Тогтсн авъясар Шин җилин амрлһна өдрмүдт Элстд «Ойрат-Арена» төвд «Хальмг Таңһчин Толһачин һацур» нертә нәр-наадн давулгдв. Сурһулян йилһән сәәнәр сурдг көвүд-күүкд, спортын халхар күцәмҗ бәрсн арвтнр, олн үртә өрк-бүлмүдин болн цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнрин үрд нааран ирх зөвтә болв. Драмин болн шог наадна таңһчин Орс театрин артистнр «Золушка» тууляр дамҗад, байриг чадмгар давулв. Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин министрин үүл дааҗадг Александр Ким керг-үүлдврт орлцад, бичкдүдиг йөрәһәд, шин җилд сурһулян сәәнәр сурхиг дурдв.

Күндтә мана умшачнр! Һарcн Моһа җил мадна төлә амр биш болв. Тер бийнь цаг негәр бәәдмн биш. Негт ора, негт җора гидг. Бидн хамдан эн җаңһрта цагиг давҗ һарад, таднд маднд итклтә болҗахан медүләд, эн нарт-делкә деер хальмг келәр һардг ор һаңцхн мана газетиг дөңнҗ, газетиг бичүлҗ авад, маднд урмд өгнәт. Орсн Мөрн җилин түрүн өрәлд «Хальмг үнн» газетд бичгдлһнә кемд шунмһа кевәр орлцсн Лаганя, Целинн, Хар Һазра, Яшалтан, Октябрьск, Сарпан райодын ахлачнрт, эврә умшачнрт әрүн седкләсн ик гидг ханлт өргҗәнәвидн! Тадн мана газетд дөңгән күргсн деерән, хальмг кел делгрүллһнд, үндсни сойл батруллһнд баһ-биш тәвцән орулҗ бәәнәт! Цугтан эрүл-менд, сән-сәәхн бәәтн!

2025 җилин бар сарин 30-д Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Әрәсән Баатр Очр-Һәрән Нарнла харһад күүндв. Терүнә йовудт Бату Сергеевич орн-нутгин өөдән нер зүүснләнь йөрәһәд, Нарн Алексеевич нег һазра улсин төлә байр-бахмҗ болҗахинь онц темдглв.
Ах лейтенант Очр-Һәрән Нарн өрк-бүлиннь, эврәннь цергә тууҗин болн хамдан дәәлдҗ йовдг үүрмүдиннь тускар келҗ өгв. Тер мет нег һазра улс цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнриг даңгин дөңнҗәхиг темдгләд, ик ханлтан өргв.

Эн җил Әрәсән Президент Владимир Путинә зәрлгәс иштә мана орн-нутгт олн келн-улсин негдлтин җил гиҗ зарлгдв. Кезәнәс авн Әрәсәд олн келн-улсин элчнр хоорндан ахнр-дүүнр мет байр-зовлңган әдл хувалцад, кен-негән дөңнәд, ямр чигн цагт нег өрк-бүл мет ниитәһәр бәәдг. Одахн Элстд учрсн ончта йовдлын тускар эврәннь умшачнртан медүлҗәнәвидн.

Туула сарин 8-д Әрәсән Баатр Лиҗин Мингиян 35 насан зүүхмн билә. Тер өдр Лагань балһснд санлын митинг болв. Лаганя района болн Лагань балһсна һардвр, цергә йовдлмудт орлцачнр-ветеранмуд, зөв-йос харлһна бүрдәцсин элчнр, баһчуд болн бәәрн улс санлын керг-үүлдврт орлцв.

Давсн җилин сүл өдрмүдт Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) дарани биш сессь болв. Сүүрт федеральн инспектор Сергей Бойко, Әрәсән Федерацин Хүүвин гешүд Байир Путеев болн Борис Хачиров, Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, таңһчин Улсин Хуралд Хальмг Таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, зөв-йосна, зарһин, бүртклһнә бүрдәцсин элчнр орлцв.

Хальмг Таңһчд бурхн-шаҗна үүлдәчнрин нарт-делкән һурвдгч хург болсн йовдл таңһчин әмтнд мартгдшго нег йовдлнь болв.

Сән авъяст тохрсар бидн шин җилд кедү нилх һарсна тускар бичнәвидн. Тегәд 2026 җилин туула сарин 1-д үдин хөөн О.Шунгаеван нертә нилхд төрлһнә Төвд Сатаевихнә өрк-бүлд көвүн һарв. Элст балһснд бәәдг баахн Нурия Сатаева түрүн болҗ цаһан төр болв. Нилхд төрлһнә Төвин эмч Манцан Галина болн акушерк Танан Алена күүкд күүнд цаһан төр болхд дөңгән күргв. Тер өдрин бийд Нимгрә Людмила бас цаһан төр болад, көвү һарһв. Эднә өрк-бүлд күүкн бәәнә, тегәд эдн хойр үртә болв.

Хальмгин көгҗмин һол темдг болгч домбр эн җил Роспатентин музейд орулгдсмн. Хальмг күн болһнд йир өөрхн көгҗмин зевсг тиигәд ончта орман олснь темдгтә йовдл болҗана.

Шин җил зөвтән орсн цагла мана газетин эн тойг барас һарчана. Ик ицлтәһәр шин җил орсн мана умшачнр эн тойгт зурха умшхар адһна. Тер учрар сән эн авъясар җилин зурхаг тана оньгт тусхаҗанавидн.
Җирһлд хүврлт орулдг Мөрн җилтә улс
Дорд үзгин зурхаһар Мөрн җилмүд гиҗ тоолгддгнь - 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014 2026 җилмүд мөн.
Тедн дунд онц йилһрдгнь 1966 җил болна. Тернь Һал мөрн җил бәәсмн, 1966 җилин туула сарин 21-әс авн лу сарин 8 күртл һарсн улс өңг-зүсәрн, билг-эрдмәрн болн үүлдврәрн онц кевәр ончрсн улс болсмн.