Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун даалһврар таңһчин селәнә эдл-ахун арһлачнрин орлцлһтаһар ирлцңгү харһлтс даңгин давулгдна. Шидр тиим дарани селвлцән Хальмгин селәнә эдл-ахун министерствд болв. Таңһчин залврин Ахлачин дарукин үүлиг дааҗадг Җамбинә Очр, селәнә эдл-ахун министрин үүлиг дааҗадг Гаван Тимур, Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) депутат Кокан Михаил болн таңһчин фермермүд орлцв.

Хальмг Таңһчин улс Әрәсән ханьд орсн Луганск Улсин Республикин Антрацитовск районд дөң-тусан даңгин күргнә. Амр биш таалд туссн эврәксән хайдмн биш, гиҗ олн зүсн эд-тавр, эдл-ууш, хувц-хунр болн нань чигн тоот илгәгднә.

Шидр Н.Пальмовин нертә Келн-улсин музейд «Мини өрк-бүл! Мини Әрәсә!» гидг регионмуд хоорндк һәәхүл секгдв. Өрк-бүлин җилд нерәдгдсн һәәхүлд Москва, Санкт-Петербург, Тула балһсдын, Хальмг Таңһчин, Марий Эл болн Донецк Улсин Республикүдин зург цокачнрин 30 һар үүдәвр олна оньгт тусхагдҗана. Һәәхүлиг Әрәсән Президентин медлд Марий Эл Республикин элч Бадм-Хаалһин Ольга болн зург цокач Ванькан Александр Келн-улсин музейин дөңгәр бүрдәв.

Үкр сарин эклцәр Элстд «Негдсн Әрәсә» партиг олна дөңнлтин Штабд таңһчин слет болв. Энд «Мана өрк-бүлин санлын дегтрмүд» гидг баһчудын Цугәрәсән кергт шунлтта орлцачнр цуглрв. Эн ик керг-үүлдврт Харти Кануковин нертә Элстин багшин колледжин, хулд-гүүлгәнә-технологин колледжин, Соцтех РГУ-н Хальмг әңгин, политехникин колледжин I-II курсмудын оютнр эн кергт белдхин төлә күцәх зура үүдәв, теднд колледжмүдин һардачнрин сурһмҗин салврин селвгчнр нөкд болв.

Эн җил Кичгә Төлән нертә Хальмг келн-улсин гимназь 30 җилин ончта өөнән темдглҗәнә. Гимназин багшнр олн җилд сурhульчнран хальмгар келдг, тууҗан сәәнәр меддг, ээҗ- аавин үлдәсн зөөр сергәҗ дасхч йовна. Тедн дундас эклц классин багш Дорҗин Татьянаг онц заах кергтә, эн 1998 җиләс авн гимназьд көдлҗ йовна.

Кесг миңһн җилин туршт мөңк көк теңгрин дор, көрстә һазр деер бәәх аһу ик һазр эзлҗ, йиртмҗин зүсн-зүүл хамгиг үзҗ, хамг эн тоотыг нерәдҗ, чееҗдән хадһлҗ, цәәлһҗ йовсмн. Тегәд мана келнд әмдрлин альк нег халхин тускар тодрхаһар өргн чинртә үгмүд бәәнә. Насни туршт йиртмҗин таалд нүүһәд йовдг өөрднрин келнд цуг деер келгдсн тоот эврә орман олсн болҗана. Хальмг улс ик кезәнәс авн эврәннь амн үгин билгәрн болн олмһа хурц сәәхн келәрн, нарт- делкәд бәәх олн келн улс дунд темдгтә кевәр йилһрҗ йовсмн.

Москвад бәәдг, тенд сурһуль сурчадг, көдлҗәдг әмтнд шаҗна номд орх таал учрҗана. Тенд үүлддг Хальмг элчллтд Санан гелң болн Цунду гецл үкр сарин 17-д асхн 17 часас авн әмтнлә харһҗ, теднд ном умшхмн. Эндр болхла 12 часас авн 17 час күртл номд орҗ болхмн. Кергәрн ирсн әмтн неҗәдәр, эс гиҗ багарн орҗ, гелңгүдлә харһҗ чадҗана. Цуг кергтә йосрхлыг эдн күцәхмн.

Запорожск мүҗин Куликовское селәнд бурхн-шаҗнд шүтдг улс ирҗ, мөргүл кеҗәх хора секгдсмн. Әрәсән Федерацин Зертә-зевтә чидлмүдин 36-ч цергин полигона бәәрнд тер хора экләд үүлдсмн.

Хар теңгсин көвәд бәәдг «Орлёнок» бичкдүдин төвд үкр сарин эклцәр «Орлята России» гидг Цугәрәсән II ик хург болв, түүнд цуг регионмудын гилтә 300 күн орлцв, тер тоод Хальмг Таңһчиг Элстин Көглтин Даван нертә 17-ч тойгта сурһулин багшнр элчлв. Эдн эн халхар баһ биш дамшлт хоршасн улс болна. Үлгүрнь, сурһмҗин төрәр һардачин селвгч Боган Баира, эклц классин багш Ирина Болданникова, эк-эцкнрин комитетин элч Бикен Саглр кесг керг-үүлдвр бүрдәҗ бичкдүдт сән сурһмҗ өгнә, эн ик хургт кесг шин тоот медҗ терүгәр таңһчин болн балһсна багшнрла хавалцхар зуралҗана.

Җирдгч җилмүдин чилгчәр «Хальмг үнн» газетд намаг ирҗ көдлхд медрлтә, билгтә, көдлмшән юмна түрүнд тәвдг ах үүрмүд көдлҗәлә. Теднә кень чигн байн дамшлтта, келнә өвәрц билгтә, үгдән мергн билә. Теднә өөр бәәһәд, бичсинь умшад, күчрдсн цагт заавринь авад көдлҗ йовсн кемиг тодлулхар эн цөөкн мөр бичгдҗәнә.