Хальмг АССР-ин ачта тосхач, Целинн района күндтә иргн Татьяна Васильевна Дорджиеван җирһлин хаалһ адрута болн күнд болв. Хальмг улсиг цааҗла харһулад төрскн һазраснь хол Сиврүр нүүлһсн цагт эн арвта күүкн билә. Деерән Үлмҗ болн Хулхач ахнрта күүкиг эк-эцкнь эңкрүлҗ альхн деерән өскҗ, өкәрлүлдг бәәсмн. Ээҗнь Сарңга Цаһан Хейчиевна зе күүкндән цань уга дурта бәәсмн, тегәд эн хальмг дуунд дуулгддгар «сарул сәәхн ээҗиннь өвр деер өссмн».

Хальмгудын хамгин дурта байр өөрдәд күрч ирв. Насан утдуллһна мөргүлмүдт орлцсн әмтн ик байран сәәнәр кехәр шунҗана. Җилин туршарт кесн тоотан дигләд, орҗах җилд кех кергән әмтн темдглҗ авчана.

Әрәсән регионмудла болн талдан орн-нутгудла таңһчин хәрлцә өргҗүллһнд таңһчин Толһач Хаска Бату эврәннь үүлдвртән ик оньган өгчәнә. Одахн Бату Сергеевич Союз Мьянма Республикд көдлмшин халхар одад ирв. Эн орн-нутгин һардврла болн энүнә регионмудын элчнрлә нөкцлт делгрүллһнә тускар күүндвр кев.

Бар сарин 20-д Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) 16-ч сессь болв. Сүүриг таңһчин Улсин Хуралын Ахлач Артем Михайлов һардҗ давулв. Сессин көдлмшт Хальмг Таңһчд ах федеральн инспектор Александр Беляев, Хальмг Таңһчин Толһачин һардврин һардач Кирил Попов, Улсин Хуралд таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, зөв-йосна, зарһин, бүртклһнә болн олна бүрдәцсин элчнр орлцв. Депутатнр ут тоодан 20 төр хәләв, теднәснь таңһчин залврин Ахлачин даруксин үүлд батлгдх улсиг дөңнлһнә, 2024 җилин таңһчин хазна туск заканд сольвр оруллһна болн ирх һурвн җилин хазна туск закана төсвиг хойрдгч умшлһнд хәләлһнә чинртә төрмүд болв.

Һурвн сар шаху хооран таңһчин селәнә эдл-ахун көдләчнрин мергҗлтинь өөдлүлдг күрәлңгин ул деер «Фермермүдиг белддг сурһуль» нертә төсв экләд күцәгдв. Хальмг Таңһчин селәнә эдл-ахун министерств болн «Россельхозбанк» АО энүг бүрдәсн болдг.

Урҗ өдр Әрәсән Президент Владимир Путин «Шуд залһлдана» йовудт орн-нутгин иргнмүдин сурврмудт хәрү өгв. Делкәд эзлҗәдг һазрин кемҗәһәр Әрәсә хамгин ик орн-нутг болна. Тер мет орн-нутгин зөөрнь болн бахмҗнь әмтн болдг гиҗ Президент онц темдглв.

Сүл җилмүдт мана орн-нутгт баахн мергҗлтнр селәнә һазрт көдлхин туст олн зүсн көтлврмүд сән йовудтаһар күцәгдҗәнә. Селәдин дунд сурһульмудт багшнр даңгин керглгдҗәхнь нуувч биш, тегәд баахн мергҗлтнриг тиигәрән көдлмшт орлцулхин төлә 2020 җиләс авн Әрәсәд «Земск багш» гидг көтлвр экләд күцәгддг болв.

Одахн Целинн района Троицкое селәнә дунд сурһульд байрта зәңг ирв. Эн сурһуль-эрдмин бүрдәцин һардачин сурһмҗин төрәр үүлддг селвгч Манҗин Айса регионмуд хоорндк һурвдгч марһанд диилвр бәрв. Әрәсән регионмудын сурһуль-эрдмин салврин көдләчнрин марһанд эврә сурһмҗин олн халхин чадмг үүлдврән, мергҗлтән дигтә-даратаһар үзүлх кергтә бәәсмн.

Сән авъяст тохрсар Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату бар сарин чилгчәр «шуд залһлда» давулҗ, әмтиг соньмсулҗадг сурврмудт хәрү өгнә. Түрүн болҗ иим керг-үүлдвр 2021 җилин зунар болсн билә, 2022 җиләс авн болхла энүг бар сард давулдг болв. Тегәд Бату Сергеевич җилин аш диглҗ, таңһчин социальн-экономическ делгрлтин туст күцәгдсн көдлмшин тускар, ирх җилд хаһлгдх төрмүдин тускар хувалцҗ келнә. Җил ирвәс таңһчин Толһачла болдг «шуд залһлдан» бәәрн улс дунд ик соньмслт олҗ, эднәс орҗ ирсн сурврмудын то өснә. Тиигәд, 2022 җилд 293 сурвр өггдсн болхла, нидн әмтнәс 385 сурвр орҗ ирсмн. Эн «шуд залһлдана» йовудт таңһчин әмтн ут тоодан 423 сурвр өгв. Һурвн часин алднд таңһчин Толһач әмтнә сурврмудт хәрү өгч, цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнриг дөңнлһнә, таңһчин әмтиг уудг усар болн электрокүчәр тетклһнә, сән кец-таал тогталһна, селәнә эдл-ахун делгрлтин, арһлачнриг дөңнлһнә, эрүл-менд харлһна болн нань чигн төрмүдәр цәәлһв. Темдглхәс, харһлтын йовудт зәрм сурврмудт хәрү эс өггдсн болхла хөөннь таңһчин күцәгч йосна болн бәәрн залврин бүрдәцсин элчнр эрк биш тодрха цәәлһвр өгхмн.

Шидр Хальмг Таңһчин Толһачин медлд үүлддг эрмдгтә улсин төрмүдин хүүвин дарани сүүр болв. Терүнд таңһчин Улсин Хуралд (Парламентд) Хальмг Таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, таңһчин залврин Ахлачин дарукин – таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министрин үүл дааҗадг Өлзәтин Марина, таңһчд күүнә зөв харслһна элч Валерий Чуб, таңһчин бичкдүдин зөвтә элч Чужан Наталья, гемтә-шалтгта улсин олна бүрдәцсин элчнр орлцв.