Шүлглән, урн үг – җирһлин унтршго заль болҗахинь хальмг шүлгләнд нерәдсн байр йир сәәнәр медүлв. Төрскн келәр бичдг түүрвәчнр бәәхлә, улсин байн зөөрлә эврә келәрн таньлддг умшачнр бәәхлә хальмг келн буйсшго гисн тоолвриг шүлгләнд нерәдсн өдр медүлв.

Мана таңһчд Социалистическ Күч-көлснә Баатрин цол зүүсн улсин ик зунь селәнә эдл-ахун халхд көдлҗ йовсн улс болна. Теднә негнь Хар Һазра района Ачнр селәнд һарсн, «Черноземельский» эдл-ахун ачта хөөч Лукшана Егор мөн. Шаңһа даалһвриг давулҗ күцәһәд, үнн-чик седклтәһәр көдләд, олнд үлгүр-үзмҗ болҗ йовсн хөөч Ленинә болн «Күндллһнә темдг» орденмүдәр ачлгдсмн, Социалистическ Күч-көлснә Баатрин, «Хөд өсклһнә эрдмч», «Хальмг Таңһчин селәнә эдл-ахун ачта көдләч» болн «Хальмг Таңһчин күндтә иргн» нер зүүсмн. Тер мет нертә хөөч СССР-ин Деед Советин депутатд суңһгдҗ, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцҗ йовсмн.

Төрскән харсгч Алдр дәәнд бәрсн Диилврин 80 җилин өөнд таңһчин әмтн ик бичкн уга белдҗәнә. Яшалтан района Эсто-Алтайск дунд сурһулин сурһульчнр зургудын коллаж белдв. Көглтин Даван нер зүүҗәдг эн сурһульд «Орлята» гидг нертә баг үүлднә. Терүнд ордг күүкд-көвүд генерал-лейтенант Алексей Иванович Антоновд нерәдсн зургудын стенд белдв. Хальмгин һазриг сулдхлһнд орлцсн цергә үүлдәчнрин санлд нерәдәд, сурһульчнр тиим керг күцәв. Генерал Антонов дәәнә җилмүдт кесг дәәнә керг-үүлдвриг һардҗ йовсмн.

Хальмг Таңһчин Целинн районд санлын эрс секгдв. Төрскән харсгч Алдр дәәнд бәрсн Диилврин 80 җилин өөнд нерәдәд, эн керг-үүлдвр күцәгдв. «Санлын эрсиг» района һардврин сойлын әңгин көдләчнр белдҗ, олна оньгт тусхав.

Цергә шишлң керг-үүлдвр болҗах һазрт Хальмгин кесг үрд дәәлдҗ йовна. Теднә тоод хойр икр көвүн йовна. Ефрейторин цол зүүҗәдг цергчнр Тесло болн Молния гидг дуудвртаһар дәәлдәнд орлцҗ йовна.

Хальмг Таңһчд кедү залу күн, кедү күүкд күн бәәнә гиҗ санҗанат. 2024 җилин эклцәр таңһчд 137,1 миңһн күүкд үлс бәәх болҗ һарв. Хальмгт бәәх цуг улсин тооһас тернь 51,4 процент тогтаҗана. Шинҗлгдсн то-дигәр 1000 залу күүнә тоод 1058 күүкд күн ирлцҗәнә. Күүкд улс тооһарн олн болҗана.
Болв насна халхарнь авад хәләхлә бәәдл әдл биш гиҗ келх кергтә. Келхәс, көвүд йириндән олар төрнә. Хальмг Таңһчд төрдг зун нилхдин тоод 109 – 110 көвүд һарна. Әмтнә наснь 90-д күртл бәәдл иим кевәрн бәәнә.
Әмтн 31-әс авн 45 нас күртл залу улсин болн күүкд улсин то әдл болна.
Күүкд улсин 49,6 процентнь балһсдар бәәнә. Таңһчин хотл Элстд бәәх күүкд улсин то 56,6 миңһн болв.

Шидр Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарукин үүл дааҗадг Цернә Эрднь Москва балһснд Әрәсән сойлын министрин дарук Андрей Малышевла харһв. Терүнд намртан мана таңһчд болх бурхн-шаҗна III ик хургт белдвр келһнә төр хәләгдв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Сбербанкин Өмн-Барун үзгин әңгин ахлач Анатолий Песенниковла харһв. Селәнә эдл-ахун, ЖКХ-н, зуульчллһна болн талдан төрмүдәр нөкцлтин тускар күүндвр болв.

«Баатрмуд 08» региональн көтлврт орлцхар 145 күн эрлһән орулсн бәәнә. Тедн дунд Әрәсән харслтын Министерствин цергчнр, олн зүсн ачлврар темдглгдсн Росгвардин болн МВД-н көдләчнр, теднә дунд Залу-зөргин орденәр ачлгдсн йисн күн мөн.

Хойр җил хооран мана таңһчд баһчудын цергә-спортивн белдврин болн төрскнч сурһмҗин «Дәәч» төв үүлдврән эклв. Төрскән харсачин җилд нерәдәд, Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун седвәрәр болн даалһврар хотл балһсна болн райодын дунд сурһульмудын улд «Дәәч» төвин әңгүд секгдҗәнә. Шидр тиим әңг Элст балһсна 4-ч тойгта дундын сурһульд секгдв.