойр шаху холван ик. Эднәс 43 % эрлһн Госуслуги туслмҗар болн 57% эврән ирәд эрлһән орулв. ЕГЭ-н дунд балл ик сурһуляр 67,6 балл тогтав. Әрәсән 8 федеральн округин 54 регионас болн өөрхн болн хол 19 һазадын орнас эрлһн орҗ ирв, гиҗ һардач темдглв.

СВО-н ветеран Ханан Дольган шалтгта дәәчнрин төлә бүрдәсн Цугәрәсән «Абилимпикс» чемпионатд шунмһаһар орлцв. Зург цокачнрин марһанд хойр часин эргцд нег күүнә һол зург цокч жюрин даалһвриг күцәх зөвтә бәәсмн. Дольган арвн җилдән зург цокдг кергәр соньмсҗана, болв хамгин түрүнд йиртмҗиг болн эргндк һазрин сәәхн тоотыг цокхдан дурта. Зуг цергә шишлң керг-үүлдврт орлцҗасн саамд зург цоклһна төлә чөлән уга бәәсмн.

Бичкдүдин сойлын IV нарт-делкән ик байрт Хальмгин «Тюльпанчик» ансамбль орлцхмн. Таңһчдан темдгтә эн коллектив һазадын ордт чигн нер һарсмн. Олн наадмд орлцҗ, билг-эрдмәрн тодлгдсн ансамблиг ямаран чигн байрин ик нәәрт орлцтха, гиҗ үрвр кенә.

Бичкдүдин билг-эрдм делгрүлдг «Republic» гидг төвд медрл авчадг күүкд-көвүдт амрлһна цагнь тустаһар давтха гиһәд экскурьс бүрдәнә. Иигәд эдниг Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд авч одв.