Шидр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) депутатнр Болдра Валерий, Муутла Николай, Салан Бадм, Даван Геннадий, Очра Валерий болн Сухинина Сергей региональн зака үүдәгч йосна органд тогтсн бәәдлин тускар ухан-тоолвран медүлҗ, дуудвр барлв. Терүнд эдн депутатнр нег-негән күндлҗ, бийән чикәр бәрҗ, суңһачнриннь неквр күцәхин төлә арһ-чидлән негдүлҗ үүлдх зөвтә гиҗ темдглв. Харм төрхд, зәрм депутатнр сүл цагт сессин сүүрт цүүгә һарһад, нег-негән муутхад, худл зәңг тархаһад бәәхнь таңһчин политическ бәәдлиг муурулхар седнә гиҗ эдн дуудвртан бичв.

Шидр Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна көдләчнрин баг Бурять Республикд коронавирус гемәс хөрлһнә кергт дөңгән күргхәр һарч йовв. Сүл цагт тенд коронавирус гемәр гемтсн улсин то икдәд нәрн бәәдл тогтв, тегәд ах-дүүнр эднд дөң болхиг сурв, Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерствин эпидемиолог Оксана Курдюкова, Баһ Дөрвдә района эмнлһнә реаниматолог-анестезиолог Увшин Данил, Яшкулин района госпиталин һардач, инфекционист Бадмхаалһин Алексей болн Октябрьск района эмнлһнә медсестра-анестезист Оксана Зубенко үүрмүдтән дөң болхар одв.

Ик кезәнәһәс авн бурхн-шаҗн хальмг улсин җирһлд онц орм эзлнә. Советин йосна цагт хурлмуд күүчәд тарасн билә. Дәкәд хальмгуд Сталинә эрк шиллһнлә харһад, Сиврүр күчәр нүүлһгдлә, болв мана аав-ээҗнр кедү түрү-зүдү үзв чигн ицлән геелго, олн бурхдтан шүтәд, мөргәд, зальврҗ йовсмн. Эн сүзгч седклән үйәс үйд күргәд йовсна ашт чигн эндрк хальмг һазрт шинәс шар шаҗна ном делгрәд, хурлмуд, бодь суврһуд босхгдад, кесг әмтнә ухан-седклд байр-бахмҗ үүдҗәнә.

Өдгә цагт Хальмг Таңһчин олн-әмтн дунд хәр һазрт одад бүүрлх саната улс олн бәәдгинь кен болв чигн меднә. Баһчуд дунд болхла Төрскн һазртан әмдрх дурта күмс маш ховр юмн. Эннь – өдгә цагин һашута үнн. Тегәд чигн иим цагт төрсн нутган эңкрләд, эндән үлдәд көдлдг улс алтн мет болдг мөн. Эндр бидн баһ наста төрскнч седклтә иим нег күүнә тускар медүлхәр бәәнәвидн. Энүнә нернь – Муушан Эрднь. Ик-Буурла сойлын болн билг-эрдмин олн халхта Төвд (цутхлңд) амн урн үгин мергҗлтәр көдлнә. “Дольган” гидг амн урн үгин бичкдүдин кружок бүрдәҗ толһална.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Әрәсән көлгн-күчнә министрин дарук-Росавтодорин һардач Андрей Костюкла харһв. Хаалһин җисәнд әәмшг уга бәәдл тетклһнә, тагтсин ясвр келһнә болн Хальмгин хаалһин эдл-ахуг делгрүллһнә төрмүд эн харһлтд босхгдв.

Шидр Әрәсән Роспотребнадзорин һардач Анна Попова олн-әмтн цуглрдг һазрт медицинск хааһулыг олзллһна, нег-негнәсн күсдундур метрт бәәлһнә болн коронавирус гемтә улсла хәрлцсн цагт хойр долан хонгт гертән бәәлһнә хаслһна диг-даран 2022 җилин туула сарин 1 күртл утдулгдҗахин туск тогтаврт һаран тәвв. Тиигәд мана орн-нутгт эн санитарн некврмүд эрк биш күцәгдх зөвтә болҗана.

Шидр Хальмг Таңһчин правительствин Ахлач Юрий Зайцев таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министр Манцан Николайла харһв. Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министерств федеральн болн региональн чинртә кесг төсв болн көтлвр бәәдл-җирһлд тохраҗана. Тедн дунд «Сурһуль-эрдм» болн «Демографь» гидг келн-улсин төсвс болна. Теднә медлд «Өдгә цага сурһуль», « Бичкдүдиг асрҗах өрк-бүлмүдт дөң күрглһн», «Баһ наста эрдмчнр» болн талдан региональн төсвс күцәгдҗәнә.

Мана җирһлд хальдврта болн әәмшгтә коронавирус гем учрсн ашт эрүл-менд харлһна көдләчнрин көдлмш икдәд, эднә үүлдвр ик дааврта болв. Пандемий эклсн цагас авн эрүл-менд харлһна бүрдәцс эн гемәс хөрлһнә керг күцәдг болв, эмчнр болн дунд медицинск көдләчнр COVID-19 гемтә улст дөңгән күргдг болв. Таңһчин эмнлһсин улд госпитальмуд үүлддг болв. Тер тоод райодын эмнлһс чигн бас. Баһ Дөрвдә района больницд госпиталь эс секгдсн болв чигн эрүл-менд харлһна көдләчнр эн гемәс хөрлһнд бас шунмһаһар орлцҗ, тәвцән орулҗ йовна.

Әрәсән болн олн улсин марһасин, Хальмг Таңһчин Толһачин мөрән лауреат, «Бамб цецг» гидг ду-бииһин хамтльгин дууч, Хальмг Таңһчин ачта артистк Босхмҗин Диана мана редакцд залрҗ ирв.

Сүл җилмүдт мана таңһчд болв чигн, талдан һазрт болв чигн арсн деер зурсн «тату» гидг зургуд баһчуд дунд маш икәр делгрҗәнә. «Тату» гисн үг палинезийн келнәс «татау» – арсн деер зурсн зург гиҗ орчулгдна. Тегәд хамгин түрүнд эн үгиг XVIII-ч зун үйин зуульч Джеймс Кук англь келнд орулв. Тер цагас авн эн үг болн арснд зург зурдг йовдл Европ улсин дунд тархагдад олн келнд орад, баһчуд дунд делгрсмн. Мана Элстд тату кедг кесг зурачнр бәәнә, теднә негнь – Микулян Данир. Тегәд Данирла харһад арснд зургуд зурх үүлдврин тускар күүндвидн.